నోయిడాలో రక్షణ డ్రోన్లు, ఉపగ్రహాలు నిర్మిస్తున్న స్టార్టప్
అమెరికాలో 12 ఏళ్లకు పైగా పనిచేసి భారత్‌కు తిరిగివచ్చిన ప్రొఫెసర్ దంపతులు ఆకాశ్, జ్యోతి సిన్హా నోయిడా సెక్టార్ 80లో ఓమ్నిప్రెజెంట్ రోబోట్ టెక్నాలజీస్ ద్వారా భారత సైన్యం, వైమానిక దళం కోసం డ్రోన్లు, ఉపగ్రహాలు తయారు చేస్తున్నారు. రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఐడెక్స్ నిధులతో, 75 సంస్థల పోటీలో ఎంపికై, వచ్చే ఏడాది ప్రయోగించే ఉపగ్రహం, 3డీ మ్యాపింగ్ కూటమి, వైమానిక దళానికి ఏఐ సాంకేతికత అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. విమానాశ్రయాల్లో పక్షుల ఢీ తగ్గించే బర్డ్ ఎక్స్ పరిష్కారంపైనా పనిచేస్తున్నారు.
మూలం
News18 — India · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- Omnipresent Robot Technologies, founded by Akash and Jyoti Sinha in Noida, is building drones and satellites for the Indian Army and Air Force with Ministry of Defence IDEX funding. — Attributed to the founders in the source report; figures and scheme name appear in the source.
- The firm was selected out of 75 bidders for the satellite project and its satellite is likely to launch next year. — Stated in the source, sourced to the company; no ministry confirmation cited.
- iDEX has seen procurement worth over Rs 2,400 crore approved and projects worth over Rs 1,500 crore sanctioned, with 676 start-ups engaged and 551 contracts signed as of March 2026. — Source attributes these figures to government data; not independently verified here.
- The company developed mapping and navigation software for the Chandrayaan Pragyan rover and mapped over 10,000 villages in the Saumitra mission. — Direct claim by co-founder Akash Sinha; no third-party corroboration in the source.
- Defence Secretary Rajesh Kumar Singh said 25% of DRDO's R&D budget is earmarked for industry, start-ups and academia. — Direct quote attributed to the Defence Secretary in the source.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
ఇది ఒక్క స్టార్టప్ కథ కంటే ఎక్కువ — భారత రక్షణ సాంకేతిక సేకరణ నమూనా మారుతున్నదానికి సూచన. ప్రోటోటైప్ దశలోనే నిధులు, ఒప్పందంలోనే హామీ ఇచ్చిన కనీస ఆర్డర్ పరిమాణం (MOQ) కలిపి ఇవ్వడం వల్ల, భారత్‌లో దశాబ్దాలుగా డీప్-టెక్ హార్డ్‌వేర్ సంస్థలను చంపేసిన "ప్రయోగశాల నుంచి ఆర్డర్ దాకా" లోయ కొంత తగ్గుతోంది. అదే సమయంలో సాంకేతిక వాదనలు — మీటర్ లోపు రిజల్యూషన్ 3డీ మ్యాపింగ్ కూటమి, జీపీఎస్ లేని పరిస్థితుల్లో పనిచేసే డ్రోన్ నావిగేషన్ — ఇంకా ప్రయోగాత్మక దశలోనే ఉన్నాయి; నిర్ధారణ కక్ష్యలో, క్షేత్రంలో మాత్రమే జరుగుతుంది.
- ఐడెక్స్ తరహా పథకాల అసలు మార్పు నిధులు కాదు — ఒప్పందంలోనే MOQ రాయడం, అది పెట్టుబడిదారులకు డిమాండ్ రిస్క్‌ను తగ్గించి, పెద్ద సంస్థల ఆధిపత్యాన్ని కొంత సమతుల్యం చేస్తుంది.
- మ్యాపింగ్, స్పేస్ రంగాలను ప్రైవేటుకు తెరవడం వల్ల ఉపగ్రహాలు, డ్రోన్లు, ఏఐ సాఫ్ట్‌వేర్ ఒకే సంస్థ కింద కలిపే 'ఫుల్-స్టాక్' మోడల్ సాధ్యమవుతోంది — ప్రపంచవ్యాప్త డిఫెన్స్-టెక్ ధోరణి ఇదే.
