ఎస్ఐఆర్‌లో 1.76 కోట్ల ఓటర్లకు నోటీసులు, ఈరోనెట్‌పై విమర్శలు
ఓటర్ జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్ఐఆర్) మూడో దశలో తెలంగాణ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, ఢిల్లీలలో సుమారు 1.76 కోట్ల ఓటర్లకు 'లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీ' కేటగిరీ కింద నోటీసులు అందాయి. 2002 మూల జాబితాలను ఆంగ్లంలోకి మార్చినప్పుడు తలెత్తిన లిప్యంతరీకరణ, వయోభేద లోపాలే కారణమని అధికారులు చెబుతున్నారు. ఈరోనెట్ సాఫ్ట్‌వేర్ నియంత్రణపై ఎన్నికల కమిషనర్లు వివేక్ జోషి, సుఖ్‌బీర్ సంధు పది నెలల్లో కనీసం 14 సార్లు అభ్యంతరాలు తెలిపారని ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ దర్యాప్తు పేర్కొంది. సాఫ్ట్‌వేర్ లోపభూయిష్టం కాదని ఈసీఐ అధికారులు అన్నారు.
మూలం
Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- About 17.6 million voters in Telangana, Karnataka, Maharashtra and Delhi got notices under 'logical discrepancy'. — Figure appears in source; attributed to SIR phase-3 data reported by HT, no document cited.
- Election Commissioners Vivek Joshi and Sukhbir Sandhu objected at least 14 times to decisions. — Attributed in source to an Indian Express investigation; not independently confirmed in the text.
- In West Bengal six million voters were flagged and 2.71 million eventually disenfranchised. — Figures appear in source without a named originating document; earlier HT reporting referenced.
- Officials say ERONET had only routine updates after West Bengal SIR. — Attributed to an unnamed ECI official quoted directly.
- ECINET, launched January 2026 with 22 Indian languages, integrates ERONET and over 40 ECI applications. — Stated in source as background; attributed to ECI officials.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
ఎస్ఐఆర్ మూడో దశలో నాలుగు రాష్ట్రాల్లో 1.76 కోట్ల మందికి 'లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీ' నోటీసులు అందడం ఇప్పుడు కేవలం సాంకేతిక విషయం కాదు — ఇది ఓటరు జాబితా ఎవరి చేతిలో ఉందన్న అధికార పోరుగా మారింది. తెలుగు, కన్నడ, మరాఠీ లిపుల నుంచి ఆంగ్లంలోకి మార్చినప్పుడు తలెత్తిన పేర్ల తేడాలు, వయసు గణన లోపాలు ప్రాంతీయ పార్టీలకు 'భాషాపరమైన అన్యాయం' అనే బలమైన రాజకీయ ఆయుధాన్ని ఇస్తున్నాయి. దానికి తోడు ముగ్గురు ఎన్నికల కమిషనర్లలో ఇద్దరు — వివేక్ జోషి, సుఖ్‌బీర్ సంధు — పది నెలల్లో కనీసం 14 సార్లు అభ్యంతరాలు నమోదు చేశారన్న ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ కథనం, విపక్షాల ఆరోపణలను సంస్థ లోపలి నుంచే బలపరిచే రాజకీయ మందుగుండుగా మారుతుంది.
- తెలంగాణ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, ఢిల్లీ — నాలుగూ తీవ్ర పోటీ ఉన్న లేదా పాలక-విపక్ష సమీకరణలు మారుతున్న ప్రాంతాలే కావడంతో, ఏ లోపమైనా రాజకీయ ఉద్దేశంగా చిత్రీకరించబడే అవకాశం ఎక్కువ.
- పశ్చిమ బెంగాల్‌లో 60 లక్షల మందికి నోటీసులు వచ్చి 27.1 లక్షల మంది జాబితా నుంచి తొలగించబడ్డారన్న గత అనుభవం, ఈసారి విపక్షాలకు 'నోటీసు అంటే తొలగింపే' అనే వాదనకు ఆధారంగా నిలుస్తుంది.
- ప్రాంతీయ భాషల మూల జాబితాలను ఆంగ్లంలోకి మార్చడంలో వచ్చిన లోపాలు — ఇది ప్రాంతీయ పార్టీలకు కేంద్రీకరణ, భాషాపరమైన నిర్లక్ష్యంపై ప్రచారం చేసే సహజ వేదిక.
