రక్షణ స్వావలంబనకు కేంద్రం చర్యలు; 'ఓన్డ్ బై ఇండియా' లక్ష్యం

రక్షణ రంగంలో స్వావలంబన కోసం కేంద్రం 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' నుంచి 'ఓన్డ్ బై ఇండియా' దిశగా ముందుకు సాగుతోందని రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది. మూలధన కొనుగోలు బడ్జెట్‌లో దేశీయ కొనుగోళ్ల వాటాను 58 శాతం నుంచి 75 శాతానికి పెంచారు. అందులో నాలుగో వంతు ప్రైవేటు పరిశ్రమకు కేటాయించారు. రూ.100 కోట్ల వరకు కాంట్రాక్టులు ఎంఎస్ఎంఈలకు రిజర్వ్ చేశారు. 2025-26లో రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి రూ.6.73 లక్షల కోట్ల విలువైన 55 ప్రతిపాదనలకు ఆమోదం తెలిపింది.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 21 సెప్టెం, 2026 7:33 PM IST

మూలం

Times of India — Top · అసలు వార్త చదవండి ↗

#defence#indigenisation#atmanirbhar bharat#procurement#operation sindoor

డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Domestic share of the capital acquisition budget raised from 58% to 75%, with a quarter of that reserved for private industry — Figures appear in source, attributed to government policy changes; no document cited.
Defence Acquisition Council cleared 55 capital acquisition proposals worth about Rs 6.73 lakh crore in 2025-26 — Figure appears in source and is attributed to the defence ministry; repeated consistently in the text.
Acquisition cases up to Rs 100 crore reserved for MSMEs, extendable to Rs 150 crore if two eligible MSMEs participate — Stated in source as policy; no order or notification referenced.
An S-400 unit destroyed a Pakistani special mission aircraft from 314 km, described as the longest surface-to-air kill of its kind — Presented as fact in source with no named source or official confirmation; treat with caution.
Lt Gen PR Shankar (retd) says the politico-military leadership has not come to terms with modern war realities — Directly attributed to a named former DG Artillery; opinion, not verified fact.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

'మేక్ ఇన్ ఇండియా' నుంచి 'ఓన్డ్ బై ఇండియా' అనే మాటల మార్పు కేవలం సాంకేతిక విధాన సర్దుబాటు కాదు — ఇది ఆత్మనిర్భరతను జాతీయ గర్వ అంశంగా మలిచే రాజకీయ నిర్మాణం. మూలధన కొనుగోలు బడ్జెట్‌లో దేశీయ వాటాను 58 శాతం నుంచి 75 శాతానికి పెంచడం, అందులో నాలుగో వంతు ప్రైవేటు రంగానికి, రూ.100 కోట్ల వరకు కాంట్రాక్టులు ఎంఎస్ఎంఈలకు రిజర్వ్ చేయడం ద్వారా కేంద్రం రక్షణ ఖర్చును విస్తృత పరిశ్రమ-ఉపాధి రాజకీయాలతో అనుసంధానిస్తోంది. అదే సమయంలో, కథనంలోనే ఒక రిటైర్డ్ సైనిక నిపుణుడు ఈ చర్యలు స్వల్పకాలిక, వ్యూహాత్మక స్వభావం కలిగినవని, దీర్ఘశ్రేణి సామర్థ్యాల్లో ఖాళీలు ఉన్నాయని అభిప్రాయపడటం — విమర్శకులకు అందుబాటులో ఉన్న వాదనను కూడా సూచిస్తోంది.

రూ.6.73 లక్షల కోట్ల విలువైన 55 ప్రతిపాదనల ఆమోదం ప్రభుత్వానికి 'పనిచేస్తున్నాం' అనే గణాంక ఆధారిత రాజకీయ కథనాన్ని ఇస్తుంది.
ప్రైవేటు రంగానికి కోటా, ఎంఎస్ఎంఈలకు రిజర్వేషన్ — ఇది రక్షణ కొనుగోళ్ల లబ్ధిదారుల వలయాన్ని ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల నుంచి విస్తృత పరిశ్రమ వర్గాలకు, తద్వారా కొత్త రాజకీయ మద్దతు వర్గాలకు విస్తరిస్తుంది.
ఆపరేషన్ సిందూర్ అనుభవాలను విధాన మార్పులకు ఆధారంగా చూపడం, రక్షణ సిద్ధతను ఎన్నికల సమయంలో బలమైన భావోద్వేగ అంశంగా మార్చే అవకాశం ఉంది.
దేశీయ నౌకల కమిషనింగ్, తేజస్ ఎంకే-1ఏ ఆర్డర్లు వంటివి షిప్‌యార్డులు, ఏరోస్పేస్ క్లస్టర్లు ఉన్న రాష్ట్రాలకు ప్రాదేశిక ఆర్థిక ప్రయోజనాలను అందిస్తాయి.
రఫేల్ మెరైన్ వంటి విదేశీ కొనుగోళ్లు అదే జాబితాలో ఉండటం, 'స్వావలంబన' నినాదం ఎంత పూర్తిస్థాయిదో అని ప్రతిపక్షాలు ప్రశ్నించే అవకాశాన్ని మిగిల్చుతుంది.

