జీఎంఎస్‌హెచ్-16లో రూ.38.57 కోట్ల రోగి సంక్షేమ నిధులు వినియోగించలేదు: ఆడిట్
చండీగఢ్‌లోని సెక్టార్-16 ప్రభుత్వ మల్టీ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి (జీఎంఎస్‌హెచ్-16)లో 2024-25లో రోగి కల్యాణ్ సమితి కింద అందుబాటులో ఉన్న రూ.40.44 కోట్లలో రూ.38.57 కోట్లు వినియోగించలేదని ప్రభుత్వ ఆడిట్ తెలిపింది. రోగుల సంక్షేమానికి రూ.1.87 కోట్లు మాత్రమే ఖర్చు చేశారు. 2021-22లో రూ.20.40 లక్షలతో కొన్న 20 వేలిముద్ర స్కానర్లు ఏళ్లపాటు స్టోర్‌లో ఉండిపోయాయి. నిధులు, అనుమతులు అందిన వెంటనే వినియోగిస్తామని ఆరోగ్య సేవల డైరెక్టర్ డాక్టర్ సుమన్ సింగ్ చెప్పారు.
మూలం
Indian Express — Cities · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- Rs 38.57 crore of Rs 40.44 crore available under Rogi Kalyan Samiti remained unutilised at GMSH-16 in 2024-25, with only Rs 1.87 crore spent on patient welfare. — Figures appear in source and are attributed to a government audit of GMSH-16; internally consistent.
- 20 fingerprint scanners worth Rs 20.40 lakh procured in 2021-22 lay unused in the hospital store. — Attributed to the audit; source gives supporting dates (one scanner issued May 8, 2023; remaining 19 issued to IT Cell March 19, 2025).
- RKS guidelines require at least two-thirds of revenue from services to be spent on patient welfare. — Stated in source as per RKS guidelines; no document reference given.
- Director Health Services Dr Suman Singh said funds are used as and when they and required permissions are received. — Direct quote attributed to a named official in the source.
- Activist R K Garg, who obtained the audit report, said the findings raise a serious question of accountability. — Named attribution with direct quote; opinion, not verifiable fact.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
ఇది నిధుల కొరత సమస్య కాదు — నిధులు ఉన్నా అవి రోగుల చేతికి చేరని పాలనా వైఫల్యం. రోగి కల్యాణ్ సమితి (ఆర్‌కేఎస్) రూపకల్పనలోనే ఆసుపత్రి స్థాయిలో సొంత ఆదాయాన్ని రోగుల సంక్షేమానికి సొంతంగా ఖర్చు చేసే వికేంద్రీకృత సౌలభ్యం ఉంది; రూ.40.44 కోట్లలో రూ.1.87 కోట్లు మాత్రమే వాడారంటే ఆ వికేంద్రీకరణ ఆచరణలో పనిచేయలేదని అర్థం. ఆరోగ్య సేవల డైరెక్టర్ చెప్పిన 'నిధులు, అనుమతులు వచ్చాక వాడతాము' అనే వివరణ కూడా వ్యవస్థాగత అడ్డంకిని — అనుమతుల గొలుసు రోగి అవసరాల వేగంతో సరిపోలడం లేదని — సూచిస్తోంది.
- ఆర్‌కేఎస్ మార్గదర్శకాల ప్రకారం సేవల ద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో కనీసం మూడింట రెండు వంతులు రోగుల సంక్షేమానికి ఖర్చు చేయాలి; ఇక్కడ నిష్పత్తి దానికి పూర్తి విరుద్ధంగా ఉంది.
- ఈ నిధి లక్ష్య వర్గం — ఆర్థికంగా బలహీన, అణగారిన రోగులు; మందులు, రవాణా, ఆహారం, సహాయకుల బస వంటి 'బిల్లు దాటిన ఖర్చుల'కు ఉపశమనం ఇవ్వాల్సిన డబ్బు వాడకపోవడం అంటే ఆ భారం నేరుగా రోగిపైనే ఉండిపోయిందని అర్థం.
- వేలిముద్ర స్కానర్ల ఉదంతం సేకరణ ప్రణాళికలో లోపాన్ని చూపుతోంది — అవసరాన్ని వాస్తవికంగా అంచనా వేయకుండా కొనడం వల్ల ప్రజాధనం స్తంభించి, వారంటీ కాలం వృథా అయిందని ఆడిట్ పేర్కొంది.
