ఎన్నికల సంఘంలో విభేదాలపై నివేదిక; రవి నాయర్‌కు ఊరట లేదు

ఎన్నికల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణపై ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి 10 నెలల్లో 14 సార్లు అభ్యంతరాలు తెలిపారని ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదిక పేర్కొంది. సీఈసీ గ్యానేశ్ కుమార్ 'నిరంకుశుడిలా' వ్యవహరిస్తున్నారని విపక్షాలు ఆరోపించాయి. 2023 ఎన్నికల సంఘం నియామక చట్టంపై పిటిషన్లను సుప్రీంకోర్టు విస్తృత ధర్మాసనానికి పంపింది. అదానీ పరువు నష్టం కేసులో జ్యుడీషియల్ కస్టడీలో ఉన్న జర్నలిస్ట్ రవి నాయర్‌కు గుజరాత్ హైకోర్టు మధ్యంతర ఊరట నిరాకరించింది.

Scroll.in ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 23 సెప్టెం, 2026 9:08 PM IST

మూలం

Scroll.in · అసలు వార్త చదవండి ↗

#election commission#supreme court#opposition#electoral rolls#defamation

డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Two election commissioners objected to decisions on the special intensive revision of electoral rolls 14 times in 10 months — Attributed in the source to a report by The Indian Express; figure appears in source but is not officially confirmed
Opposition accused CEC Gyanesh Kumar of ruling 'like a dictator'; Congress said Modi and Kumar damaged democracy — Attributed to Opposition and Congress reactions as quoted in the source
Supreme Court referred petitions against the 2023 EC appointments law to a larger bench, to be constituted by CJI Surya Kant — Attributed to proceedings before Justices Dipankar Datta and Satish Chandra Sharma; quotes given in source
Gujarat High Court declined interim relief to journalist Ravi Nair, in custody since September 17 in an Adani Enterprises defamation case — Attributed to the court's observation; dates and case details appear in source
Supreme Court called the three-month delay by Speaker Om Birla on disqualification pleas against 20 rebel TMC MPs a 'red flag' — Attributed to verbal observations of the court; Solicitor General's denial of delay also recorded

Scroll.in ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

ఎన్నికల సంఘం లోపల విభేదాలు బయటకు రావడం విపక్షాలకు ఒక రాజకీయ ఆయుధాన్ని అందించింది — ఇప్పుడు వాదన 'ఆరోపణ' స్థాయి నుంచి 'కమిషన్‌లోపలి రికార్డు' స్థాయికి మారింది. అదే సమయంలో 2023 నియామక చట్టంపై పిటిషన్లను సుప్రీంకోర్టు విస్తృత ధర్మాసనానికి పంపడం వల్ల తక్షణ తీర్పు వాయిదా పడింది, ఇది ప్రభుత్వానికి కాలపరమైన ఊరట. మొత్తంగా చూస్తే — ఎన్నికల సంఘం, స్పీకర్ నిర్ణయాధికారం, జర్నలిస్ట్ నిర్బంధం — అన్నీ 'సంస్థల స్వతంత్రత' అనే ఒకే రాజకీయ కథనంలో కలిసిపోతున్నాయి.

10 నెలల్లో 14 సార్లు అభ్యంతరాలు అనే నివేదిత అంశం, సీఈసీపై విపక్షాల 'నిరంకుశ' విమర్శకు నిర్దిష్ట ఆధారం ఇచ్చేలా ఉపయోగపడుతోంది.
కాంగ్రెస్ నేరుగా ప్రధానితో ముడిపెట్టడం, అఖిలేశ్ యాదవ్ సుప్రీంకోర్టు స్వచ్ఛంద జోక్యం కోరడం — విపక్షాలు దీన్ని ఉమ్మడి జాతీయ అంశంగా మలచే ప్రయత్నాన్ని సూచిస్తున్నాయి.
విస్తృత ధర్మాసనానికి బదిలీ అంటే ప్రక్రియ పొడిగింపు; న్యాయపరమైన అనిశ్చితి కొనసాగినంత కాలం రాజకీయ ప్రచారం కోర్టు తీర్పుపై ఆధారపడకుండానే కొనసాగుతుంది.
జస్టిస్ దత్తా చేసిన ఎంపిక ప్రక్రియ స్వతంత్రతపై వ్యాఖ్యలు విపక్షాలకు ఉటంకించదగిన బలం ఇచ్చినా, జస్టిస్ శర్మ భిన్నాభిప్రాయం అది తుది నిర్ణయం కాదని గుర్తుచేస్తోంది.
20 తిరుగుబాటు తృణమూల్ ఎంపీల అనర్హత పిటిషన్లపై స్పీకర్ జాప్యాన్ని కోర్టు 'రెడ్ ఫ్లాగ్' అనడం, కానీ గడువు విధించకపోవడం — పార్టీ ఫిరాయింపు రాజకీయాల్లో కాలయాపనే ప్రధాన వ్యూహంగా మిగిలిందని చూపుతోంది.

