ఐరాస భద్రతా మండలి వీటో రద్దు చేయాలని ఎర్డోగాన్ డిమాండ్

ఐరాస భద్రతా మండలిలో ఐదు శాశ్వత సభ్య దేశాల వీటో అధికారాన్ని రద్దు చేయాలని టర్కీ అధ్యక్షుడు రిసెప్ తయ్యిప్ ఎర్డోగాన్ కోరారు. ప్రస్తుత వ్యవస్థ అన్యాయమని, ప్రపంచ శాంతికి ఆటంకమని ఆయన న్యూయార్క్‌లో అన్నారు. శాశ్వత సభ్యత్వాన్ని రద్దు చేయాలని, సభ్యులను సాధారణ సభ ఎన్నుకోవాలని సూచించారు. వీటో రద్దుకు ఐరాస చార్టర్ సవరణ అవసరం. ఇందుకు సాధారణ సభలో మూడింట రెండొంతుల ఆమోదం, ఐదు శాశ్వత సభ్యులతో కలిపి మూడింట రెండొంతుల దేశాల ఆమోదం తప్పనిసరి. వీటోను కొనసాగించాలని రష్యా చెప్పింది.

UN Security Council ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 27 సెప్టెం, 2026 1:49 PM IST

మూలం

UN Security Council · అసలు వార్త చదవండి ↗

#united nations#unsc veto#turkiye#erdogan#un reform

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Erdogan called for abolishing the UNSC veto and permanent membership, seeking a UN model covering all members. — Directly quoted from his remarks to journalists in New York and a September 22 Bloomberg article, as reported in the source.
Ending the veto requires a UN Charter amendment under Article 108: two-thirds of the UNGA plus ratification by two-thirds of members including all five permanent members. — Stated in the source with reference to Article 108; procedural detail appears internally consistent.
The France-Mexico initiative now has 128 supporting states, one short of the number needed to pass a UNGA resolution. — Figure attributed in the source to the French government; 21 recent backers cited, including the UK.
Russia/USSR has cast 163 of 331 vetoes; the US 95, about 28 percent; France and the UK 50 combined, none since 1989. — Figures appear in the source without an named external statistical source.
Russia says permanent members should keep the veto but supports expanding permanent membership. — Attributed to Russia in the source without a named official or document.

UN Security Council ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI వ్యూహాత్మక వ్యవహారాల విశ్లేషకులు

ఎర్డోగాన్ డిమాండ్ ఆచరణలో నెరవేరే అవకాశం చాలా తక్కువ — ఐరాస చార్టర్ 108వ అధికరణ ప్రకారం వీటో రద్దుకు ఐదు శాశ్వత సభ్యుల ఆమోదం తప్పనిసరి, అంటే వారు తమ అధికారాన్ని తామే వదులుకోవాలి. కానీ ఇది కేవలం సంస్థాగత సంస్కరణ ప్రతిపాదన కాదు; గాజా, ఉక్రెయిన్ వంటి సంఘర్షణల్లో మండలి స్తంభించిపోవడాన్ని ఎత్తిచూపి, 'గ్లోబల్ సౌత్' మధ్య నాయకత్వ స్థానాన్ని సంపాదించుకునే వ్యూహాత్మక చర్య. రష్యా స్పందన ఈ విభజనను స్పష్టంగా చూపింది — వీటోను కాపాడుకోవాలని, కానీ శాశ్వత సభ్యత్వ విస్తరణకు మద్దతు ఇస్తామని చెప్పింది.