- ఖర్చు కాకపోవడాన్ని ఆడిట్ నిబంధనల ఉల్లంఘనగా పరిగణించడం గమనార్హం — భారతదేశ ఆరోగ్య పాలనలో సాధారణంగా దుర్వినియోగంపైనే దృష్టి ఉంటుంది, ఇలా 'వాడకపోవడం' కూడా జవాబుదారీ అంశమవుతోంది.
- ఆడిట్ నివేదికను ఆర్టీఐ ద్వారా పొందిన కార్యకర్త లేవనెత్తిన బాధ్యత నిర్ధారణ ప్రశ్న — వైఫల్యం వ్యక్తిగత నిర్లక్ష్యమా లేక అనుమతుల ప్రక్రియ రూపకల్పన లోపమా అనేది కీలకం.
గమనించాల్సినవి — ఆసుపత్రి యంత్రాంగం ఆర్‌కేఎస్ ఖర్చుకు సరళమైన, కాలపరిమితితో కూడిన అనుమతుల విధానం తెస్తుందా, మిగిలిన నిధులపై ఏమి చర్య తీసుకుంటుందా, బాధ్యత ఎవరిపై నిర్ధారిస్తారా అనేది గమనించాలి.
ఖర్చు జరగకపోవడానికి అసలు కారణం ఏమిటి, ఈ నిధులు వచ్చే ఏడాదికి బదిలీ అవుతాయా లేక వెనక్కి పోతాయా, ఎంతమంది రోగులు నష్టపోయారు — ఈ వివరాలు ఈ కథనం స్పష్టం చేయలేదు; దుర్వినియోగం జరిగిందనే ఆరోపణ కూడా ఇందులో లేదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 5 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
చండీగఢ్‌లోని సెక్టార్-16 ప్రభుత్వ మల్టీ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి (జీఎంఎస్‌హెచ్-16) పనితీరుపై జరిగిన ప్రభుత్వ ఆడిట్, ఆసుపత్రి వద్ద ఉన్న వనరులు, వాటి వాస్తవ వినియోగం మధ్య పెద్ద అంతరం ఉందని ఎత్తిచూపింది. పేద రోగులకు చికిత్స బిల్లుతో పాటు మందులు, రవాణా, సహాయకుల భోజనం-వసతి ఖర్చులు భారంగా మారతాయి; ఇలాంటి భారాన్ని తగ్గించడానికి ఉద్దేశించిన రోగి కల్యాణ్ సమితి (ఆర్‌కేఎస్) నిధులు 2024-25లో దాదాపు వినియోగం కాకుండా మిగిలిపోయాయి. అదే సమయంలో ప్రజాధనంతో కొన్న వేలిముద్ర స్కానర్లు ఏళ్లపాటు స్టోర్‌లోనే పడి ఉన్నట్టు ఆడిట్ గుర్తించింది. ఆడిట్ నివేదికను ఆర్టీఐ కార్యకర్త ఆర్‌కే గార్గ్ పొందారు.
ముఖ్యాంశాలు
- 2024-25లో రోగి కల్యాణ్ సమితి (ఆర్‌కేఎస్) కింద జీఎంఎస్‌హెచ్-16 వద్ద అందుబాటులో ఉన్న రూ.40.44 కోట్లలో రూ.38.57 కోట్లు వినియోగించలేదు.
- 2024-25లో రోగుల సంక్షేమానికి ఖర్చు చేసినది కేవలం రూ.1.87 కోట్లు.
- ఆర్‌కేఎస్ మార్గదర్శకాల ప్రకారం సేవల ద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో కనీసం మూడింట రెండు వంతులు రోగుల సంక్షేమానికి ఖర్చు చేయాలి.
- 2021-22లో రూ.20.40 లక్షల విలువైన 20 వేలిముద్ర స్కానర్లు కొనుగోలు చేశారు.
- కొనుగోలు తర్వాత దాదాపు రెండేళ్లకు, 2023 మే 8న ఒక్క స్కానర్‌ను మాత్రమే అడ్మినిస్ట్రేషన్ బ్లాక్‌కు ఇచ్చారు.
- మిగిలిన 19 స్కానర్లు 2025 మార్చి 18 వరకు స్టోర్‌లోనే ఉండి, 2025 మార్చి 19న ఐటీ సెల్‌కు ఇచ్చారు.
