నెట్టెంపాడు ఎత్తిపోతల పథకం అసంపూర్తి, 58 వేల ఎకరాలకు నీరు అందడం లేదు
జోగులాంబ గద్వాల జిల్లాలోని గద్వాల, అలంపూర్ నియోజకవర్గాల్లో 2 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించేందుకు ఉద్దేశించిన జవహర్ నెట్టెంపాడు ఎత్తిపోతల పథకం ఇప్పటికీ అసంపూర్తిగా ఉంది. 2005లో రూ.1,428 కోట్ల అంచనాతో మొదలైన ప్రాజెక్టు వ్యయం 2019లో రూ.2,548 కోట్లకు, 2022లో రూ.2,700 కోట్లకు సవరించారు. ఇప్పటివరకు రూ.2,368 కోట్లు ఖర్చు చేశారు. కొండపల్లి అక్వడక్ట్ పూర్తికాక కుడికాలువ కింద 58 వేల ఎకరాలకు నీరు అందడం లేదు. 562 ఎకరాల భూసేకరణ పెండింగ్‌లో ఉందని ఈఈ రహీముద్దిన్ తెలిపారు.
మూలం
Jogulamba Gadwal — నీరు · సాగునీరు · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- Jawahar Nettempadu lift irrigation scheme was launched in 2005 at an estimated Rs 1,428 crore, revised to Rs 2,548 crore in 2019 and proposed at Rs 2,700 crore in 2022, with Rs 2,368 crore spent so far. — Figures appear in source; no document or department cited for the cost revisions.
- The scheme is meant to irrigate 2 lakh acres in Alampur and Gadwal constituencies, but 58,000 acres under the right canal still get no water. — Figure appears in source; attributed to the report, not to a named record.
- An incomplete one-kilometre aqueduct at Kondapalli is the main reason water is not reaching the right canal ayacut. — Stated in source and broadly consistent with the official's account of pending packages.
- Land acquisition of 562 acres is pending and work may resume only by March, says EE Rahimuddin of Jogulamba Gadwal. — Directly attributed to a named irrigation department engineer.
- 1,176 families in Chinnonipalli and Aluru are yet to be shifted to rehabilitation centres. — Figure appears in source with no source given.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
ఇది క్లాసిక్ "చివరి మైలు" ఆర్థిక నష్టం. రూ.1,428 కోట్లతో మొదలైన ప్రాజెక్టుపై ఇప్పటికే రూ.2,368 కోట్లు ఖర్చు చేసి, ప్రధాన రిజర్వాయర్లు, పంపులు, 30 కిలోమీటర్ల కాలువ వ్యవస్థలో పెద్ద భాగం నిర్మించినా, కొండపల్లి అక్వడక్ట్ లాంటి చిన్న శాతం పనులు ఆగిపోవడం వల్ల 58 వేల ఎకరాలకు నీరు అందడం లేదు — అంటే పెట్టిన మూలధనం నుంచి రాబడి సున్నా. ఖర్చు 2005 అంచనా నుంచి 2022 నాటికి రూ.2,700 కోట్లకు చేరడం అనేది ఆలస్యం వల్ల వచ్చే ధరల పెరుగుదల, మళ్లీ మళ్లీ సర్వేలు, పునర్‌నిర్మాణ వ్యయాల కలయిక; ఆ అదనపు భారాన్ని పన్ను చెల్లింపుదారులు మోస్తున్నారు, నష్టాన్ని ఆయకట్టు రైతులు భరిస్తున్నారు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 5 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
జోగులాంబ గద్వాల జిల్లాలోని గద్వాల, అలంపూర్ నియోజకవర్గాల్లో 2 లక్షల ఎకరాలకు కృష్ణా వరద జలాలతో సాగునీరు అందించాలన్న లక్ష్యంతో 2005లో జవహర్ నెట్టెంపాడు ఎత్తిపోతల పథకం ప్రారంభమైంది. కృష్ణా నదిలో వరద ఉన్నప్పుడు 20 టీఎంసీల నీటిని ఎత్తిపోసి ఆయకట్టుకు అందించడం ఈ ప్రాజెక్టు రూపకల్పన. రూ.2,368 కోట్లు ఖర్చు చేసినా కుడికాలువ కింద 58 వేల ఎకరాలకు ఇప్పటికీ నీరు అందడం లేదు. కొండపల్లి వద్ద అక్వడక్ట్ అసంపూర్తి, భూసేకరణ, పునరావాసం పెండింగ్‌లో ఉండడం ప్రధాన కారణాలు.