గమనించాల్సినవి — ఓటర్ల జాబితా సవరణపై కమిషన్ ఏకాభిప్రాయంతో వ్యవహరిస్తోందని బహిరంగంగా స్పష్టత ఇస్తుందా, విపక్షాలు దీన్ని పార్లమెంటు సమావేశాల్లో మరియు రాష్ట్రాల ఎన్నికల ప్రచారంలో కేంద్ర అంశంగా తీసుకువెళ్తాయా అనేది చూడాలి.

అభ్యంతరాలు నమోదైనట్టు నివేదించడం వేరు, ఓటర్ల జాబితాల్లో వాస్తవంగా అవకతవకలు జరిగాయని నిరూపించడం వేరు — ఈ కథనం రెండోది స్థాపించలేదు; కమిషనర్ల స్వయం వివరణ కూడా ఇందులో లేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

ఓటర్ జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR) విషయంలో ఎన్నికల సంఘం లోపల విభేదాలు బయటపడ్డాయి. ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదిక ప్రకారం సీఈసీ గ్యానేశ్ కుమార్ నేతృత్వంలోని కమిషన్ నిర్ణయాలపై మిగిలిన ఇద్దరు కమిషనర్లు 10 నెలల్లో 14 సార్లు అభ్యంతరాలు నమోదు చేశారు. దీనిపై విపక్షాలు తీవ్రంగా స్పందించాయి. ఇదే సమయంలో 2023 ఎన్నికల సంఘ నియామక చట్టం రాజ్యాంగబద్ధతను సవాలు చేసే పిటిషన్లను సుప్రీంకోర్టు విస్తృత ధర్మాసనానికి పంపింది; వేరుగా, అదానీ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ దాఖలు చేసిన నేరపూరిత పరువు నష్టం కేసులో జైలులో ఉన్న జర్నలిస్ట్ రవి నాయర్‌కు గుజరాత్ హైకోర్టు మధ్యంతర ఊరట నిరాకరించింది.

ముఖ్యాంశాలు

ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదిక: ఓటర్ జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR)పై కమిషన్ నిర్ణయాలను ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు 10 నెలల్లో 14 సార్లు అభ్యంతరం తెలిపారు.
అభ్యంతరాలు తెలిపిన కమిషనర్లు: సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి.
కొత్త ఓటర్ల నమోదు, ఓటర్ల తొలగింపు–పునరుద్ధరణ, ఓటరు చేర్పులపై అప్పీళ్ల దాఖలు, ఓటర్ జాబితాల భద్రత–కస్టడీ అంశాలపై అభ్యంతరాలు.
సీఈసీ గ్యానేశ్ కుమార్ 'నిరంకుశుడిలా' పాలిస్తున్నారని విపక్షాలు ఆరోపించాయి; ప్రధాని మోదీ, కుమార్ కలిసి దేశ ప్రజాస్వామ్యానికి తీవ్ర నష్టం చేశారని కాంగ్రెస్ అంది.
సమాజ్‌వాదీ పార్టీ అధినేత అఖిలేశ్ యాదవ్ ఈ వ్యవహారాన్ని సుప్రీంకోర్టు సుమోటోగా పరిగణించాలని కోరారు.
2023 ఎన్నికల సంఘ నియామక చట్టంపై పిటిషన్లను జస్టిస్ దీపాంకర్ దత్తా, జస్టిస్ సతీష్ చంద్ర శర్మ ధర్మాసనం సీజేఐ సూర్యకాంత్ ముందు ఉంచాలని ఆదేశించింది.
జస్టిస్ దత్తా: ఈ చట్టం స్వతంత్ర ఎంపిక ప్రక్రియను నిర్ధారిస్తున్నట్టు కనిపించడం లేదు; ఎంపిక కమిటీలో ప్రధాని నామినీ ప్రధానిని ధిక్కరించలేరు.
రవి నాయర్ సెప్టెంబర్ 17న కస్టడీలోకి; పరువు నష్టం కేసు విచారణకు హాజరుకాకపోవడంతో జైలుకు పంపారు.

