జాతీయ భద్రతను సరిహద్దులకే పరిమితం చేయరాదు: రాజ్‌నాథ్

జాతీయ భద్రతను భౌగోళిక సరిహద్దుల రక్షణగానే చూడటం 'పెరిమీటర్ ఫాలసీ' అవుతుందని రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ గురువారం అన్నారు. డ్రోన్లు, సైబర్ దాడులు, తప్పుడు ప్రచారం వంటివి ఆధునిక సవాళ్లని, ఆర్థిక, ఇంధన భద్రతతోనూ ఇది ముడిపడి ఉందని చెప్పారు. న్యూస్18 రక్షణ సదస్సులో మాట్లాడుతూ, భారత్ 'వ్యూహాత్మక నిరోధం', 'డినయల్ ద్వారా నిరోధం' దశలను దాటి 'శిక్ష ద్వారా నిరోధం' వైపు మళ్లిందని, పాకిస్తాన్ గడ్డ నుంచి జరిగే ఏ ఉగ్రదాడినైనా యుద్ధ చర్యగా పరిగణిస్తామని అన్నారు. రక్షణ బడ్జెట్ 2013-14లో రూ.2.50 లక్షల కోట్ల నుంచి 2026-27లో రూ.7.85 లక్షల కోట్లకు పెరిగిందని తెలిపారు.

Indian Express — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 24 సెప్టెం, 2026 10:38 PM IST

మూలం

Indian Express — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#rajnath singh#defence#national security#operation sindoor#deterrence

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Viewing national security only as protection of geographical boundaries is a 'perimeter fallacy' — Attributed directly to Defence Minister Rajnath Singh in the source.
India's approach has moved beyond 'strategic containment' and 'deterrence by denial' towards 'deterrence by punishment' — Quoted statement by Rajnath Singh; no independent corroboration in source.
Defence budget rose from about Rs 2.50 lakh crore in FY 2013-14 to Rs 7.85 lakh crore in FY 2026-27 — Figures appear in the source as cited by the minister.
Defence R&D allocation rose over 112 percent, from about Rs 13,700 crore in FY 2014-15 to over Rs 29,000 crore — Figure appears in source, attributed to the minister.
Any terror attack originating from Pakistani soil will be treated as an 'Act of War' against India — Direct quote from the minister; policy statement, not independently verified.

Indian Express — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

ఇది రక్షణ ఉపన్యాసం రూపంలో వచ్చిన రాజకీయ సందేశం. 'పెరిమీటర్ ఫాలసీ' అనే మేధో చట్రం ద్వారా రాజ్‌నాథ్ సింగ్ జాతీయ భద్రతను సరిహద్దుల నుంచి ఆర్థిక వ్యవస్థ, ఇంధనం, సాంకేతికత, స్వదేశీ ఉత్పత్తి వరకు విస్తరించారు — అంటే ప్రభుత్వ మొత్తం పనితీరును భద్రత గొడుగు కింద చూపే వీలు కల్పించారు. సర్జికల్ స్ట్రైక్స్, బాలాకోట్, ఆపరేషన్ సిందూర్‌లను వరుసగా ప్రస్తావించడం, 2013-14 నాటి బడ్జెట్‌తో పోల్చడం, స్వాతంత్య్రానంతర 'కొందరు నేతల' ఆలోచనను తప్పుపట్టడం — ఈ మూడూ కలిసి స్పష్టమైన 'అప్పుడు వర్సెస్ ఇప్పుడు' కథనాన్ని నిర్మిస్తాయి.

