జాతీయం ఉత్తరాఖండ్

ఉత్తరాఖండ్ హిమానీనదాలు ఏటా సగటున 23.23 మీటర్లు వెనక్కి

ఉత్తరాఖండ్ మధ్య హిమాలయాల్లోని హిమానీనదాలు ఏటా సగటున 23.23 మీటర్లు వెనక్కి తగ్గుతున్నాయని కొత్త అధ్యయనం తెలిపింది. 1990-2024 ఉపగ్రహ చిత్రాలు, క్షేత్ర పరిశీలనల ఆధారంగా జరిగిన ఈ అధ్యయనాన్ని డెహ్రాడూన్‌లోని వాడియా ఇన్‌స్టిట్యూట్‌కు చెందిన మనీష్ మెహతా, యూపీఈఎస్ పరిశోధకులు నిర్వహించారు. భగీరథి, సతోపంథ్ వద్ద ఏటా 3.7 మీటర్ల నుంచి ఖట్లింగ్ వద్ద 88 మీటర్ల వరకు తగ్గుదల ఉంది. 2000 నుంచి కొన్ని ప్రాంతాల్లో సమతౌల్య రేఖ దాదాపు 500 మీటర్లు పైకి జరిగింది. మిలాం హిమానీనదం వద్ద సుమారు 47 కొత్త హిమనీ సరస్సులు ఏర్పడ్డాయి.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 20 సెప్టెం, 2026 4:58 PM IST

మూలం

Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#glaciers#himalaya#climate change#uttarakhand#research

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Glaciers in Uttarakhand's Central Himalaya are retreating by an average of 23.23 metres a year. — Attributed to the study and to lead author Manish Mehta; figure appears in source.
Retreat rates range from about 3.7 m/yr (Bhagirathi, Satopanth) to 88 m/yr (Khatling Glacier). — Directly quoted from Mehta in the source.
The equilibrium line altitude has risen by nearly 500 metres in some regions since 2000. — Stated in the source as a study finding; no independent verification possible.
Milam Glacier has spawned nearly 47 new glacial lakes. — Attributed to the study; figure appears in source.
Glacier geometry, slope, aspect and shape index account for up to 46% of local variation in ice loss; Ganga basin supports around 800 million people. — Both figures appear in the source as study findings; sourcing quality adequate.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

ఇది శాస్త్రీయ అధ్యయనంగా కనిపిస్తున్నా, దీని రాజకీయ భారం చాలా ఎక్కువ. ఉత్తరాఖండ్‌లో హిమానీనదాల వెనుకంజ, కొత్తగా ఏర్పడుతున్న హిమనీ సరస్సులు అంటే — విపత్తు నిర్వహణ, తీర్థయాత్ర మార్గాలు, జలవిద్యుత్, పర్యాటక ఆధారిత అభివృద్ధి నమూనా అన్నీ రాజకీయ చర్చలోకి తిరిగి వస్తాయి. గంగా పరీవాహక ప్రాంతం సుమారు 80 కోట్ల మందికి ఆధారం కావడంతో ఇది ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్ర సమస్య మాత్రమే కాదు, ఉత్తర భారతదేశ రాజకీయ ఎజెండాగా మారే సామర్థ్యం ఉంది.

పర్వత ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులను వ్యతిరేకించే వర్గాలకు, స్థానిక పర్యావరణ ఉద్యమాలకు ఇలాంటి ప్రభుత్వ సంస్థల అధ్యయనాలు బలమైన వాదన సామగ్రిని ఇస్తాయి.
మరోవైపు, ఈ అధ్యయనం వేడెక్కడాన్ని ప్రధాన కారణంగా చూపిస్తూ స్థానిక భౌగోళిక అంశాల పాత్రను కూడా చెబుతోంది — దీన్ని ఆధారంగా చూపి ప్రభుత్వాలు బాధ్యతను విస్తృత వాతావరణ మార్పులపైకి మళ్లించే వాదన కూడా సాధ్యం.
మిలాం వద్ద సుమారు 47 కొత్త హిమనీ సరస్సులు ఏర్పడ్డాయన్న అంశం GLOF ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల విషయంలో కేంద్ర-రాష్ట్ర నిధుల, జవాబుదారీతన రాజకీయాన్ని మళ్లీ ముందుకు తెస్తుంది.
పరిశోధకులు కోరుతున్న నిరంతర పర్యవేక్షణ — ఉపగ్రహ రాడార్, డ్రోన్లు, క్షేత్ర సర్వేలు — అంటే బడ్జెట్ కేటాయింపులు; ఇది ఏ ప్రభుత్వానికైనా చవకైన, ప్రదర్శించదగిన రాజకీయ స్పందనగా ఉపయోగపడుతుంది.
దిగువ రాష్ట్రాల నీటి భద్రతతో ముడిపడటంతో, ఇది దీర్ఘకాలంలో అంతర్రాష్ట్ర నదీ జలాల రాజకీయాలలో ఒక కొత్త వాదన బిందువు కావచ్చు.

