స్వలింగ, సహజీవన భాగస్వాములు వైద్య నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చు: ఎన్‌ఎంసీ
ముందుగా నామినేట్ చేసినా లేదా అధికారం ఇచ్చినా, స్వలింగ భాగస్వాములు, వివాహం చేసుకోని జంటలు అత్యవసర పరిస్థితుల్లో తమ భాగస్వామి తరఫున వైద్య నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చని జాతీయ వైద్య కమిషన్ (ఎన్‌ఎంసీ) బుధవారం ఢిల్లీ హైకోర్టులో అఫిడవిట్‌లో తెలిపింది. 2002 ఇండియన్ మెడికల్ కౌన్సిల్ నిబంధన 7.16పై అర్షియా టక్కర్ దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌కు స్పందనగా ఇది దాఖలైంది. ముందస్తు నామినేషన్ లేకపోయినా, చట్టం, ధ్రువీకరణ, రక్షణలకు లోబడి భాగస్వామిని 'నెక్స్ట్ ఫ్రెండ్'గా పరిగణించవచ్చని పేర్కొంది. జస్టిస్ స్వరణ కాంత శర్మ బెంచ్ సెప్టెంబర్ 17న దీనిని పరిశీలిస్తుంది.
మూలం
Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- Same-sex partners and unmarried couples can make medical decisions for an incapacitated partner if nominated or authorised. — Attributed to an NMC affidavit filed in the Delhi High Court on Wednesday; quoted directly in source.
- Petitioner Arshiya Takkar challenged regulation 7.16 of the Indian Medical Council (Professional Conduct, Etiquette and Ethics) Regulations, 2002. — Named petitioner and regulation appear in source; no court document cited beyond the report.
- On August 20 the court questioned the government over exclusion of same-sex and unmarried partners from such decisions. — Date and observation stated in source, attributed to the court.
- NMC cited the October 2023 Supreme Court verdict declining recognition of same-sex marriage and an August 2024 ration card advisory. — Both references appear in source as part of the affidavit's reasoning; figures/dates internally consistent.
- A bench of Justice Swarana Kanta Sharma will consider the affidavit on September 17. — Judge's name and hearing date appear in source; no further attribution given.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
ఇది కోర్టు తీర్పు కాదు, కానీ రాజకీయంగా చూస్తే ఇది ఒక ముఖ్యమైన అడుగు — వివాహ గుర్తింపు అనే వివాదాస్పద అంశాన్ని తాకకుండానే, పరిపాలనా స్థాయిలో ఆచరణాత్మక హక్కులను విస్తరించే వ్యూహాన్ని ప్రభుత్వ నియంత్రణ సంస్థ కొనసాగిస్తోంది. 2023 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు స్వలింగ వివాహాలకు గుర్తింపు నిరాకరించినా, అటువంటి సంబంధాలకు ప్రయోజనాలు కల్పించే బాధ్యతను రాజ్యంపై ఉంచింది; రేషన్ కార్డు అడ్వైజరీ, జాయింట్ బ్యాంక్ ఖాతాల స్పష్టీకరణ వరుసలో ఈ అఫిడవిట్‌ను ఎన్‌ఎంసీ ఉంచడం ఆ దిశలో ఒక కొనసాగింపు. అంటే — వివాహ చట్టాన్ని తిరగరాయకుండా, నియంత్రణ వివరణల ద్వారా ముందుకు వెళ్లడం.
- పార్లమెంటులో చట్టం చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా, నిబంధన 7.16ను 'సామరస్యపూర్వకంగా చదవాలి' అనే వివరణ ద్వారా ముందుకు వెళ్లడం రాజకీయ ఘర్షణను తగ్గించే మార్గం.
- కోర్టు ఆగస్టు 20న ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించిన నేపథ్యంలో ఈ అఫిడవిట్ దాఖలైంది — న్యాయవ్యవస్థ ఒత్తిడి పరిపాలనా స్పష్టతను వేగవంతం చేసిన ఉదాహరణ ఇది.
- పిటిషనర్ వైపు నుంచి ఇది గెలుపు అయినా, 'వర్తించే చట్టం, ధ్రువీకరణ, రక్షణలకు లోబడి' అనే షరతులు అమలులో విస్తృత విచక్షణను వైద్య సంస్థలకే వదిలేస్తాయి.
