పీర్ పంజాల్‌లో ఉగ్రవాదుల కదలికలకు అడ్డుకట్ట: కొత్త వ్యూహం
జమ్మూ కాశ్మీర్‌ను విభజించే పీర్ పంజాల్ పర్వతాల్లో భద్రతా దళాలు తాత్కాలిక ఆపరేషనల్ స్థావరాల (టీఓబీ) వ్యూహాన్ని అమలు చేస్తున్నాయి. సైన్యం, పారా దళాలు, జమ్మూ కాశ్మీర్ పోలీసులు, పారామిలిటరీ బలగాలు 10 రోజుల నుంచి కొన్ని నెలల పాటు పర్వతాల్లోనే మకాం వేస్తున్నాయని అధికారులు తెలిపారు. ఒక సమయంలో 40-50 స్థావరాలు పనిచేస్తుంటాయని ఒక అధికారి చెప్పారు. నాలుగు నెలల ఆపరేషన్ అనంతరం సెప్టెంబర్ 4న అష్దర్ గలిలో లష్కరే తొయిబా ఉగ్రవాది హతమయ్యాడు. ఈ నెలలో మొత్తం మూడు ఉగ్రవాదులు మరణించారు.
మూలం
Indian Express — India · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- An LeT terrorist was killed in Ashdar Gali in the upper Pir Panjal on September 4 after a four-month joint forces effort. — Date and detail appear in source; operation described by security officials, not independently documented.
- Security forces use Temporary Operational Bases (TOBs), with around 40-50 operational at a given time. — Figure attributed to an unnamed officer quoted in the source.
- J&K Police created new SOG units named 'Snow Leopards' and 'Markhor' after the Pahalgam attack. — Attributed to officials in the source.
- The Pahalgam attack killed 25 tourists and one local. — Figure stated in source; source says attack occurred in April 'last year' while also calling it the only major attack in the last 1.5 years — internal timeline is inconsistent, so avoid repeating the year.
- Three terrorists were killed this month — two in Udhampur forests and one in Ashdar Gali. — Stated in source and attributed to officials.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
పీర్ పంజాల్‌లో తాత్కాలిక ఆపరేషనల్ స్థావరాల (టీఓబీ) వ్యూహం సైనిక ఎత్తుగడ మాత్రమే కాదు, రాజకీయంగానూ కీలకమైన సందేశం. పహల్‌గామ్ దాడి తర్వాత భద్రతా వైఫల్యంపై వచ్చిన విమర్శలను ఎదుర్కోవాల్సిన కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, 'ఇప్పుడు ఆపరేషన్లన్నీ మా చొరవతోనే జరుగుతున్నాయి' అనే అధికారుల వాదన ఒక సానుకూల కథనాన్ని ఇస్తుంది. అదే సమయంలో జమ్మూ కాశ్మీర్ పోలీసుల ప్రత్యేక యూనిట్లకు పెరుగుతున్న ప్రాధాన్యత, ఎన్నికైన రాష్ట్ర ప్రభుత్వం-కేంద్రం మధ్య భద్రతా అధికారాల చర్చకు కొత్త కోణాన్ని జోడిస్తుంది.
- పహల్‌గామ్ దాడి తర్వాత ఏర్పడిన రాజకీయ ఒత్తిడికి సమాధానంగా చూపదగిన 'కొత్త వ్యూహం' కేంద్రానికి, భద్రతా సంస్థలకు కథన పరంగా లాభం.
- ఒక ఉగ్రవాదిని హతమార్చడానికి నాలుగు నెలల ఆపరేషన్ అవసరమైందన్న వాస్తవం, ఫలితాలు నెమ్మదిగా ఉన్నాయన్న విపక్ష విమర్శకు కూడా అవకాశం ఇస్తుంది.
- పూంఛ్-రజౌరీ, చీనాబ్ లోయ ప్రాంతాల్లో దీర్ఘకాలిక బలగాల మకాం స్థానిక ప్రజలతో—ప్రత్యేకించి గుజ్జర్ దోక్‌లు వంటి ప్రాంతాల్లో—సంబంధాల నిర్వహణపై ఆధారపడి ఉంటుంది; ఇది సున్నితమైన రాజకీయ అంశం.
