శ్రీ సత్యసాయిని కరువు జిల్లాగా ప్రకటించాలని సిపిఎం డిమాండ్
శ్రీ సత్యసాయి జిల్లాలోని 32 మండలాలను కరువు మండలాలుగా గుర్తించి, జిల్లాను కరువు జిల్లాగా ప్రకటించాలని సిపిఎం జిల్లా కార్యదర్శి సి.రామకృష్ణ డిమాండ్ చేశారు. ఆదివారం పుట్టపర్తి, కొత్తచెరువు, పెనుకొండ, గోరంట్ల తదితర మండలాల్లో జరిగిన కరువు పరిశీలన జీపుజాతాలో ఆయన మాట్లాడారు. 12 లక్షల ఎకరాలకు బదులు 2.70 లక్షల ఎకరాల్లోనే పంటలు సాగయ్యాయన్నారు. ఎకరాకు రూ.50 వేల నష్టపరిహారం, పశుగ్రాసం, ఉపాధి హామీలో 200 పనిదినాలు, రోజుకు రూ.700 కోరారు. ఈ నెల 30న కలెక్టరేట్ వద్ద ధర్నాకు పిలుపునిచ్చారు.
మూలం
Sri Sathya Sai — వార్తలు · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- CPM demands all 32 mandals be identified as drought mandals and Sri Sathya Sai declared a drought district — Attributed to CPM district secretary C. Ramakrishna in the source
- Crops were sown on only 2.70 lakh acres against a normal 12 lakh acres due to severe drought — Figures appear in source, stated by Ramakrishna; no official/government confirmation cited
- Demand for Rs 50,000 per acre compensation, fodder supply, 200 days of work at Rs 700 a day under the employment guarantee scheme — Attributed demands, not government decisions
- Promise to fill 193 tanks in the constituency through the Handri-Neeva canal remains unfulfilled — Claim made by CPM leader; no government response included in source
- Dharna planned at the Collector's office on the 30th of this month — Announcement attributed to the organisers; month not specified in source
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 2 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీ సత్యసాయి జిల్లా రాయలసీమ ప్రాంతంలోని వర్షాభావ ప్రాంతం. ఈ ఏడాది తీవ్ర వర్షాభావం కారణంగా జిల్లాలో సాగు విస్తీర్ణం భారీగా పడిపోయిందని, సాగైన పంటలూ ఎండిపోయాయని సిపిఎం ఆరోపిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో పార్టీ 'కరువు పరిశీలన జీపుజాతా' చేపట్టి, జిల్లాను కరువు జిల్లాగా ప్రకటించాలని, రైతులకు నష్టపరిహారం ఇవ్వాలని డిమాండ్ చేస్తోంది. హంద్రీనీవా కాలువ ద్వారా చెరువులు నింపడం, పుట్టపర్తికి శాశ్వత తాగునీరు వంటి ప్రభుత్వ హామీలు నెరవేరలేదని పార్టీ విమర్శిస్తోంది.
ముఖ్యాంశాలు
- జిల్లాలోని 32 మండలాలను కరువు మండలాలుగా గుర్తించి, జిల్లాను కరువు జిల్లాగా ప్రకటించాలని సిపిఎం జిల్లా కార్యదర్శి సి.రామకృష్ణ డిమాండ్ చేశారు.
- జిల్లాలో దాదాపు 12 లక్షల ఎకరాల్లో పంటలు సాగు కావాల్సి ఉన్నా, కేవలం 2.70 లక్షల ఎకరాలకే సాగు పరిమితమైందని రామకృష్ణ తెలిపారు.
- సాగైన పంటలు కూడా ఎండిపోయాయని, పంట సాగు చేసిన ప్రతి రైతుకూ ఎకరాకు రూ.50 వేల నష్టపరిహారం ఇవ్వాలని డిమాండ్ చేశారు.
- కౌలు రైతులను ఆదుకోవాలని, పశుగ్రాసం సరఫరా చేయాలని కోరారు.
- ఉపాధి హామీ కార్మికులకు 200 రోజుల పనిదినాలు కల్పించి, రోజుకు రూ.700 చెల్లించాలని డిమాండ్ చేశారు.
- హంద్రీనీవా కాలువ ద్వారా నియోజకవర్గంలోని 193 చెరువులను నింపుతామన్న హామీ ఏమైందని పాలకులను ప్రశ్నించారు.