రూ.2.50 లక్షల కోట్ల (2013-14) నుంచి రూ.7.85 లక్షల కోట్ల (2026-27) బడ్జెట్ పోలిక కేవలం గణాంకం కాదు — పాలనా కాలాల మధ్య పోలికే రాజకీయ ఉద్దేశం.
స్వాతంత్య్రం తర్వాత బలం, శాంతిని పరస్పర విరుద్ధంగా చూసిన 'కొందరు నేతల' ప్రస్తావన ప్రతిపక్షాలు స్పందించే అవకాశం ఉన్న పరోక్ష విమర్శ.
'శిక్ష ద్వారా నిరోధం', పాకిస్తాన్ గడ్డ నుంచి ఉగ్రదాడిని 'యుద్ధ చర్య'గా పరిగణించడం — దేశీయంగా దృఢత్వ సందేశం, అదే సమయంలో ప్రభుత్వం భవిష్యత్తులో స్పందించాల్సిన అంచనాలను పెంచే ప్రకటన.
సింధు జలాల ఒప్పందం నిలిపివేత, 'ఉగ్రవాదం-వాణిజ్యం కలిసి సాగవు' వంటి అంశాలను ముందుకు తేవడం ద్వారా దౌత్యపరమైన కఠిన చర్యలను ప్రజా రాజకీయ భాషలోకి మార్చారు.
స్వదేశీ ఉత్పత్తి, స్టార్టప్‌లు, ఆర్&డీ కేటాయింపులపై ఉద్ఘాటన 'ఆత్మనిర్భర్' ఆర్థిక ఎజెండాను భద్రతా ఎజెండాతో ముడిపెట్టే ప్రయత్నం.

గమనించాల్సినవి — వచ్చే ఎన్నికల ప్రచార వేదికలపై ఈ 'సమగ్ర భద్రత' చట్రం ఎంతగా ప్రతిధ్వనిస్తుందో, బడ్జెట్ పెరుగుదల–వాస్తవ సేకరణ, ఖాళీలపై ప్రతిపక్షాలు ఎలాంటి ప్రతివాదన తెస్తాయో గమనించాలి.

ఇది ఒక మంత్రి ప్రసంగంలోని వాదనలు మాత్రమే; ప్రకటించిన బడ్జెట్ పెరుగుదల, ఉత్పత్తి గణాంకాల స్వతంత్ర ధ్రువీకరణ, ప్రతిపక్ష స్పందన లేదా 'యుద్ధ చర్య' ప్రకటన అమలు విధానం ఈ కథనంలో లేవు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

న్యూస్18 నిర్వహించిన రక్షణ సదస్సులో రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ గురువారం మాట్లాడుతూ, జాతీయ భద్రతను కేవలం భౌగోళిక సరిహద్దుల రక్షణగా చూడటం 'పెరిమీటర్ ఫాలసీ' (సరిహద్దు భ్రమ) అవుతుందని హెచ్చరించారు. డ్రోన్లు, మానవరహిత విమానాలు, సైబర్ దాడులు, ఒంటరి దాడులు (లోన్ వుల్ఫ్), తప్పుడు ప్రచారం వంటివి ఆధునిక ముప్పులని, ఇవి ఆర్థిక, ఇంధన భద్రతతోనూ ముడిపడి ఉన్నాయని ఆయన చెప్పారు. సర్జికల్ స్ట్రైక్స్, బాలాకోట్ వైమానిక దాడి, ఆపరేషన్ సిందూర్‌లను ప్రస్తావిస్తూ భారత్ సామర్థ్యం, సంకల్పం రుజువయ్యాయని అన్నారు. రక్షణ బడ్జెట్, స్వదేశీ ఉత్పత్తి, పరిశోధన-అభివృద్ధి కేటాయింపుల పెరుగుదలను ఆయన వివరించారు.

