రాజాంలో నిరుపయోగంగా పట్టుపురుగుల కేంద్రం

విజయనగరం జిల్లా రాజాం వస్త్రపురి కాలనీలో 1993 అక్టోబరు 10న అప్పటి మంత్రి ధర్మాన ప్రసాదరావు ప్రారంభించిన పట్టుపురుగుల కేంద్రం తొమ్మిదేళ్ల కిందట మూతపడింది. రెండు ఎకరాల స్థలంలో ఏర్పాటైన ఈ కేంద్రంలో ఒకప్పుడు 30 మంది వరకు పనిచేశారు. సిబ్బంది పదవీ విరమణ, కొత్త నియామకాలు లేకపోవడం, నిధుల కొరతతో కేంద్రం నిరుపయోగంగా మారింది. బావిలో మోటారు చోరీకి గురైంది, స్థలం ఆక్రమణలకు గురవుతోందని సమాచారం. ప్రభుత్వం నిధులు మంజూరు చేస్తే మరమ్మతులు చేపడతామని సెరీకల్చర్‌ ఏడీ సాల్మాన్‌రాజు తెలిపారు.

Andhra Jyothy (ఆంధ్రజ్యోతి) ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 21 సెప్టెం, 2026 12:03 AM IST

మూలం

Andhra Jyothy (ఆంధ్రజ్యోతి) · అసలు వార్త చదవండి ↗

#sericulture#silkworm centre#rajam#vizianagaram#encroachment#neglect

డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

The silkworm rearing centre in Rajam's Vastrapuri Colony was opened on October 10, 1993 by then Youth Welfare, Sports and Self-Employment Minister Dharmana Prasada Rao on two acres allotted by the government. — Specific date, minister's name and land extent appear in the source; no document cited.
The centre shut down completely nine years ago after staff retirements, non-replacement of posts and lack of funds. — Stated as reporting in the source; no official attribution given.
Valuable land is being encroached, private persons are building beyond the fence and the well's motor was stolen. — Unattributed claims based on the reporter's account; no police or revenue source quoted.
Around 70 officers and staff once worked in the sericulture department across the district; staff are now shared between Vizianagaram and Parvathipuram Manyam districts. — Attributed to Sericulture Assistant Director Salman Raju.
Officials have reported the matter to the government and will take up repairs once funds are sanctioned. — Attributed quote from Salman Raju; forward-looking statement, not verifiable.

Andhra Jyothy (ఆంధ్రజ్యోతి) ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI ఆర్థిక విశ్లేషకులు

ఇది ఒక భవనం శిథిలమైన కథ కాదు — ఒక ప్రాంతీయ విలువ గొలుసు (వాల్యూ చెయిన్) కుప్పకూలిన కథ. రెండు ఎకరాల ప్రభుత్వ భూమి, భవనం, బావి, బోరు రూపంలో పెట్టిన మూలధనం తొమ్మిదేళ్లుగా సున్నా రిటర్న్ ఇస్తోంది; అదే సమయంలో మోటారు చోరీ, ఆక్రమణల వల్ల ఆ ఆస్తి విలువ కూడా కరిగిపోతోంది. నియామకాలు, నిర్వహణ నిధులు అనే సాపేక్షంగా చిన్న ఖర్చులు ఆదా చేయడం వల్ల, మల్బరీ సాగు–పట్టు పెంపకం ద్వారా వచ్చే రైతు ఆదాయం, కూలి ఉపాధి అనే పెద్ద ఆర్థిక ప్రయోజనం కోల్పోయినట్టు కనిపిస్తోంది.

కథనం ప్రకారం ఇక్కడ 30 మంది వరకు పనిచేసేవారు, సెరీకల్చర్‌ విభాగంలో జిల్లా వ్యాప్తంగా 70 మంది వరకు ఉండేవారు — అంటే నష్టం ప్రధానంగా గ్రామీణ ఉపాధి, నైపుణ్య ఉద్యోగాల రూపంలోనే ఉంది.
నష్టపోయినవారు స్పష్టం: రాజాం, రేగిడి, సంతకవిటి, వంగర ప్రాంత రైతులు — వారికి మల్బరీ ఆకుల మార్కెట్‌, సాంకేతిక ప్రోత్సాహం రెండూ దూరమయ్యాయి; లాభపడేది ఆక్రమణదారులు మాత్రమే.
పట్టు పెంపకం ఎక్కువ శ్రమతో, తక్కువ భూమిలో ఏడాది పొడవునా నగదు ఆదాయం ఇచ్చే వ్యవసాయ అనుబంధ రంగం కావడంతో, చిన్న, సన్నకారు రైతులకు ప్రత్యామ్నాయ ఆదాయ మార్గం మూసుకుపోయినట్టే.
సిబ్బంది పదవీ విరమణ తర్వాత నియామకాలు లేకపోవడం — ఇది జీతాల భారం తగ్గించే చౌక మార్గం కావచ్చు, కానీ ఇప్పుడు మరమ్మతులకు కొత్తగా మూలధనం పెట్టాల్సి రావడంతో ఆ ఆదా భ్రమగా మారవచ్చు.
"నిధులు మంజూరైతే మరమ్మతులు" అన్న అధికారిక వైఖరి, పునరుద్ధరణ ఖర్చు–ప్రయోజనం లెక్క ఇంకా తేలలేదని సూచిస్తోంది; ఆస్తి పరిరక్షణ ఇప్పుడు అత్యవసర ప్రాధాన్యంగా మారింది.

