వైకల్య పెన్షన్‌కు విధాన పరమైన అడ్డంకులు: సుప్రీంకోర్టుకు కేంద్రం

శిక్షణ సమయంలో వైకల్యం కారణంగా బోర్డ్ అవుట్ అయిన సైనిక క్యాడెట్లకు వైకల్య పెన్షన్ ఇవ్వడంలో విధాన పరమైన అడ్డంకులు ఉన్నాయని కేంద్రం సుప్రీంకోర్టుకు తెలిపింది. అయితే వారి పునరావాసం కోసం 8-10 వారాల నైపుణ్య శిక్షణ కోర్సులు అందిస్తామని రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది. ప్రస్తుతం ఈ క్యాడెట్లకు నెలకు రూ.9,000 ఎక్స్‌గ్రేషియా, 100 శాతం వైకల్యానికి రూ.16,000 వరకు లభిస్తోంది. జస్టిస్ బీవీ నాగరత్న, జస్టిస్ ఆర్ మహాదేవన్ బెంచ్ తదుపరి విచారణను అక్టోబర్ 7కు వాయిదా వేసింది.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 23 సెప్టెం, 2026 1:58 PM IST

మూలం

Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#supreme court#disability pension#military cadets#defence ministry#ex-servicemen

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

The Centre cited "policy constraints" against granting disability pension to cadets boarded out on disability grounds. — Attributed to a Ministry of Defence response filed Monday in the Supreme Court; quoted DESW submission of September 1, 2022 appears in source.
DGR prepared a draft action plan on August 25 for skill training of disabled boarded-out cadets, with 8-10 week modules. — Attributed to the Centre's response; dates and course structure appear in source.
Outboarded cadets get ex-gratia of ₹9,000 per month, extendable to ₹16,000 for 100% disability, plus ₹6,750 attendant charges. — Figures appear in source, attributed to information given to the court by the Centre.
Roughly 40 cadets are boarded out each year and the total does not exceed 700. — Attributed to the Centre's earlier submission to the court; no independent data cited.
Bench of Justices BV Nagarathna and R Mahadevan posted the matter for hearing on October 7. — Attributed to court proceedings as reported; internally consistent.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

ఇది న్యాయస్థానంలో నడుస్తున్న వ్యవహారంగా కనిపిస్తున్నా, దీని కేంద్ర బిందువు రాజకీయమే — సైనిక దళాలకు సంబంధించిన సంక్షేమ అంశాలు ఏ ప్రభుత్వానికైనా అత్యంత సున్నితమైనవి. కేంద్రం "విధాన పరమైన అడ్డంకులు" అని చెబుతూ పెన్షన్‌కు నిరాకరిస్తూనే, నైపుణ్య శిక్షణ, ఈసీహెచ్‌ఎస్ వంటి పరిహార చర్యలను ముందుకు తెచ్చడం ఒక సమతుల్య రాజకీయ వ్యూహం: ఆర్థిక హక్కుగా మారే ప్రిసిడెంట్‌ను నివారిస్తూ, సానుభూతి లేదన్న ఆరోపణను తప్పించుకోవడం. సుప్రీంకోర్టు సుమోటోగా చేపట్టడం వల్ల ఈ అంశం ప్రభుత్వ ఎంపిక నుంచి బయటపడి, బహిరంగ పరిశీలనలోకి వచ్చింది.