- ఓటరు జాబితా డేటాబేస్ 'క్రమంగా కేంద్రీకృతం' అవుతోందని, రాష్ట్ర అధికారులకు పూర్తి యాక్సెస్ లేదని కమిషనర్లే లేవనెత్తారన్న కథనం — ఫెడరల్ అధికార పంపిణీ చర్చను ముందుకు తెస్తుంది.
- ఈసీఐ వాదన సాంకేతికమైనది: సాఫ్ట్‌వేర్ లోపభూయిష్టం కాదు, నోటీసు అంటే తొలగింపు కాదు, సరిదిద్దుకునేందుకు సమయం ఉంది — కానీ పత్రాలు లేని పేద, వృద్ధ ఓటర్లపై భారం పడుతోందన్న విమర్శకు ఇది పూర్తి సమాధానం కాదు.
గమనించాల్సినవి — నవంబర్ 5 గడువు నాటికి ఎంతమంది నోటీసుదారులు జాబితాలో నిలిచారో, ఎంతమంది కొత్తగా ఫారం-6 పెట్టాల్సి వచ్చిందో — ఆ సంఖ్యలే విపక్షాల ఆందోళనలకు, న్యాయపరమైన సవాళ్లకు, పార్లమెంటు లోపల ఒత్తిడికి ప్రమాణంగా మారతాయి.
ఈ కథనం సాఫ్ట్‌వేర్ లోపాలు ఏదైనా రాజకీయ పక్షానికి ఉద్దేశపూర్వకంగా లాభం చేకూర్చేలా రూపొందించబడ్డాయని నిరూపించడం లేదు; నోటీసులు అందిన వారిలో చివరకు ఎంతమంది ఓటు హక్కు కోల్పోతారన్నది కూడా ఇంకా తేలలేదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 7 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
ఓటర్ జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్ఐఆర్) మూడో దశ కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో, 2002 మూల జాబితాలతో ప్రస్తుత ఓటర్ వివరాలను సరిపోల్చే 'ఈరోనెట్' సాఫ్ట్‌వేర్ 'లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీ' కేటగిరీ కింద పెద్ద సంఖ్యలో ఓటర్లను ఫ్లాగ్ చేసింది. తెలంగాణ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్రలలో 2002 మూల జాబితాలు వరుసగా తెలుగు, కన్నడ, మరాఠీ భాషల్లో ఉండటంతో ఆంగ్లంలోకి మార్చే క్రమంలో పేర్ల లిప్యంతరీకరణ లోపాలు, తండ్రి-సంతానం వయోభేద లెక్కల లోపాలు తలెత్తాయి. దీనితోపాటు ఈరోనెట్ నియంత్రణ ఎవరి చేతిలో ఉండాలనే అంశంపై ఎన్నికల కమిషన్ లోపల సంస్థాగత వివాదం నడుస్తోంది — ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు, కమిషన్ ఐటీ డైరెక్టర్ జనరల్, కేబినెట్ కార్యదర్శి ఇందులో భాగమయ్యారు.
ముఖ్యాంశాలు
- తెలంగాణ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, ఢిల్లీలలో సుమారు 1.76 కోట్ల (1.76 crore/17.6 million) ఓటర్లకు 'లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీ' కేటగిరీ కింద నోటీసులు అందాయి.
- ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ దర్యాప్తు ప్రకారం మే నుంచి ఎన్నికల కమిషనర్లు వివేక్ జోషి, సుఖ్‌బీర్ సంధు పది నెలల్లో కనీసం 14 సార్లు అధికారికంగా అభ్యంతరాలు నమోదు చేశారు.
- పశ్చిమ బెంగాల్‌లో 60 లక్షల మందిని లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీ కింద ఫ్లాగ్ చేశారు; చివరకు 27.1 లక్షల మంది ఓటు హక్కు కోల్పోయారు.
- హైదరాబాద్ లంగర్ హౌస్ ప్రాంతంలో ఆరు బూత్‌ల పరిధిలో కనీసం 205 ఓటర్లకు ఇదే (పేరు సరిపోలని) కారణంతో నోటీసులు అందాయి.
- బెంగళూరులో జోన్ ఫాతిమా బూత్‌లో ఇచ్చిన 332 నోటీసుల్లో కనీసం 87 నోటీసులు తండ్రి-సంతానం మధ్య 15 ఏళ్ల కంటే తక్కువ వయోభేదం అనే కారణాన్ని పేర్కొన్నాయి.