ముఖ్యాంశాలు
- జవహర్ నెట్టెంపాడు ఎత్తిపోతల పథకం లక్ష్య ఆయకట్టు 2 లక్షల ఎకరాలు; గద్వాల, అలంపూర్ నియోజకవర్గాల పరిధిలో ఉంది.
- 2005లో రూ.1,428 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో ప్రాజెక్టు ప్రారంభం; 2019లో రూ.2,548 కోట్లకు సవరణ; 2022లో రూ.2,700 కోట్లకు పెంచుతూ ప్రతిపాదనలు పంపారు.
- ఇప్పటివరకు ప్రాజెక్టుపై రూ.2,368 కోట్లు ఖర్చు చేశారు.
- కృష్ణా నదిలో వరద ఉన్నప్పుడు 20 టీఎంసీల నీటిని ఎత్తిపోయడం ద్వారా ఆయకట్టుకు నీరివ్వాలన్నది లక్ష్యం.
- గుడెందొడ్డి జలాశయం ఎడమకాలువ ద్వారా 6 వేల ఎకరాలకు మాత్రమే సాగునీరు; కుడికాలువ కింద 58 వేల ఎకరాలకు అందడం లేదు.
- కొండపల్లి వద్ద వాగుపై కిలోమీటరు మేర నిర్మించాల్సిన అక్వడక్ట్ పూర్తి కాలేదు; 30 కిలోమీటర్ల కాలువలు, 296కుపైగా నిర్మాణాలు పెండింగ్.
- మొదటి దశలో 99 ఏ, బీ, సీ, డీ, 100 ప్యాకేజీలు ఉండగా 99 ఏ, సీ మాత్రమే పూర్తయ్యాయి.
- ఈఈ రహీముద్దిన్ ప్రకారం 562 ఎకరాల భూసేకరణ పెండింగ్; చిన్నోనిపల్లి, అలూరులో 1,176 కుటుంబాలను పునరావాస కేంద్రాలకు తరలించాల్సి ఉంది.
కాలక్రమం
- 2005రూ.1,428 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో జవహర్ నెట్టెంపాడు ఎత్తిపోతల పథకం ప్రారంభం.
- 2019రాష్ట్రావిర్భావం తర్వాత అంచనా వ్యయాన్ని రూ.2,548 కోట్లకు సవరించారు.
- 2022అంచనా వ్యయాన్ని రూ.2,700 కోట్లకు పెంచుతూ ప్రభుత్వానికి ప్రతిపాదనలు పంపారు.
- అక్టోబర్ 14, 2023ప్రాజెక్టు అసంపూర్తి పనులపై కథనం ప్రచురణ; రూ.2,368 కోట్లు ఖర్చయినా 58 వేల ఎకరాలకు నీరు లేదు.
- రాబోయే మార్చి–ఏప్రిల్వాగులో నీటి ప్రవాహం తగ్గే సమయంలో నాలుగు స్లాబులు వేసి ప్రధాన కాలువ పూర్తి చేస్తామని ఈఈ చెప్పారు.
ఎవరికి సంబంధం
- కుడికాలువ ఆయకట్టు రైతులు (58 వేల ఎకరాలు) — సాగునీరు అందక పొలాలు పడావు; వర్షాధార పంటలు, బోరుబావులపైనే ఆధారం.