చార్టర్ సవరణ ప్రక్రియే ఈ ప్రతిపాదనకు అతిపెద్ద అడ్డంకి — సాధారణ సభలో మూడింట రెండొంతులు, ఐదు శాశ్వత సభ్యులతో కలిపి మూడింట రెండొంతుల దేశాల ఆమోదం అవసరం.
అమెరికా గత మూడేళ్లలో ఇజ్రాయెల్-పాలస్తీనా అంశంపై ఏడు తీర్మానాలను, రష్యా ఉక్రెయిన్‌పై మూడు తీర్మానాలను అడ్డుకోవడం — మండలి ప్రతిష్ఠకు జరిగిన నష్టాన్ని ఎర్డోగాన్ వాదనకు ఆధారంగా మార్చుకున్నారు.
వీటో రద్దు కంటే మండలి విస్తరణ ఎక్కువ ఆచరణీయ మార్గం; రష్యా, అమెరికా, చైనా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్ అన్నీ ఏదో ఒక రూపంలో విస్తరణకు అనుకూలత చూపాయి, కానీ ఎవరికి సీటు, కొత్త సభ్యులకు వీటో ఇవ్వాలా అనే ప్రశ్నలపై ఏకాభిప్రాయం లేదు.
ఫ్రాన్స్-మెక్సికో ప్రతిపాదన (సామూహిక అకృత్యాల కేసుల్లో వీటో స్వచ్ఛంద నిలిపివేత) 128 దేశాల మద్దతుతో ఊపందుకున్నా, స్వచ్ఛందం, కట్టుబాటు లేనిది కావడంతో దాని ప్రభావం పరిమితమే.
శాశ్వత సభ్యుల్లోనూ చీలిక కనిపిస్తోంది — బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్ 1989 నుంచి వీటో వాడలేదు, ఇప్పుడు ఆంక్షలకు మద్దతిస్తున్నాయి; రష్యా, అమెరికా, చైనా తమ హక్కును గట్టిగా కాపాడుకుంటున్నాయి.

గమనించాల్సినవి — ఫ్రాన్స్-మెక్సికో ప్రతిపాదనకు తీర్మానానికి కావాల్సిన మద్దతు (129) దాటుతుందా, ఆఫ్రికా దేశాలకు సీట్ల విస్తరణ చర్చ ముందుకు కదులుతుందా — ఇవే సమీప భవిష్యత్తులో నిజమైన కదలికకు సూచికలు.

ఈ కథనం ఎర్డోగాన్ ప్రతిపాదనకు ఎన్ని దేశాలు అధికారికంగా మద్దతు ఇస్తున్నాయో, టర్కీ దీన్ని ఐరాసలో ఏ రూపంలో ముందుకు తీసుకెళ్తుందో స్థాపించలేదు; చైనా, అమెరికా ఈ తాజా పిలుపుపై స్పందించినట్లు కూడా ఇందులో లేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 8 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి (UNSC)లో ఐదు శాశ్వత సభ్య దేశాలు (అమెరికా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, రష్యా, చైనా) ఏ కీలక తీర్మానాన్నైనా ఒక్క ఓటుతో అడ్డుకునే వీటో అధికారం కలిగి ఉన్నాయి. గాజాలో ఇజ్రాయెల్ యుద్ధం, ఉక్రెయిన్‌లో రష్యా యుద్ధం, హార్ముజ్ జలసంధి వంటి అంశాలపై మండలి ప్రతిష్టంభనలో ఉండిపోయింది. ఈ నేపథ్యంలో టర్కీ అధ్యక్షుడు రిసెప్ తయ్యిప్ ఎర్డోగాన్ వీటో వ్యవస్థను, శాశ్వత సభ్యత్వాన్ని పూర్తిగా రద్దు చేయాలని, సాధారణ సభ (UNGA)కు అధిక అధికారాలు ఇవ్వాలని పిలుపునిచ్చారు. వీటో రద్దుకు ఐరాస చార్టర్ సవరణ అవసరం, అందుకు ఐదు శాశ్వత సభ్యుల ఆమోదం తప్పనిసరి కావడం అసలు చిక్కు.