2011, 2022లలో రెండుసార్లు తిరస్కరించిన ప్రతిపాదననే కేంద్రం కొనసాగిస్తోంది — అంటే ఇది కొత్త రాజకీయ నిర్ణయం కాదు, పాత విధాన స్థిరత్వాన్ని కాపాడుకునే ప్రయత్నం.
సుమోటో విచారణ మొదలైన తర్వాతే ఈ క్యాడెట్లను ఈసీహెచ్‌ఎస్‌లో చేర్చడం, డ్రాఫ్ట్ యాక్షన్ ప్లాన్ సిద్ధం చేయడం జరిగింది — న్యాయపరమైన ఒత్తిడి పరిపాలనా చర్యను వేగవంతం చేసిందని ఇది సూచిస్తుంది.
సంఖ్య తక్కువగా ఉండటం (ఏటా సుమారు 40, మొత్తం 700 దాటని) రాజకీయంగా రెండు వైపులా పనిచేస్తుంది: ఆర్థిక భారం స్వల్పమని విమర్శకులు వాదించవచ్చు, విస్తృత పెన్షన్ వ్యవస్థకు ప్రిసిడెంట్ అవుతుందని ప్రభుత్వం వాదించవచ్చు.
అమికస్ ప్రస్తావించిన 2015 సభర్వాల్ కమిటీ సిఫారసు అమలు కాకపోవడం, ప్రతిపక్షాలకు మరియు పూర్వ సైనికోద్యోగుల సంఘాలకు సులభమైన రాజకీయ ఆయుధంగా మారే అవకాశం ఉంది.
ఎక్స్‌గ్రేషియా మొత్తాలు రిక్రూట్‌లు, పారామిలిటరీ అధికారులు పొందే మొత్తాలతో పోల్చినప్పుడు తక్కువగా ఉన్నాయన్న వాదన, "సమానత్వం" ఆధారిత ప్రజా చర్చకు దారితీయగలదు.

గమనించాల్సినవి — అక్టోబర్ 7 విచారణలో కోర్టు కేంద్రం ప్రతిస్పందనను సరిపోతుందని భావిస్తుందా, లేక పెన్షన్/పూర్వ సైనికోద్యోగి హోదాపై పునఃపరిశీలన కోరుతుందా — అదే తదుపరి రాజకీయ ఒత్తిడి స్థాయిని నిర్ణయిస్తుంది.

ప్రభుత్వం చెప్పిన "విధాన పరమైన అడ్డంకులు" ఏమిటో, ఆర్థిక లేదా పరిపాలనా కారణాలేమిటో ఈ కథనం స్పష్టం చేయలేదు; ఏ రాజకీయ పక్షం ఎలా స్పందించిందో కూడా ఇందులో లేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 8 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

సైనిక శిక్షణ సమయంలో గాయపడి వైద్య కారణాలతో "బోర్డ్ అవుట్" చేయబడిన క్యాడెట్లకు వైకల్య పెన్షన్ లభించదు, పూర్వ సైనికోద్యోగి (ఎక్స్-సర్వీస్‌మెన్) హోదా కూడా ఇవ్వరు - దీంతో ఆ కేటగిరీ కింద ఉద్యోగాలు పొందే అవకాశం కోల్పోతారు. గత ఏడాది ఒక వార్తా కథనం ఆధారంగా సుప్రీంకోర్టు ఈ అంశాన్ని సుమోటోగా స్వీకరించింది. ఆగస్టు 4న కోర్టు ఆదేశాల ప్రకారం కేంద్రం సోమవారం తన స్పందన దాఖలు చేసి, వైకల్య పెన్షన్‌కు "విధాన పరమైన అడ్డంకులు" ఉన్నాయని, కానీ నైపుణ్య శిక్షణ ద్వారా పునరావాసం కల్పిస్తామని తెలిపింది.