ముఖ్యాంశాలు

రక్షణ బడ్జెట్ 2013-14లో సుమారు రూ.2.50 లక్షల కోట్ల నుంచి 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరంలో రూ.7.85 లక్షల కోట్లకు — దాదాపు మూడు రెట్లు పెరిగింది.
రక్షణ ఉత్పత్తి సుమారు రూ.1.80 లక్షల కోట్ల గరిష్ఠ స్థాయికి చేరింది; ఆర్డినెన్స్ కర్మాగారాలు పూర్తి మార్పు చెందుతున్నాయి, రక్షణ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు (DPSUs) లాభాలు నమోదు చేస్తున్నాయి.
రక్షణ పరిశోధన-అభివృద్ధి కేటాయింపు గత 12 ఏళ్లలో 112 శాతానికి మించి పెరిగింది — 2014-15లో సుమారు రూ.13,700 కోట్ల నుంచి రూ.29,000 కోట్లకు పైగా.
రక్షణ R&D బడ్జెట్‌లో 25 శాతం పరిశ్రమ, స్టార్టప్‌లు, విద్యాసంస్థలకు తెరిచారు.
10కి పైగా పాజిటివ్ ఇండిజనైజేషన్ జాబితాల్లో ఇప్పటివరకు 5,500కు పైగా వస్తువులను చేర్చారు.
పరిశోధన ప్రోత్సాహానికి 15 పరిశ్రమ-విద్యాసంస్థల సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ ఏర్పాటు చేశారు; DRDO అభివృద్ధి చేసిన సాంప్రదాయ క్షిపణి వ్యవస్థల సాంకేతిక బదిలీ భారత పరిశ్రమలకు జరిగింది.
అగ్ని-5 క్షిపణితో భారత్ MIRV (మల్టిపుల్ ఇండిపెండెంట్‌లీ టార్గెటబుల్ రీ-ఎంట్రీ వెహికల్) సాంకేతికతను విజయవంతంగా పరీక్షించింది; ఈ సాంకేతికత చాలా కొద్ది దేశాలకే ఉంది.
రుస్తుం, ఘాతక్, నాగాస్త్ర వంటి స్వదేశీ మానవరహిత విమానాలు (UAVs) అభివృద్ధి చేశారు; భవిష్యత్ యుద్ధ సవాళ్లను దృష్టిలో ఉంచుకొని 'మిషన్ సుదర్శన చక్ర' రూపొందుతోంది.

కాలక్రమం

2013-14 ఆర్థిక సంవత్సరంరక్షణ బడ్జెట్ సుమారు రూ.2.50 లక్షల కోట్లు
2014-15 ఆర్థిక సంవత్సరంరక్షణ పరిశోధన-అభివృద్ధి కేటాయింపు సుమారు రూ.13,700 కోట్లు
2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరంరక్షణ బడ్జెట్ రూ.7.85 లక్షల కోట్లకు పెరిగింది
గురువారం (తేదీ మూలంలో పేర్కొనలేదు)న్యూస్18 రక్షణ సదస్సులో రాజ్‌నాథ్ సింగ్ ప్రసంగం; 'పెరిమీటర్ ఫాలసీ' హెచ్చరిక, 'శిక్ష ద్వారా నిరోధం' వైఖరి ప్రకటన

ఎవరికి సంబంధం

రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ / రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ — జాతీయ భద్రత విధానాన్ని సరిహద్దులకు మించి విస్తరించడం, ఆధునిక ముప్పులకు సమగ్ర విధానం ప్రకటించడం
సాయుధ దళాలు — నిరంతర ఆధునికీకరణ, డ్రోన్, సైబర్, అంతరిక్ష, ఎలక్ట్రానిక్ యుద్ధ సామర్థ్యాల అభివృద్ధి
పాకిస్తాన్ — పాక్ గడ్డ నుంచి జరిగే ఏ ఉగ్రదాడినైనా భారత్ 'యుద్ధ చర్య'గా పరిగణిస్తుందని ప్రకటన; సింధు జలాల ఒప్పందం నిలిపివేత
DRDO, DPSUs, ఆర్డినెన్స్ కర్మాగారాలు — సాంకేతిక బదిలీ, లాభదాయకత, స్వదేశీ ఉత్పత్తి పెంపు
ప్రైవేటు పరిశ్రమ, స్టార్టప్‌లు, విద్యాసంస్థలు — రక్షణ R&D బడ్జెట్‌లో 25 శాతం, 15 సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ ద్వారా రక్షణ ఆవిష్కరణల్లో భాగస్వామ్యం
QUAD, I2U2, BIMSTEC, BRICS, SCO వంటి బహుపాక్షిక వేదికలు — స్వేచ్ఛాయుత, నియమాధార ఇండో-పసిఫిక్‌తో పాటు భారత వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాల విస్తరణ