గమనించాల్సినవి — డీఏపీ 2026 ముసాయిదా తుది రూపం, ఆమోదం పొందిన ప్రతిపాదనలు వాస్తవ కాంట్రాక్టులుగా, డెలివరీలుగా ఎంత వేగంగా మారుతాయి — ఆలస్యమైతే ఇదే గణాంకాలు విమర్శకుల ఆయుధంగా మారవచ్చు.

ఈ కథనం విధాన నిర్ణయాలు, ఆమోదాలను మాత్రమే తెలుపుతుంది; వాస్తవ ఖర్చు, డెలివరీలు, ఉపాధి ప్రభావం లేదా ఎన్నికల ఫలితాలపై దీని ప్రభావం గురించి ఎలాంటి ఆధారాన్ని ఇది నిర్ధారించలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 8 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

భౌగోళిక-రాజకీయ అనిశ్చితి పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో రక్షణ సన్నద్ధత, దేశీయీకరణ (ఇండిజినైజేషన్) ఇక ఐచ్ఛికం కాదని, కీలక వ్యూహాత్మక అవసరమని కేంద్రం స్పష్టం చేసింది. 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' నినాదం నుంచి మరింత ప్రతిష్ఠాత్మక 'ఓన్డ్ బై ఇండియా' లక్ష్యానికి రక్షణ శాఖ మారుతోంది. 2020లో ప్రవేశపెట్టిన రక్షణ సేకరణ విధానం (DAP) సమీక్ష 2025లో ప్రారంభమైంది; ముసాయిదా DAP 2026 వాస్తవిక స్వావలంబన, సులభ వ్యాపార ప్రక్రియలు, దశలవారీ 'స్పైరల్ అక్విజిషన్'పై దృష్టి పెట్టింది. ఆపరేషన్ సిందూర్ అనుభవాలు మూడు దళాల ఆధునికీకరణ, నిర్మాణ మార్పులను ప్రభావితం చేశాయి.

ముఖ్యాంశాలు

మూలధన సేకరణ బడ్జెట్‌లో దేశీయ సేకరణకు ప్రత్యేకంగా కేటాయించిన వాటాను 58% నుంచి 75%కి పెంచారు; ఆ దేశీయ కేటాయింపులో నాలుగో వంతు ప్రైవేటు పరిశ్రమకు.
రూ.100 కోట్ల వరకు మూలధన సేకరణ కేసులు ఎంఎస్ఎంఈలకు ప్రత్యేకంగా రిజర్వ్; కనీసం రెండు అర్హ ఎంఎస్ఎంఈలు పాల్గొంటే ఈ పరిమితి రూ.150 కోట్ల వరకు పెరుగుతుంది.
2025-26లో రక్షణ మంత్రి అధ్యక్షతన రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి 55 మూలధన సేకరణ ప్రతిపాదనలను, సుమారు రూ.6.73 లక్షల కోట్ల విలువైనవి ఆమోదించింది.
ఆమోదాలలో దేశీయ QRSAM వాయు రక్షణ వ్యవస్థ, డ్రోన్ గుర్తింపు-నిరోధక వ్యవస్థ, నేత్ర విమానానికి AEW&C Mk-1A వేరియంట్, 97 తేజస్ Mk-1A యుద్ధ విమానాలు, నేవీకి రఫేల్ మెరైన్ ఉన్నాయి.
మేక్-I కేటగిరీలో నమూనా (ప్రోటోటైప్) అభివృద్ధి ఖర్చులో 70% ప్రభుత్వం భరిస్తుంది; ప్రైవేటు పరిశ్రమకు నిషిద్ధ పరీక్షా కేంద్రాలు తెరిచారు.
iDEX, టెక్నాలజీ డెవలప్‌మెంట్ ఫండ్ పథకాలు నేరుగా ఫాస్ట్-ట్రాక్ AoN ఆమోదాలకు అనుసంధానం; సాంకేతికత ధ్రువీకరణ తర్వాత స్టార్టప్‌లకు ఐదేళ్ల వరకు హామీ ఆర్డర్లు.
సైన్యం భైరవ్ తేలికపాటి కమాండో బెటాలియన్లను (ప్రతి ఒక్కటి సుమారు 264 సిబ్బంది) ఏర్పాటు చేసింది; రుద్ర ఆల్ ఆర్మ్స్ బ్రిగేడ్ ఉత్తర్వులు జూలై 2025లో జారీ అయ్యాయి.
ఆపరేషన్ సిందూర్‌లో ఎస్-400 యూనిట్ 314 కిలోమీటర్ల దూరం నుంచి పాకిస్థాన్ ప్రత్యేక మిషన్ విమానాన్ని ధ్వంసం చేసింది; ఐఏఎఫ్ సిబ్బందికి 219 రాష్ట్రపతి శౌర్య పురస్కారాలు.

