రుతుపవనాల ఉపసంహరణ ప్రారంభం; 10% లోటుతో ముగిసే సూచన

జూన్ 1 నుంచి సెప్టెంబర్ 19 వరకు దేశవ్యాప్తంగా 15% వర్షపాత లోటు నమోదైందని, శనివారం పశ్చిమ రాజస్థాన్ నుంచి నైరుతి రుతుపవనాల ఉపసంహరణ మొదలైందని ఐఎండీ తెలిపింది. సాధారణ ఉపసంహరణ తేదీ సెప్టెంబర్ 17. బిహార్, పంజాబ్, హరియాణా, ఐదు దక్షిణ రాష్ట్రాలతో కలిపి 14 రాష్ట్రాల్లో 20% కంటే ఎక్కువ లోటు ఉంది. సెప్టెంబర్ 30 నాటికి సీజన్ 10% కంటే ఎక్కువ లోటుతో ముగియవచ్చు. ఖరీఫ్ సాగు విస్తీర్ణం 1% తగ్గగా, వరి సాగు దాదాపు 4% తగ్గింది.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 20 సెప్టెం, 2026 4:33 AM IST

మూలం

Times of India — Top · అసలు వార్త చదవండి ↗

#monsoon#imd#rainfall deficit#el nino#kharif

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Nationwide cumulative rainfall deficit of 15% between June 1 and September 19 — Figure appears in source, attributed to IMD data
Monsoon withdrawal began from west Rajasthan on Saturday, against the normal date of September 17 — Attributed to IMD; withdrawal line listed as passing through Ramgarh, Mohangarh, Phalodi and Khajuwala
14 states, including Bihar, Punjab, Haryana and all five peninsular states, have over 20% rain deficit — Stated in source without direct attribution to a named official
Season likely to end September 30 with over 10% deficit, a level considered drought — Projection presented in source; no named official quoted for the estimate
Overall kharif sown area down just over 1%; paddy down nearly 4% year-on-year — Attributed to acreage data released Friday; source of data not named

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 9 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

నైరుతి (వేసవి) రుతుపవనాలు భారత వార్షిక వర్షపాతంలో ప్రధాన భాగాన్ని అందిస్తాయి. ఈ ఏడాది జూన్ 1 నుంచి సెప్టెంబర్ 19 వరకు దేశవ్యాప్తంగా 15% వర్షపాత లోటు నమోదైందని ఐఎండీ తెలిపింది. సాధారణంగా సెప్టెంబర్ 17న ప్రారంభమయ్యే ఉపసంహరణ ఈసారి శనివారం పశ్చిమ రాజస్థాన్ నుంచి మొదలైంది. ఎల్‌ నినో ప్రభావంతో బలహీనపడిన రుతుపవనాలు ఖరీఫ్, రబీ పంటలపై ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉంది.

ముఖ్యాంశాలు

జూన్ 1 నుంచి సెప్టెంబర్ 19 వరకు సంచిత వర్షపాతంలో దేశవ్యాప్త లోటు 15%.
పశ్చిమ రాజస్థాన్ నుంచి శనివారం రుతుపవనాల ఉపసంహరణ ప్రారంభం; సాధారణ తేదీ సెప్టెంబర్ 17.
శనివారం ఉపసంహరణ రేఖ రామ్‌గఢ్, మోహన్‌గఢ్, ఫలోడీ, ఖజువాలా ద్వారా వెళ్లింది.
బిహార్, పంజాబ్, హరియాణా, ఐదు దక్షిణ (పెనిన్సులర్) రాష్ట్రాలతో కలిపి 14 రాష్ట్రాల్లో 20% కంటే ఎక్కువ లోటు.
సెప్టెంబర్ 30 నాటికి సీజన్ 10% కంటే ఎక్కువ మొత్తం లోటుతో ముగిసే అవకాశం — ఇది కరవు స్థాయిగా పరిగణిస్తారు.
ఖరీఫ్ మొత్తం సాగు విస్తీర్ణం ఈ ఏడాది 1% కొంచెం పైగా తగ్గింది; నీటి-ఆధారిత వరి సాగు గత ఏడాది ఇదే కాలంతో పోలిస్తే దాదాపు 4% తగ్గింది.
తూర్పు మధ్య బంగాళాఖాతంలో అల్పపీడనం, తదుపరి వాయుగుండం వల్ల వచ్చే వారం తూర్పు భారతం, కోస్తా ఒడిశాలో మంచి వర్షాలు పడవచ్చు.
రాజస్థాన్‌లో మరిన్ని ప్రాంతాలు, పంజాబ్ కొన్ని భాగాలు, సౌరాష్ట్ర-కచ్ఛ్ నుంచి మూడు-నాలుగు రోజుల్లో ఉపసంహరణకు అనుకూల పరిస్థితులు.

