ఎస్‌ఐఆర్‌లో 7.8 కోట్ల ఓట్ల తొలగింపు అంటూ కాంగ్రెస్ ఆరోపణ

ఎన్నికల సంఘం చేపట్టిన ప్రత్యేక ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (ఎస్‌ఐఆర్)లో భారీ సంఖ్యలో ఓటర్ల పేర్లు తొలగించారని కాంగ్రెస్ ఆరోపించింది. తొలి రెండు దశల్లో 7.8 కోట్ల పేర్లు, అంటే పాత జాబితాలో 13 శాతం తొలగించారని పార్టీ ప్రధాన కార్యదర్శి జైరాం రమేశ్ తెలిపారు. ప్రస్తుత దశలో 36.06 కోట్ల ఓటర్లలో 6.18 కోట్ల పేర్లు తొలగించారని, మరో 5.43 కోట్ల మందికి పత్రాలు కోరుతూ నోటీసులు ఇచ్చారని చెప్పారు. ఎస్‌ఐఆర్ రాజ్యాంగంపై దాడి అని ఆయన అన్నారు.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 20 సెప్టెం, 2026 4:53 PM IST

మూలం

Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#sir#election commission#congress#electoral rolls#jairam ramesh

డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

7.8 crore voter names were deleted in Phases 1 and 2 of SIR, 13% of the pre-SIR roll — Attributed to Congress leader Jairam Ramesh; figure appears in source, no ECI confirmation given
6.18 crore of 36.06 crore voters covered in the ongoing phase deleted, a rate over 17% — Attributed to Ramesh citing data from 12 states and two UTs; source of the underlying data not specified
5.43 crore voters issued notices seeking additional documents, taking total deleted or at risk to 32% — Ramesh's calculation as quoted in source; arithmetic not independently checked
More than 3.16 million Delhi voters, including CM Rekha Gupta and Arvind Kejriwal, served notices over discrepancies — Attributed to unnamed officials involved in the exercise; Delhi CEO category-wise numbers cited in source
Phase 3 of SIR began in 16 states and three UTs in mid-2026 — Attributed to Ramesh; date references in the source are inconsistent with a present-day timeline and need editor review

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

ఎస్‌ఐఆర్‌ను కాంగ్రెస్ ఇప్పుడు ఒక సాంకేతిక ఎన్నికల ప్రక్రియగా కాకుండా, రాజ్యాంగ హక్కులపై దాడిగా చిత్రీకరిస్తూ జాతీయ స్థాయి రాజకీయ అంశంగా మార్చే వ్యూహాన్ని అనుసరిస్తోంది. ఎన్నికల సంఘంపై నేరుగా విమర్శ చేయడం కంటే, "షా ఇన్‌స్టిగేటెడ్ రిమూవల్" అనే పదబంధం ద్వారా బాధ్యతను కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ వైపు మళ్లించడం ఉద్దేశపూర్వక ఫ్రేమింగ్ — ఇది సంస్థాగత వివాదాన్ని ప్రభుత్వ వర్సెస్ ఓటరు పోరాటంగా మారుస్తుంది. మహిళలు, పేద, సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గాలు ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యారనే వాదన ద్వారా విపక్షం తన సామాజిక ఓటు బ్యాంకును సమీకరించే ప్రయత్నం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. అయితే కాంగ్రెస్ ఇచ్చిన గణాంకాలు పార్టీ వాదనలే, ఎన్నికల సంఘం ధ్రువీకరించినవి కాదు.