కాలక్రమం

2020రక్షణ సేకరణ విధానం (DAP) ప్రవేశపెట్టారు.
ఏప్రిల్ 2025 నుంచినేవీలో దేశీయ యుద్ధనౌకల ప్రవేశం మొదలు - ఐఎన్ఎస్ అర్నాలా, తర్వాత ఐఎన్ఎస్ నిస్తార్.
మే 7, 2025ఉగ్రవాద మౌలిక సదుపాయాలపై కచ్చితమైన దాడుల్లో నేవీ స్పెషల్ ఫోర్సెస్ పాల్గొన్నాయి.
మే 10, 2025ఉత్తర అరేబియా సముద్రంలో నేవీ దాడి భంగిమ నేపథ్యంలో పాకిస్థాన్ అత్యవసర కాల్పుల విరమణ కోరింది.
జూలై 2025స్వతంత్ర ఆర్మర్డ్ బ్రిగేడ్, మౌంటెన్ బ్రిగేడ్‌లను రుద్ర ఆల్ ఆర్మ్స్ బ్రిగేడ్‌గా పునర్వ్యవస్థీకరించే ఉత్తర్వులు.
ఆగస్టు 2025రెండు వేర్వేరు షిప్‌యార్డుల నుంచి ఐఎన్ఎస్ ఉదయగిరి, ఐఎన్ఎస్ హిమగిరి ఏకకాలంలో ప్రారంభం - ఇదే మొదటిసారి.
2025DAP సమీక్ష ప్రారంభం; ముసాయిదా DAP 2026 స్పైరల్ అక్విజిషన్‌పై దృష్టి.
2026 ప్రారంభంఐఎన్ఎస్ అంజదీప్; తర్వాత అణు బాలిస్టిక్ క్షిపణి జలాంతర్గామి ఐఎన్ఎస్ అరిధమన్‌తో పాటు ఐఎన్ఎస్ తారగిరి; కోల్‌కతాలో మూడు నౌకలు ఒకే రోజు.

ఎవరికి సంబంధం

రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ / రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC) — విధాన సంస్కరణలు, రూ.6.73 లక్షల కోట్ల విలువైన 55 ప్రతిపాదనల ఆమోదం ద్వారా ఆధునికీకరణ, స్వావలంబన సాధించడం.
దేశీయ ప్రైవేటు రక్షణ పరిశ్రమ — దేశీయ కేటాయింపులో నాలుగో వంతు ప్రత్యేకంగా ప్రైవేటు రంగానికి; పరీక్షా కేంద్రాలకు ప్రవేశం.
ఎంఎస్ఎంఈలు, స్టార్టప్‌లు — రూ.100-150 కోట్ల కాంట్రాక్టుల రిజర్వేషన్, iDEX/TDF ద్వారా ఐదేళ్ల హామీ ఆర్డర్లు, 70% ప్రోటోటైప్ నిధులు.
భారత సైన్యం — రుద్ర బ్రిగేడ్, భైరవ్ బెటాలియన్లు, శక్తి-బాణ్ రెజిమెంట్లు, అశ్ని డ్రోన్ ప్లాటూన్లు - UAS/కౌంటర్-UAS లోటు భర్తీ.
భారత నౌకాదళం — వరుస దేశీయ యుద్ధనౌకల ప్రవేశం, ఐఎన్ఎస్ అరిధమన్‌తో అణు నిరోధక సామర్థ్యం, సముద్ర ఆధిపత్య అవగాహన.
భారత వాయుసేన — ఆపరేషన్ సిందూర్‌లో దీర్ఘశ్రేణి కచ్చితమైన ఆయుధాలు, IACCS ఆధారిత పొరల రక్షణ; 219 రాష్ట్రపతి శౌర్య పురస్కారాలు.
విదేశీ ఓఈఎంలు — 'బై గ్లోబల్, మాన్యుఫాక్చర్ ఇన్ ఇండియా' కేటగిరీ కింద భారత్‌లో అనుబంధ సంస్థలు, తయారీ కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేయాల్సి ఉంటుంది.