- 'స్నో లెపర్డ్స్', 'మార్ఖోర్' వంటి యూనిట్లతో జమ్మూ కాశ్మీర్ పోలీసుల సామర్థ్యం పెరగడం, రాష్ట్ర యంత్రాంగం పాత్ర గురించి స్థానిక పార్టీలకు ఒక వాదనను ఇస్తుంది.
- 2012లో ఉగ్రవాద రహితంగా ప్రకటించిన ప్రాంతంలో మళ్లీ దీర్ఘకాలిక మోహరింపు అవసరమవడం, గత దశాబ్ద కాలపు 'సాధారణ స్థితి' దావాలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతుంది.
గమనించాల్సినవి — పీర్ పంజాల్, చీనాబ్ లోయకు ప్రత్యేక డివిజన్ హోదా వంటి ప్రతిపాదనలపై చర్చ ముందుకు సాగుతున్న నేపథ్యంలో, భద్రతా ఫలితాలను రాజకీయ పక్షాలు ఎలా వాడుకుంటాయో గమనించాలి.
ఈ కథనం టీఓబీ వ్యూహం వల్లే దాడులు తగ్గాయని నిరూపించదు; ఇచ్చిన అంచనాలు ప్రధానంగా పేరు చెప్పని అధికారుల మాటలే, స్వతంత్ర ధ్రువీకరణ లేదు, ఏ రాజకీయ పక్షం స్పందనా ఇందులో నమోదు కాలేదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 7 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
జమ్మూ ప్రాంతాన్ని కాశ్మీర్ లోయ నుంచి విభజించే పీర్ పంజాల్ పర్వత శ్రేణులు దట్టమైన అడవులు, కఠిన భూభాగం కారణంగా చాలాకాలంగా ఉగ్రవాదులకు అనుకూలంగా ఉన్నాయి. విశాల ప్రాంతం, ప్రమాదకర పర్వతాలు, లాజిస్టిక్ సమస్యల వల్ల శాశ్వత శిబిరాలు సాంకేతికంగా సాధ్యం కాలేదు. ఈ నేపథ్యంలో సైన్యం, పారా దళాలు, జమ్మూ కాశ్మీర్ పోలీసులు, పారామిలిటరీ బలగాలు కలిసి "తాత్కాలిక ఆపరేషనల్ స్థావరాలు" (టీఓబీ) విధానాన్ని అమలు చేస్తున్నాయి. సెప్టెంబర్ 4న అష్దర్ గలిలో ఒక లష్కరే తొయిబా ఉగ్రవాదిని హతమార్చిన ఆపరేషన్ ఈ మార్పును స్పష్టంగా చూపింది.
ముఖ్యాంశాలు
- సెప్టెంబర్ 4న కాశ్మీర్‌ను పూంచ్‌తో కలిపే పీర్ పంజాల్ ఎగువ ప్రాంతమైన అష్దర్ గలిలో ఒక లష్కరే తొయిబా ఉగ్రవాది హతం; ఇది నాలుగు నెలల ఉమ్మడి ఆపరేషన్ ఫలితం.
- టీఓబీల కింద బలగాలు 10 రోజులకు మించి కొన్ని నెలల వరకు పర్వతాల్లోనే మకాం వేస్తాయి; గుజ్జర్ 'ఢోక్' (గుడిసె) లేదా గుహ లభిస్తే దాన్ని స్థావరంగా వాడుతారు.
- ఒక అధికారి ప్రకారం ఒకే సమయంలో ఈ ప్రాంతమంతటా 40-50 తాత్కాలిక స్థావరాలు పనిచేస్తుంటాయి; నిఘా సమాచారం ఆధారంగా సంఖ్య మారుతుంది.
- ఈ నెలలో మొత్తం మూడు ఉగ్రవాదులు హతం - ఉధంపూర్ అడవుల్లో రెండు (సెప్టెంబర్ 16న జైషే మొహమ్మద్ ఉగ్రవాదులు), అష్దర్ గలిలో పాకిస్తాన్ ఆధారిత లష్కర్ ఉగ్రవాది.
- గత ఏడాది ఏప్రిల్‌లో పహల్గాం దాడిలో 25 పర్యాటకులు, ఒక స్థానికుడు మరణించారు; ఆ తర్వాత జమ్మూ కాశ్మీర్ పోలీసులు ఎస్ఓజీలో 'స్నో లెపర్డ్స్', 'మార్ఖోర్' అనే కొత్త ఎలైట్ యూనిట్‌ను ఏర్పాటు చేశారు.