ముఖ్యాంశాలు

UNSCలో 5 శాశ్వత సభ్యులు (P5 – అమెరికా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, రష్యా, చైనా), 10 రొటేటింగ్ శాశ్వతేతర సభ్యులు ఉన్నారు; 15లో 14 అనుకూలంగా ఓటేసినా ఒక్క వీటో తీర్మానాన్ని పడేస్తుంది.
న్యూయార్క్‌లో గురువారం ఎర్డోగాన్: "వీటో యంత్రాంగం రద్దు చేయండి… ఐదు సభ్యులను మాత్రమే కాపాడే ఐరాస నమూనా నుంచి అందరినీ కలిపే యంత్రాంగానికి వెళ్దాం."
సెప్టెంబర్ 22న బ్లూమ్‌బర్గ్‌లో రాసిన వ్యాసంలో, ఎనిమిది దశాబ్దాల క్రితం రూపొందిన UNSC నిర్మాణం నేటి అవసరాలకు సరిపోదని ఎర్డోగాన్ వాదించారు.
ఆర్టికల్ 108 ప్రకారం చార్టర్ సవరణకు UNGAలో మూడింట రెండొంతుల ఆమోదం, ఐదు శాశ్వత సభ్యులతో సహా మూడింట రెండొంతుల సభ్య దేశాల ధ్రువీకరణ కావాలి.
గత మూడేళ్లలో అమెరికా ఇజ్రాయెల్-పాలస్తీనా వివాదంపై 7 తీర్మానాలను వీటో చేసింది; వాటిలో 5 గాజాలో కాల్పుల విరమణ కోరేవి.
మొత్తం 331 వీటోల్లో రష్యా/సోవియట్ యూనియన్ 163 (సుమారు సగం), అమెరికా 95 (సుమారు 28%) వేశాయి; 2022 ఉక్రెయిన్ దాడి తరవాత రష్యా 3 తీర్మానాలను వీటో చేసింది.
ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్ కలిపి 50 వీటోలు మాత్రమే వేశాయి; 1989 తరవాత ఇద్దరూ వీటో ఉపయోగించలేదు.
2015లో ఫ్రాన్స్-మెక్సికో ప్రతిపాదన: మారణహోమం వంటి సామూహిక అకృత్యాల తీర్మానాలపై వీటో స్వచ్ఛందంగా నిలిపివేయాలి; గత నాలుగు నెలల్లో బ్రిటన్‌తో సహా 21 దేశాలు చేరి మద్దతు 128కి చేరింది – UNGA తీర్మానానికి కావాల్సిన సంఖ్యకు ఒక్కటి తక్కువ.

కాలక్రమం

1947ఇండోనేషియా సంఘర్షణపై ఫ్రాన్స్ ఒంటరిగా వీటో వేసిన రెండు సందర్భాల్లో ఒకటి.
1989ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్ చివరిసారిగా వీటో ఉపయోగించాయి; ఆ తరవాత ఇద్దరూ వాడలేదు.
1991కి ముందుసోవియట్ యూనియన్ పేరిట వీటోలు; రష్యా/సోవియట్ కలిపి 163 వీటోలు.
2015సామూహిక అకృత్యాల తీర్మానాలపై వీటో నిలిపివేతకు ఫ్రాన్స్-మెక్సికో ప్రతిపాదన.
2022ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా పూర్తిస్థాయి దాడి; ఆ తరవాత ఆ సంఘర్షణకు సంబంధించి రష్యా 3 తీర్మానాలను వీటో చేసింది.
2022లాఫేర్‌లో జాన్ రామింగ్ చాపెల్, ఎమ్మా స్వొబోడా వ్యాసం – ఇలాంటి చొరవలు స్వచ్ఛంద భాషలో ఉండటంతో ఆకాంక్షలుగానే మిగులుతాయని పేర్కొన్నారు.
సెప్టెంబర్ 22బ్లూమ్‌బర్గ్‌లో ఎర్డోగాన్ వ్యాసం – శాశ్వత సభ్యత్వం, వీటో రద్దు; UNGAకు అధిక అధికారాలు.
గురువారం (ఇటీవల)న్యూయార్క్‌లో జర్నలిస్టులతో ఎర్డోగాన్ – వీటో యంత్రాంగం రద్దు చేయాలని డిమాండ్.

