18వ బ్రిక్స్ సదస్సుతో ముగిసిన భారత అధ్యక్ష బాధ్యతలు
న్యూఢిల్లీలో సెప్టెంబర్ 12–13న జరిగిన 18వ బ్రిక్స్ సదస్సుతో భారత నాలుగో అధ్యక్ష బాధ్యతలు ముగిశాయి. న్యూఢిల్లీ డిక్లరేషన్ 30 నగరాల్లో 400కు పైగా సమావేశాలను స్వాగతించింది. భరత్ మండపంలో జరిగిన బ్రిక్స్ భారత్ ఇన్నోవేట్స్ ఎక్స్‌పోలో 37 డీప్-టెక్ స్టార్టప్‌లు ప్రదర్శించబడ్డాయి. ఆరోగ్యం, పన్ను సహకారం, స్థానిక కరెన్సీ లావాదేవీలు, క్వాంటం, ఏఐపై చర్చలు జరిగాయి. 2027 అధ్యక్ష బాధ్యతలు, 19వ సదస్సు చైనా చేపట్టనుంది.
మూలం
BRICS / G20 / SCO / Quad · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- The 18th BRICS Summit was held in New Delhi on 12-13 September, ending India's fourth chairship after 2012, 2016 and 2021. — Stated in the source article; no external document cited beyond the New Delhi Declaration.
- The Declaration welcomed more than 400 meetings and engagements across 30 Indian cities. — Figure appears in source, attributed to the New Delhi Declaration.
- The BRICS Bharat Innovates Exposition at Bharat Mandapam on 11-12 September showcased 37 Indian deep-tech startups, drawn from 120 ventures presented in Nice, France, in June 2026. — Figures appear in source; the June 2026 date implies a future/forward-dated timeline an editor should check.
- China takes over the BRICS chairship for 2027 and will host the 19th Summit. — Stated in source without separate attribution.
- NIMHANS is to coordinate a BRICS mental health Training Hub Network and Network of Centres of Excellence. — Attributed to the New Delhi Declaration in the source.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలు భారత ప్రభుత్వానికి దేశీయంగానూ, అంతర్జాతీయంగానూ రాజకీయ లాభాన్ని ఇచ్చే వేదికగా మారాయి — 30 నగరాల్లో 400కు పైగా సమావేశాలు అంటే దౌత్యాన్ని ఢిల్లీ దాటి రాష్ట్రాల స్థాయికి, ఓటర్లకు కనిపించేలా తీసుకెళ్లడం. విస్తరించిన, భిన్న ప్రయోజనాలున్న బ్రిక్స్‌ను న్యూఢిల్లీ డిక్లరేషన్‌పై ఏకాభిప్రాయానికి తీసుకురాగలిగడం ప్రభుత్వం 'గ్లోబల్ సౌత్ గొంతు' అనే కథనానికి బలం చేకూరుస్తుంది. అయితే స్థానిక కరెన్సీ లావాదేవీలు, పెట్టుబడి వేదిక వంటి అంశాలపై డిక్లరేషన్ 'ఏకాభిప్రాయం, దశలవారీ, సభ్యదేశాల ప్రాధాన్యాలు' అనే భాషనే పట్టుకుని ఉండటం — రాజకీయంగా జాగ్రత్తగా వేసిన అడుగు. 2027లో అధ్యక్ష బాధ్యత చైనాకు వెళ్లడంతో ఈ ఎజెండా ఎంత నిలుస్తుందన్నదే అసలు పరీక్ష.
- ఒక బహుపాక్షిక అధ్యక్ష బాధ్యతను దేశవ్యాప్త కార్యక్రమంగా మార్చడం వల్ల విదేశాంగ విధాన విజయాన్ని దేశీయ రాజకీయ ఆస్తిగా మలచుకునే అవకాశం ప్రభుత్వానికి దక్కుతుంది.
- 37 డీప్-టెక్ స్టార్టప్‌ల ఎక్స్‌పో, క్వాంటం-ఏఐ ప్రస్తావనలు 'టెక్ శక్తిగా భారత్' అనే ప్రచార కథనంతో సరిగ్గా కలిసిపోతాయి; ఒప్పందాలు కుదిరే వరకు ఇది ప్రధానంగా సంకేత విలువే.
- డిక్లరేషన్‌లో పునరావృతమయ్యే ఏకాభిప్రాయ భాష, డాలర్‌కు ప్రత్యామ్నాయం అనే ఆరోపణలను నివారించే దౌత్య-రాజకీయ రక్షణ కవచంగా పనిచేస్తుంది.