- జీపీఎస్/జీఎన్ఎస్ఎస్ నిరోధిత పరిస్థితుల్లో నావిగేషన్ అనేది ఇప్పుడు ప్రపంచంలో అత్యంత డిమాండ్ ఉన్న సామర్థ్యం; ఇది ఒక ఉత్పత్తి కాకుండా ఇతర డ్రోన్ తయారీదారులకు అమ్మే సబ్‌సిస్టమ్ కావడం వ్యాపారపరంగా తెలివైన స్థానం.
- బర్డ్ ఎక్స్ లాంటి 'చిన్న' పరిష్కారాలు ముఖ్యం — వాటి ద్వారా వినియోగదారుడితో (వైమానిక దళం) నిరంతర ఫీడ్‌బ్యాక్ లూప్ ఏర్పడుతుంది, ఇది రక్షణ సేకరణలో అసలైన పోటీ కందకం.
- అమెరికా వీసా కఠినత్వం భారత డీప్-టెక్‌కు ప్రతిభను చేరువ చేస్తోందన్న 'రివర్స్ బ్రెయిన్ డ్రెయిన్' వాదన ఆకర్షణీయమే కానీ ఈ కథనంలో అది వ్యక్తిగత అనుభవాల ఆధారంగానే ఉంది, పరిమాణాత్మక ధోరణి కాదు.
గమనించాల్సినవి — వచ్చే ఏడాది ప్రతిపాదిత ఉపగ్రహ ప్రయోగం, ప్రోటోటైప్ తర్వాత MOQ ఆర్డర్లు నిజంగా అమలవుతాయా — ఐడెక్స్ నమూనా పనిచేస్తుందా లేదా అనేది తేలేది అక్కడే.
"ప్రపంచంలోనే అత్యధిక రిజల్యూషన్", "80% పక్షుల ఢీ తగ్గింపు" వంటివి సంస్థ స్వయంగా చెప్పిన లక్ష్యాలు మాత్రమే; స్వతంత్ర ధ్రువీకరణ, ఆదాయం, ఒప్పంద విలువలు, ప్రయోగ తేదీ ఈ కథనంలో నిర్ధారించబడలేదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 5 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
అమెరికాలో 12 ఏళ్లకు పైగా అమెరికా సైన్యం కోసం రోబోలు, అధునాతన పరికరాలు నిర్మించిన ప్రొఫెసర్ దంపతులు ఆకాశ్ సిన్హా, జ్యోతి సిన్హా భారత్‌కు తిరిగివచ్చి నోయిడా సెక్టార్ 80లో 'ఓమ్నిప్రెజెంట్ రోబోట్ టెక్నాలజీస్' అనే డ్రోన్, స్పేస్ టెక్ స్టార్టప్‌ను నడుపుతున్నారు. రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఐడెక్స్ (iDEX) నిధులతో వారు భారత సైన్యం, వైమానిక దళం కోసం ఉపగ్రహాలు, డ్రోన్లు, ఏఐ సాంకేతికతలు అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. రక్షణ, అంతరిక్ష, మ్యాపింగ్ రంగాలను ప్రైవేటు భాగస్వామ్యానికి తెరిచిన ప్రభుత్వ నిర్ణయమే వీరిని ఈ దిశగా నడిపించింది. ఐడెక్స్ చట్రాన్ని ప్రభుత్వం 2018లో ప్రారంభించింది.
ముఖ్యాంశాలు
- నోయిడా సెక్టార్ 80లోని ఓమ్నిప్రెజెంట్ రోబోట్ టెక్నాలజీస్, రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ నిధులతో వచ్చే ఏడాది అంతరిక్షంలోకి వెళ్లే ఉపగ్రహాన్ని నిర్మిస్తోంది.
- ఉపగ్రహ ప్రాజెక్టుకు బిడ్ వేసిన 75 సంస్థల నుంచి ఈ కంపెనీ ఎంపికై ప్రోటోటైప్ నిర్మాణానికి నిధులు పొందింది.