కాలక్రమం

జూన్ 1రుతుపవన సీజన్ వర్షపాత లెక్కింపు ప్రారంభం
సెప్టెంబర్ 17రుతుపవనాల ఉపసంహరణ ప్రారంభమయ్యే సాధారణ తేదీ
సెప్టెంబర్ 19ఈ తేదీ వరకు సంచిత వర్షపాత లోటు 15%గా నమోదు
శుక్రవారం (మూలంలో తేదీ పేర్కొనలేదు)ఖరీఫ్ సాగు విస్తీర్ణ గణాంకాలు విడుదల — మొత్తం 1%, వరి దాదాపు 4% తగ్గుదల
శనివారం (మూలంలో తేదీ పేర్కొనలేదు)పశ్చిమ రాజస్థాన్ నుంచి ఉపసంహరణ ప్రారంభం
తరువాతి మూడు-నాలుగు రోజులురాజస్థాన్, పంజాబ్, సౌరాష్ట్ర-కచ్ఛ్ నుంచి మరింత ఉపసంహరణకు అనుకూల పరిస్థితులు
వచ్చే వారంబంగాళాఖాత అల్పపీడనం/వాయుగుండం వల్ల తూర్పు భారతం, కోస్తా ఒడిశాలో వర్షాలు
సెప్టెంబర్ 30సీజన్ ముగింపు; 10% కంటే ఎక్కువ లోటుతో ముగిసే సూచన
అక్టోబర్ 15ఉపసంహరణ ప్రక్రియ సాధారణంగా ముగిసే తేదీ

ఎవరికి సంబంధం

భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎండీ) — వర్షపాత లోటు, ఉపసంహరణ రేఖ, అల్పపీడన వ్యవస్థల పర్యవేక్షణ, సూచనలు జారీ చేయడం
రైతులు (ఖరీఫ్, రబీ) — వర్షాల సమయం అస్థిరత, ప్రాంతీయ వ్యత్యాసాల వల్ల దిగుబడి, తదుపరి రబీ విత్తనాలపై ప్రభావం
20% కంటే ఎక్కువ లోటు ఉన్న 14 రాష్ట్రాలు (బిహార్, పంజాబ్, హరియాణా, ఐదు దక్షిణ రాష్ట్రాలు) — తీవ్ర వర్షాభావం — నీటి లభ్యత, పంటలకు ముప్పు
వరి సాగుదారులు — నీటి-ఆధారిత వరి సాగు దాదాపు 4% తగ్గుదల; ఇది అత్యధిక విస్తీర్ణం ఉన్న ప్రధాన సీజనల్ పంట
తూర్పు భారతం, కోస్తా ఒడిశా ప్రజలు — వచ్చే వారం వాయుగుండం వల్ల మంచి వర్షాలు పడే అవకాశం

ఎందుకు ముఖ్యం

10% కంటే ఎక్కువ మొత్తం వర్షపాత లోటు కరవు స్థాయిగా పరిగణించబడుతుంది; అంటే నీటి నిల్వలు, తాగునీరు, విద్యుత్, వ్యవసాయ ఉత్పత్తిపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. ఖరీఫ్ విత్తనాలు బాగా సాగినా, ప్రాంతీయ వ్యత్యాసాలు, వర్షాల అసమాన సమయం దిగుబడిని, రబీ సీజన్ సాగును దెబ్బతీయవచ్చు. ముందుగానే ఉపసంహరణ మొదలవడం మిగిలిన సీజన్‌లో లోటును పూడ్చుకునే అవకాశాన్ని తగ్గిస్తుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

నైరుతి రుతుపవనాల ఉపసంహరణ సాధారణ ప్రారంభ తేదీ సెప్టెంబర్ 17; ముగింపు అక్టోబర్ 15.
ఉపసంహరణ ముగిసిన కొన్ని రోజుల తర్వాత దక్షిణ భారతంలో ఈశాన్య (శీతాకాల) రుతుపవనాలు ప్రారంభమవుతాయి.
జూన్ 1–సెప్టెంబర్ 19 దేశవ్యాప్త వర్షపాత లోటు 15%; 14 రాష్ట్రాల్లో 20%+ లోటు.
10% కంటే ఎక్కువ మొత్తం వర్షపాత లోటును కరవు స్థాయిగా పరిగణిస్తారు.
ఎల్‌ నినో: మధ్య, తూర్పు ఈక్వటోరియల్ పసిఫిక్‌లో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల వేడెక్కడం — భారత్‌లో బలహీన రుతుపవనాలతో ముడిపడి ఉంటుంది.
2023 ఖరీఫ్: మొత్తం సాగు విస్తీర్ణం 1%+ తగ్గుదల, వరి దాదాపు 4% తగ్గుదల.