గమనించాల్సినవి — రాష్ట్ర, కేంద్ర ప్రభుత్వాలు ఈ అధ్యయనాన్ని అధికారికంగా స్వీకరించి పర్యవేక్షణ, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలకు నిధులు ప్రకటిస్తాయా, లేక దీనిపై మౌనం వహిస్తాయా అన్నది గమనించాలి.

ఈ కథనం పూర్తిగా ఒక శాస్త్రీయ అధ్యయనం గురించే; ఇందులో ఏ ప్రభుత్వం, పార్టీ లేదా నేత స్పందన, విధాన నిర్ణయం లేదా రాజకీయ వివాదం నమోదు కాలేదు — రాజకీయ పరిణామాలు నా అంచనా మాత్రమే.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

ఉత్తరాఖండ్‌లోని మధ్య హిమాలయ (సెంట్రల్ హిమాలయ) ప్రాంత హిమానీనదాలు (గ్లేసియర్లు) ఏటా సగటున 23.23 మీటర్ల వేగంతో వెనక్కి తగ్గుతున్నాయని కొత్త అధ్యయనం తేల్చింది. 1990 నుంచి 2024 వరకు ఉపగ్రహ చిత్రాలు, క్షేత్రస్థాయి పరిశీలనల ఆధారంగా "Time-dependent assessment of glacier recession in the Indian Central Himalaya" పేరుతో ఈ అధ్యయనం Discover Geoscience పత్రికలో ఈ నెలలో ప్రచురితమైంది. డెహ్రాడూన్‌లోని వాడియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హిమాలయన్ జియాలజీకి చెందిన మనీష్ మెహతా, యూపీఈఎస్ పరిశోధకులు దీన్ని నిర్వహించారు. వాతావరణ వేడిమితో పాటు హిమానీనదాల ఆకృతి, వాలు, దిశ, శిథిల (డెబ్రిస్) కవచం వంటి స్థానిక అంశాలూ మంచు కరుగుదల వేగాన్ని నిర్ణయిస్తున్నాయని ఇది చెబుతోంది.

ముఖ్యాంశాలు

మధ్య హిమాలయాల్లో హిమానీనదాల సగటు ముఖభాగ (ఫ్రంటల్) వెనుకంజ రేటు ఏటా 23.23 మీటర్లు.
భగీరథి (ఉత్తరకాశీ), సతోపంథ్ (చమోలీ) వంటి స్థిరమైన/శిథిలాలతో కూడిన హిమానీనదాల్లో ఏటా సుమారు 3.7 మీటర్లు మాత్రమే వెనుకంజ.
ఖట్లింగ్ హిమానీనదం (భగీరథి లోయ, తెహ్రీ గఢ్‌వాల్) — స్వచ్ఛమైన మంచు హిమానీనదం — ఏటా 88 మీటర్ల వరకు వెనక్కి తగ్గుతోంది.
2000 సంవత్సరం నుంచి కొన్ని ప్రాంతాల్లో సమతౌల్య రేఖ ఎత్తు (ELA) దాదాపు 500 మీటర్లు పైకి జరిగింది.
పిథోరాగఢ్ జిల్లా మిలాం లోయలోని మిలాం హిమానీనదం వద్ద సుమారు 47 కొత్త హిమనీ సరస్సులు ఏర్పడ్డాయి.
హిమానీనద ఆకృతి, వాలు, దిశ, షేప్ ఇండెక్స్ కలిసి స్థానిక మంచు నష్టంలో 46% వరకు వైవిధ్యాన్ని వివరిస్తాయి.
1980-1999 కాలం 'వార్మింగ్-డ్రయింగ్' ధోరణి; 2000 తర్వాత వర్షపాతం పెరిగి తేమ దశ వైపు మార్పు.
గంగా నదీ పరివాహక ప్రాంతం సుమారు 800 మిలియన్ (80 కోట్ల) మందికి ఆధారం.

కాలక్రమం

1980-1999వర్షపాతం తగ్గుతూ ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగే 'వార్మింగ్-డ్రయింగ్' ధోరణి స్పష్టంగా కనిపించిన కాలం.
1990-2024అధ్యయనానికి ఆధారమైన ఉపగ్రహ చిత్రాలు, క్షేత్ర పరిశీలనల కాలపరిమితి.
2000 తర్వాతవాతావరణ మలుపు — వర్షపాతం పెరిగి, తూర్పు వైపు శిథిలాలతో కూడిన కొన్ని హిమానీనదాల వెనుకంజ కొద్దిగా మందగించింది; అదే సమయంలో ELA దాదాపు 500 మీటర్లు పైకి జరిగింది.
ఈ నెల (అధ్యయన ప్రచురణ)Discover Geoscience జర్నల్‌లో "Time-dependent assessment of glacier recession in the Indian Central Himalaya" అధ్యయనం ప్రచురితం.