- ఐరాస సంస్కరణలు, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ప్రాతినిధ్యం అనే డిమాండ్‌ను పునరుద్ఘాటించడం ద్వారా విస్తరించిన కూటమిలో భారత నాయకత్వ స్థానాన్ని కాపాడుకునే ప్రయత్నం కనిపిస్తుంది.
- వచ్చే ఏడాది అధ్యక్ష బాధ్యత చైనా చేపట్టడం అంటే ఈ ఎజెండా ప్రాధాన్యాలు మారే అవకాశం ఉంది — భారత చొరవలు కొనసాగాలంటే సాంకేతిక స్థాయిలో నిరంతర పట్టుదల అవసరం.
గమనించాల్సినవి — 19వ సదస్సు సమయానికి ఇన్‌క్యుబేటర్ నెట్‌వర్క్, స్టార్టప్ ఇన్నోవేషన్ ఫండ్, గ్రెయిన్ ఎక్స్ఛేంజ్, రిస్క్ ల్యాబ్ వంటి భారత ప్రతిపాదనలు ఎన్ని సజీవంగా ముందుకు సాగుతున్నాయో గమనించాలి.
ఈ కథనం ఏ కొలమానంతోనూ ఆర్థిక ఫలితాలను, ఒప్పందాలను లేదా దేశీయ ఎన్నికల ప్రభావాన్ని నిరూపించడం లేదు; పైగా ఇది ఒక కేంద్ర మంత్రి రాసిన ప్రచార-భాగస్వామ్య వ్యాసం ఆధారంగా ఉన్నందున, స్వతంత్ర వార్తా నివేదికగా తీసుకోకూడదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 7 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
న్యూఢిల్లీలో సెప్టెంబర్ 12–13న జరిగిన 18వ బ్రిక్స్ సదస్సుతో భారత్ నాలుగోసారి చేపట్టిన బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలు (చైర్‌షిప్) ముగిశాయి; ఇంతకుముందు 2012, 2016, 2021లో భారత్ ఈ బాధ్యతలు నిర్వహించింది. బ్రిక్స్ సహకారానికి రెండు దశాబ్దాలు పూర్తవుతున్న సమయంలో, ప్రారంభ నాటికంటే ఎక్కువ సభ్యత్వం, విస్తృత భౌగోళిక పరిధితో ఈ సదస్సు జరిగింది. "స్థితిస్థాపకత, ఆవిష్కరణ, సహకారం, సుస్థిరత" అనే ఇతివృత్తంతో, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ చెప్పిన "జనకేంద్రిత, మానవత్వం-మొదట" విధానం ప్రకారం భారత అధ్యక్ష బాధ్యతలు సాగాయి. 2027 అధ్యక్ష బాధ్యతలు, 19వ సదస్సు నిర్వహణ చైనా చేపట్టనుంది. (ఈ కథనం కేంద్ర మంత్రి సుకాంతో మజుందార్ రాసిన అభిప్రాయ వ్యాసం ఆధారంగా.)
ముఖ్యాంశాలు
- 18వ బ్రిక్స్ సదస్సు న్యూఢిల్లీలో సెప్టెంబర్ 12–13న జరిగింది; ఇది భారత్‌కు నాలుగో చైర్‌షిప్ (2012, 2016, 2021 తర్వాత).
- న్యూఢిల్లీ డిక్లరేషన్ 30 భారతీయ నగరాల్లో 400కు పైగా సమావేశాలు, కార్యక్రమాలను స్వాగతించింది.
- భరత్ మండపంలో సెప్టెంబర్ 11–12న బ్రిక్స్ బిజినెస్ ఫోరమ్‌తో పాటు జరిగిన 'బ్రిక్స్ భారత్ ఇన్నోవేట్స్' ఎక్స్‌పోలో 37 భారతీయ డీప్-టెక్ స్టార్టప్‌లు ప్రదర్శించబడ్డాయి.
- ఈ 37 సంస్థలను 2026 జూన్‌లో ఫ్రాన్స్‌లోని నీస్‌లో జరిగిన మొదటి భారత్ ఇన్నోవేట్స్ ఎక్స్‌పోలో ప్రదర్శించిన 120 వెంచర్ల నుంచి ఎంపిక చేశారు.
- డిక్లరేషన్ బ్రిక్స్ ఇంక్యుబేటర్ నెట్‌వర్క్, బ్రిక్స్ సైన్స్ అండ్ రీసెర్చ్ రిపోజిటరీ, క్వాంటం టెక్నాలజీలపై పనిని స్వాగతించింది; బ్రిక్స్ స్టార్టప్ ఇన్నోవేషన్ ఫండ్‌పై మరింత పరిశీలన అవసరమని పేర్కొంది.