ఢిల్లీ, తెలంగాణ, జార్ఖండ్, మహారాష్ట్ర వంటి రాష్ట్రాల వారీ శాతాలను ముందుకు తేవడం ద్వారా కాంగ్రెస్ ఈ అంశాన్ని రాష్ట్ర రాజకీయాల్లోకి కూడా తీసుకెళ్లే ప్రయత్నం చేస్తోంది.
ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రి రేఖా గుప్తా, ఆప్ అధినేత కేజ్రీవాల్‌కే నోటీసులు వచ్చాయని కథనం చెబుతోంది — ఇది ప్రక్రియలోని లోపాలను చూపే సులభమైన రాజకీయ ఆయుధంగా విపక్షాలకు ఉపయోగపడుతుంది.
జాబితాలను బహిరంగంగా విడుదల చేసిన రాష్ట్రాలు, చేయని రాష్ట్రాల మధ్య తేడాను ఎత్తిచూపడం పారదర్శకత అంశంపై బీజేపీ పాలిత రాష్ట్రాలను ఒత్తిడిలో పెట్టే వ్యూహం.
కాంగ్రెస్ పంజాబ్‌ను కూడా ప్రస్తావించడం ద్వారా ఇది కేవలం బీజేపీ వ్యతిరేక ప్రచారమే కాదని చూపే ప్రయత్నం కనిపిస్తుంది, కానీ ఇండియా కూటమిలో ఆప్‌తో సమన్వయ ప్రశ్నలూ ఇందులో ఉన్నాయి.
తొలగింపులు అక్రమమని రుజువైతే ప్రభుత్వం, ఎన్నికల సంఘం రక్షణాత్మక స్థితిలో పడతాయి; ప్రక్రియ సక్రమమని నిలిస్తే విపక్షంపై "అనవసర భయాందోళనలు" అనే ఆరోపణ బలపడుతుంది.

గమనించాల్సినవి — సెప్టెంబర్ 22న ఢిల్లీ ఎస్‌ఐఆర్‌పై సుప్రీంకోర్టు విచారణ, బెంగాల్‌లో పెండింగ్‌లో ఉన్న అప్పీళ్లపై ఎన్నికల సంఘం స్పందన — ఈ రెండూ ఈ వివాదం న్యాయపరమైన మలుపు తీసుకుంటుందా లేదా పూర్తిగా ఎన్నికల ప్రచార అంశంగా మిగిలిపోతుందా అని నిర్ణయిస్తాయి.

ఈ కథనం కాంగ్రెస్ ఆరోపణలను మాత్రమే నమోదు చేస్తోంది; తొలగింపుల సంఖ్యలు, వాటి కారణాలు, ఏ వర్గాలు ప్రభావితమయ్యాయి, ఎన్నికల సంఘం వివరణ ఏమిటి — ఇవేవీ ఇందులో ధ్రువీకరించబడలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 8 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

ఎన్నికల సంఘం (ఈసీఐ) దేశవ్యాప్తంగా ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (ఎస్‌ఐఆర్) చేపడుతోంది. తొలి దశ 2025 జూన్‌లో బిహార్‌లో, రెండో దశ 2025 నవంబర్‌లో తొమ్మిది రాష్ట్రాలు, మూడు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో, మూడో దశ 2026 మధ్యలో 16 రాష్ట్రాలు, మూడు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ప్రారంభమైంది. ఈ ప్రక్రియలో భారీ సంఖ్యలో ఓటర్ల పేర్లు తొలగించారని, పేర్లు నిలుపుకోవాలంటే పత్రాలు సమర్పించాల్సిన భారం పౌరులపైనే మోపారని కాంగ్రెస్ ఆరోపిస్తోంది. కాంగ్రెస్ ప్రధాన కార్యదర్శి (కమ్యూనికేషన్స్) జైరాం రమేశ్ ఆదివారం విడుదల చేసిన ప్రకటనతో ఈ వివాదం మరింత ముదిరింది.