- ఆదివారం పుట్టపర్తి, కొత్తచెరువు, ఓబుళదేవర చెరువు, నల్లమాడ, పెనుకొండ, సోమందేపల్లి, గోరంట్ల మండలాల్లో జీపుజాతా కొనసాగింది.
- కరువు సమస్యలపై ఈ నెల 30న కలెక్టర్ కార్యాలయం వద్ద ధర్నా చేపడుతున్నట్టు ప్రకటించారు.
కాలక్రమం
- ఆదివారం (తేదీ మూలంలో పేర్కొనలేదు)సిపిఎం ఆధ్వర్యంలో పుట్టపర్తి, కొత్తచెరువు, ఓబుళదేవర చెరువు, నల్లమాడ, పెనుకొండ, సోమందేపల్లి, గోరంట్ల మండలాల్లో కరువు పరిశీలన జీపుజాతా; సమావేశాలు, కరపత్రాల పంపిణీ.
- ఈ నెల 30కరువు సమస్యలపై కలెక్టర్ కార్యాలయం వద్ద ధర్నాకు సిపిఎం పిలుపు.
ఎవరికి సంబంధం
- జిల్లా రైతులు — 12 లక్షల ఎకరాలకు బదులు 2.70 లక్షల ఎకరాల్లోనే సాగు; సాగైన పంటలూ ఎండిపోవడంతో ఎకరాకు రూ.50 వేల పరిహారం డిమాండ్.
- కౌలు రైతులు — పంట నష్టంలో ఆదుకోవాలని సిపిఎం డిమాండ్ చేస్తున్న వర్గం.
- ఉపాధి హామీ కార్మికులు — 200 పనిదినాలు, రోజుకు రూ.700 వేతనం కోరిక; కరువులో ప్రత్యామ్నాయ ఉపాధి.
- పశుపోషకులు — కరువు నేపథ్యంలో పశుగ్రాసం సరఫరా అవసరం.
- టిడిపి కూటమి ప్రభుత్వం / జిల్లా యంత్రాంగం — కరువు ప్రకటన, హంద్రీనీవా 193 చెరువులు నింపడం, పుట్టపర్తి తాగునీటి హామీల అమలుపై ఒత్తిడి.
- సిపిఎం, ఎపి రైతుసంఘం, సిఐటియు, వ్యవసాయ కార్మిక సంఘం — జీపుజాతా, ధర్నా ద్వారా కరువు డిమాండ్లను ఉద్యమంగా మలచడం.
- పుట్టపర్తి మున్సిపాలిటీ ప్రజలు — శాశ్వత తాగునీటి సౌకర్యం హామీ అమలు కాలేదన్న ఆరోపణ.
ఎందుకు ముఖ్యం
కరువు జిల్లాగా అధికారిక ప్రకటన జరిగితేనే పరిహారం, పశుగ్రాసం, ఉపాధి కల్పన వంటి ఉపశమన చర్యలు వేగం అందుతాయి; అందుకే గుర్తింపు కోసం రాజకీయ ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. 12 లక్షల ఎకరాల్లో 2.70 లక్షల ఎకరాలకే సాగు పరిమితం కావడం రాయలసీమ వర్షాధార వ్యవసాయం ఎంత దుర్బలమో చూపుతుంది. నీటిపారుదల హామీలు (హంద్రీనీవా చెరువులు), తాగునీరు, భూసేకరణ అంశాలు స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల నేపథ్యంలో రాజకీయంగానూ కీలకమయ్యాయి.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- శ్రీ సత్యసాయి జిల్లా – ఆంధ్రప్రదేశ్; సిపిఎం డిమాండ్: జిల్లాలోని 32 మండలాలను కరువు మండలాలుగా గుర్తించాలి.
- మూలం ప్రకారం జిల్లాలో సాధారణ సాగు లక్ష్యం ~12 లక్షల ఎకరాలు; ఈ ఏడాది సాగు 2.70 లక్షల ఎకరాలు.
- డిమాండ్లు: ఎకరాకు రూ.50 వేల నష్టపరిహారం; ఉపాధి హామీలో 200 పనిదినాలు, రోజుకు రూ.700.
- హంద్రీనీవా కాలువ ద్వారా నియోజకవర్గంలోని 193 చెరువులు నింపుతామన్న హామీ నెరవేరలేదని ఆరోపణ.
- జీపుజాతా మండలాలు: పుట్టపర్తి, కొత్తచెరువు, ఓబుళదేవర చెరువు, నల్లమాడ, పెనుకొండ, సోమందేపల్లి, గోరంట్ల.
