జాతీయం జగదల్‌పూర్

ఝీరం లోయ దాడి నెలల ముందే పక్కా ప్రణాళిక: ఎన్‌ఐఏ కోర్టు

2013లో ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని ఝీరం లోయలో కాంగ్రెస్ నేతల కాన్వాయ్‌పై జరిగిన మావోయిస్టు దాడిలో 27 మంది మరణించారు. ఈ దాడికి నెలల ముందే పథక రచన జరిగిందని జగదల్‌పూర్ ప్రత్యేక ఎన్‌ఐఏ కోర్టు తీర్పు వెల్లడించింది. మే 25, 2013 దాడికి మూడు నెలల ముందు సీపీఐ (మావోయిస్టు) దక్షిణ ప్రాంతీయ ఐక్య కమాండ్ సమావేశంలో కుట్ర జరిగిందని, రూట్ సర్వేలు, క్యాడర్ సమీకరణ, రిహార్సల్ నిర్వహించారని పేర్కొంది. సెప్టెంబర్ 16 తీర్పులో 10 మంది దోషులకు మరణశిక్ష విధించారు.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 19 సెప్టెం, 2026 8:28 AM IST

మూలం

Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#jhiram valley#maoists#nia court#chhattisgarh#death sentence

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

The 2013 Jhiram Valley attack on a Congress convoy killed 27 people. — Figure appears in source, attributed to the NIA court judgment.
The conspiracy was hatched about three months earlier at a CPI (Maoist) South Regional Unified Command meeting held February 16-25. — Attributed to the September 16 verdict uploaded to the court website on Friday.
A rehearsal was held in a forest near Ekkam-Chakpal six to seven days before the attack. — Attributed to the court order citing NIA investigation and witness testimony.
The court sentenced 10 surviving convicts to death; 27 accused remain absconding. — Figures and names appear in source, attributed to the court order.
Around 100 armed Maoists set up temporary command centres; one witness estimated 150-200 attackers. — Source presents these as differing accounts from the order and witness testimony; retain both as estimates.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

ఝీరం లోయ దాడి ఛత్తీస్‌గఢ్ రాజకీయాల్లో ఒక తరం కాంగ్రెస్ నాయకత్వాన్ని ఒకే రోజులో తుడిచిపెట్టిన ఘటన — అందుకే ఈ తీర్పు న్యాయపరమైనదే కాక, రాజకీయంగానూ బరువైనది. కోర్టు ఇది నెలల ముందే జరిగిన పక్కా కుట్ర అని, మహేంద్ర కర్మను లక్ష్యంగా చేసుకున్నారని నిర్ధారించడం — సల్వా జుడుం చుట్టూ ఏళ్ల తరబడి సాగిన రాజకీయ వాదనను తిరిగి తెరపైకి తెస్తుంది. 27 నిందితులు ఇంకా పరారీలో ఉన్నారన్న అంశం, 'పెద్ద కుట్రదారులు ఎవరు' అనే ప్రశ్నను సజీవంగా ఉంచుతుంది.

ఒకే దాడిలో నంద్‌కుమార్ పటేల్, మహేంద్ర కర్మ వంటి రాష్ట్ర స్థాయి కాంగ్రెస్ నాయకులు మరణించడం పార్టీ సంస్థాగత నిర్మాణంపై దీర్ఘకాలిక ప్రభావం చూపిన ఘటన, దాని జ్ఞాపకం ఇప్పటికీ రాజకీయంగా చురుకుగా ఉంది.
తీర్పులో 'కర్మ ఎక్కడ?' అనే వాంగ్మూలాలు, సల్వా జుడుం నేపథ్యం ప్రస్తావన — ఆ ప్రచారం సమర్థనీయమా కాదా అనే పాత చర్చను పార్టీల మధ్య తిరిగి రేపే అవకాశం ఉంది.
10 మందికి మరణశిక్ష పడినా, ప్రధాన నిందితులతో సహా 27 మంది పరారీలో ఉన్నారని కోర్టు పేర్కొనడం — దర్యాప్తు అసంపూర్ణతపై విమర్శలకు, 'పెద్దవాళ్లు తప్పించుకున్నారా' అనే రాజకీయ ఆరోపణలకు చోటిస్తుంది.
నిందితులు భయంతో సహకరించిన గ్రామస్థులేనన్న డిఫెన్స్ వాదనను కోర్టు తోసిపుచ్చడం — బస్తర్‌లో స్థానికుల పాత్ర, మానవ హక్కుల కోణంపై వేర్వేరు రాజకీయ వర్గాల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలకు కారణమవుతుంది.
ఈ కేసు కాంగ్రెస్, బీజేపీ ఇద్దరికీ రాజకీయ పనిముట్టు — ఒకరికి అమరత్వ కథనం, మరొకరికి మావోయిస్టు వ్యతిరేక కఠిన వైఖరికి సమర్థన.