గమనించాల్సినవి — ప్రభుత్వం నిధులు మంజూరు చేస్తుందా, లేదా ఆక్రమణలు మరింత ముందుకు సాగి రెండు ఎకరాల భూమి ఆచరణలో చేజారిపోతుందా — సర్వే, హద్దుల నిర్ధారణ, కంచె వేయడం లాంటి తక్కువ ఖర్చు చర్యలు జరుగుతున్నాయా అన్నది గమనించాలి.

ఈ కథనం కేంద్రం మూసివేత వల్ల జరిగిన నష్టాన్ని రూపాయల్లో, ఎంత మంది రైతులు ప్రభావితమయ్యారో, ఇప్పుడు పునరుద్ధరణకు ఎంత ఖర్చవుతుందో చెప్పలేదు; పట్టు పెంపకం మార్కెట్‌ పరిస్థితుల్లో వచ్చిన మార్పులు కూడా ఇందులో ఎంత పాత్ర పోషించాయో స్పష్టం కాలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 5 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

విజయనగరం జిల్లా రాజాం వస్త్రపురి కాలనీలో 1993లో ప్రభుత్వం రెండు ఎకరాల స్థలంలో పట్టుపురుగుల (సెరీకల్చర్) కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ఇది రాజాం, రేగిడి, సంతకవిటి, వంగర ప్రాంతాల్లో మల్బరీ సాగు, పట్టు పెంపకాన్ని ప్రోత్సహించి పేదలకు ఉపాధి కల్పించే కేంద్రంగా పనిచేసింది. సిబ్బంది పదవీ విరమణ, కొత్త నియామకాలు లేకపోవడం, ఆధునిక సౌకర్యాల లేమి, నిధుల కొరతతో ఈ కేంద్రం తొమ్మిదేళ్ల కిందట పూర్తిగా మూతపడింది. ఇప్పుడు భవనం పొదలతో నిండిపోయి, విలువైన భూమి ఆక్రమణలకు గురవుతోందని కథనం చెబుతోంది.

ముఖ్యాంశాలు

రాజాం వస్త్రపురి కాలనీలో పట్టుపురుగుల కేంద్రాన్ని 1993 అక్టోబరు 10న అప్పటి యువజన సంక్షేమ, క్రీడలు, స్వయం ఉపాధి శాఖామంత్రి ధర్మాన ప్రసాదరావు ప్రారంభించారు.
కేంద్రానికి ప్రభుత్వం రెండు ఎకరాల స్థలం కేటాయించింది; భవనం, మల్బరీ సాగు స్థలం, బావి, బోరు ఏర్పాటు చేశారు.
ఒకప్పుడు ఈ కేంద్రంలో 30 మంది వరకు పనిచేశారు; తొలి రోజుల్లో ఒక సూపర్‌వైజర్, ఇన్‌స్పెక్టర్లు, నలుగురు టెక్నికల్ అసిస్టెంట్లు ఉండేవారు.
తొమ్మిదేళ్ల కిందట కేంద్రం పూర్తిగా మూతపడింది; ఆ తర్వాత తెరిచే ప్రయత్నాలు జరగలేదు.
బావిలోని మోటారు చోరీకి గురైంది; కొంతమంది ప్రైవేటు వ్యక్తులు కంచె దాటి నిర్మాణాలు చేపడుతున్నారు.
కేంద్రం పూర్తిస్థాయిలో నడిచినప్పుడు రాజాం, రేగిడి, సంతకవిటి, వంగరలో మల్బరీ సాగుకు ప్రోత్సాహం లభించేది; ఆకులను సీతంపేటకు తీసుకెళ్లి విక్రయించేవారు.
గతంలో సెరీకల్చర్ విభాగంలో జిల్లా వ్యాప్తంగా 70 మంది వరకు అధికారులు, సిబ్బంది పనిచేసేవారని ఏడీ సాల్మాన్‌రాజు తెలిపారు.
ప్రస్తుతం విజయనగరం జిల్లాతో పాటు పార్వతీపురం మన్యం జిల్లాకూ సిబ్బందిని సర్దుబాటు చేయాల్సి వస్తోందని అధికారులు చెబుతున్నారు.