- ఈ నెల 30న కలెక్టరేట్ వద్ద ధర్నాకు సిపిఎం పిలుపు.
మెయిన్స్ కోణం
వర్షాధార, అల్ప వర్షపాత ప్రాంతమైన శ్రీ సత్యసాయి జిల్లాలో ఈ సీజన్‌లో సాగు విస్తీర్ణం లక్ష్యంతో పోలిస్తే నాలుగో వంతు కంటే తక్కువకు (12 లక్షల ఎకరాలకు బదులు 2.70 లక్షల ఎకరాలు) పడిపోయిందని, సాగైన పంటలూ ఎండిపోయాయని సిపిఎం చెబుతోంది. ఇది వర్షాభావంతోపాటు నీటిపారుదల హామీల అసంపూర్ణ అమలు (హంద్రీనీవా ద్వారా 193 చెరువులు నింపుతామన్న హామీ), తాగునీటి సమస్య, పరిశ్రమల పేరిట భూసేకరణ వంటి నిర్మాణాత్మక సమస్యలతో ముడిపడిన సంకటం. చిన్న, కౌలు రైతులకు పంట నష్టం ఆదాయ నష్టంగా, వ్యవసాయ కార్మికులకు పనిదినాల కొరతగా, పశుపోషకులకు గ్రాస కొరతగా మారుతుంది. కరువు మండలాల అధికారిక గుర్తింపు, ఎకరాకు పరిహారం, కౌలు రైతులకు ప్రత్యేక ఆదరణ, పశుగ్రాస సరఫరా, ఉపాధి హామీ పనిదినాల–వేతన పెంపు వంటి తక్షణ ఉపశమన చర్యలతో పాటు, దీర్ఘకాలంలో చెరువుల పునరుద్ధరణ–కాలువ నీటి సరఫరా పూర్తి, శాశ్వత తాగునీటి పరిష్కారం, భూసేకరణలో రైతుల సమ్మతి–పునరావాసం అనే రెండంచెల విధానం అవసరమన్నది ఈ ఆందోళన ముందుకు తెస్తున్న ప్రధాన వాదన. (ప్రభుత్వ స్పందన మూలంలో పేర్కొనలేదు.)
కీలక పదాలు
- కరువు మండలం / కరువు జిల్లా ప్రకటన
- వర్షాభావం, పంట నష్టం ఆధారంగా ప్రభుత్వం అధికారికంగా గుర్తించడం; దీనిపై ఉపశమన చర్యలు ఆధారపడతాయి.
- జీపుజాతా
- వాహనాలపై గ్రామాలు, మండలాల్లో పర్యటించి సమస్యలు తెలుసుకుని, సభలు–కరపత్రాల ద్వారా ప్రచారం చేసే ఉద్యమ రూపం.
- హంద్రీనీవా కాలువ
- ఈ కాలువ ద్వారా నియోజకవర్గంలోని 193 చెరువులు నింపుతామని హామీ ఇచ్చారని మూలం పేర్కొంది.
- కౌలు రైతు
- ఇతరుల భూమిని కౌలుకు తీసుకుని సాగు చేసే రైతు; పంట నష్టంలో ఆదుకోవాలని సిపిఎం డిమాండ్.
- ఉపాధి హామీ
- గ్రామీణ కూలీలకు పనిదినాలు కల్పించే పథకం; ఇక్కడ 200 పనిదినాలు, రోజుకు రూ.700 కోరారు.
- సిఐటియు
- సిపిఎం అనుబంధ కార్మిక సంఘం; జీపుజాతాలో జిల్లా అధ్యక్షులు జడ్‌పి శ్రీనివాసులు పాల్గొన్నారు.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో సాగు విస్తీర్ణం తీవ్రంగా తగ్గినప్పుడు రైతులకు, వ్యవసాయ కార్మికులకు అందించాల్సిన తక్షణ ఉపశమన చర్యలు ఏవి? శ్రీ సత్యసాయి జిల్లా ఉదాహరణతో చర్చించండి.
- వర్షాధార ప్రాంతాల్లో చెరువుల పునరుద్ధరణ, కాలువ నీటి సరఫరా వంటి నీటిపారుదల హామీల అమలు ఆలస్యం వ్యవసాయ సంకటాన్ని ఎలా తీవ్రతరం చేస్తుంది?
- కౌలు రైతులను పంట నష్టపరిహార పరిధిలోకి తీసుకురావడంలో ఎదురయ్యే ఆచరణాత్మక సవాళ్లు ఏమిటి? పరిష్కార మార్గాలు సూచించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.