ఎవరికి సంబంధం

వాడియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హిమాలయన్ జియాలజీ, డెహ్రాడూన్ (మనీష్ మెహతా) — అధ్యయనానికి నేతృత్వం; హిమాలయ హిమానీనదాల పర్యవేక్షణ, శాస్త్రీయ సమాచార నిర్మాణం.
యూపీఈఎస్, డెహ్రాడూన్ (జ్యోతి కుమారి, గిరీష్ సి కొథ్యారి, అతుల్ కుమార్ పాటిదార్) — సహ-పరిశోధకులు; ఉపగ్రహ, క్షేత్ర ఆధారిత విశ్లేషణ.
గంగా పరివాహక ప్రాంత ప్రజలు (సుమారు 80 కోట్లు) — దీర్ఘకాలిక నీటి భద్రత, నదీ ప్రవాహాలపై ఆధారపడిన జీవనోపాధి.
ఉత్తరాఖండ్ కొండ ప్రాంత సముదాయాలు (ఉత్తరకాశీ, చమోలీ, తెహ్రీ గఢ్‌వాల్, పిథోరాగఢ్) — హిమనీ సరస్సుల విస్ఫోటన వరదలు (GLOF) సహా ప్రకృతి విపత్తుల ముప్పు.
విపత్తు నిర్వహణ, జల వనరుల విధాన సంస్థలు — హిమానీనదాల, హిమనీ సరస్సుల మార్పులకు అనుగుణంగా ప్రమాద అంచనా, ఉపశమన ప్రణాళికలు.

ఎందుకు ముఖ్యం

హిమాలయ హిమానీనదాలు ఉత్తర భారత నదులకు మూలాధారం; గంగా పరివాహక ప్రాంతం ఒక్కటే సుమారు 80 కోట్ల మందికి ఆధారం కావడంతో మంచు నష్టం నేరుగా నీటి భద్రతను తాకుతుంది. వెనుకంజ వేగం పెరిగి కొత్త హిమనీ సరస్సులు (మిలాం వద్ద సుమారు 47) ఏర్పడుతుండటం GLOF వంటి విపత్తుల ప్రమాదాన్ని పెంచుతోంది. పైగా 2000 తర్వాత పెరిగిన వర్షపాతం తాత్కాలిక ఉపశమనం ఇచ్చినా, దీర్ఘకాలిక మంచు నష్టాన్ని అది తిప్పికొట్టలేదని అధ్యయనం హెచ్చరిస్తోంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

మధ్య హిమాలయ హిమానీనదాల సగటు వెనుకంజ: ఏటా 23.23 మీటర్లు (1990-2024 అధ్యయనం).
గరిష్ఠ వెనుకంజ: ఖట్లింగ్ హిమానీనదం (తెహ్రీ గఢ్‌వాల్) ఏటా 88 మీటర్ల వరకు; కనిష్ఠం భగీరథి, సతోపంథ్ 3.7 మీటర్లు.
సమతౌల్య రేఖ ఎత్తు (ELA) 2000 నుంచి కొన్ని ప్రాంతాల్లో దాదాపు 500 మీటర్లు పైకి.
మిలాం హిమానీనదం (పిథోరాగఢ్) వద్ద సుమారు 47 కొత్త హిమనీ సరస్సులు.
అధ్యయనం: వాడియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హిమాలయన్ జియాలజీ (డెహ్రాడూన్) + యూపీఈఎస్; Discover Geoscience జర్నల్‌లో ప్రచురణ.
గంగా బేసిన్ ఆధారిత జనాభా: సుమారు 800 మిలియన్లు; పర్యవేక్షణకు ఉపగ్రహ రాడార్, UAVలు, క్షేత్ర సర్వేల సిఫారసు.