ముఖ్యాంశాలు

జైరాం రమేశ్ ప్రకారం ఎస్‌ఐఆర్ 1, 2 దశల్లో 7.8 కోట్ల ఓటర్ల పేర్లు తొలగించారు; ఇది ఎస్‌ఐఆర్‌కు ముందున్న జాబితాలో 13 శాతం.
ప్రస్తుత (మూడో) దశలో 12 రాష్ట్రాలు, రెండు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల డేటా ఆధారంగా 36.06 కోట్ల ఓటర్లలో 6.18 కోట్ల పేర్లు తొలగించారు – తొలగింపు రేటు 17 శాతానికి మించి.
అదనంగా 5.43 కోట్ల ఓటర్లకు పత్రాలు కోరుతూ నోటీసులు జారీ చేశారు; తొలగింపు ప్రమాదం మరో 15 శాతం.
మొత్తంగా 32 శాతం (సుమారు ముగ్గురిలో ఒకరు) ఓటర్ల పేర్లు తొలగించబడ్డాయి లేదా తొలగింపు ప్రమాదంలో ఉన్నాయని రమేశ్ ఆరోపణ.
రాష్ట్రాల వారీగా: ఢిల్లీ 53.73%, చండీగఢ్ 52.58%, తెలంగాణ 48.90%, జార్ఖండ్ 39.57%, హరియాణా 37.5%, ఉత్తరాఖండ్ 35.71%, మేఘాలయ 35.36%, మహారాష్ట్ర 33.88%, కర్ణాటక 27.6%, ఒడిశా 23.67%, ఆంధ్రప్రదేశ్ 21.17%, పంజాబ్ 15.23%.
ఢిల్లీలో ముఖ్యమంత్రి రేఖా గుప్తా, ఆప్ అధినేత అరవింద్ కేజ్రీవాల్ సహా 31.6 లక్షలకు పైగా ఓటర్లకు 'విసంగతుల' పేరిట నోటీసులు అందాయి.
ఢిల్లీ ముసాయిదా జాబితాలోని 97,53,577 ఓటర్లలో 13,79,785 మంది 'నో మ్యాపింగ్' కేటగిరీలో, 19,33,134 మంది 'లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీస్' కేటగిరీలో ఉన్నారు.
కర్ణాటక, తెలంగాణ, జార్ఖండ్‌లలో ప్రమాదంలో ఉన్న ఓటర్ల జాబితా బహిరంగం చేశారు; ఢిల్లీ 2026 సెప్టెంబర్ 19న మాత్రమే విడుదల చేసింది.

కాలక్రమం

2025 జూన్బిహార్‌లో ఎస్‌ఐఆర్ తొలి దశ ప్రారంభం.
2025 నవంబర్తొమ్మిది రాష్ట్రాలు, మూడు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో రెండో దశ ప్రారంభం.
2026 మధ్య16 రాష్ట్రాలు, మూడు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో మూడో దశ ప్రారంభం.
ఆగస్టు 31ఢిల్లీలో ఎస్‌ఐఆర్ అనంతర ముసాయిదా ఓటర్ల జాబితా విడుదల.
2026 సెప్టెంబర్ 19ప్రజల ఒత్తిడి తర్వాత ఢిల్లీ ప్రమాదంలో ఉన్న ఓటర్ల జాబితాను బహిరంగం చేసింది.
శుక్రవారం రాత్రి (ముసాయిదా విడుదలైన దాదాపు మూడు వారాల తర్వాత)ఢిల్లీ ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి కార్యాలయం నోటీసులు అందిన ఓటర్ల జాబితాను ప్రచురించింది.
సెప్టెంబర్ 22ఢిల్లీ ఎస్‌ఐఆర్‌పై దాఖలైన పిటిషన్‌ను సుప్రీంకోర్టు విచారించనున్నట్టు సమాచారం.
ఆదివారంజైరాం రమేశ్ ఎస్‌ఐఆర్‌పై కాంగ్రెస్ ప్రకటన విడుదల, ఎక్స్‌లో పోస్ట్.