ఎందుకు ముఖ్యం

యుద్ధ స్వభావం మారుతున్న నేపథ్యంలో — డ్రోన్లు, సైబర్ దాడులు, తప్పుడు ప్రచారం, ఇంధన-ఆర్థిక సరఫరా గొలుసులపై దాడులు — భద్రతను సరిహద్దు రక్షణగానే చూడటం సరిపోదని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేయడం భారత భద్రతా ఆలోచనలో మార్పును సూచిస్తుంది. 'డినయల్ ద్వారా నిరోధం' నుంచి 'శిక్ష ద్వారా నిరోధం' వైపు మళ్లడం, ఉగ్రదాడిని 'యుద్ధ చర్య'గా పరిగణించడం దక్షిణాసియా భద్రతా సమతుల్యతపై ప్రభావం చూపే వైఖరి. అదే సమయంలో రక్షణ బడ్జెట్, స్వదేశీకరణ, R&D పెంపు ఆత్మనిర్భరత-భద్రత-అభివృద్ధి మధ్య అనుసంధానాన్ని చూపుతుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

'పెరిమీటర్ ఫాలసీ' — జాతీయ భద్రతను కేవలం భౌగోళిక సరిహద్దుల రక్షణగా చూడటమే పొరపాటు అని రాజ్‌నాథ్ సింగ్ వ్యాఖ్య.
రక్షణ బడ్జెట్: 2013-14లో ~రూ.2.50 లక్షల కోట్లు → 2026-27లో రూ.7.85 లక్షల కోట్లు; రక్షణ ఉత్పత్తి ~రూ.1.80 లక్షల కోట్లు.
స్వదేశీ UAVలు: రుస్తుం, ఘాతక్, నాగాస్త్ర; స్వదేశీ బ్రహ్మోస్ క్షిపణులు; 'మిషన్ సుదర్శన చక్ర' అభివృద్ధిలో ఉంది.
అగ్ని-5 క్షిపణితో MIRV సాంకేతికత పరీక్ష — ఈ సామర్థ్యం కొద్ది దేశాలకే ఉంది.
I2U2 సభ్యులు: భారత్, ఇజ్రాయెల్, యూఏఈ, అమెరికా; QUAD ద్వారా స్వేచ్ఛాయుత, నియమాధార ఇండో-పసిఫిక్ లక్ష్యం.
10కి పైగా పాజిటివ్ ఇండిజనైజేషన్ జాబితాల్లో 5,500+ వస్తువులు; రక్షణ R&D బడ్జెట్‌లో 25% పరిశ్రమ/స్టార్టప్‌లు/విద్యాసంస్థలకు.