- గుడెందొడ్డి జలాశయం కింది రైతులు — దశాబ్దాలుగా సాగునీరు అందని ద్రాక్షగా మిగిలింది; ఎడమకాలువ కింద 6 వేల ఎకరాలకే నీరు.
- నీటి పారుదల శాఖ / ఈఈ రహీముద్దిన్ — భూసేకరణ, విద్యుత్ లైన్ తొలగింపు, వాగు ప్రవాహం వంటి సాంకేతిక అడ్డంకులను అధిగమించి పనులు పూర్తి చేయాల్సిన బాధ్యత.
- చిన్నోనిపల్లి, అలూరు నిర్వాసిత కుటుంబాలు (1,176) — పునరావాస కేంద్రాలకు తరలింపు, పరిహార బిల్లులు పెండింగ్‌లో ఉండడం.
- ప్రభుత్వం, ప్రజాప్రతినిధులు — ఎన్నికల హామీల అమలు, పెరుగుతున్న అంచనా వ్యయానికి నిధుల కేటాయింపు.
ఎందుకు ముఖ్యం
ఒక ప్రాజెక్టు అసంపూర్తిగా ఉండడం అంటే ఖర్చు పెట్టిన రూ.2,368 కోట్లకు పూర్తి ప్రతిఫలం రాకపోవడమే కాదు, 58 వేల ఎకరాల రైతులు వర్షాధార సాగుపైనే ఆధారపడాల్సి రావడం. భూసేకరణ, పునరావాసం, సాంకేతిక అడ్డంకులు ఎలా ప్రాజెక్టు వ్యయాన్ని రెట్టింపు చేసి ప్రయోజనాలను ఆలస్యం చేస్తాయో ఇది చూపుతుంది. వలసలు, ఆదాయ నష్టం వంటి గ్రామీణ సమస్యలతో ఇది నేరుగా ముడిపడి ఉంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- జవహర్ నెట్టెంపాడు ఎత్తిపోతల పథకం – జోగులాంబ గద్వాల జిల్లా; లక్ష్య ఆయకట్టు 2 లక్షల ఎకరాలు; మూలం కృష్ణా నది వరద జలాలు (20 టీఎంసీలు).
- వ్యయ సవరణలు: 2005లో రూ.1,428 కోట్లు → 2019లో రూ.2,548 కోట్లు → 2022లో రూ.2,700 కోట్ల ప్రతిపాదన; ఖర్చు రూ.2,368 కోట్లు.
- బ్యాలెన్సింగ్ రిజర్వాయర్లు: మొదటి దశలో గుడెందొడ్డి, రెండో దశలో ర్యాలంపాడు; ర్యాలంపాడు కింద 5 ఆఫ్‌లైన్ జలాశయాలు.
- అక్వడక్ట్: కాలువను వాగు/నదిపై దాటించే నిర్మాణం – కొండపల్లి వద్ద 1 కి.మీ. మేర అసంపూర్తి.
- పెండింగ్: 562 ఎకరాల భూసేకరణ, 1,176 కుటుంబాల పునరావాసం, 30 కి.మీ. కాలువలు, 296కుపైగా నిర్మాణాలు.
