వ్యవసాయం సీ.బెళగల్‌

గుండ్రేవుల ప్రాజెక్టు పెండింగ్‌: 2.65 లక్షల ఎకరాలకు ప్రయోజనం

తుంగభద్ర నదిపై సుంకేసుల రిజర్వాయర్‌కు 15 కిలోమీటర్ల ఎగువన సీ.బెళగల్‌ మండలంలో 20.15 టీఎంసీల సామర్థ్యంతో ప్రతిపాదించిన గుండ్రేవుల ప్రాజెక్టు ఇంకా ప్రారంభం కాలేదని సాక్షి నివేదించింది. 2011 ఏప్రిల్‌ 30న డీపీఆర్‌ ప్రభుత్వానికి అందింది; 2019 ఫిబ్రవరి 21న జీవో 154 ద్వారా రూ.2,890 కోట్లకు పరిపాలన అనుమతి ఇచ్చారు. ప్రాజెక్టు పూర్తయితే 2.65 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీరు, కర్నూలు నగరంతో పాటు సమీప గ్రామాలకు తాగునీరు అందుతుందని అంచనా.

Kurnool — నీరు · సాగునీరు ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 28 సెప్టెం, 2026 6:14 PM IST

మూలం

Kurnool — నీరు · సాగునీరు · అసలు వార్త చదవండి ↗

#gundrevula project#irrigation#tungabhadra#kurnool#rayalaseema#water

డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Proposed Gundrevula reservoir would have 20.15 TMC storage, 15 km upstream of Sunkesula on the Tungabhadra in C. Belagal mandal — Figures and location appear in source; no official document cited beyond the DPR reference.
DPR was submitted to the government on 30 April 2011 by then EE Subbarayudu; Rs 53 lakh was sanctioned for the DPR in 2009 — Dates, amount and official named in source; not independently verifiable here.
GO 154 of 21 February 2019 gave administrative sanction for Rs 2,890 crore — GO number, date and amount specified in source; attributed to the then government.
Over 200 TMC on average flows yearly from Sunkesula into the Krishna, and 341.99 TMC was released downstream last year — Figures appear in source with no issuing agency named.
Project would irrigate 2.65 lakh acres and solve drinking water problems in Kurnool city and nearby villages — Presented as projected benefit; partly echoed by retired deputy superintending engineer Srinivasa Reddy, no official study cited.

Kurnool — నీరు · సాగునీరు ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI ఆర్థిక విశ్లేషకులు

గుండ్రేవుల ప్రాజెక్టు ప్రధానంగా ఒక ఆర్థిక లెక్క: 2019లో ఇచ్చిన రూ.2,890 కోట్ల పరిపాలన అనుమతికి బదులుగా 2.65 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీరు, కర్నూలు నగరం సహా సమీప గ్రామాలకు తాగునీరు అందుతుందని అంచనా. అంటే ఎకరానికి సుమారు లక్ష రూపాయల కంటే తక్కువ మూలధన వ్యయం — నీటి లభ్యత ఉన్న ప్రాంతంలో ఇది సాధారణంగా ఆకర్షణీయమైన నిష్పత్తి, ఎందుకంటే సుంకేసుల నుంచి ఏటా సగటున 200 టీఎంసీలకుపైగా (గతేడాది 341.99 టీఎంసీలు) దిగువకు వెళ్లిపోతున్నాయి. కానీ 2011లో డీపీఆర్‌ అందినా, 2019లో జీవో వచ్చినా పని మొదలు కాలేదు — ఈ ఆలస్యమే అసలు ఖరీదు, ఎందుకంటే నిర్మాణ వ్యయాలు, పునరావాస ఖర్చులు కాలంతో పాటు పెరుగుతాయి.