మెయిన్స్ కోణం

ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాలు ఎల్‌ నినోతో ముడిపడిన బలహీనతను ప్రదర్శించాయి — జూన్ 1 నుంచి సెప్టెంబర్ 19 వరకు 15% లోటు, 14 రాష్ట్రాల్లో 20% కంటే ఎక్కువ లోటు, సెప్టెంబర్ 30 నాటికి 10%+ లోటుతో సీజన్ ముగిసే సూచన (కరవు స్థాయి). ప్రధాన కారణాలుగా మూలం ఎల్‌ నినో (మధ్య, తూర్పు ఈక్వటోరియల్ పసిఫిక్ ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల వేడెక్కడం) వల్ల బలహీన రుతుపవనాలు, వర్షాల అసమాన కాలక్రమం, ప్రాంతీయ వ్యత్యాసాలను పేర్కొంటుంది. పరిణామాలు: ఖరీఫ్ విత్తనాలు బాగా సాగినా పంట రంగం ప్రమాదం నుంచి బయటపడలేదు; మొత్తం సాగు 1%, నీటి-ఆధారిత వరి దాదాపు 4% తగ్గడం దిగుబడిపై, రబీ సాగుపై ప్రభావం చూపవచ్చు. మరోవైపు తూర్పు మధ్య బంగాళాఖాతంలో అల్పపీడనం/వాయుగుండం తూర్పు భారతం, కోస్తా ఒడిశాకు ఉపశమనం ఇవ్వవచ్చు — ఇది ప్రాదేశిక అసమానతను స్పష్టంగా చూపుతుంది. ముందుకు దారి: ఐఎండీ ఉపసంహరణ రేఖ, అల్పపీడన వ్యవస్థల నిరంతర పర్యవేక్షణ ఆధారంగా లోటు ప్రాంతాల్లో నీటి నిల్వ ప్రాధాన్యత, రబీ ప్రణాళికలో నీటి-ఆధారిత పంటలకు ప్రత్యామ్నాయాలు, రాష్ట్రాల స్థాయిలో లోటు-కేంద్రిత జాగ్రత్తలు అవసరం (మూలం దాటి విధాన వివరాలు పేర్కొనలేదు).

కీలక పదాలు

నైరుతి రుతుపవనాలు: జూన్ నుంచి సెప్టెంబర్ వరకు దేశానికి వేసవి వర్షాలు అందించే వ్యవస్థ; సాధారణంగా సెప్టెంబర్ 17 నుంచి ఉపసంహరణ మొదలవుతుంది.
ఉపసంహరణ రేఖ (Line of withdrawal): రుతుపవనాలు వెనక్కి మళ్లిన ప్రాంతాలను గుర్తించే రేఖ; శనివారం ఇది రామ్‌గఢ్, మోహన్‌గఢ్, ఫలోడీ, ఖజువాలా ద్వారా వెళ్లింది.
ఎల్‌ నినో: మధ్య, తూర్పు ఈక్వటోరియల్ పసిఫిక్‌లో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు వేడెక్కే వాతావరణ దృగ్విషయం; భారత్‌లో తీవ్ర వేసవి, బలహీన రుతుపవనాలతో ముడిపడి ఉంటుంది.
ఖరీఫ్: వేసవిలో విత్తి రుతుపవన వర్షాలపై ఆధారపడే పంట సీజన్; వరి ఇందులో అత్యధిక విస్తీర్ణం ఉన్న ప్రధాన పంట.
రబీ: ఖరీఫ్ తర్వాత వచ్చే పంట సీజన్; రుతుపవన లోటు, వర్షాల సమయం దీని సాగుపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
అల్పపీడనం / వాయుగుండం: సముద్రంపై ఏర్పడే వాతావరణ వ్యవస్థలు; తూర్పు మధ్య బంగాళాఖాతంలోని ఇవి తూర్పు భారతం, కోస్తా ఒడిశాలో వర్షాలు తేవచ్చు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

భారత రుతుపవన ఉపసంహరణ ప్రక్రియను వివరించండి. 2023లో ముందుగానే ఉపసంహరణ ప్రారంభం, 15% వర్షపాత లోటు దేశ వ్యవసాయ రంగంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపవచ్చు?
ఎల్‌ నినో దృగ్విషయం భారత రుతుపవనాలను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది? ఈ ఏడాది ఖరీఫ్ సాగు విస్తీర్ణ గణాంకాల ఆధారంగా చర్చించండి.
"మొత్తం వర్షపాతం కంటే వర్షాల ప్రాదేశిక, కాలిక పంపిణీ ముఖ్యం" — 14 రాష్ట్రాల్లో 20%+ లోటు, తూర్పు భారతంలో మంచి వర్ష సూచన నేపథ్యంలో సమీక్షించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తకెల్సీ ఒహాయో భవనం తరహా చారిత్రక ఇల్లు 1.75 మిలియన్ డాలర్లకు అమ్మకానికి →

← అన్ని వార్తలు