- ఐడెక్స్ ద్వారా స్టార్టప్‌లు, ఎంఎస్ఎంఈల నుంచి రూ. 2,400 కోట్లకు పైగా విలువైన కొనుగోళ్లు ఆమోదం పొందాయి; కొత్త సాంకేతికతల కోసం రూ. 1,500 కోట్లకు పైగా ప్రాజెక్టులు మంజూరయ్యాయి.
- 2026 మార్చి నాటికి 676 స్టార్టప్‌లు, ఇన్నోవేటర్లు ఐడెక్స్‌తో అనుసంధానమయ్యారు; 551 ఒప్పందాలు కుదిరాయి.
- డీఆర్‌డీవో తన ఆర్&డీ బడ్జెట్‌లో 25% పరిశ్రమ, స్టార్టప్‌లు, అకాడెమియా కోసం కేటాయించింది; 11 సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ ఉన్నాయి — రక్షణ కార్యదర్శి రాజేష్ కుమార్ సింగ్.
- చంద్రయాన్ ప్రాజెక్టులో ప్రజ్ఞాన్ రోవర్‌కు మ్యాపింగ్, నావిగేషన్ సాఫ్ట్‌వేర్‌ను ఈ సంస్థ అభివృద్ధి చేసింది; సౌమిత్ర మిషన్‌లో 3డీ మ్యాపింగ్ డ్రోన్లతో 10,000కు పైగా గ్రామాలను మ్యాప్ చేసింది.
- విమానాశ్రయాల్లో పక్షుల ఢీలను 80% తగ్గించడమే లక్ష్యంగా 'బర్డ్ ఎక్స్' పరిష్కారం; తొలి ట్రయల్, ఇన్‌స్టాలేషన్ ఒక కీలక వైమానిక స్థావరంలో జరిగింది.
- ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో ఖచ్చితమైన 3డీ మ్యాపింగ్, జియోలొకలైజేషన్ చేసే ఒకే ఒక కూటమి 'లియో కాన్‌స్టెలేషన్'; ఈ సంస్థ మీటరు కంటే తక్కువ రిజల్యూషన్ లక్ష్యంగా పనిచేస్తోంది.
కాలక్రమం
- 2018రక్షణ, ఏరోస్పేస్ రంగాల్లో ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రభుత్వం ఇన్నోవేషన్స్ ఫర్ డిఫెన్స్ ఎక్సలెన్స్ (iDEX) చట్రాన్ని ప్రారంభించింది.
- గత ఐదు సంవత్సరాలుఅంతరిక్ష, మ్యాపింగ్ రంగాలను తెరవడం, ఐడెక్స్, ఏడీఐటీఐ, ఆర్‌డీఐ నిధుల ద్వారా పెద్ద మార్పు వచ్చిందని ఆకాశ్ సిన్హా చెప్పారు.
- చంద్రయాన్ ప్రాజెక్టు అనంతరంసౌమిత్ర మిషన్‌లో భాగంగా సంస్థ 10,000కు పైగా గ్రామాలను 3డీ మ్యాపింగ్ డ్రోన్లతో మ్యాప్ చేసింది.
- 2026 మార్చి నాటికిఐడెక్స్ కింద 676 స్టార్టప్‌లు/ఇన్నోవేటర్ల భాగస్వామ్యం, 551 ఒప్పందాలు (ప్రభుత్వ గణాంకాలు).
- 2026 సెప్టెంబర్ 15ఈ కథనం ప్రచురితమైంది; ఉపగ్రహం వచ్చే ఏడాది ప్రయోగించే అవకాశం ఉందని సంస్థ తెలిపింది.
ఎవరికి సంబంధం
- ఓమ్నిప్రెజెంట్ రోబోట్ టెక్నాలజీస్ (ఆకాశ్, జ్యోతి సిన్హా) — ఐడెక్స్ నిధులతో ఉపగ్రహం, 3డీ మ్యాపింగ్ కూటమి, బర్డ్ ఎక్స్, జీపీఎస్-రహిత డ్రోన్ సాంకేతికత నిర్మించి భరోసా ఆర్డర్లు పొందడం.
- రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ / ఐడెక్స్ — ప్రోటోటైప్ దశ వరకు స్టార్టప్‌లకు విత్తన నిధులు అందించి రక్షణ రంగంలో స్వావలంబన సాధించడం.