గమనించాల్సినవి — దోషులు హైకోర్టులో అప్పీలుకు వెళ్లడం, పరారీలో ఉన్న నిందితుల అరెస్టు పురోగతి, మరీ ముఖ్యంగా కాంగ్రెస్ ఏళ్ల తరబడి కోరుతున్న 'విస్తృత కుట్ర' దర్యాప్తు డిమాండ్ తిరిగి ఊపందుకుంటుందా అన్నది గమనించాలి.

ఈ కథనం కోర్టు తీర్పులోని వివరాలను మాత్రమే తెలుపుతుంది; దాడి వెనుక ఏదైనా రాజకీయ కోణం, భద్రతా వైఫల్యంపై బాధ్యత, లేదా ఏ పార్టీ ఎలా స్పందిస్తుందన్న విషయాలను ఇది నిర్ధారించదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 9 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

2013 మే 25న ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని సుక్మా-జగదల్‌పూర్ జాతీయ రహదారిపై ఝీరం లోయలో కాంగ్రెస్ "పరివర్తన్ యాత్ర" కాన్వాయ్‌పై సీపీఐ (మావోయిస్టు) దాడి చేసి 27 మందిని చంపింది; మృతుల్లో సల్వా జుడుం నేత మహేంద్ర కర్మ, రాష్ట్ర కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు నంద్‌కుమార్ పటేల్, అతని కుమారుడు దినేశ్ పటేల్ ఉన్నారు. ఈ కేసును ఎన్‌ఐఏ దర్యాప్తు చేసి 2014లో, 2015లో చార్జిషీట్లు దాఖలు చేసింది. సెప్టెంబరు 16న జగదల్‌పూర్ ప్రత్యేక ఎన్‌ఐఏ కోర్టు 10 మంది దోషులకు మరణశిక్ష విధించింది; శుక్రవారం వెబ్‌సైట్‌లో అప్‌లోడ్ చేసిన సవివర తీర్పు, దాడి నెలల తరబడి ప్రణాళికతో జరిగిన కుట్ర అని పేర్కొంది.

ముఖ్యాంశాలు

2013 మే 25 ఝీరం లోయ దాడిలో 27 మంది మరణించారు; జగదల్‌పూర్ ప్రత్యేక ఎన్‌ఐఏ కోర్టు సెప్టెంబరు 16 తీర్పులో ప్రాణాలతో ఉన్న 10 మంది దోషులకు మరణశిక్ష విధించింది.
దాడికి సుమారు మూడు నెలల ముందు, ఫిబ్రవరి 16–25 మధ్య జరిగిన సీపీఐ (మావోయిస్టు) దక్షిణ ప్రాంతీయ ఐక్య కమాండ్ సమావేశంలో కుట్ర రూపుదిద్దుకుంది.
ఝీరం లోయ ప్రాంతం మావోయిస్టుల దర్భా డివిజనల్ కమిటీ పరిధిలో ఉండేది; అది దండకారణ్య స్పెషల్ జోనల్ కమిటీ (డీకేఎస్‌జెడ్‌సీ) కింద పనిచేసేది. ఆపరేషన్ బాధ్యత బర్సే సుక్కా అలియాస్ దేవాకు అప్పగించారు.
కోలెంగ్ గ్రామం నుంచి సుమారు 50 కిలోల బరువున్న 25 బియ్యం బస్తాలు సేకరించి, కందనార్‌లోని మహాదేవ్ నాగ్ ఇంట్లో నిల్వ చేశారు.
మే 22, 23 రాత్రుల్లో సుమారు 100 మంది సాయుధ మావోయిస్టులు రోడ్డుకు ఇరువైపులా తాత్కాలిక కమాండ్ కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేశారు; ఏకే సిరీస్ రైఫిల్స్, ఎస్‌ఎల్‌ఆర్, ఎల్‌ఎంజీ, .303 రైఫిల్స్, గ్రెనేడ్లు వాడారు.
రోడ్డుపై చెట్లు కూల్చి కాన్వాయ్‌ను ఆపారు; సుమారు 8–9 కిలోల పీఈటీఎన్, టీఎన్‌టీ పేలుడు పదార్థాలు అమర్చారు. వాహనాలపై సుమారు 206 బుల్లెట్ గుర్తులను దర్యాప్తుదారులు లెక్కించారు.
దాడిలో తొమ్మిది ఏకే-47 రైఫిల్స్, ఏడు ఇన్సాస్ రైఫిల్స్, నాలుగు 9-ఎంఎం పిస్టల్స్, రెండు ఎస్‌ఎల్‌ఆర్‌లు దోచుకున్నారని దర్యాప్తులో తేలింది.
ఎన్‌ఐఏ 2014లో చార్జిషీట్, 2015లో 32 మంది పరారీలో ఉన్న నిందితులపై సప్లిమెంటరీ చార్జిషీట్ దాఖలు చేసింది; 27 మంది నిందితులు ఇంకా పరారీలో ఉన్నారు.