- నిధుల నిరుపయోగం పథకం లక్ష్యాన్నే దెబ్బతీసిందని, ఖర్చు నిర్దేశిత నిబంధనలకు విరుద్ధమని ఆడిట్ పేర్కొంది.
- అవసరానికి మించి కొనుగోలు చేయడం అక్రమమని, వారంటీ కాలం వృథా అయిందని ఆడిట్ తెలిపింది.
కాలక్రమం
- 2021-22రూ.20.40 లక్షలతో 20 వేలిముద్ర స్కానర్ల కొనుగోలు
- 2023 మే 8ఒక స్కానర్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ బ్లాక్‌కు జారీ
- 2024-25ఆర్‌కేఎస్ కింద రూ.40.44 కోట్లలో రూ.1.87 కోట్లు మాత్రమే ఖర్చు; రూ.38.57 కోట్లు నిరుపయోగం
- 2025 మార్చి 18మిగిలిన 19 స్కానర్లు ఈ తేదీ వరకు స్టోర్‌లోనే ఉన్నాయి
- 2025 మార్చి 1919 స్కానర్లను ఐటీ సెల్‌కు జారీ చేశారు
ఎవరికి సంబంధం
- పేద, బలహీన వర్గాల రోగులు — చికిత్స, రవాణా, ఆహారం, సహాయకుల వసతికి ఉద్దేశించిన సహాయం అందకపోవడం
- జీఎంఎస్‌హెచ్-16 (సెక్టార్-16 ప్రభుత్వ మల్టీ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి) — వనరుల వినియోగంలో వైఫల్యం, ఆడిట్ అభ్యంతరాలు
- డాక్టర్ సుమన్ సింగ్, డైరెక్టర్, ఆరోగ్య సేవలు — నిధుల ఖర్చుకు నిర్దేశిత ప్రొటోకాల్, అనుమతులు అవసరమని వివరణ
- రోగి కల్యాణ్ సమితి (ఆర్‌కేఎస్) — పథకం లక్ష్యం - నాణ్యమైన ఆరోగ్య సంరక్షణకు సమాన అవకాశం, రోగులపై ఆర్థిక భారం తగ్గింపు
- ఆర్‌కే గార్గ్, కార్యకర్త — ఆడిట్ నివేదికను పొంది జవాబుదారీతనం, బాధ్యత నిర్ధారణ కోరుతున్నారు
- పన్ను చెల్లింపుదారులు/ప్రజాధనం — వాడని పరికరాల్లో నిధులు స్తంభించిపోవడం
ఎందుకు ముఖ్యం
ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో నిధుల కొరత కాదు, ఉన్న నిధులను ఖర్చు చేయలేని పరిపాలనా బలహీనతే పేద రోగులకు సహాయం అందకుండా చేస్తోందని ఈ ఆడిట్ చూపుతోంది. రోగి సంక్షేమానికి ప్రత్యేకంగా కేటాయించిన రూ.38.57 కోట్లు వాడకుండా ఉండటం, పథకం లక్ష్యాన్నే నిర్వీర్యం చేస్తుంది. అవసరం అంచనా వేయకుండా కొనుగోళ్లు చేయడం ప్రజాధనం స్తంభించడానికి, వారంటీ కాలం వృథా కావడానికి దారితీస్తుంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- రోగి కల్యాణ్ సమితి (ఆర్‌కేఎస్): ఆసుపత్రి సేవల ఆదాయంలో కనీసం 2/3 వంతు రోగుల సంక్షేమానికి ఖర్చు చేయాలి.
- ఆర్‌కేఎస్ నిధుల వినియోగ పరిధి: చికిత్స, రవాణా, ఆహారం, సహాయకుల వసతి - ప్రధానంగా ఆర్థికంగా వెనుకబడిన, బలహీన వర్గాలకు.
- జీఎంఎస్‌హెచ్-16: చండీగఢ్ సెక్టార్-16లోని ప్రభుత్వ మల్టీ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి.
- 2024-25: ఆర్‌కేఎస్ కింద రూ.40.44 కోట్లలో రూ.38.57 కోట్లు నిరుపయోగం; రూ.1.87 కోట్లు మాత్రమే ఖర్చు.
- 2021-22లో రూ.20.40 లక్షల 20 వేలిముద్ర స్కానర్లు; 19 స్కానర్లు 2025 మార్చి 19న ఐటీ సెల్‌కు జారీ.