- ఆర్థిక రంగంలో 'స్ట్రాటజీ ఫర్ బ్రిక్స్ ఎకనామిక్ పార్టనర్‌షిప్ 2030' పురోగతిని ప్రశంసించింది; చెల్లింపు–సందేశ వ్యవస్థల ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీ, స్థానిక కరెన్సీల్లో వాణిజ్య సెటిల్‌మెంట్‌పై సాంకేతిక పని కొనసాగుతోంది.
- గిఫ్ట్ సిటీలోని ఇంటర్నేషనల్ ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్ సెంటర్‌లో బీమా, రీఇన్సూరెన్స్ సామర్థ్య నిర్మాణానికి 'బ్రిక్స్ రిస్క్ ల్యాబ్' ఏర్పాటును భారత్ ప్రతిపాదించింది.
- ఆరోగ్య రంగంలో బ్రిక్స్ మిషన్ ఫర్ హెల్తీ లైఫ్‌స్టైల్, 2026–2029 ఉమ్మడి రోడ్‌మ్యాప్‌కు ఆమోదం; మానసిక ఆరోగ్యంపై ట్రైనింగ్ హబ్ నెట్‌వర్క్, సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ నెట్‌వర్క్‌కు నిమ్‌హాన్స్ సమన్వయ కేంద్రం.
కాలక్రమం
- 2012, 2016, 2021భారత్ ఇంతకుముందు మూడుసార్లు బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలు నిర్వహించింది.
- జూన్ 2026ఫ్రాన్స్‌లోని నీస్‌లో మొదటి భారత్ ఇన్నోవేట్స్ ఎక్స్‌పో; 120 వెంచర్ల ప్రదర్శన.
- సెప్టెంబర్ 11–12భరత్ మండపంలో బ్రిక్స్ భారత్ ఇన్నోవేట్స్ ఎక్స్‌పో, బ్రిక్స్ బిజినెస్ ఫోరమ్; 37 డీప్-టెక్ స్టార్టప్‌ల ప్రదర్శన.
- సెప్టెంబర్ 12–13న్యూఢిల్లీలో 18వ బ్రిక్స్ సదస్సు; న్యూఢిల్లీ డిక్లరేషన్ ఆమోదం.
- సెప్టెంబర్ 13సదస్సు ముగింపు; భారత 2026 చైర్‌షిప్ పూర్తి.
- ఫిబ్రవరిభారత్ ఏఐ ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్‌కు ఆతిథ్యం ఇవ్వడాన్ని డిక్లరేషన్ గుర్తించింది.
- 2027చైనా బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలు చేపట్టి 19వ సదస్సుకు ఆతిథ్యం ఇస్తుంది.
ఎవరికి సంబంధం
- భారత ప్రభుత్వం / ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ — జనకేంద్రిత చైర్‌షిప్ ద్వారా విస్తరించిన, వైవిధ్యభరిత బ్రిక్స్‌ను ఏకాభిప్రాయానికి తీసుకురావడం; గ్లోబల్ సౌత్ ప్రాధాన్యాలను ముందుకు తీసుకెళ్లడం.
- విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ, విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ — బ్రిక్స్ భారత్ ఇన్నోవేట్స్ ఎక్స్‌పో నిర్వహణ; దౌత్య వేదికను వాణిజ్య అవకాశాలుగా మార్చడం.
- 37 భారతీయ డీప్-టెక్ స్టార్టప్‌లు, వెంచర్లు — బ్రిక్స్ దేశాల పెట్టుబడిదారులు, సంస్థలతో టెక్నాలజీ భాగస్వామ్యం, పెట్టుబడి, మార్కెట్ ప్రవేశం.
- చైనా — 2027 చైర్‌షిప్, 19వ సదస్సు ఆతిథ్యం; భారత్ ప్రారంభించిన కార్యక్రమాలను కొనసాగించే బాధ్యత.
- నిమ్‌హాన్స్ — బ్రిక్స్ మానసిక ఆరోగ్య శిక్షణ హబ్, సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ నెట్‌వర్క్‌కు సమన్వయ కేంద్రంగా పాత్ర.
- గ్లోబల్ సౌత్ / అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు — ఐరాస సంస్కరణ, నిర్ణయాధికారంలో ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం; సరిహద్దు పన్ను సమస్యలపై ఉమ్మడి నేర్చుకోవడం.