కాలక్రమం

1993 అక్టోబరు 10అప్పటి మంత్రి ధర్మాన ప్రసాదరావు రాజాం వస్త్రపురి కాలనీలో పట్టుపురుగుల కేంద్రాన్ని ప్రారంభించారు.
ఆ తర్వాత చాలా ఏళ్లుకేంద్రం బాగా పనిచేసింది; 30 మంది వరకు పనిచేశారు, చుట్టుపక్కల మండలాల్లో మల్బరీ సాగు ప్రోత్సాహం పొందింది.
క్రమేపీసిబ్బంది పదవీ విరమణ, బదిలీలు; కాంట్రాక్టు సిబ్బంది తొలగింపు; నిధుల కొరతతో నిర్వహణ కుంటుపడింది.
తొమ్మిదేళ్ల కిందటకేంద్రం పూర్తిగా మూతపడింది.
2026 సెప్టెంబరు 20 (కథనం తేదీ)కేంద్రం పొదలతో నిరుపయోగంగా ఉంది; నిధులు మంజూరైతే మరమ్మతులు చేపడతామని సెరీకల్చర్ ఏడీ సాల్మాన్‌రాజు తెలిపారు.

ఎవరికి సంబంధం

రాజాం, రేగిడి, సంతకవిటి, వంగర ప్రాంత రైతులు — మల్బరీ సాగు, పట్టు పెంపకానికి సాంకేతిక సహకారం, ప్రోత్సాహం కోల్పోయారు.
స్థానిక పేద కూలీలు — కేంద్రం నడిచినప్పుడు లభించిన ఉపాధి అవకాశాలు ఆగిపోయాయి.
సెరీకల్చర్ శాఖ (విజయనగరం) — సిబ్బంది కొరత, నిధుల లేమి; రెండు జిల్లాలకు సిబ్బందిని సర్దుబాటు చేయాల్సిన ఒత్తిడి.
ప్రభుత్వం / జిల్లా యంత్రాంగం — రెండు ఎకరాల ప్రభుత్వ భూమి పరిరక్షణ, కేంద్రం పునరుద్ధరణకు నిధుల మంజూరు బాధ్యత.
ఆక్రమణదారులు / ప్రైవేటు వ్యక్తులు — కంచె దాటి నిర్మాణాలు; భవనాన్ని సొంత పనులకు వినియోగించుకుంటున్నారు.
సెరీకల్చర్ ఏడీ సాల్మాన్‌రాజు — ప్రభుత్వానికి నివేదిక ఇచ్చి, భూమి పరిరక్షణ, మల్బరీ సాగు ప్రాధాన్యం, పునరుద్ధరణ ప్రణాళిక బాధ్యత.

ఎందుకు ముఖ్యం

పట్టు పరిశ్రమ చిన్న, సన్నకారు రైతులకు, భూమిలేని కూలీలకు అనుబంధ ఆదాయం ఇచ్చే శ్రమ ఆధారిత రంగం; ప్రభుత్వ విస్తరణ కేంద్రం మూతపడితే ఆ ప్రాంతంలో సాగు, ఉపాధి గొలుసు కూడా బలహీనపడుతుంది. మూడు దశాబ్దాల కిందటి మౌలిక సదుపాయాలు, రెండు ఎకరాల ప్రభుత్వ భూమి నిర్వహణ లోపం, సిబ్బంది నియామకాల స్తంభన కారణంగా వృథా అవుతున్న తీరు వ్యవసాయ విస్తరణ వ్యవస్థల నిర్లక్ష్యానికి ఉదాహరణ.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

సెరీకల్చర్ అంటే మల్బరీ సాగు–పట్టుపురుగుల పెంపకం–పట్టు ఉత్పత్తి గొలుసు.
రాజాం పట్టుపురుగుల కేంద్రం ప్రారంభం: 1993 అక్టోబరు 10; స్థలం: రెండు ఎకరాలు, వస్త్రపురి కాలనీ.
ప్రారంభించిన మంత్రి: ధర్మాన ప్రసాదరావు (అప్పటి యువజన సంక్షేమ, క్రీడలు, స్వయం ఉపాధి శాఖ).
కేంద్రం మూతపడిన కాలం: తొమ్మిదేళ్ల కిందట; పూర్వం 30 మంది వరకు పనిచేశారు.
మల్బరీ ఆకుల విక్రయ కేంద్రంగా సీతంపేట; ప్రోత్సాహం పొందిన మండలాలు – రాజాం, రేగిడి, సంతకవిటి, వంగర.
సెరీకల్చర్ ఏడీ (విజయనగరం): సాల్మాన్‌రాజు; జిల్లా వ్యాప్తంగా గతంలో 70 మంది వరకు సిబ్బంది.