నికర ప్రయోజనం రెండు రకాలు: వర్షాధార సాగుపై ఆధారపడిన రైతులకు దిగుబడి స్థిరత్వం, మరోవైపు కర్నూలు నగరపాలక సంస్థకు తాగునీటి భరోసా — రెండూ ఆదాయ అస్థిరతను తగ్గించే అంశాలు.
కథనం ప్రకారం పదేళ్లలో ఎనిమిదేళ్లు కరువు ఉండే ప్రాంతంలో, నిల్వ సామర్థ్యం అంటే ఒక బీమా లాంటిది; ఇది పంట రుణాల నష్టాలను, వలసల ఒత్తిడిని తగ్గించగలదు.
2019 నాటి రూ.2,890 కోట్ల అంచనా ఇప్పటి ధరల్లో అదే ఉండదని భావించాలి — నిర్మాణ సామగ్రి, కూలీ ఖర్చుల పెరుగుదల వల్ల సవరించిన అంచనా ఎంతో కథనం చెప్పలేదు.
పునరావాస వ్యయం సాపేక్షంగా తక్కువగా ఉండవచ్చని కథనం సూచిస్తోంది — 2007 వరదల తర్వాత వైఎస్‌ ప్రభుత్వం కొన్ని ముంపు గ్రామాలకు ఆర్‌అండ్‌ఆర్‌ కింద పరిహారం ఇచ్చిందని పేర్కొంది; అయితే మిగిలిన గ్రామాల భారం ఎంతో స్పష్టత లేదు.
సుంకేసుల సామర్థ్యం 1.2 టీఎంసీలే కావడం, విభజన తర్వాత అది అంతరాష్ట్ర ప్రాజెక్టుగా మారడం — ఈ నిర్మాణాత్మక బలహీనతే నిల్వ కోసం పెట్టుబడికి ప్రధాన ఆర్థిక వాదన.

గమనించాల్సినవి — సవరించిన అంచనా వ్యయం, నిధుల కేటాయింపు, టెండర్ల ప్రక్రియ ఏ దశలో ఉన్నాయో — పరిపాలన అనుమతి ఉన్నా బడ్జెట్‌లో నిధులు కనిపించకపోతే ప్రాజెక్టు మరో బడ్జెట్‌ చక్రం ఆలస్యమయ్యే అవకాశం ఉంది.

2.65 లక్షల ఎకరాలు, రూ.2,890 కోట్లు అనేవి ప్రతిపాదన దశ అంచనాలు మాత్రమే; కథనం స్వతంత్ర ఆర్థిక-ప్రయోజన మదింపు, ప్రస్తుత సవరించిన వ్యయం, పర్యావరణ అనుమతులు, అంతరాష్ట్ర నీటి కేటాయింపుల స్థితి లేదా పని ఆగిపోవడానికి ప్రభుత్వ కారణాలను స్థాపించలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 6 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

తుంగభద్ర నదిపై కర్నూలు జిల్లా సీ.బెళగల్‌ మండలంలో, సుంకేసుల రిజర్వాయర్‌కు 15 కిలోమీటర్ల ఎగువన గుండ్రేవుల, రంగాపురం పరిధిలో 20.15 టీఎంసీల నిల్వ సామర్థ్యంతో ఒక రిజర్వాయర్‌ నిర్మించాలన్న ప్రతిపాదన దివంగత సీఎం వైఎస్‌ రాజశేఖరరెడ్డి హయాంలో మొదలైంది. 2011లోనే నీటిపారుదల శాఖ డీపీఆర్‌ను ప్రభుత్వానికి సమర్పించింది, 2019లో పరిపాలన అనుమతులు కూడా వచ్చాయి, కానీ నిర్మాణం ఇంకా ప్రారంభం కాలేదు. రాయలసీమ రాష్ట్రంలోనే అత్యంత దుర్భిక్ష ప్రాంతం కావడంతో, సుంకేసుల నుంచి ఏటా సగటున 200 టీఎంసీలకుపైగా నీరు కృష్ణాలో కలిసి సముద్రం పాలవుతున్నా స్థానికంగా సాగు, తాగునీటి కష్టాలు కొనసాగుతున్నాయి.