- యువత, మహిళలు, పరిశోధకులు, పౌర సమాజం — పార్లమెంటరీ, వ్యాపార, విద్యా, యువ, మహిళా వ్యాపార, థింక్-ట్యాంక్, పౌర సమాజ ఫోరమ్‌ల ద్వారా భాగస్వామ్యం; కొచ్చిలో మహిళా మంత్రుల సమావేశం.
ఎందుకు ముఖ్యం
విస్తరించిన బ్రిక్స్‌లో సభ్యదేశాల ఆర్థిక నిర్మాణాలు, ప్రాంతీయ అనుభవాలు, ప్రాధాన్యాలు వేరుగా ఉన్నప్పటికీ, న్యూఢిల్లీ డిక్లరేషన్‌పై ఏకాభిప్రాయం సాధించడం భారత దౌత్యానికి గణనీయమైన విజయం. దౌత్యం విదేశాంగ శాఖలకే పరిమితం కాకుండా 30 నగరాల్లో విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధన సంస్థలు, సంస్థల వరకు విస్తరించడం - స్టార్టప్‌లు, పన్ను సహకారం, స్థానిక కరెన్సీ లావాదేవీలు, ఆరోగ్యం వంటి ఆచరణాత్మక రంగాల్లో ఫలితాలు ఇచ్చే అవకాశం ఉంది. అయితే ఈ చైర్‌షిప్ విలువ - ప్రకటనల్లో కాదు, చైనా 2027 సదస్సు నాటికి ఈ కార్యక్రమాలు ఎన్ని కొనసాగుతున్నాయో అన్నదానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- 18వ బ్రిక్స్ సదస్సు: న్యూఢిల్లీ, సెప్టెంబర్ 12–13; భారత్‌కు నాలుగో చైర్‌షిప్ (2012, 2016, 2021 తర్వాత).
- భారత చైర్‌షిప్ ఇతివృత్తం: స్థితిస్థాపకత, ఆవిష్కరణ, సహకారం, సుస్థిరత - 'జనకేంద్రిత, మానవత్వం-మొదట' విధానం.
- బ్రిక్స్ భారత్ ఇన్నోవేట్స్ ఎక్స్‌పో: భరత్ మండపం, సెప్టెంబర్ 11–12; 37 డీప్-టెక్ స్టార్టప్‌లు; విద్యా + విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖల నిర్వహణ.
- బ్రిక్స్ రిస్క్ ల్యాబ్ ప్రతిపాదన: గిఫ్ట్ సిటీ IFSC - బీమా, రీఇన్సూరెన్స్ సామర్థ్య నిర్మాణం.
- మానసిక ఆరోగ్య బ్రిక్స్ నెట్‌వర్క్‌కు సమన్వయ కేంద్రం: నిమ్‌హాన్స్; బ్రిక్స్ ఆరోగ్య రోడ్‌మ్యాప్ 2026–2029.
- బ్రిక్స్ మహిళా మంత్రుల సమావేశం కొచ్చిలో జరిగింది; 2027 చైర్‌షిప్, 19వ సదస్సు చైనా.
మెయిన్స్ కోణం
విస్తరించిన బ్రిక్స్‌లో భారత నాలుగో చైర్‌షిప్ (సెప్టెంబర్ 12–13, న్యూఢిల్లీ) బహుపాక్షిక దౌత్యాన్ని 'డెలివరబుల్స్' వైపు మలుపు తిప్పే ప్రయత్నంగా చూడవచ్చు. కారణాలు: సభ్యత్వ విస్తరణతో ఆర్థిక నిర్మాణాలు, నియంత్రణ వ్యవస్థలు, ప్రాధాన్యాలు భిన్నంగా ఉండటం వల్ల ఒకే నమూనా అన్ని దేశాలకు సరిపోదు; అందుకే డిక్లరేషన్ సంప్రదింపులు, ఏకాభిప్రాయం, జాతీయ పరిస్థితులను పునరుద్ఘాటించింది - ఇది పరిమితి కాదు, రూపకల్పన సూత్రం. అమలు పరిణామాలు: 30 నగరాల్లో 400కు పైగా సమావేశాలతో దౌత్యం విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధన సంస్థలు, వ్యాపార సంస్థలకు విస్తరించింది; 37 డీప్-టెక్ స్టార్టప్‌ల ఎక్స్‌పో దౌత్య వేదికను వాణిజ్య ప్రవేశ ద్వారంగా మార్చే ప్రయోగం; ఇంక్యుబేటర్ నెట్‌వర్క్, సైన్స్ రిపోజిటరీ, క్వాంటం, డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్, సబ్‌మెరైన్ కేబుళ్లు, ఏఐ - రిస్క్‌లను గుర్తిస్తూనే సహకారం. ఆర్థిక రంగంలో దృక్పథం ఆచరణాత్మకం, దశలవారీ: ఎకనామిక్ పార్టనర్‌షిప్ 2030, చెల్లింపు వ్యవస్థల ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీ, స్థానిక కరెన్సీ సెటిల్‌మెంట్, కొత్త పెట్టుబడి వేదికపై ఏకాభిప్రాయ-ఆధారిత చర్చలు, బ్రిక్స్ టాక్స్ సపోర్ట్ నెట్‌వర్క్ వంటి తక్కువ కనిపించే కానీ కీలక సహకారం. ముందుకు దారి: సాంకేతిక పని, సమన్వయం కొనసాగింపు; ఐరాస సంస్కరణ, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల ప్రాతినిధ్యం కోసం ఒత్తిడి; గ్రెయిన్ ఎక్స్ఛేంజ్, స్టార్టప్ ఫండ్ వంటి ప్రతిపాదనలను నిర్దిష్ట రూపంలోకి తేవడం; మరీ ముఖ్యంగా 2027లో చైనా చైర్‌షిప్‌కు అప్పగింత తర్వాత ఈ కార్యక్రమాలు మనుగడ సాధించేలా చూడటం.