- గోవాలో ఈఆర్‌ఓలు 97 ఓటర్లను చేర్చేందుకు ఆమోదించినా, గడువులోపు డేటాబేస్‌లో మార్పు చేయలేక ఆ 97 మంది తుది జాబితాలో చేరలేదు; గోవా సీఈఓ కార్యాలయం ఒకే వారంలో ఎనిమిది సార్లు లేఖలు రాసింది.
- ఈరోనెట్ 2017-18లో ప్రారంభమైంది; జనవరి 2026లో ప్రారంభించిన ఈసీఐనెట్ 22 భారతీయ భాషలతో, ఈరోనెట్‌తో పాటు ఈసీఐ 40కి పైగా అప్లికేషన్లను ఒకే యాప్/వెబ్‌సైట్‌లో కలిపింది.
- హైదరాబాద్‌కు చెందిన 55 ఏళ్ల ఖమర్ ఫాతిమాకు సెప్టెంబర్ 8న నోటీసు అందింది; నవంబర్ 5 లోపు లింక్ నిరూపించలేకపోతే కొత్తగా ఫారం 6 దాఖలు చేసి తొలిసారి ఓటరుగా ప్రకటించుకోవాలి.
కాలక్రమం
- 2002మూల (బేస్) ఓటర్ జాబితాలు — తెలంగాణ/ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో తెలుగు, కర్ణాటకలో కన్నడ, మహారాష్ట్రలో మరాఠీ భాషల్లో రూపొందాయి.
- 2017-18ఈరోనెట్ (ఎలక్టోరల్ రోల్ ఆఫీసర్స్ నెట్‌వర్క్) అమలులోకి వచ్చింది.
- మే (సంవత్సరం మూలంలో పేర్కొనలేదు)కమిషనర్లు వివేక్ జోషి, సుఖ్‌బీర్ సంధు అభ్యంతరాలు నమోదు చేయడం ప్రారంభం; జోషి 'ఓటర్ జాబితా డేటాబేస్ క్రమంగా కేంద్రీకరణ' అని హెచ్చరించారు.
- ఆగస్టురాష్ట్ర ఎన్నికల అధికారులకు ఈరోనెట్ పోర్టల్‌పై 'సరైన, పూర్తి యాక్సెస్' లేదని సంధు పునరుద్ఘాటించారు.
- సెప్టెంబర్ 8హైదరాబాద్‌లో ఖమర్ ఫాతిమాకు తెలంగాణ సీఈఓ నుంచి పేరు సరిపోలలేదన్న నోటీసు అందింది.
- నవంబర్ 5ఫాతిమా వంటి ఓటర్లు 2002 జాబితా ఎంట్రీతో తమ లింక్‌ను నిరూపించాల్సిన గడువు.
- జనవరి 2026పశ్చిమ బెంగాల్ ఎస్ఐఆర్ పూర్తి కావడానికి ఒక నెల ముందు ఈసీఐ ఈసీఐనెట్ ప్లాట్‌ఫామ్‌ను ప్రారంభించింది (ఈరోనెట్ ఇంటిగ్రేట్ చేసి).
ఎవరికి సంబంధం
- నోటీసులు అందిన 1.76 కోట్ల ఓటర్లు — గడువులోపు పాత ఎంట్రీతో లింక్ నిరూపించకపోతే జాబితా నుంచి తొలగింపు, కొత్తగా ఫారం 6 దాఖలు చేయాల్సిన పరిస్థితి.
- భారత ఎన్నికల సంఘం (ఈసీఐ) — ఆర్టికల్ 324 కింద జాబితా తయారీపై సంపూర్ణ అధికారం; సాఫ్ట్‌వేర్ లోపాలు, అంతర్గత విభేదాలతో విశ్వసనీయత ప్రశ్నార్థకం.
- ఎన్నికల కమిషనర్లు వివేక్ జోషి, సుఖ్‌బీర్ సంధు — ఓటర్ జాబితా డేటాబేస్ కేంద్రీకరణ, ఈరోనెట్ యాక్సెస్ పరిమితులపై చట్టబద్ధత అభ్యంతరాలు లేవనెత్తారు.
- ఐటీ డైరెక్టర్ జనరల్ సీమా ఖన్నా — చట్టబద్ధ అధికారులకు చెందిన యాక్సెస్‌ను పరిమితం చేసే అధికారం ఉందా అనే ప్రశ్నను ఎదుర్కొంటున్నారు.
- ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసర్లు (ఈఆర్‌ఓలు), రాష్ట్ర సీఈఓ కార్యాలయాలు — చట్టం ప్రకారం జాబితా సంరక్షకులైనా పోర్టల్ యాక్సెస్, రోల్‌బ్యాక్ సదుపాయం లేకపోవడంతో నిర్ణయాలు అమలు చేయలేకపోతున్నారు.
- బూత్ లెవెల్ ఆఫీసర్లు (బీఎల్‌ఓలు) — క్షేత్రస్థాయి తప్పిదం కాకపోయినా, బ్యాకెండ్ లెక్కింపు లోపాలకు ఓటర్ల నుంచి పత్రాలు అడగాల్సిన భారం.
ఎందుకు ముఖ్యం
ఓటు హక్కు కోల్పోవడం అనేది సాంకేతిక లిప్యంతరీకరణ లోపం లేదా తప్పు వయోభేద లెక్కింపు వల్ల జరిగితే, అది పౌరుల ప్రాథమిక రాజకీయ హక్కుపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతుంది — పశ్చిమ బెంగాల్‌లో 27.1 లక్షల మంది ఓటు హక్కు కోల్పోవడం ఇందుకు ఉదాహరణ. అదే సమయంలో, ఆర్టికల్ 324, ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం-1950 సెక్షన్ 13బీ ప్రకారం జాబితాపై అధికారం కమిషన్ సమూహానికి, ఈఆర్‌ఓలకు ఉన్నప్పుడు, ఒక సాఫ్ట్‌వేర్ లేదా ఐటీ అధికారి నిర్ణేతగా మారడం చట్టబద్ధత ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది. వృద్ధుల ఆధార పత్రాలు లేని పేద ఓటర్లపై ఈ భారం అసమానంగా పడుతుంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- ఆర్టికల్ 324: ఓటర్ జాబితాల తయారీపై ఎన్నికల సంఘానికి సంపూర్ణ నియంత్రణ; 1977 కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఈ అధికారం కమిషన్‌కు సమూహంగా చెందుతుందని తీర్పు.
- ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950 సెక్షన్ 13బీ: ప్రతి నియోజకవర్గానికి ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసర్ (ఈఆర్‌ఓ) నియామకం; ఈఆర్‌ఓ జాబితా చట్టబద్ధ సంరక్షకుడు.
- ఎలక్టర్స్ రిజిస్ట్రేషన్ రూల్స్, 1960: దరఖాస్తుల పరిశీలన, వివాదాల పరిష్కారం ఈఆర్‌ఓల బాధ్యత; కమిషన్ పైనుంచి పర్యవేక్షణ మాత్రమే.
- ఈరోనెట్ 2017-18లో ప్రారంభం; ఈసీఐనెట్ జనవరి 2026లో ప్రారంభం — 22 భారతీయ భాషలు, 40కి పైగా ఈసీఐ యాప్‌లను ఏకీకృతం.
- ఎస్ఐఆర్ కేటగిరీలు: 'లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీ' మరియు ఏఎస్‌డీడీ (Absent, Shifted, Dead, Duplicate).
- జాబితాలో లేని/లింక్ నిరూపించలేని ఓటరు కొత్తగా ఫారం 6 దాఖలు చేసి తొలిసారి ఓటరుగా నమోదు కావాలి.