ఎందుకు ముఖ్యం

దేశీయ సేకరణ వాటాను 75%కి పెంచడం, ఎంఎస్ఎంఈలకు కాంట్రాక్టుల రిజర్వేషన్ ద్వారా రక్షణ పరిశ్రమ పునాది విస్తరిస్తూనే దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. ఆపరేషన్ సిందూర్ సమయంలో UAS, కౌంటర్-UAS, లాయిటరింగ్ మ్యూనిషన్స్ వంటి ప్రత్యేక ఉత్పత్తులను దేశీయ పరిశ్రమ సరఫరా చేయలేకపోయిన లోటును ఇవి ఎత్తిచూపాయి. అయితే ఈ చర్యలు ఎక్కువగా వ్యూహాత్మక, స్వల్పకాలిక ఫలితాలిచ్చేవే అని; దీర్ఘశ్రేణి, హరైజన్‌కు ఆవల పోరాట సామర్థ్యాల్లోని లోటులను పూరించాల్సి ఉందని నిపుణుల అభిప్రాయం.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

రక్షణ సేకరణ విధానం (DAP) 2020లో ప్రవేశపెట్టబడింది; ముసాయిదా DAP 2026లో 'స్పైరల్ అక్విజిషన్' - దశలవారీ సేకరణ.
మూలధన సేకరణ బడ్జెట్‌లో దేశీయ వాటా 58% → 75%; అందులో నాలుగో వంతు ప్రైవేటు పరిశ్రమకు.
మేక్-III కేటగిరీ: దిగుమతి ప్రత్యామ్నాయం కోసం - భారత్‌లో డిజైన్ కానీ ఇక్కడ తయారు చేయగల భాగాలు, ఉప-వ్యవస్థలు.
2025-26లో DAC ఆమోదించినవి: 55 ప్రతిపాదనలు, సుమారు రూ.6.73 లక్షల కోట్లు; QRSAM, AEW&C Mk-1A, 97 తేజస్ Mk-1A, రఫేల్ మెరైన్.
ఐఎన్ఎస్ అరిధమన్ - భారత అణు బాలిస్టిక్ క్షిపణి జలాంతర్గామి; ఐఎన్ఎస్ ఉదయగిరి-హిమగిరి రెండు షిప్‌యార్డుల నుంచి ఏకకాలంలో ప్రారంభం.
ఎస్-400 యూనిట్ 314 కి.మీ. దూరం నుంచి లక్ష్యాన్ని కూల్చివేత - ఈ రకమైన అత్యంత సుదూర ఉపరితల-గగన కిల్.