ముఖ్యాంశాలు

గుండ్రేవుల ప్రతిపాదిత రిజర్వాయర్‌ నిల్వ సామర్థ్యం 20.15 టీఎంసీలు; సుంకేసుల రిజర్వాయర్‌కు 15 కిలోమీటర్ల ఎగువన సీ.బెళగల్‌ మండలంలో ప్రతిపాదన.
ప్రాజెక్టు పూర్తయితే 2.65 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీరు, సమీప గ్రామాలు, కర్నూలు నగరపాలక సంస్థకు తాగునీరు అందుతుందని అంచనా.
2011 ఏప్రిల్‌ 30న అప్పటి ఈఈ సుబ్బరాయుడు గుండ్రేవుల ప్రాజెక్టు డీపీఆర్‌ను ప్రభుత్వానికి నివేదించారు.
2019 ఫిబ్రవరి 21న జీవో 154 ద్వారా రూ.2,890 కోట్లతో ప్రాజెక్టుకు పరిపాలన అనుమతులు మంజూరు చేశారు.
సుంకేసుల రిజర్వాయర్‌ నుంచి ఏటా సగటున 200 టీఎంసీలకుపైగా నీరు కృష్ణాలో కలుస్తోంది; గతేడాది 341.99 టీఎంసీలకుపైగా దిగువకు వదిలారు.
సుంకేసుల బ్యారేజీ సామర్థ్యం 1.2 టీఎంసీలు మాత్రమే; విభజన తర్వాత అది అంతర్రాష్ట్ర ప్రాజెక్టుగా మారింది.
2009లో అప్పటి ప్రభుత్వం డీపీఆర్‌ కోసం రూ.53 లక్షలు మంజూరు చేసింది.
రాయలసీమలో ప్రతి పదేళ్లలో ఎనిమిదేళ్లు కరువు పరిస్థితులు ఉంటాయని కథనం పేర్కొంది.

కాలక్రమం

2007తుంగభద్రకు వరదలు; పరీవాహక గ్రామాలు మునిగిపోవడంతో వైఎస్‌ ప్రభుత్వం ఆర్‌ అండ్‌ ఆర్‌ ప్యాకేజీ కింద కొన్ని గ్రామాలకు పరిహారం చెల్లించి ఖాళీ చేయాలని సూచించింది.
వైఎస్‌ రాజశేఖరరెడ్డి హయాంప్రజాప్రతినిధులు, ప్రజా సంఘాల విన్నపంతో ప్రాజెక్టు సాధ్యాసాధ్యాలు పరిశీలించాలని నీటిపారుదల శాఖకు ఆదేశం; అనంతరం ఆయన మృతి.
2009డీపీఆర్‌ తయారీ కోసం రూ.53 లక్షలు మంజూరు.
2011 ఏప్రిల్‌ 30అప్పటి ఈఈ సుబ్బరాయుడు డీపీఆర్‌ను ప్రభుత్వానికి సమర్పించారు.
రాష్ట్ర విభజన తర్వాతప్రాజెక్టు ప్రతిపాదనను పక్కనపెట్టారు; కిరణ్‌కుమార్‌రెడ్డి, చంద్రబాబు ప్రభుత్వాలు నిర్మాణాన్ని విస్మరించాయని కథనం.
2019 ఫిబ్రవరి 21ఎన్నికల సమయంలో జీవో 154 జారీ; రూ.2,890 కోట్లతో పరిపాలన అనుమతులు.