ముఖ్యాంశాలు

వైకల్య కారణాలతో బోర్డ్ అవుట్ అయిన క్యాడెట్లకు వైకల్య పెన్షన్ ఇవ్వడంలో "విధాన పరమైన అడ్డంకులు" ఉన్నాయని కేంద్రం సుప్రీంకోర్టుకు సోమవారం దాఖలు చేసిన స్పందనలో తెలిపింది.
డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ రీసెటిల్‌మెంట్ (DGR) ఆగస్టు 25న "వైకల్యంతో బోర్డ్ అవుట్ అయిన క్యాడెట్ల నైపుణ్య శిక్షణ" ముసాయిదా కార్యాచరణ ప్రణాళికను సిద్ధం చేసింది.
8 నుంచి 10 వారాల స్వల్పకాలిక ఓరియంటేషన్ మాడ్యూల్స్ - గ్రాడ్యుయేట్, నాన్-గ్రాడ్యుయేట్, టెక్నికల్, నాన్-టెక్నికల్ అనే నాలుగు విభాగాల్లో రూపొందించారు.
ప్రస్తుతం ఈ క్యాడెట్లకు నెలకు రూ.9,000 ఎక్స్‌గ్రేషియా, 100 శాతం వైకల్యానికి రూ.16,000 వరకు, అదనంగా నెలకు రూ.6,750 అటెండెంట్ ఛార్జీలు లభిస్తున్నాయి.
NDA, IMA, OTA లలో శిక్షణ సమయంలో గాయాల కారణంగా ఏటా సుమారు 40 మంది క్యాడెట్లు బోర్డ్ అవుట్ అవుతారు; మొత్తం సంఖ్య 700 దాటదని కేంద్రం తెలిపింది.
DESW సెప్టెంబర్ 1, 2022న విధాన పరమైన అడ్డంకుల కారణంగా ఈ ప్రతిపాదన సాధ్యం కాదని పేర్కొంది; 2011, 2022లలో రెండుసార్లు ఈ అంశం తిరస్కరించబడింది.
అమికస్ క్యూరీ రేఖా పల్లి ప్రకారం 20% వైకల్యం ఉన్న రిక్రూట్‌కు కనీసం నెలకు రూ.18,000 లభిస్తుంటే, క్యాడెట్‌కు రూ.12,000 ఎక్స్‌గ్రేషియా మాత్రమే; Group A పారామిలిటరీ అధికారికి రూ.36,000కు పైగా వస్తుంది.
రక్షణ దళాల బీమా పథకాల కింద మృతికి రూ.1.25 కోట్లు, 100% వైకల్యానికి రూ.25 లక్షలు, 20% లోపు గాయానికి రూ.50,000 లభిస్తాయి.

కాలక్రమం

2011క్యాడెట్లకు వైకల్య పెన్షన్/ప్రయోజనాల ప్రతిపాదనను ప్రభుత్వం పరిశీలించి తిరస్కరించింది.
2015లెఫ్టినెంట్ జనరల్ ముకేశ్ సభర్వాల్ (రిటైర్డ్) నేతృత్వంలోని సభర్వాల్ కమిటీ - వైద్య కారణాలతో బోర్డ్ అవుట్ అయిన క్యాడెట్లకు ఎక్స్-సర్వీస్‌మెన్ హోదా ఇవ్వాలని సిఫారసు చేసింది.
సెప్టెంబర్ 1, 2022DESW - శిక్షణ సమయంలో బోర్డ్ అవుట్ అయిన మాజీ క్యాడెట్లకు వైకల్య పెన్షన్ ఇవ్వడం సాధ్యం కాదని పేర్కొంది.
గత ఏడాదివైద్య కారణాలతో బోర్డ్ అవుట్ అయిన క్యాడెట్ల దుస్థితిపై వచ్చిన వార్తా కథనాన్ని సుప్రీంకోర్టు సుమోటోగా స్వీకరించింది.
ఆగస్టు 4క్యాడెట్ల పునరావాసానికి పథకాన్ని పరిశీలించాలని, వైకల్య పెన్షన్‌పై అభ్యంతరాన్ని పునఃసమీక్షించాలని కోర్టు కేంద్రాన్ని ఆదేశించింది.
ఆగస్టు 25DGR నైపుణ్య శిక్షణ ముసాయిదా కార్యాచరణ ప్రణాళికను సిద్ధం చేసింది.
సోమవారం (తాజాగా)రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ స్పందన దాఖలు; జస్టిస్ బీవీ నాగరత్న, జస్టిస్ ఆర్ మహాదేవన్ బెంచ్ రికార్డులో తీసుకుంది.
అక్టోబర్ 7తదుపరి విచారణ.