- 2003లో స్థానికుల సహకారంతో భారత సైన్యం 'ఆపరేషన్ సర్ప్ వినాశ్' చేపట్టింది; 2012లో ఈ ప్రాంతాన్ని ఉగ్రవాద రహితంగా ప్రకటించారు.
- 2020 నుంచి ఉగ్రవాదులు స్థానికుల సహాయం లేకుండానే కొత్త స్థావరాలు నిర్మిస్తున్నారని అధికారులు చెప్పారు; దీంతో గుర్తించడం కష్టమవుతోంది.
- ఫెబ్రవరిలో రెండేళ్ల వేట తర్వాత కిష్త్వార్ జిల్లా చత్రూలో జైషే మొహమ్మద్ కమాండర్ సైఫుల్లాతో పాటు మొత్తం మూడు ఉగ్రవాదులు హతం; ఆయన ఫోన్ ఆధారంగా గ్యాస్ స్టవ్, శీతాకాల ఆహార నిల్వలున్న భూగర్భ స్థావరం బయటపడింది.
కాలక్రమం
- 2003ఉగ్రవాదులను తరిమికొట్టడానికి స్థానికుల సహకారంతో భారత సైన్యం 'ఆపరేషన్ సర్ప్ వినాశ్' ప్రారంభించింది.
- 2012పూంచ్-రాజౌరీ ప్రాంతాన్ని ఉగ్రవాద రహితంగా ప్రకటించారు.
- 2020 నుంచిఉగ్రవాదులు స్థానికుల సహాయం లేకుండా కొత్త రహస్య స్థావరాలు ఏర్పాటు చేయడం మొదలుపెట్టారు.
- గత ఏడాది ఏప్రిల్పహల్గాంలో పర్యాటకులపై దాడి - 25 పర్యాటకులు, ఒక స్థానికుడు మృతి; తర్వాత ఎస్ఓజీలో కొత్త ఎలైట్ యూనిట్ ఏర్పాటు.
- ఫెబ్రవరిరెండేళ్ల వేట తర్వాత కిష్త్వార్‌లోని చత్రూలో జైషే కమాండర్ సైఫుల్లా సహా మూడు ఉగ్రవాదులు హతం.
- సెప్టెంబర్ 4నాలుగు నెలల ఆపరేషన్ అనంతరం అష్దర్ గలిలో లష్కరే తొయిబా ఉగ్రవాది హతం.
- సెప్టెంబర్ 16ఉధంపూర్‌లో జరిగిన ఎదురుకాల్పుల్లో రెండు జైషే మొహమ్మద్ ఉగ్రవాదులు హతం.
ఎవరికి సంబంధం
- భారత సైన్యం, పారా కమాండోలు — ఎత్తైన ప్రాంతాల్లో మోహరించి, పర్వత శిఖరాల నుంచి డ్రోన్‌లతో ఉగ్రవాదుల ట్రాన్సిట్ మార్గాలను పర్యవేక్షించడం.
- రాష్ట్రీయ రైఫిల్స్ — పర్వతాల మధ్య శ్రేణిలో ఉగ్రవాద నిరోధక కార్యకలాపాల బాధ్యత.
- జమ్మూ కాశ్మీర్ పోలీసులు, పారామిలిటరీ బలగాలు — దిగువ శ్రేణుల నిర్వహణ; ఎస్ఓజీలో 'స్నో లెపర్డ్స్', 'మార్ఖోర్' ప్రత్యేక యూనిట్ల ద్వారా కఠిన భూభాగ ఆపరేషన్లు.
- గుజ్జర్ సంచార సమూహాలు, స్థానికులు — వారి 'ఢోక్'లు తాత్కాలిక స్థావరాలుగా ఉపయోగం; 2003 ఆపరేషన్‌లో సహకారం అందించారు.
- లష్కరే తొయిబా, జైషే మొహమ్మద్ — ఎత్తైన ట్రాన్సిట్ మార్గాలు, రహస్య స్థావరాల ద్వారా వచ్చే వ్యూహాత్మక ప్రయోజనం కోల్పోవడం.