ఎవరికి సంబంధం

టర్కీ అధ్యక్షుడు ఎర్డోగాన్ — UNSC సమూల ప్రక్షాళన – వీటో, శాశ్వత సభ్యత్వ రద్దు; 190కి మించిన దేశాల సంకల్పం ఐదు దేశాల ఇష్టానికి లోబడటం అన్యాయమని వాదన.
P5 (అమెరికా, రష్యా, చైనా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్) — సవరణకు వీరి ఆమోదం తప్పనిసరి; రష్యా వీటో కొనసాగింపునకే మొగ్గు, అమెరికా-చైనా గతంలో తమ వీటో హక్కును గట్టిగా సమర్థించాయి.
ఐరాస సాధారణ సభ (UNGA) — ఎర్డోగాన్ ప్రతిపాదన ప్రకారం అన్ని UNSC సభ్యులను నిర్ణీత కాలానికి ఎన్నుకునే అధికారం; చార్టర్ సవరణకు మూడింట రెండొంతుల ఆమోదం ఇవ్వాల్సిన వేదిక.
ఆఫ్రికా దేశాలు — ఏ ఆఫ్రికా దేశానికీ శాశ్వత సభ్యత్వం లేదు; విస్తరణలో ఆఫ్రికాకు స్థానాలు ఇవ్వడానికి అమెరికా, చైనా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్ మద్దతు తెలిపాయి.
భారత్, బ్రెజిల్, జర్మనీ, జపాన్ — బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్ ఈ దేశాలకు శాశ్వత స్థానాలతో కూడిన విస్తరణకు మద్దతు ఇచ్చాయి.
గాజా, ఉక్రెయిన్ బాధితులు — వీటోల కారణంగా కాల్పుల విరమణ, గట్టి తీర్మానాలు ఆగిపోవడం – మండలి ప్రతిష్టంభన నేరుగా వారిపై ప్రభావం.

ఎందుకు ముఖ్యం

ఎనిమిది దశాబ్దాల నాటి అధికార సమతుల్యతపై నిలబడిన UNSC, గాజా నుంచి ఉక్రెయిన్ వరకు కీలక సంకటాలపై చర్యలు తీసుకోలేక పోతోంది – ఇది ఐరాస విశ్వసనీయతనే ప్రశ్నార్థకం చేస్తోంది. వీటో రద్దుకు P5 తమ అధికారాన్ని స్వయంగా వదులుకోవాల్సి ఉండటం వల్ల సంస్కరణ ఆచరణలో దాదాపు అసాధ్యంగా మారింది. భారత్ వంటి శాశ్వత సభ్యత్వ ఆకాంక్షిత దేశాలకు, గ్లోబల్ సౌత్ ప్రాతినిధ్యానికి ఈ చర్చ నేరుగా ముఖ్యం.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

UNSC నిర్మాణం: 5 శాశ్వత సభ్యులు (అమెరికా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, రష్యా, చైనా) + 10 శాశ్వతేతర రొటేటింగ్ సభ్యులు = 15.
ఐరాస చార్టర్ ఆర్టికల్ 108: సవరణకు UNGAలో 2/3 ఆమోదం + P5 సహా 2/3 సభ్య దేశాల ధ్రువీకరణ.
వీటో గణాంకాలు: మొత్తం 331 వీటోలు – రష్యా/సోవియట్ 163, అమెరికా 95, ఫ్రాన్స్+బ్రిటన్ కలిపి 50.
ఫ్రాన్స్-మెక్సికో చొరవ (2015): సామూహిక అకృత్యాలపై స్వచ్ఛంద వీటో నిలిపివేత; ప్రస్తుత మద్దతు 128 దేశాలు (బ్రిటన్‌తో సహా).
ఎర్డోగాన్ ప్రతిపాదన: శాశ్వత సభ్యత్వ రద్దు, వీటో రద్దు, UNSC సభ్యులందరినీ UNGA నిర్ణీత కాలానికి ఎన్నుకోవాలి.
రష్యా వైఖరి: వీటో కొనసాగాలి, కానీ శాశ్వత సభ్యుల సంఖ్య పెంపుకు మద్దతు.