- వివాహ గుర్తింపు కోరని, కేవలం అత్యవసర వైద్య నిర్ణయాలపై కేంద్రీకరించిన ఫ్రేమింగ్ కారణంగా సాంప్రదాయిక వర్గాల నుంచి తీవ్ర వ్యతిరేకత వచ్చే అవకాశం తక్కువ.
- ఈ కేసులో రాజకీయ లబ్ధిదారులు స్పష్టంగా ఇద్దరు — హక్కుల ఉద్యమకారులు, మరియు 'వివాహ నిర్వచనం మారలేదు' అని చెప్పుకోగలిగే ప్రభుత్వం.
గమనించాల్సినవి — సెప్టెంబర్ 17న జస్టిస్ స్వరణ కాంత శర్మ బెంచ్ ఈ అఫిడవిట్‌ను ఎలా స్వీకరిస్తుందో, కేవలం ప్రకటనతో సరిపెడుతుందా లేక స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు/సర్క్యులర్ కోరుతుందా అన్నది కీలకం.
ఇది ఇంకా కోర్టు ఆదేశం కాదు, ఒక నియంత్రణ సంస్థ వైఖరి మాత్రమే; నిబంధన 7.16 సవరించబడుతుందా, ఆసుపత్రుల స్థాయిలో ఇది ఎలా అమలవుతుంది, ప్రభుత్వంలోని ఇతర శాఖల వైఖరి ఏమిటి అనేవి కథనం చెప్పలేదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 6 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
స్వలింగ భాగస్వాములు, వివాహం చేసుకోని (సహజీవన) జంటలు అత్యవసర వైద్య పరిస్థితుల్లో ఒకరి తరఫున మరొకరు సమ్మతి ఇవ్వడానికి మార్గదర్శకాలు రూపొందించాలని కోరుతూ అర్షియా టక్కర్ ఢిల్లీ హైకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలు చేశారు. ఇండియన్ మెడికల్ కౌన్సిల్ (ప్రొఫెషనల్ కండక్ట్, ఎటికెట్ అండ్ ఎథిక్స్) నిబంధనలు, 2002లోని నిబంధన 7.16 వైద్య ప్రక్రియలకు భర్త/భార్య, తల్లిదండ్రులు లేదా మైనర్‌ విషయంలో సంరక్షకుడి సమ్మతిని మాత్రమే నిర్దేశిస్తుంది. దీనిపై జాతీయ వైద్య కమిషన్ (ఎన్‌ఎంసీ) బుధవారం అఫిడవిట్ దాఖలు చేసి, ముందస్తు నామినేషన్/అధికారం ఉన్నట్లయితే భాగస్వామిని లింగం లేదా లైంగిక ధోరణి ఆధారంగా మినహాయించడానికి వైద్య లేదా నైతిక కారణం లేదని పేర్కొంది.
ముఖ్యాంశాలు
- ఎన్‌ఎంసీ బుధవారం ఢిల్లీ హైకోర్టులో దాఖలు చేసిన అఫిడవిట్: ముందుగా నామినేట్ చేసినా/అధికారం ఇచ్చినా స్వలింగ, సహజీవన భాగస్వాములు అత్యవసర సమయాల్లో వైద్య నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చు.
- పిటిషనర్ అర్షియా టక్కర్ ఇండియన్ మెడికల్ కౌన్సిల్ (ప్రొఫెషనల్ కండక్ట్, ఎటికెట్ అండ్ ఎథిక్స్) నిబంధనలు, 2002లోని నిబంధన 7.16ను సవాలు చేశారు.
- నిబంధన 7.16 ప్రకారం వైద్య ప్రక్రియలు, చికిత్సకు భర్త/భార్య, తల్లిదండ్రులు లేదా మైనర్‌/రోగి విషయంలో సంరక్షకుడి సమ్మతి తప్పనిసరి.
- ఆగస్టు 20న కోర్టు, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో స్వలింగ, సహజీవన భాగస్వాములను వైద్య నిర్ణయాల నుంచి మినహాయించడంపై ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించింది.
- ముందస్తు నామినేషన్ లేకపోయినా, చట్టం, ధ్రువీకరణ, రక్షణలకు లోబడి భాగస్వామిని 'సంరక్షణ సంబంధంలో ఉన్న వ్యక్తి' లేదా 'నెక్స్ట్ ఫ్రెండ్'గా పరిగణించవచ్చని ఎన్‌ఎంసీ తెలిపింది.