ఎవరికి సంబంధం

ఎన్నికల సంఘం (ఈసీఐ) — ఎస్‌ఐఆర్ నిర్వహణ బాధ్యత; ప్రక్రియలో నిర్మాణాత్మక లోపాలు ఉన్నాయన్న ఆరోపణలను ఎదుర్కోవడం.
కాంగ్రెస్ / జైరాం రమేశ్ — ఎస్‌ఐఆర్‌ను 'రాజ్యాంగంపై దాడి', 'షా ఇన్‌స్టిగేటెడ్ రిమూవల్' అని అభివర్ణిస్తూ రాజకీయ, చట్టపరమైన సవాలు.
నోటీసులు అందిన ఓటర్లు (5.43 కోట్లు) — తుది జాబితాలో పేరు నిలుపుకోవాలంటే పత్రాలు, సమాధానాలు సమర్పించాల్సిన భారం.
ఆర్థిక, సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గాలు, మహిళలు — తొలగింపుల ప్రభావం వీరిపైనే అసమానంగా పడిందని, చాలా రాష్ట్రాల్లో పురుషుల కంటే మహిళల పేర్లు ఎక్కువగా తొలగించారని కాంగ్రెస్ ఆరోపణ.
ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రి రేఖా గుప్తా, ఆప్ అధినేత అరవింద్ కేజ్రీవాల్ — 31.6 లక్షల మందితో పాటు వీరికీ 'విసంగతుల' నోటీసులు అందాయి.
సుప్రీంకోర్టు — ఢిల్లీ ఎస్‌ఐఆర్‌పై పిటిషన్‌ను సెప్టెంబర్ 22న విచారణ.
కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా / బీజేపీ పాలిత రాష్ట్రాలు — ఎస్‌ఐఆర్‌పై కాంగ్రెస్ విమర్శల లక్ష్యం; ప్రమాద జాబితాలు బహిరంగం చేయలేదన్న ఆరోపణ.

ఎందుకు ముఖ్యం

ఓటరు జాబితా ప్రజాస్వామ్యానికి మూలాధారం; కోట్ల పేర్ల తొలగింపు లేదా నోటీసుల వల్ల ఓటు హక్కు కోల్పోయే ప్రమాదం ఏర్పడుతుందని ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. రాష్ట్రం ఇవ్వని పత్రాలను సమర్పించే భారం పౌరులపై మోపడం మినహాయింపునకు దారితీస్తుందన్న వాదన, ఎన్నికల సంఘం విశ్వసనీయత, ప్రక్రియ పారదర్శకతపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది. ఈ వివాదం ఇప్పుడు సుప్రీంకోర్టు ముందుకూ చేరింది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

ఎస్‌ఐఆర్ (స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్) నిర్వహిస్తున్న సంస్థ: భారత ఎన్నికల సంఘం (ఈసీఐ).
ఎస్‌ఐఆర్ దశలు: దశ 1 – 2025 జూన్, బిహార్; దశ 2 – 2025 నవంబర్, 9 రాష్ట్రాలు + 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు; దశ 3 – 2026 మధ్య, 16 రాష్ట్రాలు + 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు.
కాంగ్రెస్ ఆరోపణ: 1, 2 దశల్లో 7.8 కోట్ల పేర్ల తొలగింపు = ఎస్‌ఐఆర్ పూర్వ జాబితాలో 13%.
ప్రస్తుత దశ: 36.06 కోట్ల ఓటర్లలో 6.18 కోట్ల తొలగింపు (17%కి పైగా), 5.43 కోట్లకు నోటీసులు (మరో 15%) – మొత్తం 32%.
ఢిల్లీ ముసాయిదా జాబితా 2026 ఆగస్టు 31న విడుదల; 97,53,577 ఓటర్లు; 'నో మ్యాపింగ్' 13,79,785, 'లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీస్' 19,33,134.
'నో మ్యాపింగ్' అంటే 2002 నాటి గత రివిజన్ జాబితాతో అనుసంధానం కుదరని ఓటర్లు.