కాలక్రమం

అక్టోబర్ 2020 – జూలై 2021అదానీ గ్రూప్‌పై హిండెన్‌బర్గ్ రీసెర్చ్ ఆరోపణలు, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ పోర్ట్ ట్రస్ట్ ప్రైవేటీకరణకు వ్యతిరేక సమ్మెపై రవి నాయర్ సోషల్ మీడియా పోస్టులు.
ఆగస్టుతిరుగుబాటు తృణమూల్ ఎంపీలకు నోటీసులు జారీ అయ్యాయని స్పీకర్ తరఫున సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా తెలిపారు.
సెప్టెంబర్ 17రవి నాయర్‌ను కస్టడీలోకి తీసుకుని జైలుకు పంపారు.
ఇటీవల (తేదీ మూలంలో లేదు)ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదిక వెలువడటం, విపక్షాల విమర్శలు; సుప్రీంకోర్టు 2023 చట్టం పిటిషన్లను విస్తృత ధర్మాసనానికి పంపడం; గుజరాత్ హైకోర్టు నాయర్‌కు మధ్యంతర ఊరట నిరాకరించడం.

ఎవరికి సంబంధం

ఎన్నికల సంఘం / సీఈసీ గ్యానేశ్ కుమార్ — నిర్ణయ ప్రక్రియలో ఏకపక్షత ఆరోపణలు; సంస్థాగత విశ్వసనీయత ప్రశ్నార్థకం.
ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి — SIR నిర్ణయాలపై నమోదు చేసిన 14 అభ్యంతరాలు; కమిషన్‌లో సమిష్టి నిర్ణయాధికారం.
విపక్షాలు (కాంగ్రెస్, సమాజ్‌వాదీ పార్టీ) — ఓటర్ జాబితా సవరణలో పక్షపాతం ఆరోపణలు; సుమోటో న్యాయ పరిశీలన కోరిక.
సుప్రీంకోర్టు — 2023 నియామక చట్టం రాజ్యాంగబద్ధత, స్పీకర్ ఆలస్యంపై న్యాయ పరిశీలన పరిధి.
జర్నలిస్ట్ రవి నాయర్ — జ్యుడీషియల్ కస్టడీ నుంచి విడుదల కోరుతూ దాఖలు; మధ్యంతర ఊరట నిరాకరణ.
అదానీ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ లిమిటెడ్ — నాయర్ సోషల్ మీడియా పోస్టులపై నేరపూరిత పరువు నష్టం కేసు ఫిర్యాదిదారు.
లోక్‌సభ స్పీకర్ ఓం బిర్లా — 20 తిరుగుబాటు తృణమూల్ ఎంపీల అనర్హత పిటిషన్లపై త్వరిత నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిన బాధ్యత.

ఎందుకు ముఖ్యం

ఓటర్ జాబితాల సవరణ ఎన్నికల సమగ్రతకు మూలాధారం; ఆ ప్రక్రియపై కమిషన్ లోపలే 14 అభ్యంతరాలు నమోదు కావడం సమిష్టి నిర్ణయ ప్రక్రియ, పారదర్శకతపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది. ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామక చట్టాన్ని విస్తృత ధర్మాసనానికి పంపడం, ఎంపిక ప్రక్రియ స్వతంత్రతపై న్యాయమూర్తి వ్యాఖ్యలు రాజ్యాంగ సంస్థల స్వతంత్రత చర్చను ముందుకు తెస్తున్నాయి. అనర్హత పిటిషన్లపై ఆలస్యం, జర్నలిస్ట్ నిర్బంధం కూడా సంస్థల జవాబుదారీతనం, భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ ప్రశ్నలను కలిపి చూపుతున్నాయి.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

ఎన్నికల కమిషనర్లు: సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి; సీఈసీ: గ్యానేశ్ కుమార్.
SIR (ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ) నిర్ణయాలపై 10 నెలల్లో 14 అభ్యంతరాలు — ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదిక.
2023 ఎన్నికల సంఘ నియామక చట్టంపై పిటిషన్లు — జస్టిస్ దీపాంకర్ దత్తా, జస్టిస్ సతీష్ చంద్ర శర్మ; రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ఏర్పాటుకు సీజేఐ సూర్యకాంత్ ముందు ఉంచాలని ఆదేశం.
రవి నాయర్ కేసు: అదానీ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ లిమిటెడ్ నేరపూరిత పరువు నష్టం ఫిర్యాదు; సెప్టెంబర్ 17న కస్టడీ; గుజరాత్ హైకోర్టులో మధ్యంతర ఊరట నిరాకరణ.
20 తిరుగుబాటు తృణమూల్ ఎంపీల అనర్హత పిటిషన్లపై స్పీకర్ మూడు నెలల ఆలస్యాన్ని 'రెడ్ ఫ్లాగ్' అన్న సుప్రీంకోర్టు; గడువు విధించడానికి నిరాకరణ.
స్పీకర్ తరఫున హాజరైనవారు: సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా.