కాలక్రమం

2013 ఫిబ్రవరి 16–25సీపీఐ (మావోయిస్టు) దక్షిణ ప్రాంతీయ ఐక్య కమాండ్ సమావేశంలో దాడికి కుట్ర; ప్రత్యేక బృందం ఏర్పాటు.
దాడికి 6–7 రోజుల ముందుఎక్కం-చక్‌పాల్ సమీప అడవిలో సురేందర్, జయలాల్, దేవా, వినోద్, హేమ్లా మాసా, సోనాధర్ ఆధ్వర్యంలో రిహార్సల్.
2013 మే 22చందమేట గ్రామ సమావేశంలో సుమారు 50 మంది జన మిలీషియా సభ్యులకు బియ్యం, వంట సామగ్రి తరలింపు ఆదేశాలు.
2013 మే 22, 23 రాత్రులుసుమారు 100 మంది సాయుధ మావోయిస్టులు రోడ్డుకు ఇరువైపులా తాత్కాలిక కమాండ్ కేంద్రాలు ఏర్పాటు.
2013 మే 23సామగ్రి తరలించిన గ్రామస్తులు మావోయిస్టులతోనే ఉండి వంట, కట్టెలు సేకరణ వంటి పనులు చేయాల్సి వచ్చింది.
2013 మే 25సుక్మాలో పరివర్తన్ యాత్ర సభ 2.30కి ముగిసింది; అజిత్ జోగి హెలికాప్టర్‌లో వెళ్లారు; 3 గంటలకు బయలుదేరిన కాన్వాయ్ 3.30–4.20 మధ్య ఝీరం లోయకు చేరింది; సాయంత్రం 6–6.30 వరకు కాల్పులు.
2016 జూన్ఎన్‌ఐఏ జోగా మడ్కామిని అరెస్టు చేసింది.
2019 నవంబరుసుమిత్ర అలియాస్ ఆయతి మోడియంను అరెస్టు చేసి కేసులో చేర్చారు.
2025 సెప్టెంబరు 16 (తీర్పు తేదీ)ప్రత్యేక ఎన్‌ఐఏ కోర్టు 10 మంది దోషులకు మరణశిక్ష; సవివర తీర్పు శుక్రవారం వెబ్‌సైట్‌లో అప్‌లోడ్.

ఎవరికి సంబంధం

ఎన్‌ఐఏ (జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ) — దర్యాప్తు, 2014/2015 చార్జిషీట్లు; కుట్ర, టీసీఓసీ లింక్ నిరూపణ; 27 మంది పరారీ నిందితులను పట్టుకోవడం మిగిలి ఉంది.
ప్రత్యేక ఎన్‌ఐఏ కోర్టు, జగదల్‌పూర్ — "అత్యంత అరుదైన" కేసుగా పరిగణించి 10 మందికి మరణశిక్ష విధించడం; సాక్ష్యాల ఆధారంగా దాడి పునర్నిర్మాణం.
10 మంది దోషులు (ప్రమీల మోడియం, చైతు లేకం, సుమిత్ర పునెం, ముక్కా మండావి, కవాసి కోసా, ఆయత మడ్కం, మడ్కామి దేవా, జోగా మడ్కామి, బంజామి సన్నా, మహాదేవ్ నాగ్) — మరణశిక్ష; సుమారు 12 ఏళ్ల జ్యుడీషియల్ కస్టడీ, నేర చరిత్ర లేమి, పునరావాస అవకాశం వాదనలు తిరస్కరణ.
కాంగ్రెస్ పార్టీ, బాధిత కుటుంబాలు — మహేంద్ర కర్మ, నంద్‌కుమార్ పటేల్, దినేశ్ పటేల్ సహా నేతల హత్య; ప్రాణాలతో బయటపడిన కవాసి లఖ్మా, ఫూలో దేవి నేతాం.
సీపీఐ (మావోయిస్టు) / డీకేఎస్‌జెడ్‌సీ — నిషేధిత సంస్థ; డీకేఎస్‌జెడ్‌సీ ప్రతినిధి ఇమెయిల్, వాయిస్ మెసేజ్ ద్వారా బాధ్యత స్వీకరించి కర్మను శిక్షించడానికే దాడి అని పేర్కొన్నట్టు తీర్పు.
స్థానిక గ్రామస్తులు, జన మిలీషియా/సంఘం సభ్యులు — సామగ్రి తరలింపు, వంట పనుల్లో పాల్గొనడం; "భయంతో సహకరించాం" అనే డిఫెన్స్ వాదనను కోర్టు తిరస్కరించింది.