- భారత వైమానిక దళం — ఏఐ సాంకేతికత ట్రయల్స్ ఒక ప్రధాన ఎయిర్ బేస్‌లో జరుగుతున్నాయి; పక్షుల ఢీ సమస్యకు పరిష్కారం.
- భారత సైన్యం — సరిహద్దుల్లో మ్యాపింగ్, స్మార్ట్ డ్రోన్లు, ఉపగ్రహ ఆధారిత నిఘా సామర్థ్యాలు.
- డీఆర్‌డీవో, రక్షణ కార్యదర్శి రాజేష్ కుమార్ సింగ్ — ఆర్&డీ బడ్జెట్‌లో 25% పరిశ్రమ/స్టార్టప్‌లకు కేటాయింపు, 11 సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ నిర్వహణ.
- యువ ఇంజినీర్లు (ఐఐటీ ఢిల్లీ, ఐఐటీ కాన్పూర్, ఐఐఎస్‌టీ, అమెరికా నుంచి) — రివర్స్ బ్రెయిన్ డ్రెయిన్ ద్వారా భారత్‌లో ఉన్నత సాంకేతిక ఉద్యోగ అవకాశాలు.
ఎందుకు ముఖ్యం
రక్షణ, అంతరిక్ష రంగాలను ప్రైవేటు భాగస్వామ్యానికి తెరిచిన విధాన మార్పు, ఐడెక్స్ వంటి పథకాలు ఎలా వాస్తవ ఉత్పత్తులుగా మారుతున్నాయో ఈ కథనం చూపుతుంది. ప్రోటోటైప్‌తోనే ఆగకుండా ఒప్పందంలోనే మినిమం ఆర్డర్ క్వాంటిటీ (MOQ) చేర్చడం చిన్న స్టార్టప్‌లకు పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసాన్ని ఇస్తోంది. అమెరికా వీసా ఆంక్షల నేపథ్యంలో అనుభవజ్ఞులైన ఇంజినీర్లు భారత్‌కు మళ్లడం (రివర్స్ బ్రెయిన్ డ్రెయిన్) దేశీయ డీప్-టెక్ సామర్థ్యానికి తోడ్పడుతోంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- iDEX (ఇన్నోవేషన్స్ ఫర్ డిఫెన్స్ ఎక్సలెన్స్) — 2018లో ప్రారంభం; ఎంఎస్ఎంఈలు, స్టార్టప్‌లు, ఆర్&డీ సంస్థలు, అకాడెమియాను రక్షణ ఆవిష్కరణల్లో భాగస్వాములను చేస్తుంది.
- ఐడెక్స్ గణాంకాలు: రూ. 2,400 కోట్లకు పైగా సేకరణ ఆమోదం, రూ. 1,500 కోట్లకు పైగా ప్రాజెక్టులు, 676 స్టార్టప్‌లు, 551 ఒప్పందాలు (2026 మార్చి నాటికి).
- డీఆర్‌డీవో ఆర్&డీ బడ్జెట్‌లో 25% పరిశ్రమ, స్టార్టప్‌లు, అకాడెమియాకు కేటాయింపు; 11 సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్.
- చంద్రయాన్ ప్రజ్ఞాన్ రోవర్‌కు మ్యాపింగ్, నావిగేషన్ సాఫ్ట్‌వేర్ — ఓమ్నిప్రెజెంట్ రోబోట్ టెక్నాలజీస్.
- MOQ (మినిమం ఆర్డర్ క్వాంటిటీ) — ఐడెక్స్/ఏడీఐటీఐ ఒప్పందంలోనే సంతకం; పరిశ్రమ 50% నిధులు పెట్టుబడి పెట్టాలని ప్రభుత్వం ఆశిస్తుంది.
- బర్డ్ ఎక్స్ — విమానాశ్రయాల్లో పక్షుల ఢీలను 80% తగ్గించే లక్ష్యంతో రూపొందిన పరిష్కారం.