ఎవరికి సంబంధం

బోర్డ్ అవుట్ అయిన సైనిక క్యాడెట్లు — వైకల్య పెన్షన్, ఎక్స్-సర్వీస్‌మెన్ హోదా, ఉద్యోగ కోటా లభించకపోవడం; ప్రస్తుతం ఎక్స్‌గ్రేషియా, నైపుణ్య శిక్షణపైనే ఆధారం.
రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ / DESW — విధాన పరమైన అడ్డంకులను సమర్థించుకోవడం, పునరావాస పథకాన్ని అమలు చేయడం.
డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ రీసెటిల్‌మెంట్ (DGR) — 8-10 వారాల నైపుణ్య శిక్షణ మాడ్యూల్స్ రూపకల్పన, అమలు బాధ్యత.
సుప్రీంకోర్టు (జస్టిస్ బీవీ నాగరత్న, జస్టిస్ ఆర్ మహాదేవన్) — సుమోటో విచారణ ద్వారా క్యాడెట్ల హక్కుల పరిరక్షణ, RPwD చట్టం వర్తింపుపై స్పష్టత.
అమికస్ క్యూరీ, సీనియర్ అడ్వకేట్ రేఖా పల్లి — క్యాడెట్లకు ఎక్స్-సర్వీస్‌మెన్ ప్రయోజనాలు కల్పించాలని, ఎక్స్‌గ్రేషియా అసమానతలను ఎత్తిచూపడం.
విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలు — MoUల ద్వారా క్యాడెట్లకు లేటరల్ ఎంట్రీ కల్పించి విద్యాసంవత్సర నష్టం లేకుండా చేర్చుకోవడం.

ఎందుకు ముఖ్యం

దేశ సేవకు శిక్షణ పొందుతూ శాశ్వత వైకల్యానికి గురైన యువకులు - సంఖ్య 700 దాటకపోయినా - పెన్షన్, ఎక్స్-సర్వీస్‌మెన్ హోదా వంటి రక్షణ వలయం లేకుండా మిగిలిపోవడం సామాజిక న్యాయం, రాజ్యాంగ సమానత్వ ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది. కేంద్రం "విధాన పరమైన అడ్డంకులు" చూపుతూ నైపుణ్య శిక్షణను ప్రత్యామ్నాయంగా ముందుంచడం - ఆర్థిక భారం, అర్హత నిర్వచనాల మధ్య సమతుల్యతపై చర్చకు దారితీస్తుంది. సుప్రీంకోర్టు సుమోటో జోక్యం వల్లనే ఇప్పటికే ECHS ఆరోగ్య పరిధి విస్తరించడం న్యాయవ్యవస్థ పాత్రను చూపుతుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

సుప్రీంకోర్టు బెంచ్: జస్టిస్ బీవీ నాగరత్న, జస్టిస్ ఆర్ మహాదేవన్; తదుపరి విచారణ అక్టోబర్ 7.
సభర్వాల్ కమిటీ (2015) - లెఫ్టినెంట్ జనరల్ ముకేశ్ సభర్వాల్ (రిటైర్డ్) నేతృత్వం; బోర్డ్ అవుట్ క్యాడెట్లకు ఎక్స్-సర్వీస్‌మెన్ హోదా సిఫారసు.
RPwD చట్టం: 40% పైబడిన బెంచ్‌మార్క్ వైకల్యం ఉన్నవారికి ప్రతి గ్రూప్ పోస్టుల్లో కనీసం 4% రిజర్వేషన్.
DGR - DESW (రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ) పరిధిలో పనిచేస్తుంది; పునరావాస శిక్షణ బాధ్యత.
క్యాడెట్ ఎక్స్‌గ్రేషియా: నెలకు రూ.9,000; 100% వైకల్యానికి రూ.16,000 వరకు; అటెండెంట్ ఛార్జీలు రూ.6,750.
సుమోటో విచారణ తర్వాత ఈ క్యాడెట్లను ఎక్స్-సర్వీస్‌మెన్ కాంట్రిబ్యూటరీ హెల్త్ స్కీమ్ (ECHS)లో చేర్చారు.