మెయిన్స్ కోణం

ఓటరు జాబితాల ప్రత్యేక ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (ఎస్‌ఐఆర్)పై తలెత్తిన వివాదం ఎన్నికల పరిపాలనలో 'శుద్ధీకరణ' మరియు 'మినహాయింపు' మధ్య సున్నితమైన సమతుల్యతను ప్రశ్నార్థకం చేస్తోంది. కాంగ్రెస్ లెక్కల ప్రకారం 1, 2 దశల్లో 7.8 కోట్ల (13%) పేర్లు తొలగింపబడ్డాయి; ప్రస్తుత దశలో 36.06 కోట్ల ఓటర్లలో 6.18 కోట్ల తొలగింపు (17%కి పైగా) మరియు 5.43 కోట్ల నోటీసులు (మరో 15%) కలిపి ముగ్గురిలో ఒకరు ప్రభావితమవుతున్నారు – ఢిల్లీ (53.73%), చండీగఢ్ (52.58%), తెలంగాణ (48.90%) వంటి అసాధారణ గణాంకాలు ప్రక్రియలో నిర్మాణాత్మక లోపాలకు సూచన అని ఆ పార్టీ వాదన. 2002 జాబితాతో అనుసంధానం కుదరని 'నో మ్యాపింగ్', 'లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీ' కేటగిరీలు ఢిల్లీలో 31.6 లక్షలకు పైగా నోటీసులకు దారితీసిన తీరు, రాష్ట్రం ఎప్పుడూ ఇవ్వని పత్రాలను పౌరులే సమర్పించాల్సిన భారం ఆర్థిక, సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గాలను, మహిళలను అసమానంగా దెబ్బతీస్తుందన్న ఆందోళనను బలపరుస్తున్నాయి. ప్రమాదంలో ఉన్న ఓటర్ల జాబితాలను కర్ణాటక, తెలంగాణ, జార్ఖండ్ తరహాలో అన్ని రాష్ట్రాలూ బహిరంగం చేయడం, అప్పీళ్ల పరిష్కారానికి సమర్థ యంత్రాంగం (బెంగాల్‌లో 37 లక్షల అప్పీళ్లు పెండింగ్, 42 ఎన్నికల ట్రిబ్యునళ్ల ప్రతిపాదన), న్యాయ సమీక్ష (సెప్టెంబర్ 22న సుప్రీంకోర్టు విచారణ) – ఇవే విశ్వసనీయత పునరుద్ధరణకు ముందున్న మార్గాలు.

కీలక పదాలు

ఎస్‌ఐఆర్ (స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్): ఎన్నికల సంఘం చేపట్టిన ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక, తీవ్రస్థాయి సవరణ ప్రక్రియ; దశలవారీగా రాష్ట్రాల్లో అమలు.
ఈసీఐ: భారత ఎన్నికల సంఘం – ఓటర్ల జాబితాల తయారీ, సవరణ, ఎన్నికల నిర్వహణ చూసే సంస్థ.
'నో మ్యాపింగ్': 2002 నాటి గత సవరణ జాబితాతో అనుసంధానం కుదరని ఓటర్లు; ఢిల్లీలో 13,79,785 మంది ఈ కేటగిరీలో.
'లాజికల్ డిస్క్రెపెన్సీస్': గత జాబితాతో పోల్చినప్పుడు వివరాల్లో వ్యత్యాసాలున్న ఓటర్లు; ఢిల్లీలో 19,33,134 మంది.
ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి (సీఈఓ): రాష్ట్ర/కేంద్రపాలిత ప్రాంత స్థాయిలో ఓటర్ల జాబితా, నోటీసుల ప్రచురణ బాధ్యత వహించే అధికారి.
'షా ఇన్‌స్టిగేటెడ్ రిమూవల్': ఎస్‌ఐఆర్‌ను కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా ప్రేరేపిత ఓటర్ల తొలగింపుగా జైరాం రమేశ్ అభివర్ణించిన పదప్రయోగం.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (ఎస్‌ఐఆర్) ప్రక్రియపై లేవనెత్తిన ప్రధాన అభ్యంతరాలను పరిశీలించండి. ఎన్నికల జాబితా శుద్ధీకరణ, ఓటు హక్కు పరిరక్షణ మధ్య సమతుల్యత ఎలా సాధించవచ్చు?
"పత్రాల భారాన్ని పౌరులపై మోపడం మినహాయింపు యంత్రాంగంగా మారుతుంది" – ఎస్‌ఐఆర్ గణాంకాల నేపథ్యంలో ఈ వాదనను విమర్శనాత్మకంగా విశ్లేషించండి.
ఓటర్ల జాబితా సవరణలో పారదర్శకత పెంచేందుకు ఎన్నికల సంఘం ముందున్న మార్గాలు ఏమిటి? ప్రమాద జాబితాల బహిరంగ ప్రచురణ, అప్పీళ్ల పరిష్కారం అంశాలను చర్చించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తయమునలో కలుస్తున్న అత్యంత కలుషిత కాలువల్లో షాహదరా, బారాపుల్లా →

← అన్ని వార్తలు