మెయిన్స్ కోణం

ఆధునిక భద్రతా ముప్పులు సరిహద్దు దాటి డ్రోన్లు, మానవరహిత విమానాలు, సైబర్ దాడులు, లోన్ వుల్ఫ్ దాడులు, తప్పుడు ప్రచారం, ఆర్థిక-ఇంధన సరఫరా గొలుసులపై దెబ్బల రూపంలో విస్తరించాయి; అందుకే జాతీయ భద్రతను 'పెరిమీటర్ ఫాలసీ'గా కుదించకుండా సమగ్ర దృక్కోణం అవసరమని రక్షణ మంత్రి వాదన. దౌత్యం లేని సైనిక సన్నద్ధత ఘర్షణకు, భద్రతా సందిగ్ధతకు దారితీస్తుందని; సామర్థ్యం లేని దౌత్యం బలహీనతకు సంకేతమవుతుందని — రెండింటి మధ్య సమతుల్యతే కీలకమని ఆయన చెప్పడం భారత వ్యూహాత్మక స్వతంత్రత తర్కాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. 'వ్యూహాత్మక నిరోధం', 'డినయల్ ద్వారా నిరోధం' దశలను దాటి 'శిక్ష ద్వారా నిరోధం'కు మళ్లడం, అణు బెదిరింపును సహించబోమని, ఉగ్రవాదం-చర్చలు, ఉగ్రవాదం-వాణిజ్యం కలిసిపోవని, సింధు జలాల ఒప్పందం నిలిపివేతతో 'రక్తం-నీరు కలిసి ప్రవహించవు' అని ప్రకటించడం వైఖరిలో కఠినత్వాన్ని చూపుతుంది. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా మూలం సూచించిన అంశాలు: బలమైన ఆర్థిక వ్యవస్థ-బలమైన సైన్యం అనే రెండు స్తంభాలు, 'భూభాగం-సాంకేతికత-ఆలోచన' అనే మూడు T లపై దృష్టి, డ్రోన్-AI-సైబర్-ఎలక్ట్రానిక్ యుద్ధం-అంతరిక్షం-క్వాంటం రంగాల్లో సామర్థ్య నిర్మాణం, 'డిజైన్ ఇన్ ఇండియా, డెవలప్ ఇన్ ఇండియా, మ్యానుఫ్యాక్చర్ ఇన్ ఇండియా' ద్వారా ఆత్మనిర్భరత, మరియు QUAD, I2U2, BIMSTEC, BRICS, SCO వేదికల్లో చురుకైన భాగస్వామ్యం.

కీలక పదాలు

పెరిమీటర్ ఫాలసీ: జాతీయ భద్రతను కేవలం భౌగోళిక సరిహద్దుల కాపలాగా భావించే పొరపాటు దృక్పథం.
డినయల్ ద్వారా నిరోధం / శిక్ష ద్వారా నిరోధం: శత్రువు లక్ష్యం సాధించకుండా అడ్డుకోవడం వర్సెస్ దాడి జరిగితే తీవ్ర ప్రతిస్పందనతో శిక్షించడం అనే రెండు నిరోధ వ్యూహాలు.
ఆపరేషన్ సిందూర్: భారత్ సామర్థ్యం, సంకల్పాన్ని చూపిన చర్యగా రక్షణ మంత్రి ప్రస్తావించిన ఆపరేషన్; ఇందులో డ్రోన్ యుద్ధ సామర్థ్యం, బ్రహ్మోస్ క్షిపణులు ప్రదర్శితమయ్యాయి.
పాజిటివ్ ఇండిజనైజేషన్ జాబితా: దిగుమతి చేసుకునే వస్తువులను దేశీయంగానే తయారు చేయాలని నిర్దేశించే జాబితాలు; 10కి పైగా జాబితాల్లో 5,500+ వస్తువులు.
MIRV: ఒకే క్షిపణి నుంచి వేర్వేరు లక్ష్యాలపైకి బహుళ వార్‌హెడ్‌లను పంపే అధునాతన సాంకేతికత; భారత్ అగ్ని-5తో పరీక్షించింది.
I2U2: భారత్, ఇజ్రాయెల్, యూఏఈ, అమెరికాలతో కూడిన సహకార వేదిక; కొత్త రంగాల్లో సహకారాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్తోంది.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

'జాతీయ భద్రతను భౌగోళిక సరిహద్దుల రక్షణగానే చూడటం సరిపోదు' — ఆధునిక ముప్పుల నేపథ్యంలో ఈ ప్రకటనను విశ్లేషించండి.
'డినయల్ ద్వారా నిరోధం' నుంచి 'శిక్ష ద్వారా నిరోధం'కు భారత వైఖరి మార్పు దక్షిణాసియా భద్రతపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది? చర్చించండి.
రక్షణ రంగంలో ఆత్మనిర్భరత సాధనకు ప్రభుత్వం తీసుకున్న చర్యలను (పాజిటివ్ ఇండిజనైజేషన్ జాబితాలు, R&D కేటాయింపులు, సాంకేతిక బదిలీ) పరిశీలించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తఓబీసీ క్రీమీలేయర్ తీర్పుపై కేంద్రం పిటిషన్: సుప్రీం ఉత్తర్వు వాయిదా →

← అన్ని వార్తలు