కీలక పదాలు
- బ్రిక్స్ చైర్‌షిప్ (అధ్యక్ష బాధ్యతలు)
- ఏడాదిపాటు బ్రిక్స్ ఎజెండా, సమావేశాలు, సదస్సు నిర్వహణ బాధ్యత; భారత్ నాలుగోసారి (2012, 2016, 2021, 2026) చేపట్టింది.
- న్యూఢిల్లీ డిక్లరేషన్
- 18వ సదస్సు ఫలిత పత్రం; సార్వభౌమ సమానత్వం, పరస్పర గౌరవం, ఏకాభిప్రాయం, మరింత ప్రాతినిధ్య బహుపాక్షిక వ్యవస్థను పునరుద్ఘాటించింది.
- బ్రిక్స్ భారత్ ఇన్నోవేట్స్ ఎక్స్‌పోజిషన్
- భరత్ మండపంలో జరిగిన ప్రదర్శన; 37 భారతీయ డీప్-టెక్ స్టార్టప్‌లను బ్రిక్స్ దేశాల పెట్టుబడిదారులు, సంస్థలకు పరిచయం చేసింది.
- స్ట్రాటజీ ఫర్ బ్రిక్స్ ఎకనామిక్ పార్టనర్‌షిప్ 2030
- భవిష్యత్ రంగాల కార్యక్రమాలకు ఆధారమైన బ్రిక్స్ ఆర్థిక భాగస్వామ్య వ్యూహ చట్రం; దీని పురోగతిని డిక్లరేషన్ ప్రశంసించింది.
- బ్రిక్స్ రిస్క్ ల్యాబ్
- బీమా, రీఇన్సూరెన్స్ రంగంలో సామర్థ్య నిర్మాణానికి గిఫ్ట్ సిటీ IFSCలో ఏర్పాటు చేయాలని భారత్ ప్రతిపాదించిన వేదిక.
- బ్రిక్స్ ప్లస్ / ఔట్‌రీచ్ డైలాగ్
- భాగస్వామ్య దేశాలను భాగస్వామ్యం చేసేందుకు భారత్ నిర్వహించిన సంప్రదింపులు; గ్లోబల్ సౌత్ ప్రాధాన్యాలను ముందుకు తీసుకెళ్లడం లక్ష్యం.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- విస్తరించిన బ్రిక్స్‌లో ఏకాభిప్రాయ-ఆధారిత నిర్ణయ ప్రక్రియ బలమా, బలహీనతా? 18వ సదస్సు న్యూఢిల్లీ డిక్లరేషన్ ఆధారంగా చర్చించండి.
- 'దౌత్యం ఇకపై విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖల గుత్తాధిపత్యం కాదు' - 30 నగరాల్లో 400కు పైగా బ్రిక్స్ సమావేశాలు, డీప్-టెక్ స్టార్టప్ ఎక్స్‌పో ఉదాహరణలతో ఈ వాదనను పరిశీలించండి.
- స్థానిక కరెన్సీల్లో వాణిజ్య సెటిల్‌మెంట్, చెల్లింపు వ్యవస్థల ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీపై బ్రిక్స్ దశలవారీ విధానం ఎందుకు అనుసరిస్తోంది? అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు దీని ప్రయోజనాలు, పరిమితులు ఏమిటి?
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.