మెయిన్స్ కోణం
ఉమ్మడి పాలమూరు జిల్లాలో నెట్టెంపాడు ఎత్తిపోతల పథకం – భారీ ఎత్తిపోతల ప్రాజెక్టుల అమలు లోపాలకు ఒక ఉదాహరణ. 2005లో రూ.1,428 కోట్లతో ప్రారంభమైన ప్రాజెక్టు వ్యయం 2022 నాటికి రూ.2,700 కోట్లకు ప్రతిపాదించబడింది; రూ.2,368 కోట్లు ఖర్చయినా లక్షిత 2 లక్షల ఎకరాల్లో కుడికాలువ కింద 58 వేల ఎకరాలకు నీరు చేరలేదు. కారణాలు బహుముఖం – కొండపల్లి వద్ద వాగుపై కిలోమీటరు అక్వడక్ట్ నిర్మాణం అసంపూర్తి, 99 బీ/డీ, 100 ప్యాకేజీల పనులు మిగిలిపోవడం, 562 ఎకరాల భూసేకరణ, 1,176 కుటుంబాల పునరావాసం, విద్యుత్ లైన్ తొలగింపు, వాగు ప్రవాహం కారణంగా పనిచేసే సీజన్ పరిమితి, బిల్లుల పెండింగ్. పరిణామంగా రైతులు పొలాలను పడావు పెట్టడం, వర్షాధార సాగు, బోరుబావులపై ఆధారపడటం, వలసలు. ముందుకు వెళ్లే మార్గం – చివరి ఆయకట్టు ప్రాధాన్యంగా ప్యాకేజీల వారీగా కాలబద్ధ పూర్తి, వాగు ప్రవాహం తక్కువగా ఉండే మార్చి–ఏప్రిల్ విండోను సద్వినియోగం చేసుకోవడం, భూసేకరణ–పునరావాస బిల్లుల సత్వర చెల్లింపు, పిల్ల కాలువల సర్వేలను పునరావృతం చేయకుండా పనులుగా మార్చడం, ఎన్నికల హామీలకు మించి పారదర్శక పర్యవేక్షణ.
కీలక పదాలు
- ఎత్తిపోతల పథకం (లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్)
- నది నుంచి పంపుల ద్వారా నీటిని ఎత్తి ఎగువ ప్రాంతాల ఆయకట్టుకు తరలించే సాగునీటి పద్ధతి.
- అక్వడక్ట్
- కాలువ నీటిని వాగు లేదా లోతట్టు ప్రాంతం పైనుంచి దాటించేందుకు నిర్మించే వంతెన లాంటి నిర్మాణం; కొండపల్లి వద్ద 1 కి.మీ. మేర పెండింగ్.
- బ్యాలెన్సింగ్ రిజర్వాయర్
- ఎత్తిపోసిన నీటిని నిల్వ చేసి కాలువలకు క్రమబద్ధంగా విడుదల చేసే జలాశయం – గుడెందొడ్డి, ర్యాలంపాడు.
- ఆయకట్టు
- ఒక ప్రాజెక్టు కింద సాగునీరు అందాల్సిన భూ విస్తీర్ణం; ఇక్కడ లక్ష్యం 2 లక్షల ఎకరాలు.
- ఆఫ్‌లైన్ జలాశయం
- ప్రధాన కాలువ/నది మార్గానికి బయట నిర్మించే నిల్వ జలాశయం; ర్యాలంపాడు కింద 5 ఉన్నాయి (చిన్నోనిపల్లి, సంగాల పనులు పెండింగ్).
- టీఎంసీ
- థౌజండ్ మిలియన్ క్యూబిక్ ఫీట్ – నీటి పరిమాణ కొలత; ప్రాజెక్టు లక్ష్యం 20 టీఎంసీలు ఎత్తిపోయడం.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- భారీ ఎత్తిపోతల ప్రాజెక్టుల్లో భూసేకరణ, పునరావాసం ఆలస్యాలు వ్యయాన్ని ఎలా పెంచుతాయి? నెట్టెంపాడు ఉదాహరణతో చర్చించండి.
- "ప్రాజెక్టు పూర్తి కాకుండా ఆయకట్టు హామీలు అర్థరహితం" – నెట్టెంపాడు కుడికాలువ 58 వేల ఎకరాల అనుభవం ఆధారంగా విశ్లేషించండి.
- ఎత్తిపోతల పథకాల్లో అక్వడక్ట్ వంటి నిర్మాణాల ప్రాముఖ్యత ఏమిటి? సీజనల్ అడ్డంకులను అధిగమించేందుకు ప్రణాళికా చర్యలు సూచించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.