మెయిన్స్ కోణం

ఉత్తరాఖండ్ మధ్య హిమాలయాల్లో హిమానీనదాల వెనుకంజ (సగటున ఏటా 23.23 మీటర్లు) ప్రధానంగా వాతావరణ వేడిమి ఫలితమే అయినా, అది ఏకరీతిగా లేదు — ఇదే ఈ అధ్యయనం కేంద్ర అంశం. స్వచ్ఛమైన మంచు హిమానీనదాలు (ఖట్లింగ్ — ఏటా 88 మీటర్లు) వేగంగా థర్మల్ అబ్లేషన్‌కు లోనవుతున్నాయి; మందపాటి శిథిల కవచం సహజ ఇన్సులేటింగ్ కవచంలా పనిచేసి భగీరథి, సతోపంథ్ వంటివి ఏటా 3.7 మీటర్లకే పరిమితమవుతున్నాయి. హిమానీనద జ్యామితి, వాలు, దిశ, షేప్ ఇండెక్స్ కలిసి స్థానిక మంచు నష్ట వైవిధ్యంలో 46% వరకు వివరిస్తుండటం, దక్షిణ దిశ హిమానీనదాలు ఎక్కువగా కుంచించుకుపోతుండటం స్థానిక భౌగోళిక అంశాల ప్రాధాన్యాన్ని చూపుతున్నాయి. 2000 తర్వాత పెరిగిన వర్షపాతం తూర్పు శిథిల-కవచ హిమానీనదాలకు తాత్కాలిక ఉపశమనం ఇచ్చినా, ELA దాదాపు 500 మీటర్లు పైకి జరగడంతో మాస్ బ్యాలెన్స్ మరింత ప్రతికూలంగా మారుతోంది. పరిణామాలు: ప్రాంతీయ జలశాస్త్రం, గంగా బేసిన్‌లోని సుమారు 80 కోట్ల మంది నీటి భద్రత, మిలాం వద్ద 47 కొత్త సరస్సుల వంటివి GLOF ముప్పును పెంచడం. ముందుకు దారి: పరిశోధకులు సూచించినట్టు ఉపగ్రహ రాడార్, డ్రోన్లు (UAV), లక్షిత క్షేత్ర సర్వేలను కలిపి పద్ధతిగతంగా స్థిరమైన, మెరుగైన పర్యవేక్షణ; మిగిలిన మంచినీటి నిల్వల అంచనా; హిమనీ సరస్సుల ప్రమాద అంచనా–ఉపశమనం.

కీలక పదాలు

సమతౌల్య రేఖ ఎత్తు (ELA): హిమానీనదంపై నికర మంచు సంచయ ప్రాంతాన్ని, నికర కరుగుదల ప్రాంతాన్ని విడదీసే సరిహద్దు ఎత్తు.
మాస్ బ్యాలెన్స్: హిమానీనదానికి చేరిన మంచుకు, కరిగి కోల్పోయిన మంచుకు మధ్య తేడా; ప్రతికూలమైతే ఏటా మంచు తగ్గుతుంది.
శిథిల-కవచ (డెబ్రిస్-కవర్డ్) హిమానీనదం: మందపాటి రాళ్ల/మట్టి పొర సహజ ఇన్సులేటింగ్ కవచంగా పనిచేసి కరుగుదల రేటును తగ్గించే హిమానీనదం.
ప్రో-గ్లేసియల్ సరస్సు, కాల్వింగ్: వెనక్కి తగ్గుతున్న హిమానీనదం ముందు/పక్క/కింద ఏర్పడే సరస్సు; పెద్ద మంచు ముక్కలు విరిగి సరస్సులో పడటం కాల్వింగ్.
GLOF: గ్లేసియల్ లేక్ అవుట్‌బర్స్ట్ ఫ్లడ్ — హిమనీ సరస్సు కట్ట తెగి కింది ప్రాంతాలను ముంచెత్తే వరద.
ఐస్ ఫ్లక్స్: ఎగువ మంచు సంచయ ప్రాంతం నుంచి హిమానీనదం దిగువ భాగం/ముఖభాగం వైపు మంచు కదలిక.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

భారత మధ్య హిమాలయాల్లో హిమానీనదాల వెనుకంజ ఏకరీతిగా లేకపోవడానికి కారణాలను చర్చించండి. వాతావరణపరమైన, స్థానిక భౌగోళిక అంశాల పాత్రను విశ్లేషించండి.
హిమాలయ హిమానీనదాల క్షీణత గంగా పరివాహక ప్రాంత జల భద్రత, విపత్తు నిర్వహణపై చూపే ప్రభావాలను పరిశీలించి, పర్యవేక్షణ మెరుగుదలకు చర్యలు సూచించండి.
సమతౌల్య రేఖ ఎత్తు (ELA) పెరుగుదల అంటే ఏమిటి? అది హిమానీనద మాస్ బ్యాలెన్స్‌ను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో ఉత్తరాఖండ్ ఉదాహరణతో వివరించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తఎస్‌ఐఆర్‌లో 7.8 కోట్ల ఓట్ల తొలగింపు అంటూ కాంగ్రెస్ ఆరోపణ →

← అన్ని వార్తలు