- చండీగఢ్ ఆరోగ్య సేవల డైరెక్టర్: డాక్టర్ సుమన్ సింగ్.
మెయిన్స్ కోణం
జీఎంఎస్‌హెచ్-16 ఆడిట్ ఫలితాలు భారత ప్రజా ఆరోగ్య వ్యవస్థలో కీలక వైరుధ్యాన్ని బయటపెడుతున్నాయి - కేటాయింపుల కొరత కాదు, వినియోగ సామర్థ్యం (absorptive capacity) లోపం. 2024-25లో ఆర్‌కేఎస్ కింద రూ.40.44 కోట్లు అందుబాటులో ఉండి రూ.1.87 కోట్లు మాత్రమే ఖర్చు కావడం, మార్గదర్శకాలు కనీసం మూడింట రెండు వంతులు రోగుల సంక్షేమానికి కోరుతున్నప్పటికీ, నిబంధనల ఉల్లంఘనగా ఆడిట్ పరిగణించింది. కారణాలుగా ఆరోగ్య సేవల డైరెక్టర్ చెప్పిన 'నిర్దేశిత ప్రొటోకాల్, ముందస్తు అనుమతుల' ప్రక్రియ - అంటే వికేంద్రీకృత ఆసుపత్రి సమితులకు నిర్ణయాధికార స్వాతంత్ర్యం లేకపోవడం - కనిపిస్తుంది. మరోవైపు 2021-22లో అవసరాన్ని వాస్తవికంగా అంచనా వేయకుండా 20 వేలిముద్ర స్కానర్లు కొని ఏళ్లపాటు స్టోర్‌లో ఉంచడం, నిధుల స్తంభన, వారంటీ నష్టానికి దారితీసింది. ముందుకు దారి: ఆర్‌కేఎస్ నిధుల ఖర్చుకు స్పష్టమైన, సరళీకృత ఆమోద ప్రక్రియ; రోగి సంక్షేమ వ్యయంపై కాలానుగుణ నివేదన; అవసర అంచనా ఆధారంగా కొనుగోళ్లు; వైఫల్యానికి బాధ్యత నిర్ధారణ - కార్యకర్త ఆర్‌కే గార్గ్ కోరినట్టు జవాబుదారీతనం, దిద్దుబాటు చర్యలు.
కీలక పదాలు
- రోగి కల్యాణ్ సమితి (ఆర్‌కేఎస్)
- ఆసుపత్రి సేవల ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని రోగుల సంక్షేమానికి - చికిత్స, రవాణా, ఆహారం, సహాయకుల వసతికి - ఖర్చు చేసే వ్యవస్థ
- జీఎంఎస్‌హెచ్-16
- చండీగఢ్ సెక్టార్-16లోని ప్రభుత్వ మల్టీ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి; ఈ ఆడిట్ కేంద్ర బిందువు
- ప్రభుత్వ ఆడిట్
- ఆసుపత్రి పనితీరు, నిధుల వినియోగం, కొనుగోళ్లను పరిశీలించి నిబంధనల ఉల్లంఘనలను ఎత్తిచూపే తనిఖీ
- బయోమెట్రిక్ హాజరు వ్యవస్థ
- వేలిముద్ర సెన్సార్ల ఆధారంగా ఉద్యోగుల హాజరు నమోదు చేసే విధానం; ఇప్పుడు అనేక చోట్ల ఏర్పాటు చేశామని అధికారులు చెప్పారు
- వినియోగం కాని నిధులు (non-utilisation)
- కేటాయించిన/అందుబాటులో ఉన్న నిధులను ఖర్చు చేయకపోవడం; ఇది పథకం లక్ష్యాన్నే నిర్వీర్యం చేస్తుందని ఆడిట్ అభిప్రాయం
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో రోగి సంక్షేమ నిధుల నిరుపయోగానికి కారణాలేమిటి? జీఎంఎస్‌హెచ్-16 ఆడిట్ ఆధారంగా వివరించండి.
- 'ఆరోగ్య రంగంలో సమస్య కేటాయింపులు కాదు, వినియోగ సామర్థ్యం' - ఈ ప్రకటనను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించండి.
- ప్రజా కొనుగోళ్లలో వాస్తవ అవసర అంచనా ఎందుకు కీలకం? అవసరానికి మించి కొనుగోలు చేయడం వల్ల కలిగే నష్టాలను ఉదాహరణలతో చర్చించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.