మెయిన్స్ కోణం

భారత రక్షణ స్వావలంబన విధానం సేకరణ నిర్మాణంలోనే మార్పు తెస్తోంది: మూలధన సేకరణ బడ్జెట్‌లో దేశీయ వాటాను 58% నుంచి 75%కి పెంచడం, అందులో నాలుగో వంతు ప్రైవేటు రంగానికి కేటాయించడం, రూ.100-150 కోట్ల కాంట్రాక్టులను ఎంఎస్ఎంఈలకు రిజర్వ్ చేయడం, మేక్-I కింద 70% ప్రోటోటైప్ నిధులు, మేక్-III ద్వారా దిగుమతి ప్రత్యామ్నాయం, 'బై గ్లోబల్, మాన్యుఫాక్చర్ ఇన్ ఇండియా' ద్వారా విదేశీ ఓఈఎంలను దేశీయ తయారీలోకి లాగడం - ఇవన్నీ డిమాండ్ ఖచ్చితత్వం ఇవ్వడం ద్వారా పరిశ్రమ పెట్టుబడి పెట్టేలా ప్రోత్సహించే ప్రయత్నాలు. iDEX, TDF పథకాలను ఫాస్ట్-ట్రాక్ AoNతో అనుసంధానించి, స్టార్టప్‌లకు ఐదేళ్ల హామీ ఆర్డర్లు ఇవ్వడం పరిశోధన-సేకరణ మధ్య అంతరాన్ని తగ్గిస్తుంది. ఆపరేషన్ సిందూర్ నేర్పిన పాఠాలు దళాల నిర్మాణ మార్పులకు (రుద్ర బ్రిగేడ్, భైరవ్ బెటాలియన్లు, అశ్ని డ్రోన్ ప్లాటూన్లు, UAS కోర్ కమిటీ, ప్రత్యేక ప్రయోజన సంస్థ, ADITI/iDEX కింద తొమ్మిది ఫాస్ట్ ట్రాక్ ప్రాజెక్టులు) దారితీశాయి. అయితే ఈ చర్యలు స్వల్పకాలిక, వ్యూహాత్మక స్వభావం కలవే; సమతుల్య సామర్థ్య వృద్ధికి దీర్ఘకాలిక విధానాలు, సంస్థాగత నిర్మాణాలు, దీర్ఘశ్రేణి మానవ-మానవరహిత పోరాట సామర్థ్యాల్లో లోటుల పూరణ అవసరమని లెఫ్టినెంట్ జనరల్ పీఆర్ శంకర్ (రిటైర్డ్) హెచ్చరిస్తున్నారు - ఆధునిక యుద్ధ వాస్తవాలను రాజకీయ-సైనిక నాయకత్వం పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేదని, ప్రత్యర్థులు ఈ రంగంలో ముందంజలో ఉన్నారని ఆయన అభిప్రాయం.

కీలక పదాలు

ఓన్డ్ బై ఇండియా: 'మేక్ ఇన్ ఇండియా'కు మించి - ఆయుధ వ్యవస్థల యాజమాన్యం, డిజైన్, సాంకేతికత భారత్‌దే అనే మరింత ప్రతిష్ఠాత్మక రక్షణ లక్ష్యం.
స్పైరల్ అక్విజిషన్: పూర్తిగా సిద్ధమైన ఉత్పత్తి కోసం ఎదురుచూడకుండా వేగంగా మారే సాంకేతికతను దశలవారీగా సేకరించే విధానం; ముసాయిదా DAP 2026లో ప్రతిపాదన.
రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC): రక్షణ మంత్రి అధ్యక్షతన మూలధన సేకరణ ప్రతిపాదనలను ఆమోదించే అత్యున్నత సంస్థ; 2025-26లో రూ.6.73 లక్షల కోట్ల 55 ప్రతిపాదనలు ఆమోదం.
iDEX / టెక్నాలజీ డెవలప్‌మెంట్ ఫండ్: స్టార్టప్‌లు, ఎంఎస్ఎంఈల రక్షణ ఆవిష్కరణ పథకాలు; ఇప్పుడు నేరుగా ఫాస్ట్-ట్రాక్ AoN ఆమోదాలు, ఐదేళ్ల హామీ ఆర్డర్లతో అనుసంధానం.
అవసర ఆమోదం (AoN): రక్షణ సేకరణ ప్రక్రియలో ఒక ఆయుధం/వ్యవస్థ కొనుగోలు అవసరమని ధ్రువీకరించే మొదటి దశ ఆమోదం.
ఆపరేషన్ సిందూర్: ఉగ్రవాద లక్ష్యాలపై భారత దాడులు, పాక్ డ్రోన్-క్షిపణి దాడుల ప్రతిఘటన కలిగిన ఆపరేషన్; మే 10, 2025న పాక్ కాల్పుల విరమణ కోరింది.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

'మేక్ ఇన్ ఇండియా' నుంచి 'ఓన్డ్ బై ఇండియా'కు మారడం భారత రక్షణ పరిశ్రమ పునాదిపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది? ఇటీవలి సేకరణ సంస్కరణల వెలుగులో చర్చించండి.
రక్షణ సేకరణలో ఎంఎస్ఎంఈలు, స్టార్టప్‌లకు ఇచ్చిన రిజర్వేషన్లు, హామీ ఆర్డర్లు ఆవిష్కరణను ప్రోత్సహిస్తాయా? పరిమితులను పరిశీలించండి.
ఆపరేషన్ సిందూర్ బహిర్గతం చేసిన UAS, కౌంటర్-UAS సామర్థ్య లోటులను భారత్ ఎలా పూరించాలి? దీర్ఘశ్రేణి పోరాట సామర్థ్యాల సందర్భంలో విశ్లేషించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తసౌనాలో స్పృహ కోల్పోయిన ఎంఎంఏ ఫైటర్ వరుణ్ సన్యాల్ స్పందన →

← అన్ని వార్తలు