మెయిన్స్ కోణం
ఎస్ఐఆర్ మూడో దశలో తెలంగాణ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, ఢిల్లీలలో 1.76 కోట్ల ఓటర్లకు 'లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీ' నోటీసులు జారీ కావడం, ఎన్నికల పరిపాలనలో సాంకేతికతపై అతిగా ఆధారపడటం వల్ల కలిగే నష్టాలను బయటపెడుతోంది. కారణాలు రెండు: ఒకటి, 2002 మూల జాబితాలు ప్రాంతీయ భాషల్లో ఉండటంతో ఆంగ్లంలోకి మార్చినప్పుడు తలెత్తిన లిప్యంతరీకరణ లోపాలు, తండ్రి-సంతానం వయోభేదాన్ని తప్పుగా లెక్కించే బ్యాకెండ్ లోపాలు; రెండు, సంస్థాగత అంశం — చట్టం ప్రకారం జాబితాకు సంరక్షకులైన ఈఆర్‌ఓలు, రాష్ట్ర సీఈఓ కార్యాలయాలకు ఈరోనెట్ పోర్టల్‌పై పూర్తి యాక్సెస్ లేకపోవడం, గోవాలో 97 మందిని ఈఆర్‌ఓ ఆమోదించినా డేటాబేస్‌లో మార్చలేని పరిస్థితి. పరిణామాలు తీవ్రం: పశ్చిమ బెంగాల్‌లో 60 లక్షల ఫ్లాగ్‌లలో 27.1 లక్షల మంది ఓటు హక్కు కోల్పోయారు; వృద్ధ తల్లిదండ్రుల వయస్సు ఆధారాలు లేని పేదలపై నిరూపణ భారం అసమానంగా పడుతుంది. మార్గం: సాఫ్ట్‌వేర్ ఫ్లాగ్‌ను తుది నిర్ణయంగా కాకుండా సూచనగా మాత్రమే పరిగణించడం, ఈఆర్‌ఓలకు చట్టబద్ధ యాక్సెస్ మరియు రోల్‌బ్యాక్ సదుపాయం కల్పించడం, భాషాంతర లోపాలను స్వయంచాలకంగా మినహాయించడం, కేంద్రీకరణపై కమిషన్ సమూహ నిర్ణయాధికారాన్ని పునరుద్ఘాటించడం. ఈసీఐ అధికారులు సాఫ్ట్‌వేర్ లోపభూయిష్టం కాదని, ఈ స్థాయి కసరత్తు సాంకేతికత లేకుండా సాధ్యం కాదని వాదిస్తున్నారు.
కీలక పదాలు
- ఎస్ఐఆర్ (స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్)
- ఓటర్ జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ; ప్రస్తుత ఓటర్లను పాత మూల జాబితాలతో సరిపోల్చి జాబితాను శుద్ధి చేసే ప్రక్రియ.
- ఈరోనెట్ (ERONET)
- ఎలక్టోరల్ రోల్ ఆఫీసర్స్ నెట్‌వర్క్ — 2017-18లో ప్రారంభమైన సాఫ్ట్‌వేర్; ఎన్యుమరేషన్ ఫారాలను ప్రాసెస్ చేసి ప్రస్తుత ఓటరును మూల జాబితా ఎంట్రీతో మ్యాచ్ చేస్తుంది.
- ఈసీఐనెట్ (ECINET)
- జనవరి 2026లో ప్రారంభమైన ఏకీకృత ప్లాట్‌ఫామ్; 22 భారతీయ భాషలతో ఈరోనెట్‌తో పాటు 40కి పైగా ఈసీఐ అప్లికేషన్లను ఒకే యాప్/వెబ్‌సైట్‌లో కలుపుతుంది.
- లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీ
- పాత, కొత్త రికార్డుల మధ్య పేరు స్పెల్లింగ్, వయోభేదం వంటి తార్కిక పొంతన లేని అంశాలను సాఫ్ట్‌వేర్ ఫ్లాగ్ చేసే కేటగిరీ.
- ఏఎస్‌డీడీ (ASDD)
- Absent, Shifted, Dead, Duplicate — గైర్హాజరు, స్థానం మార్పు, మృతి, నకిలీ ఓటర్లను సూచించే విస్తృత కేటగిరీ.
- ఈఆర్‌ఓ (ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసర్)
- ఆర్‌పీ చట్టం 1950 సెక్షన్ 13బీ కింద ప్రతి నియోజకవర్గానికి నియమితుడు; జాబితాకు చట్టబద్ధ సంరక్షకుడు, దరఖాస్తులు-వివాదాలపై నిర్ణేత.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- ఓటర్ జాబితాల తయారీలో సాంకేతికతపై ఆధారపడటం ఓటు హక్కుకు ఎంతవరకు రక్షణ, ఎంతవరకు ముప్పు? ఎస్ఐఆర్ మూడో దశ అనుభవాల ఆధారంగా చర్చించండి.
- ఆర్టికల్ 324 మరియు ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం 1950 సెక్షన్ 13బీ నిబంధనల నేపథ్యంలో, ఓటర్ జాబితా డేటాబేస్ 'క్రమంగా కేంద్రీకరణ' అనే ఆరోపణ ఎదురయ్యే రాజ్యాంగ, చట్టపరమైన సమస్యలను విశ్లేషించండి.
- 'లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీ' నోటీసుల భారం పేద, వృద్ధ, పత్రాలు లేని ఓటర్లపై అసమానంగా పడుతుందా? ఈ లోపాలను తగ్గించేందుకు ఎన్నికల సంఘం తీసుకోగల చర్యలను సూచించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.