మెయిన్స్ కోణం

ఐరాస భద్రతా మండలి వీటో వ్యవస్థ 1945 నాటి అధికార వాస్తవికతలను ప్రతిబింబిస్తుంది; నేడు 190కి మించిన సభ్య దేశాల సంకల్పం ఐదు రాజధానుల ఇష్టాయిష్టాలకు లోబడి ఉండటం ప్రాతినిధ్య లోటును, చట్టబద్ధతా సంకటాన్ని సృష్టిస్తోంది. గాజాపై అమెరికా మూడేళ్లలో 7 తీర్మానాలను (5 కాల్పుల విరమణ కోరేవి) వీటో చేయడం, ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా వీటోలతో గట్టి తీర్మానమే లేకపోవడం మండలి పక్షపాత పక్షవాతానికి ఉదాహరణలు. సంస్కరణ దారిలో నిర్మాణాత్మక అడ్డంకి ఆర్టికల్ 108 – వీటో లేదా సభ్యత్వ విస్తరణ ఏదైనా P5 ఆమోదం అవసరం, అంటే అధికారాన్ని కలిగినవారే స్వయంగా దాన్ని వదులుకోవాలి; "ప్రస్తుత స్థితిగతులకు మార్పుపై ఆసక్తి లేదు" అని ప్రొఫెసర్ ఇబ్రహీం గంబారి వ్యాఖ్య ఈ వాస్తవాన్ని సూచిస్తుంది. ఆచరణీయ మార్గాలు: ఫ్రాన్స్-మెక్సికో తరహా స్వచ్ఛంద వీటో సంయమన కోడ్‌లు (బంధించనివి అయినప్పటికీ నైతిక ఒత్తిడి), ఆఫ్రికా ప్రాతినిధ్యంతో కూడిన పరిమిత విస్తరణ, UNGAకు అధిక పాత్ర. అయితే కొత్త సభ్యులకు వీటో ఇవ్వాలా, ఎవరికి స్థానాలు అనే ప్రశ్నలపై ఏకాభిప్రాయం లేకపోవడంతో సంస్కరణ దీర్ఘకాల ప్రక్రియగానే మిగిలే అవకాశం ఉంది.

కీలక పదాలు

వీటో: UNSCలోని ఐదు శాశ్వత సభ్యులకు ఉన్న ప్రత్యేక అధికారం – ఏ కీలక తీర్మానాన్నైనా ఒక్క ఓటుతో అడ్డుకోవచ్చు.
P5: UNSC ఐదు శాశ్వత సభ్య దేశాలు – అమెరికా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, రష్యా, చైనా.
ఆర్టికల్ 108: ఐరాస చార్టర్ సవరణ నిబంధన – UNGAలో 2/3 ఆమోదం, P5 సహా 2/3 సభ్య దేశాల ధ్రువీకరణ అవసరం.
ఫ్రాన్స్-మెక్సికో ప్రతిపాదన: 2015లో ప్రవేశపెట్టినది – మారణహోమం, మానవత్వంపై నేరాల వంటి సామూహిక అకృత్యాల తీర్మానాలపై P5 స్వచ్ఛందంగా వీటో వాడకూడదు.
UNGA: ఐరాస సాధారణ సభ – సభ్య దేశాలన్నీ ఉండే వేదిక; ఎర్డోగాన్ దీనికి మరిన్ని అధికారాలు, UNSC సభ్యుల ఎన్నిక బాధ్యత కోరారు.
శాశ్వతేతర సభ్యులు: UNSCలో నిర్ణీత కాలానికి ఎన్నికయ్యే 10 రొటేటింగ్ సభ్యులు; వీరికి వీటో అధికారం లేదు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ఐరాస భద్రతా మండలిలో వీటో అధికారం ప్రపంచ శాంతికి రక్షణా లేక ఆటంకమా? ఇటీవలి గాజా, ఉక్రెయిన్ ఉదాహరణలతో చర్చించండి.
ఐరాస చార్టర్ ఆర్టికల్ 108 నిబంధనలు భద్రతా మండలి సంస్కరణలను ఎలా కష్టతరం చేస్తున్నాయి? ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను పరిశీలించండి.
"భద్రతా మండలి విస్తరణ వీటో రద్దు కంటే సాధ్యమైన సంస్కరణ" – ఈ వాదనను పరీక్షించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తఈసీఐ వివాదం: రాహుల్ క్షమాపణ కోరిన అస్సాం సీఎం →

← అన్ని వార్తలు