ఎవరికి సంబంధం

కర్నూలు జిల్లా రైతులు (ఎమ్మిగనూరు, మంత్రాలయం, ఆదోని, పశ్చిమ ప్రాంతాలు) — ప్రాజెక్టు పూర్తయితే సాగు, తాగునీటి సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారమవుతుందని అంచనా.
వైఎస్సార్‌ జిల్లా ఆయకట్టు — తుంగభద్ర నీటిపై ఆధారపడిన ఆయకట్టుకు, కేసీ కెనాల్‌కు సమృద్ధిగా నీరు దక్కే అవకాశం.
కర్నూలు నగరపాలక సంస్థ — నగరానికి తాగునీటి కష్టాలు తీరుతాయి.
ముంపు గ్రామాల ప్రజలు — 2007 వరదల సమయంలోనే కొన్ని గ్రామాలకు ఆర్‌ అండ్‌ ఆర్‌ పరిహారం ఇచ్చారు; మిగిలిన గ్రామాలకే పరిహారం ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం / నీటిపారుదల శాఖ — డీపీఆర్‌, జీవో 154 అనుమతులు ఉన్నా నిర్మాణం ప్రారంభించాల్సిన బాధ్యత.
తెలంగాణ (తుమ్మిల ఎత్తిపోతల) — సుంకేసుల నీటిని తుమ్మిల ఎత్తిపోతల ద్వారా తోడుతోందని కథనం; ప్రాజెక్టు అంతర్రాష్ట్ర కోణం.

ఎందుకు ముఖ్యం

రాయలసీమలో ప్రతి పదేళ్లలో ఎనిమిదేళ్లు కరువు ఉండే పరిస్థితుల్లో, తుంగభద్ర నీరు వృథాగా దిగువకు పోతుండగా 20.15 టీఎంసీల నిల్వ సదుపాయం సాగు, తాగునీటి భద్రతకు కీలకం. డీపీఆర్‌ 2011లోనే, పరిపాలన అనుమతులు 2019లోనే వచ్చినా నిర్మాణం మొదలవకపోవడం ప్రాజెక్ట్‌ ప్రాధాన్యతల్లో లోపాన్ని చూపుతుంది. కేసీ కెనాల్‌ ఆయకట్టు శాశ్వత నీటి భద్రత, కర్నూలు నగర తాగునీరు ఈ ప్రాజెక్టుపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

గుండ్రేవుల ప్రాజెక్టు – తుంగభద్ర నదిపై, కర్నూలు జిల్లా సీ.బెళగల్‌ మండలం; ప్రతిపాదిత సామర్థ్యం 20.15 టీఎంసీలు.
2019 ఫిబ్రవరి 21 జీవో 154 – రూ.2,890 కోట్లతో పరిపాలన అనుమతి.
సుంకేసుల బ్యారేజీ సామర్థ్యం 1.2 టీఎంసీలు; తుంగభద్ర కృష్ణా నదికి ఉపనది.
ఆయకట్టు ప్రయోజనం – 2.65 లక్షల ఎకరాలు; లబ్ధిదారు జిల్లాలు కర్నూలు, వైఎస్సార్‌.
కేసీ కెనాల్‌ – కర్నూలు–కడప కాలువ; తుంగభద్ర జలాలపై ఆధారపడిన ఆయకట్టు.
ఆర్‌ అండ్‌ ఆర్‌ (పునరావాస, పునఃస్థాపన) ప్యాకేజీ – 2007 తుంగభద్ర వరదల సమయంలో కొన్ని గ్రామాలకు అమలు.