- అక్టోబర్ 2023 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు స్వలింగ వివాహాలు/సివిల్ యూనియన్లకు చట్టపరమైన గుర్తింపు నిరాకరించినా, అలాంటి సంబంధాలను గుర్తించి ప్రయోజనాలు కల్పించే బాధ్యత రాజ్యానికి ఉందని పేర్కొంది.
- ఆగస్టు 2024 సలహా ప్రకారం క్వీర్ సంబంధంలోని భాగస్వాములను రేషన్ కార్డు కోసం ఒకే గృహ సభ్యులుగా పరిగణించవచ్చు.
- క్వీర్ కమ్యూనిటీ సభ్యులు జాయింట్ బ్యాంక్ ఖాతాలు తెరవడంపై లేదా భాగస్వామిని నామినీగా పేర్కొనడంపై ఎలాంటి ఆంక్షలు లేవని కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ స్పష్టం చేసింది.
కాలక్రమం
- 2002ఇండియన్ మెడికల్ కౌన్సిల్ (ప్రొఫెషనల్ కండక్ట్, ఎటికెట్ అండ్ ఎథిక్స్) నిబంధనలు అమల్లోకి; నిబంధన 7.16 సమ్మతి ఇవ్వదగిన వారిని భర్త/భార్య, తల్లిదండ్రులు, సంరక్షకులకే పరిమితం చేసింది.
- అక్టోబర్ 2023సుప్రీంకోర్టు స్వలింగ వివాహాలకు చట్టపరమైన గుర్తింపు నిరాకరించింది; అయితే అలాంటి సంబంధాలను గుర్తించి ప్రయోజనాలు కల్పించే బాధ్యత రాజ్యానికి ఉందని పేర్కొంది.
- ఆగస్టు 2024క్వీర్ భాగస్వాములను రేషన్ కార్డు కోసం ఒకే గృహ సభ్యులుగా పరిగణించేందుకు అనుమతించే సలహా జారీ.
- ఆగస్టు 20అత్యవసర వైద్య నిర్ణయాల నుంచి స్వలింగ, సహజీవన భాగస్వాములను మినహాయించడంపై ఢిల్లీ హైకోర్టు ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించింది.
- బుధవారం (అఫిడవిట్ దాఖలు రోజు)ఎన్‌ఎంసీ ఢిల్లీ హైకోర్టులో అఫిడవిట్ దాఖలు చేసి నామినేటెడ్ భాగస్వాములను మినహాయించడానికి కారణం లేదని తెలిపింది.
- సెప్టెంబర్ 17జస్టిస్ స్వరణ కాంత శర్మ బెంచ్ అఫిడవిట్‌ను పరిశీలించనుంది.
ఎవరికి సంబంధం
- జాతీయ వైద్య కమిషన్ (ఎన్‌ఎంసీ) — వైద్య విద్య, వృత్తినిపుణులు, సంస్థలు, పరిశోధనలను నియంత్రించే సంస్థ; నిబంధన 7.16ను సమన్వయ, ఉద్దేశపూర్వక రీతిలో అర్థం చేసుకోవాలని ప్రతిపాదించింది.
- అర్షియా టక్కర్ (పిటిషనర్) — స్వలింగ భాగస్వాములు వైద్య పరిస్థితుల్లో సమ్మతి ఇవ్వడానికి మార్గదర్శకాలు రూపొందించాలని కోరుతూ కోర్టును ఆశ్రయించారు.
- ఢిల్లీ హైకోర్టు (జస్టిస్ స్వరణ కాంత శర్మ బెంచ్) — సెప్టెంబర్ 17న అఫిడవిట్‌ను పరిశీలించి, సహజీవన సంబంధాల గుర్తింపుతో పాటు హక్కులు రావాలన్న అంశాన్ని తేల్చాల్సి ఉంది.
- స్వలింగ, సహజీవన భాగస్వాములు / క్వీర్ కమ్యూనిటీ — అత్యవసర, తీవ్ర అనారోగ్య పరిస్థితుల్లో భాగస్వామి తరఫున సమ్మతి ఇచ్చే హక్కు, ఆరోగ్య సేవల్లో వివక్ష తగ్గింపు.
- కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ — క్వీర్ కమ్యూనిటీకి వివక్ష తగ్గించి ఆరోగ్య సేవలు బలోపేతం చేసే చర్యలు; తీవ్ర అనారోగ్య రోగులకు బంధువులు లేనప్పుడు స్నేహితులు నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశం.
- కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ — క్వీర్ భాగస్వాములకు జాయింట్ బ్యాంక్ ఖాతాలు, నామినేషన్‌పై ఆంక్షలు లేవని స్పష్టీకరణ ఇచ్చింది.
- ఆసుపత్రులు, వైద్యులు — సమ్మతి ఎవరి నుంచి తీసుకోవాలనే విషయంలో స్పష్టత; ధ్రువీకరణ, రక్షణ ప్రక్రియలను పాటించాల్సిన బాధ్యత.
ఎందుకు ముఖ్యం
వివాహ ఆధారిత 'నెక్స్ట్ ఆఫ్ కిన్' భావనతో ముడిపడిన సమ్మతి నియమాలు, స్వలింగ లేదా సహజీవన భాగస్వాములను ప్రాణాపాయ క్షణాల్లో పక్కన పెట్టేస్తున్నాయి. ఎన్‌ఎంసీ వైఖరి, చట్టాన్ని మార్చకుండానే 2002 నిబంధన 7.16ను విస్తృత అర్థంలో చదవడం ద్వారా ఈ అంతరాన్ని పూడ్చే మార్గం చూపుతోంది. అక్టోబర్ 2023 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు తర్వాత రేషన్ కార్డు, బ్యాంక్ ఖాతాల వంటి అంశాల్లో కల్పించిన ప్రయోజనాల వరుసలో ఆరోగ్య నిర్ణయాధికారం కూడా చేరే అవకాశం ఉంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- ఎన్‌ఎంసీ (జాతీయ వైద్య కమిషన్): వైద్య విద్య, వృత్తినిపుణులు, సంస్థలు, పరిశోధనలను నియంత్రించే సంస్థ.
- ఇండియన్ మెడికల్ కౌన్సిల్ (ప్రొఫెషనల్ కండక్ట్, ఎటికెట్ అండ్ ఎథిక్స్) నిబంధనలు, 2002 – నిబంధన 7.16 సమ్మతికి సంబంధించినది.
- అక్టోబర్ 2023: సుప్రీంకోర్టు స్వలింగ వివాహాలు/సివిల్ యూనియన్లకు గుర్తింపు నిరాకరించింది; రాజ్యానికి ప్రయోజనాలు కల్పించే బాధ్యత ఉందని పేర్కొంది.
- ఆగస్టు 2024 సలహా: రేషన్ కార్డు కోసం క్వీర్ భాగస్వాములను ఒకే గృహ సభ్యులుగా పరిగణించవచ్చు.
- 'నెక్స్ట్ ఫ్రెండ్' – ముందస్తు నామినేషన్ లేని సందర్భాల్లో అశక్త రోగి తరఫున నిర్ణయం తీసుకునే వ్యక్తి అనే భావన.
- కేసు: అర్షియా టక్కర్ vs ప్రభుత్వం; ఢిల్లీ హైకోర్టు – జస్టిస్ స్వరణ కాంత శర్మ బెంచ్, సెప్టెంబర్ 17న విచారణ.