మెయిన్స్ కోణం

రాజాం పట్టుపురుగుల కేంద్రం కథనం వ్యవసాయ అనుబంధ రంగాల్లో ప్రభుత్వ విస్తరణ యంత్రాంగం క్షీణతను చూపుతుంది. 1993లో రెండు ఎకరాల్లో భవనం, బావి, బోరు, మల్బరీ సాగు స్థలంతో ఏర్పాటైన కేంద్రం, మారుతున్న అవసరాలకు అనుగుణంగా ఆధునిక సౌకర్యాలు కల్పించకపోవడం, పదవీ విరమణ చేసిన సిబ్బంది స్థానంలో కొత్త నియామకాలు లేకపోవడం, కాంట్రాక్టు సిబ్బంది తొలగింపు, నిర్వహణ నిధుల కొరత వంటి కారణాలతో తొమ్మిదేళ్ల కిందట మూతపడింది. దీని పరిణామాలు రెండు రకాలు: ఒకటి, రాజాం–రేగిడి–సంతకవిటి–వంగర ప్రాంత రైతులకు మల్బరీ సాగు, పట్టు పెంపకంపై సాంకేతిక సహకారం, పేదలకు ఉపాధి తగ్గిపోవడం; రెండు, పర్యవేక్షణ లోపంతో విలువైన ప్రభుత్వ భూమి ఆక్రమణలకు, ఆస్తుల చోరీకి (బావి మోటారు) గురవడం. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా కథనం సూచించే అంశాలు – నిధుల మంజూరు, మరమ్మతులు, ఖాళీ పోస్టుల భర్తీ, భూమి పరిరక్షణకు ప్రత్యేక చర్యలు, మల్బరీ సాగుకు ప్రాధాన్యం, జిల్లా యంత్రాంగం క్రియాశీల పర్యవేక్షణ. ఆస్తులు నిర్మించడంతో పాటు నిరంతర నిర్వహణ, మానవ వనరుల ప్రణాళికే విస్తరణ కేంద్రాల విజయానికి కీలకమని ఇది స్పష్టం చేస్తుంది.

కీలక పదాలు

సెరీకల్చర్: పట్టుపురుగుల పెంపకం, మల్బరీ సాగు ద్వారా పట్టు ఉత్పత్తి చేసే వ్యవసాయ అనుబంధ రంగం.
మల్బరీ: పట్టుపురుగులకు ఆహారంగా ఉపయోగపడే ఆకుల మొక్క; దీని సాగు పట్టు పెంపకానికి మూలాధారం.
పట్టుపురుగుల కేంద్రం (రాజాం): 1993లో రెండు ఎకరాల్లో ఏర్పాటైన ప్రభుత్వ కేంద్రం; మల్బరీ సాగు, పట్టు పెంపకం ప్రోత్సాహం లక్ష్యం.
ఏడీ, సెరీకల్చర్: సెరీకల్చర్ శాఖ సహాయ సంచాలకుడు; విజయనగరం జిల్లాలో ప్రస్తుతం సాల్మాన్‌రాజు.
ఏఎస్‌వో: కేంద్రానికి నియమించిన అధికారి పదవి; కథనం ప్రకారం ఈ అధికారి జాడ కనిపించడం లేదు.
టెక్నికల్ అసిస్టెంట్: కేంద్రంలో సాంకేతిక సహకారం, పర్యవేక్షణ చూసే సిబ్బంది; తొలి రోజుల్లో నలుగురు ఉండేవారు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

వ్యవసాయ అనుబంధ రంగాల్లో ప్రభుత్వ విస్తరణ కేంద్రాలు నిరుపయోగంగా మారడానికి కారణాలను రాజాం పట్టుపురుగుల కేంద్రం ఉదాహరణతో విశ్లేషించండి.
సెరీకల్చర్ రంగం చిన్న, సన్నకారు రైతుల ఆదాయం, గ్రామీణ ఉపాధికి ఎలా తోడ్పడుతుంది? రాజాం అనుభవం నుంచి నేర్చుకోవాల్సిన పాఠాలు ఏమిటి?
ప్రభుత్వ సంస్థల భూములు, ఆస్తులను ఆక్రమణలు, చోరీల నుంచి కాపాడేందుకు జిల్లా యంత్రాంగం తీసుకోవాల్సిన చర్యలను చర్చించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తనికోటిన్‌పై వెల్‌నెస్ ప్రచారంపై పల్మనాలజిస్ట్ ఆందోళన →

← అన్ని వార్తలు