మెయిన్స్ కోణం

శిక్షణ దశలో వైకల్యానికి గురైన సైనిక క్యాడెట్లు "సైనికుడు"గా కమిషన్ పొందకముందే బోర్డ్ అవుట్ అవుతారు కావడంతో సాంకేతికంగా వైకల్య పెన్షన్, ఎక్స్-సర్వీస్‌మెన్ హోదా పరిధిలోకి రారు - ఇదే కేంద్రం చెప్పే "విధాన పరమైన అడ్డంకి"; 2011, 2022లలో ఈ ప్రతిపాదన తిరస్కరించబడింది. ఫలితంగా 20% వైకల్యం ఉన్న రిక్రూట్‌కు నెలకు కనీసం రూ.18,000 లభిస్తుంటే, ఉన్నత వేతన స్థాయికి అర్హత పొందబోయే క్యాడెట్‌కు రూ.12,000 ఎక్స్‌గ్రేషియా మాత్రమే దక్కుతోంది - సమాన పని, సమాన త్యాగానికి అసమాన పరిహారం అనే ప్రశ్న ఉత్పన్నమవుతుంది. కేంద్రం ప్రత్యామ్నాయంగా 8-10 వారాల నైపుణ్య శిక్షణ, విశ్వవిద్యాలయాలతో MoUల ద్వారా లేటరల్ ఎంట్రీ, ECHS విస్తరణ ముందుంచింది; అయితే RPwD చట్టం కింద 40% లోపు వైకల్యం ఉన్నవారికి కోటా విస్తరించడం సాధ్యం కాదని, అది బెంచ్‌మార్క్ వైకల్యుల అవకాశాలను హరిస్తుందని వాదిస్తోంది. ముందుకు వెళ్లే మార్గం: సభర్వాల్ కమిటీ సిఫారసు పునఃపరిశీలన, ఎక్స్‌గ్రేషియా మొత్తాలను సైనికుల వైకల్య పెన్షన్‌తో సమానం చేసే హేతుబద్ధీకరణ, బీమా చెల్లింపులతో అనుసంధానం, మరియు నైపుణ్య శిక్షణను హామీ ఇచ్చిన ఉపాధితో జోడించడం - సంఖ్య 700 దాటనప్పుడు ఆర్థిక భారం వాదన బలహీనమవుతుంది.

కీలక పదాలు

బోర్డ్ అవుట్ (Boarded out): వైద్య/వైకల్య కారణాలతో వైద్య బోర్డు నిర్ణయం ప్రకారం శిక్షణ లేదా సేవ నుంచి తొలగించబడటం.
సుమోటో కాగ్నిజెన్స్: ఎవరూ పిటిషన్ దాఖలు చేయకుండానే, వార్తా కథనం వంటి ఆధారంతో కోర్టు తనంతట తానే విషయాన్ని విచారణకు స్వీకరించడం.
అమికస్ క్యూరీ: కోర్టుకు సహాయం చేసేందుకు నియమించే న్యాయవాది; ఈ కేసులో సీనియర్ అడ్వకేట్ రేఖా పల్లి.
DGR / DESW: డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ రీసెటిల్‌మెంట్ - పూర్వ సైనికోద్యోగుల సంక్షేమ శాఖ (DESW) పరిధిలో పునరావాసం చూసే సంస్థ.
ECHS: ఎక్స్-సర్వీస్‌మెన్ కాంట్రిబ్యూటరీ హెల్త్ స్కీమ్ - పూర్వ సైనికోద్యోగులకు ఆరోగ్య సేవల పథకం; ఇప్పుడు బోర్డ్ అవుట్ క్యాడెట్లకూ వర్తిస్తుంది.
బెంచ్‌మార్క్ వైకల్యం: RPwD చట్టం కింద 40% లేదా అంతకు మించిన వైకల్యం; రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలకు ప్రాతిపదిక.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

శిక్షణ సమయంలో వైకల్యానికి గురైన సైనిక క్యాడెట్లకు వైకల్య పెన్షన్, ఎక్స్-సర్వీస్‌మెన్ హోదా నిరాకరించడం సమానత్వ సూత్రానికి విరుద్ధమా? సుప్రీంకోర్టు సుమోటో విచారణ నేపథ్యంలో చర్చించండి.
RPwD చట్టం కింద 4% రిజర్వేషన్‌ను 40% లోపు వైకల్యం ఉన్నవారికి విస్తరించడంపై కేంద్రం అభ్యంతరాలను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించండి.
నైపుణ్య శిక్షణ, బీమా చెల్లింపులు వంటి పునరావాస చర్యలు పెన్షన్ హక్కుకు ప్రత్యామ్నాయం కాగలవా? సభర్వాల్ కమిటీ (2015) సిఫారసుల వెలుగులో విశ్లేషించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తసింధు జలాల ఒప్పందంపై ఐరాసలో భారత్-పాకిస్తాన్ మాటల యుద్ధం →

← అన్ని వార్తలు