మెయిన్స్ కోణం
వైద్య సమ్మతి చట్రం భారత్‌లో ప్రధానంగా వివాహం, రక్తసంబంధ 'నెక్స్ట్ ఆఫ్ కిన్' భావనపై ఆధారపడి ఉండటం వల్ల, 2002 నిబంధన 7.16 స్వలింగ, సహజీవన భాగస్వాములను అత్యవసర నిర్ణయాల నుంచి మినహాయిస్తోంది – ఇది ఆగస్టు 20న ఢిల్లీ హైకోర్టు లేవనెత్తిన అంశం; సహజీవన సంబంధాల గుర్తింపుతో పాటు తత్సంబంధ హక్కులూ రావాలని, మెజారిటీకి భిన్నమైన మార్గం ఎంచుకున్నవారు సమాజంలో లక్ష్యంగా మారుతున్నారని కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది. ఎన్‌ఎంసీ అఫిడవిట్, సమర్థుడైన వయోజన రోగి తన భాగస్వామిని నామినేట్/అధికారం ఇచ్చినప్పుడు లింగం, లైంగిక ధోరణి లేదా సంప్రదాయ వివాహ పరిధిలో లేదన్న కారణంతో మినహాయించడానికి వైద్య లేదా నైతిక ఆధారం లేదని పేర్కొంటూ, నిబంధనను చట్ట చట్రంతో సమన్వయంగా, ఉద్దేశపూర్వకంగా చదవాలని సూచించింది; నామినేషన్ లేని చోట భాగస్వామిని 'సంరక్షణ సంబంధంలోని వ్యక్తి'/'నెక్స్ట్ ఫ్రెండ్'గా, చట్టం-ధ్రువీకరణ-రక్షణలకు లోబడి పరిగణించవచ్చని అంది. అక్టోబర్ 2023 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు, ఆగస్టు 2024 రేషన్ కార్డు సలహా, ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ జాయింట్ ఖాతా స్పష్టీకరణ, ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ చర్యలు – ఇవన్నీ శాసన సంస్కరణ లేకుండానే పరిపాలనా స్పష్టత ద్వారా హక్కులు విస్తరించే మార్గాన్ని చూపుతున్నాయి; ముందుకు వెళ్లే దారి, దుర్వినియోగం నివారించే ధ్రువీకరణ-రక్షణలతో కూడిన స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు, ఆసుపత్రి స్థాయిలో వాటి అమలు.
కీలక పదాలు
- ఎన్‌ఎంసీ (జాతీయ వైద్య కమిషన్)
- వైద్య విద్య, వృత్తినిపుణులు, సంస్థలు, పరిశోధనలను నియంత్రించే జాతీయ నియంత్రణ సంస్థ.
- నిబంధన 7.16
- ఇండియన్ మెడికల్ కౌన్సిల్ నిబంధనలు, 2002లోని నియమం – వైద్య ప్రక్రియలకు భర్త/భార్య, తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకుడి సమ్మతిని తప్పనిసరి చేస్తుంది.
- నెక్స్ట్ ఫ్రెండ్
- ముందస్తు నామినేషన్ లేనప్పుడు, అశక్తుడైన రోగి తరఫున సంరక్షణ సంబంధం ఆధారంగా వైద్య నిర్ణయాలు తీసుకోగల వ్యక్తి.
- అఫిడవిట్
- కోర్టు ముందు ఒక సంస్థ లేదా వ్యక్తి దాఖలు చేసే ప్రమాణ పూర్వక లిఖిత వాంగ్మూలం.
- సివిల్ యూనియన్
- వివాహం కాకుండా భాగస్వాములకు చట్టపరమైన గుర్తింపు ఇచ్చే ఏర్పాటు; అక్టోబర్ 2023 తీర్పులో సుప్రీంకోర్టు దీనికి గుర్తింపు నిరాకరించింది.
- క్వీర్ కమ్యూనిటీ
- లైంగిక ధోరణి, లింగ గుర్తింపు పరంగా మెజారిటీ నిబంధనలకు భిన్నమైన వ్యక్తుల సమూహం; రేషన్ కార్డు, బ్యాంక్ నామినేషన్ వంటి ప్రయోజనాలపై స్పష్టీకరణలు వచ్చాయి.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- వివాహ ఆధారిత 'నెక్స్ట్ ఆఫ్ కిన్' భావనపై ఆధారపడిన వైద్య సమ్మతి నియమాలు స్వలింగ, సహజీవన భాగస్వాములకు ఎలాంటి అవరోధాలు కల్పిస్తున్నాయి? ఎన్‌ఎంసీ ప్రతిపాదించిన పరిష్కారాన్ని విమర్శనాత్మకంగా చర్చించండి.
- అక్టోబర్ 2023 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు తర్వాత శాసన సంస్కరణ లేకుండానే పరిపాలనా చర్యల ద్వారా క్వీర్ భాగస్వాములకు ప్రయోజనాలు విస్తరించడం ఎంతవరకు సరిపోతుంది? ఉదాహరణలతో వివరించండి.
- అత్యవసర వైద్య నిర్ణయాల్లో 'నెక్స్ట్ ఫ్రెండ్' భావనను అనుమతిస్తే ఏ ధ్రువీకరణ, రక్షణ ఏర్పాట్లు అవసరమవుతాయి?
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.