ఎందుకు ముఖ్యం

భారత రాజకీయ చరిత్రలో ఒక రాష్ట్ర పార్టీ నాయకత్వాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకున్న అత్యంత ఘోర వామపక్ష తీవ్రవాద దాడి ఇది; తీర్పు ఆ దాడి యాదృచ్ఛికం కాదని, నెలల ప్రణాళిక, రూట్ సర్వే, రిహార్సల్, గ్రామస్థాయి లాజిస్టిక్స్‌తో జరిగిన సంఘటిత కుట్ర అని న్యాయపరంగా నమోదు చేసింది. ఇది మావోయిస్టు సంస్థాగత నిర్మాణం (డీకేఎస్‌జెడ్‌సీ, డివిజనల్ కమిటీలు, జన మిలీషియా) ఎలా పనిచేస్తుందో, యూఏపీఏ కింద విచారణలో సాక్ష్య సవాళ్లను, 12 ఏళ్ల జాప్యాన్ని కూడా బయటపెడుతుంది. 27 మంది నిందితులు ఇంకా పరారీలో ఉండటం అసంపూర్ణ న్యాయాన్ని సూచిస్తుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

ఝీరం లోయ దాడి: 2013 మే 25, ఛత్తీస్‌గఢ్ (సుక్మా-జగదల్‌పూర్ జాతీయ రహదారి), 27 మంది మృతి.
కేసు నమోదు: దర్భా పోలీస్ స్టేషన్‌లో ఐపీసీ, ఆర్మ్స్ యాక్ట్, ఎక్స్‌ప్లోజివ్ సబ్‌స్టాన్సెస్ యాక్ట్, యూఏపీఏ కింద.
మావోయిస్టు నిర్మాణం: దర్భా డివిజనల్ కమిటీ → దక్షిణ ప్రాంతీయ ఐక్య కమాండ్ → దండకారణ్య స్పెషల్ జోనల్ కమిటీ (డీకేఎస్‌జెడ్‌సీ).
టీసీఓసీ (టాక్టికల్ కౌంటర్ ఒఫెన్సివ్ క్యాంపెయిన్) భాగంగా దాడి ప్రణాళిక అని ఎన్‌ఐఏ పేర్కొంది.
మహేంద్ర కర్మ సల్వా జుడుం మావోయిస్టు వ్యతిరేక ఉద్యమ ప్రముఖ నేత; మావోయిస్టుల దీర్ఘకాల లక్ష్యం.
పేలుడు పదార్థాలు: సుమారు 8–9 కిలోల పీఈటీఎన్ మరియు టీఎన్‌టీ; వాహనాలపై 206 బుల్లెట్ గుర్తులు.