- పర్యాటకులు, స్థానిక ప్రజలు — పహల్గాం వంటి దాడుల నుంచి భద్రత; ఈ ప్రాంతంలో దాడులు గణనీయంగా తగ్గాయని అధికారుల వాదన.
ఎందుకు ముఖ్యం
పీర్ పంజాల్ శ్రేణులు కాశ్మీర్ లోయను జమ్మూలోని పూంచ్-రాజౌరీ, చీనాబ్ లోయతో కలుపుతాయి; ఈ ఎత్తైన మార్గాల ద్వారా ఉగ్రవాదులు ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి తప్పించుకుని వెళ్లేవారు. తాత్కాలిక స్థావరాల వ్యూహం ఆ "ఒత్తిడి వస్తే పక్క ప్రాంతానికి మారే" ప్రయోజనాన్ని తొలగించి, శాశ్వత శిబిరాలు సాధ్యం కాని భూభాగంలో నిరంతర నిఘాను సాధ్యం చేస్తోంది. గత ఒకటిన్నర సంవత్సరాల్లో ఈ ప్రాంతంలో పహల్గాం ఒక్కటే పెద్ద దాడి జరిగిందని అధికారులు చెబుతున్నారు.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- పీర్ పంజాల్ శ్రేణి జమ్మూ, కాశ్మీర్ ప్రాంతాలను విభజిస్తుంది; దక్షిణాన పూంచ్-రాజౌరీ (ఎల్ఓసీకి అనుసంధానం), ఉత్తరాన అనంతనాగ్ నుంచి బుద్గాం వరకు కాశ్మీర్ లోయ.
- చీనాబ్ లోయలో డోడా, కిష్త్వార్, రాంబన్ జిల్లాలు ఉంటాయి; కాశ్మీర్‌లో ఈ పర్వతాలు గుల్మార్గ్, బారాముల్లా వరకు విస్తరించి ఎల్ఓసీని కలుపుతాయి.
- ఆపరేషన్ సర్ప్ వినాశ్ - 2003లో భారత సైన్యం పీర్ పంజాల్‌లో చేపట్టిన ఆపరేషన్; 2012లో ప్రాంతం ఉగ్రవాద రహితంగా ప్రకటన.
- 'స్నో లెపర్డ్స్' - శీతాకాల ఎత్తైన ప్రాంత యుద్ధం; 'మార్ఖోర్' - దట్టమైన అడవుల్లో ఎదురుకాల్పులు; రెండూ జమ్మూ కాశ్మీర్ పోలీసుల ఎస్ఓజీ యూనిట్లు.
- రాష్ట్రీయ రైఫిల్స్ సైన్యం యొక్క ఉగ్రవాద/తిరుగుబాటు నిరోధక దళం - పీర్ పంజాల్ మధ్య శ్రేణిలో మోహరింపు.
- ఉగ్రవాదుల వద్ద అమెరికన్ ఎం4 కార్బైన్‌లు; ఇప్పుడు భద్రతా దళాలకూ సమానమైన ఆధునిక ఆయుధాలు, నైట్ విజన్ పరికరాలు.
మెయిన్స్ కోణం
విశాలమైన, ప్రమాదకరమైన, దట్టమైన అడవులతో కూడిన పీర్ పంజాల్ భూభాగంలో శాశ్వత శిబిరాలు లాజిస్టిక్‌గా సాధ్యం కాకపోవడం, ఉగ్రవాదులు ఎత్తైన ట్రాన్సిట్ మార్గాల ద్వారా జమ్మూ-కాశ్మీర్ మధ్య తప్పించుకోవడం - ఇవి గత మూడు-నాలుగు సంవత్సరాల ఎదురుదెబ్బలకు ప్రధాన కారణాలు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా భద్రతా వ్యవస్థ తాత్కాలిక ఆపరేషనల్ స్థావరాల (టీఓబీ) నమూనాను తీసుకొచ్చింది: నిఘా సమాచారం, క్షేత్ర పరిస్థితి విశ్లేషణ ఆధారంగా 40-50 స్థావరాలను చెదురుమదురుగా ఏర్పాటు చేయడం, ఎత్తైన ప్రాంతాల్లో పారా కమాండోలు, మధ్య శ్రేణిలో రాష్ట్రీయ రైఫిల్స్/పోలీస్-పారామిలిటరీ ఉమ్మడి బృందాలు, దిగువన పోలీసులు - అనే త్రిస్థాయి మోహరింపు; డ్రోన్ నిఘా, నైట్ విజన్, ఎం4తో సరిపోలే ఆయుధాలు; ఎస్ఓజీలో 'స్నో లెపర్డ్స్', 'మార్ఖోర్' వంటి ప్రత్యేక యూనిట్లు. ఫలితంగా ఎదురుకాల్పులు దళాల చొరవతోనే జరుగుతున్నాయని, దాడులు తగ్గాయని అధికారులు చెబుతున్నారు. అయినా సవాళ్లు మిగిలే ఉన్నాయి - మారుతున్న ఓవర్‌గ్రౌండ్ వర్కర్ నెట్‌వర్క్‌లు, 2020 నుంచి స్థానికుల సహాయం లేకుండా నిర్మిస్తున్న స్వయంసమృద్ధ రహస్య స్థావరాలు మానవ నిఘాను బలహీనపరుస్తున్నాయి. ముందుకు సాగే మార్గం: టీఓబీల నిరంతరత్వం, సాంకేతిక-మానవ నిఘా సమన్వయం, స్థానిక సమాజం (గుజ్జర్ సహా) విశ్వాసాన్ని నిలబెట్టడం - 2003 ఆపరేషన్ సర్ప్ వినాశ్‌లో స్థానిక సహకారం కీలకమైనట్లే.
కీలక పదాలు
- తాత్కాలిక ఆపరేషనల్ స్థావరం (టీఓబీ)
- కఠిన పర్వత భూభాగంలో శాశ్వత ఉనికిని కొనసాగించడానికి 10 రోజుల నుంచి కొన్ని నెలల పాటు దళాలను మోహరించే తాత్కాలిక ఏర్పాటు.
- ఆపరేషన్ సర్ప్ వినాశ్
- 2003లో స్థానికుల సహకారంతో పీర్ పంజాల్ నుంచి ఉగ్రవాదులను తరిమికొట్టడానికి భారత సైన్యం చేపట్టిన ఆపరేషన్.
- స్నో లెపర్డ్స్ / మార్ఖోర్
- పహల్గాం దాడి తర్వాత జమ్మూ కాశ్మీర్ పోలీసుల ఎస్ఓజీలో ఏర్పాటైన ఎలైట్ యూనిట్లు - వరుసగా ఎత్తైన ప్రాంత శీతాకాల యుద్ధం, అటవీ ఎదురుకాల్పులకు శిక్షణ.
- రాష్ట్రీయ రైఫిల్స్
- సైన్యం యొక్క ఉగ్రవాద నిరోధక దళం; పీర్ పంజాల్ మధ్య శ్రేణిని కాపాడుతుంది.
- ఓవర్‌గ్రౌండ్ వర్కర్లు (ఓజీడబ్ల్యూలు)
- ఉగ్రవాదులకు ఆశ్రయం, సమాచారం, రవాణా వంటి సహాయం అందించే స్థానిక సహకారులు; పాత నెట్‌వర్క్‌లు ఇప్పుడు లేవని అధికారులు చెబుతున్నారు.
- గుజ్జర్ ఢోక్
- పర్వతాల్లో గుజ్జర్ సంచార కుటుంబాలు ఉపయోగించే గుడిసె; బలగాలు వీటిని తాత్కాలిక స్థావరాలుగా వాడుతున్నాయి.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- పీర్ పంజాల్ శ్రేణి భౌగోళిక స్వరూపం ఉగ్రవాద నిరోధక కార్యకలాపాలను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది? తాత్కాలిక ఆపరేషనల్ స్థావరాల వ్యూహం ఈ సవాళ్లను ఎంతవరకు పరిష్కరిస్తుంది? చర్చించండి.
- ఉగ్రవాద నిరోధక చర్యలలో మానవ నిఘా (ఓజీడబ్ల్యూ నెట్‌వర్క్‌లు) కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. స్వయంసమృద్ధ రహస్య స్థావరాల ధోరణి నిఘా వ్యవస్థలకు ఎలాంటి సవాళ్లు విసురుతోంది?
- జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో సైన్యం, పారామిలిటరీ, రాష్ట్ర పోలీసుల మధ్య ఉమ్మడి సమన్వయ నమూనా విజయ, పరిమితులను అంచనా వేయండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.