మెయిన్స్ కోణం

రాయలసీమలో సాగునీటి వనరుల కొరత, పునరావృత కరువు నేపథ్యంలో గుండ్రేవుల ప్రాజెక్టు ఒక నిల్వ-ఆధారిత పరిష్కారంగా ప్రతిపాదితమైంది: సుంకేసుల బ్యారేజీ సామర్థ్యం 1.2 టీఎంసీలే కావడం, ఏటా సగటున 200 టీఎంసీలకుపైగా (గతేడాది 341.99 టీఎంసీలు) నీరు దిగువకు వెళ్లిపోవడం, విభజన తర్వాత సుంకేసుల అంతర్రాష్ట్ర ప్రాజెక్టుగా మారి తుమ్మిల ఎత్తిపోతల ద్వారా నీరు తరలిపోతుండటం—ఇవి 20.15 టీఎంసీల నిల్వ ఆవశ్యకతను సూచిస్తున్నాయి. అయినా 2009లో డీపీఆర్‌కు రూ.53 లక్షలు, 2011 ఏప్రిల్‌ 30న డీపీఆర్‌ సమర్పణ, 2019 ఫిబ్రవరి 21న జీవో 154 ద్వారా రూ.2,890 కోట్ల పరిపాలన అనుమతి వచ్చినా పనులు ప్రారంభం కాకపోవడం—రాజకీయ ప్రాధాన్యతల మార్పు, రాష్ట్ర విభజన అనంతర ఉపేక్ష వల్లే అని కథనం పేర్కొంటోంది. ముందుకు వెళ్లే మార్గం: 2007 వరదల సమయంలో ఆర్‌ అండ్‌ ఆర్‌ కింద ఇప్పటికే పరిహారం పొందిన గ్రామాలను మినహాయించి మిగిలిన ముంపు గ్రామాలకు పునరావాసం పూర్తి చేయడం, నిధుల విడుదల, బ్యాక్‌వాటర్‌ ఆధారిత లిఫ్ట్‌ ఇరిగేషన్‌ ప్రణాళికతో కేసీ కెనాల్‌ ఆయకట్టుకు శాశ్వత నీటి భద్రత కల్పించడం.

కీలక పదాలు

డీపీఆర్‌ (Detailed Project Report): ప్రాజెక్టు సాంకేతిక, ఆర్థిక వివరాలతో కూడిన సమగ్ర నివేదిక; గుండ్రేవులకు 2011 ఏప్రిల్‌ 30న సమర్పించారు.
టీఎంసీ: వేయి మిలియన్‌ ఘనపుటడుగుల నీటి కొలమానం; గుండ్రేవుల ప్రతిపాదిత సామర్థ్యం 20.15 టీఎంసీలు.
జీవో 154 (2019): గుండ్రేవుల ప్రాజెక్టుకు రూ.2,890 కోట్లతో పరిపాలన అనుమతులు ఇచ్చిన ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు.
ఆయకట్టు: ఒక ప్రాజెక్టు/కాలువ నీటితో సాగయ్యే భూ విస్తీర్ణం; ఇక్కడ 2.65 లక్షల ఎకరాలు.
కేసీ కెనాల్‌: తుంగభద్ర జలాలపై ఆధారపడిన కాలువ; గుండ్రేవుల నిర్మిస్తే దీనికి శాశ్వత నీటి లభ్యత.
ఆర్‌ అండ్‌ ఆర్‌ ప్యాకేజీ: ముంపు బాధితులకు పునరావాస, పునఃస్థాపన పరిహారం; 2007 వరదల సమయంలో కొన్ని గ్రామాలకు అమలైంది.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

తుంగభద్ర నదిపై గుండ్రేవుల ప్రాజెక్టు ప్రతిపాదన నేపథ్యం, ప్రయోజనాలను వివరించి, 2011 నుంచి నిర్మాణం ఆలస్యం కావడానికి కారణాలను విశ్లేషించండి.
రాయలసీమలో పునరావృత కరువు నివారణలో నిల్వ సామర్థ్యం పెంచే ప్రాజెక్టుల పాత్రను, సుంకేసుల బ్యారేజీ పరిమితుల నేపథ్యంలో చర్చించండి.
రాష్ట్ర విభజన అనంతరం అంతర్రాష్ట్ర ప్రాజెక్టుగా మారిన నీటి వనరుల నిర్వహణలో ఎదురయ్యే సవాళ్లు ఏవి? గుండ్రేవుల ఉదాహరణతో వివరించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తఎన్నికల్లో 20% టిక్కెట్లు ఇవ్వాలని ఉద్యమకారుల సంఘం డిమాండ్ →

← అన్ని వార్తలు