మెయిన్స్ కోణం
భారత రక్షణ ఆవిష్కరణల వ్యవస్థలో ఏర్పడుతున్న నిర్మాణాత్మక మార్పును నోయిడాకు చెందిన ఓమ్నిప్రెజెంట్ రోబోట్ టెక్నాలజీస్ ఉదాహరణ ప్రతిబింబిస్తుంది. కారణాలు: 2018లో ఐడెక్స్ ప్రారంభం, అంతరిక్ష-మ్యాపింగ్ రంగాల ప్రైవేటీకరణ, ఏడీఐటీఐ, ఆర్‌డీఐ నిధులు, డీఆర్‌డీవో ఆర్&డీ బడ్జెట్‌లో 25% పరిశ్రమకు కేటాయింపు — ఇవి అమెరికా తరహా నిధుల నమూనాలను గుర్తుకు తెస్తున్నాయని వ్యవస్థాపకులు చెబుతున్నారు. ప్రభావం: 75 సంస్థల పోటీ నుంచి ఎంపికైన ఒక చిన్న సంస్థ ఉపగ్రహం, మీటరు కంటే తక్కువ రిజల్యూషన్ 3డీ మ్యాపింగ్ కూటమి, జీపీఎస్/జీఎన్ఎస్ఎస్ నిరాకరించబడిన పరిస్థితుల్లో పనిచేసే కమికాజీ డ్రోన్ సాంకేతికత వంటి కీలక సామర్థ్యాలను నిర్మించగలుగుతోంది; సరిహద్దు మ్యాపింగ్, వైమానిక దళానికి ఏఐ ట్రయల్స్ ద్వారా సాయుధ దళాల నుంచి నిరంతర ఫీడ్‌బ్యాక్ లభిస్తోంది. సవాళ్లు: ప్రోటోటైప్ తర్వాత బిడ్డింగ్ ప్రక్రియ, పరిశ్రమ 50% నిధుల భారం, పెద్ద సంస్థలతో పోటీలో చిన్న స్టార్టప్‌లు ఓడిపోవడం. ముందుకు దారి: ఒప్పందంలోనే MOQ సంతకం, ప్రభుత్వంతో కలిసి అభివృద్ధి చేసిన ఉత్పత్తులకు ఐదేళ్ల వరకు పునరావృత ఆర్డర్లు (సవరించిన రక్షణ సేకరణ విధానంలో ప్రతిపాదన), ఐఐటీ/ఐఐఎస్‌టీ ప్రతిభ మరియు రివర్స్ బ్రెయిన్ డ్రెయిన్‌ను ఒడిసిపట్టడం.
కీలక పదాలు
- iDEX (ఐడెక్స్)
- 2018లో ప్రారంభమైన రక్షణ ఆవిష్కరణ చట్రం; స్టార్టప్‌లు, ఎంఎస్ఎంఈలకు ప్రోటోటైప్ దశ వరకు విత్తన నిధులు అందిస్తుంది.
- MOQ (మినిమం ఆర్డర్ క్వాంటిటీ)
- ప్రోటోటైప్ నిర్దేశిత ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉంటే గ్రాంట్ కంటే ఎన్నో రెట్లు ఎక్కువ విలువైన హామీ ఆర్డర్; ఇప్పుడు ఒప్పందంలోనే సంతకం.
- 3డీ మ్యాపింగ్ & జియోలొకలైజేషన్
- ఒక ప్రాంతం 3డీ నమూనా తయారు చేయడంతో పాటు దాని కచ్చితమైన జీపీఎస్ కోఆర్డినేట్లు ఇవ్వడం; పర్వత ప్రాంతాల్లోనూ మీటరు కంటే తక్కువ రిజల్యూషన్ లక్ష్యం.
- బర్డ్ ఎక్స్
- విమానాశ్రయాలు, వైమానిక స్థావరాల్లో పక్షుల ఢీలను 80% తగ్గించే లక్ష్యంతో సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన పరిష్కారం.
- కమికాజీ డ్రోన్ / జీపీఎస్-నిరాకరిత పరిస్థితులు
- జీపీఎస్ జామ్ లేదా స్పూఫ్ అయిన స్థితిలోనూ లక్ష్యాన్ని చేరి పేలోడ్ వేయగల/స్వయంగా ధ్వంసమయ్యే ఆత్మాహుతి డ్రోన్ సాంకేతికత.
- రివర్స్ బ్రెయిన్ డ్రెయిన్
- విదేశాల్లో పనిచేస్తున్న ఫ్రెషర్లు, మధ్యస్థాయి నిపుణులు భారత్‌కు తిరిగివచ్చి దేశీయ డీప్-టెక్ సంస్థల్లో చేరడం.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.