మెయిన్స్ కోణం

ఎన్నికల సంఘం ఒక సమిష్టి (multi-member) రాజ్యాంగ సంస్థ అయినప్పటికీ, ఓటర్ జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణపై 10 నెలల్లో ఇద్దరు కమిషనర్లు 14 సార్లు అభ్యంతరాలు నమోదు చేసినట్టు వార్తా నివేదిక చెప్పడం — కొత్త ఓటర్ల నమోదు, తొలగింపు–పునరుద్ధరణ, అప్పీళ్లు, జాబితాల కస్టడీ వంటి కీలక అంశాల్లో అంతర్గత ఏకాభిప్రాయ లోపాన్ని సూచిస్తోంది. ఇది ఎన్నికల ప్రక్రియపై ప్రజా విశ్వాసం, ఫ్రాంచైజీ హక్కు రక్షణపై ప్రభావం చూపుతుంది; విపక్షాలు సీఈసీ ఏకపక్షంగా వ్యవహరిస్తున్నారని ఆరోపిస్తూ సుమోటో పరిశీలన కోరుతున్నాయి. దీనితో ముడిపడిన రెండో పొర నియామక విధానం: 2023 చట్టం స్వతంత్ర ఎంపికను నిర్ధారించడం లేదని, ఎంపిక కమిటీలో ప్రధాని నామినీ ప్రధానిని ధిక్కరించలేరని జస్టిస్ దత్తా వ్యాఖ్యానించగా, ఇది గణనీయమైన న్యాయ ప్రశ్న కావున విస్తృత ధర్మాసనం తేల్చాలని జస్టిస్ శర్మ అభిప్రాయపడ్డారు — తుది నిర్ణయం రాజ్యాంగ ధర్మాసనం చేతుల్లో ఉంది. ముందుకు దారి: నిర్ణయాల్లో అసమ్మతిని రికార్డు చేసి పారదర్శకంగా వెల్లడించే విధానం, జాబితా సవరణలో ప్రక్రియాపరమైన రక్షణలు, నియామకాల్లో సమతుల్య ఎంపిక కమిటీపై న్యాయ స్పష్టత — ఇవి సంస్థాగత విశ్వసనీయత పునరుద్ధరణకు అవసరం. అదే సమయంలో అనర్హత పిటిషన్లపై స్పీకర్ ఆలస్యం, జర్నలిస్ట్ నిర్బంధం వంటి ఘటనలు సంస్థల త్వరిత జవాబుదారీతనం ఆవశ్యకతను గుర్తు చేస్తున్నాయి.

కీలక పదాలు

ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR): ఓటర్ జాబితాలను సమగ్రంగా సవరించే ప్రక్రియ; కొత్త నమోదు, తొలగింపులు, పునరుద్ధరణలు ఇందులో భాగం.
2023 ఎన్నికల సంఘ నియామక చట్టం: సీఈసీ, ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామకాన్ని నియంత్రించే చట్టం; దీని రాజ్యాంగబద్ధతను సుప్రీంకోర్టులో సవాలు చేశారు.
రాజ్యాంగ ధర్మాసనం / విస్తృత ధర్మాసనం: గణనీయమైన న్యాయ ప్రశ్నలను తేల్చేందుకు సీజేఐ ఏర్పాటు చేసే పెద్ద బెంచ్.
సుమోటో పరిగణన: ఎవరూ పిటిషన్ దాఖలు చేయకుండానే కోర్టు స్వయంగా ఒక అంశాన్ని విచారణకు తీసుకోవడం.
నాన్-బెయిలబుల్ వారంట్: కోర్టు ఆదేశించిన అరెస్టు వారంట్; అమలైన తర్వాత దానిని సవాలు చేయలేమని గుజరాత్ హైకోర్టు పేర్కొంది.
హిండెన్‌బర్గ్ రీసెర్చ్: అమెరికాకు చెందిన షార్ట్ సెల్లర్ సంస్థ; అదానీ గ్రూప్‌పై ఆరోపణలు చేసింది.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ఎన్నికల సంఘం సమిష్టి సంస్థగా పనిచేయడంలో అంతర్గత అసమ్మతిని నమోదు చేసే విధానాలు ఎందుకు కీలకం? ఓటర్ జాబితాల సవరణ సందర్భంగా చర్చించండి.
ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామక ప్రక్రియ స్వతంత్రతను నిర్ధారించడంలో 2023 చట్టంపై లేవనెత్తిన న్యాయపరమైన ఆక్షేపణలను విశ్లేషించండి.
అనర్హత పిటిషన్లపై స్పీకర్ నిర్ణయంలో ఆలస్యం పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యానికి ఎలాంటి సమస్యలు సృష్టిస్తుంది? సుప్రీంకోర్టు వ్యాఖ్యల నేపథ్యంలో పరిశీలించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తఎలిమినేషన్‌పై బిగ్‌బాస్ 10 కంటెస్టెంట్ కృష్ణుడు స్పందన →

← అన్ని వార్తలు