మెయిన్స్ కోణం

ఝీరం లోయ తీర్పు వామపక్ష తీవ్రవాదం (ఎల్‌డబ్ల్యూఈ) కేవలం ఆకస్మిక హింస కాదని, ఒక సంస్థాగత, సైనిక తరహా ప్రణాళికా వ్యవస్థ అని చూపుతుంది: ఫిబ్రవరి 16–25 దక్షిణ ప్రాంతీయ ఐక్య కమాండ్ సమావేశంలో కుట్ర, దర్భా డివిజనల్ కమిటీకి బాధ్యత, రహదారి రెక్కీ, ఎక్కం-చక్‌పాల్ అడవిలో రిహార్సల్, 25 బియ్యం బస్తాల లాజిస్టిక్స్, 50 మంది జన మిలీషియా, 100 మంది సాయుధ క్యాడర్, 8–9 కిలోల పీఈటీఎన్/టీఎన్‌టీ, ఆయుధాల దోపిడీ. ఇది ఎల్‌డబ్ల్యూఈ వ్యాప్తికి కారణాలైన స్థానిక గ్రామాల ఆధారిత సహకార నెట్‌వర్క్‌లు, సల్వా జుడుం వంటి ప్రతిఘటన ఉద్యమాలు సృష్టించిన ప్రతీకార చక్రం, వీఐపీ కాన్వాయ్‌ల మార్గ భద్రతా వైఫల్యాలను ప్రశ్నిస్తుంది. మరోవైపు, "భయంతో సహకరించాం" అనే డిఫెన్స్ వాదనను కోర్టు తిరస్కరించి, 12 ఏళ్ల కస్టడీ, నేర చరిత్ర లేమి వంటి ఉపశమన అంశాలను అధిగమించే తీవ్రతర అంశాలున్నాయని "అత్యంత అరుదైన" కేసుగా మరణశిక్ష విధించడం — ఆదివాసీ ప్రాంతాల్లో బలవంతపు భాగస్వామ్యం, పునరావాసం, శిక్షా విధానం మధ్య నైతిక చర్చను లేవనెత్తుతుంది. ముందుకు వెళ్లే మార్గం: పరారీలో ఉన్న 27 మంది నిందితుల అరెస్టు, విచారణ వేగవంతం, ఇంటెలిజెన్స్-ఆధారిత మార్గ భద్రత, జన మిలీషియా స్థాయిలో లొంగుబాటు-పునరావాస విధానాల బలోపేతం.

కీలక పదాలు

ఎన్‌ఐఏ (జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ): ఉగ్రవాద/తీవ్రవాద కేసులను దర్యాప్తు చేసే కేంద్ర సంస్థ; ఈ కేసులో 2014, 2015లో చార్జిషీట్లు దాఖలు చేసింది.
డీకేఎస్‌జెడ్‌సీ: దండకారణ్య స్పెషల్ జోనల్ కమిటీ — మావోయిస్టుల ప్రాంతీయ అత్యున్నత విభాగం; దక్షిణ ప్రాంతీయ ఐక్య కమాండ్ దీని కింద పనిచేసేది.
టీసీఓసీ: టాక్టికల్ కౌంటర్ ఒఫెన్సివ్ క్యాంపెయిన్ — మావోయిస్టుల దాడుల ప్రచార ప్రణాళిక; ఝీరం దాడి దీని భాగమని ఎన్‌ఐఏ పేర్కొంది.
జన మిలీషియా / సంఘం సభ్యులు: మావోయిస్టులకు లాజిస్టిక్స్, సమాచారం, తరలింపులో సహకరించే గ్రామస్థాయి సహాయక శ్రేణులు.
సల్వా జుడుం: ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో మావోయిస్టు వ్యతిరేక ఉద్యమం; దీని ప్రముఖ నేత మహేంద్ర కర్మ మావోయిస్టుల దీర్ఘకాల లక్ష్యం.
"అత్యంత అరుదైన" (rarest of rare): మరణశిక్ష విధించడానికి ఉపయోగించే న్యాయ ప్రమాణం; ప్రాసిక్యూషన్ ఈ కేసు ఆ కేటగిరీలోకి వస్తుందని వాదించింది.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ఝీరం లోయ తీర్పు వెల్లడించిన మావోయిస్టు సంస్థాగత నిర్మాణం, ప్రణాళికా విధానాన్ని విశ్లేషించి, వామపక్ష తీవ్రవాద నియంత్రణలో ఇంటెలిజెన్స్ వైఫల్యాల పాత్రను చర్చించండి.
"భయంతో సహకరించిన గ్రామస్తులు" అనే వాదనను కోర్టు తిరస్కరించింది — ఆదివాసీ ప్రాంతాల్లో బలవంతపు భాగస్వామ్యం, శిక్ష, పునరావాసం మధ్య సమతుల్యతను ఎలా సాధించాలి?
యూఏపీఏ వంటి చట్టాల కింద జరిగే విచారణల్లో 12 ఏళ్ల జాప్యం, 27 మంది నిందితులు పరారీలో ఉండటం — భారత క్రిమినల్ న్యాయ వ్యవస్థకు ఇవి ఎలాంటి సవాళ్లను సూచిస్తాయి?

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తడీయూఎస్‌యూ ఓట్ల లెక్కింపు ప్రారంభం; ఏబీవీపీ, ఎన్‌ఎస్‌యూఐ మధ్య పోటీ →

← అన్ని వార్తలు