సీఈసీ జ్ఞానేష్ కుమార్ తొలగింపుకు ప్రతిపక్షాల మూడో ప్రయత్నం

ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేష్ కుమార్ తొలగింపు కోరుతూ లోక్‌సభ, రాజ్యసభలలో కొత్త నోటీసులు ఇవ్వడానికి ప్రతిపక్ష పార్టీలు సిద్ధమవుతున్నాయని, ఇది మూడో ప్రయత్నమని సమాచారం. వచ్చే వారం ఈ నోటీసులు అందజేసే అవకాశం ఉంది. ఏప్రిల్ 24న 73 మంది రాజ్యసభ ఎంపీలు ఇచ్చిన నోటీసు ఇప్పటికే పెండింగ్‌లో ఉంది. ఓటర్ జాబితాల ఎస్‌ఐఆర్‌లో పక్షపాతం ఆరోపిస్తూ 130 లోక్‌సభ, 63 రాజ్యసభ సభ్యులు ఇచ్చిన తొలి నోటీసును ఏప్రిల్ 7న తిరస్కరించారు.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 25 సెప్టెం, 2026 3:47 AM IST

మూలం

Times of India — Top · అసలు వార్త చదవండి ↗

#election commission#opposition#parliament#cec gyanesh kumar#removal motion

డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Opposition parties are preparing fresh notices in both Houses for CEC Gyanesh Kumar's removal, their third such attempt. — Attributed only to unnamed 'sources' in the source text; no on-record confirmation given.
A notice signed by 73 Rajya Sabha opposition MPs on April 24 is pending in the upper House. — Figure and date appear in the source; no document or official cited.
Jairam Ramesh said on Wednesday that new notices would be submitted if the government holds a special session, as the monsoon session has not been prorogued. — Attributed on record to the Congress general secretary.
The first notice, signed by 130 Lok Sabha and 63 Rajya Sabha members over alleged partisanship in the SIR of electoral rolls, was rejected on April 7. — Figures and date appear in the source; rejection attributed to the LS Speaker and RS chairperson.
The proposed notice will include issues raised in a recent Indian Express report. — Attributed to unnamed sources; contents of the cited report are not detailed.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

సీఈసీ తొలగింపు నోటీసు ఆమోదం పొందే అవకాశం ఆచరణలో చాలా తక్కువ అని ప్రతిపక్షాలకూ తెలుసు — అంకెల బలం వారికి లేదు. అయినా మూడోసారి ప్రయత్నించడం అంటే లక్ష్యం ఫలితం కాదు, రాజకీయ సందేశం. ఎస్‌ఐఆర్ ఓటర్ జాబితాల వివాదాన్ని పార్లమెంటు రికార్డులోకి, తద్వారా జాతీయ చర్చలోకి తీసుకురావడం, అదే సమయంలో విడివిడిగా ఉన్న విపక్ష పార్టీలను ఒకే అంశంపై ఒక్క తాటిపైకి తేవడం ఇందులోని అసలు వ్యూహం.

రెండు సభల్లోనూ అవసరమైన మెజారిటీ ప్రతిపక్షాలకు లేదు కాబట్టి ఇది ఫలితం కోసం కాక ప్రచారం కోసం చేసే రాజకీయ చర్యగా కనిపిస్తోంది.
ఏప్రిల్ 7న తొలి నోటీసు తిరస్కరణ, ఏప్రిల్ 24 నోటీసు పెండింగ్‌లో ఉండడం — ఈ రెండూ 'మా గొంతు నొక్కుతున్నారు' అనే ప్రతిపక్ష కథనానికి ముడిసరుకు అవుతున్నాయి.
130 లోక్‌సభ, 63 రాజ్యసభ సంతకాల నుంచి 73 రాజ్యసభ సంతకాల వరకు — సంఖ్యలే ప్రతిపక్ష ఐక్యతకు కొలమానంగా మారాయి, కొత్త నోటీసుపై ఎన్ని సంతకాలు పడతాయో అదే అసలు పరీక్ష.
టీఎంసీ 'ఉడుత పాత్ర' వ్యాఖ్య, కాంగ్రెస్ ప్రకటన — ఈ అంశంపై నాయకత్వ స్థానం కోసం విపక్షంలోనే అంతర్గత పోటీ ఉన్నట్టు సూచిస్తోంది.
అధికార పక్షం దృష్టికోణం నుంచి చూస్తే, ఎన్నికల సంస్థను రాజకీయం చేస్తున్నారని, ఓటమి భయంతో ముందస్తు సాకులు వెతుకుతున్నారని ప్రతివాదన చేసే అవకాశం ఉంది.

గమనించాల్సినవి — ప్రత్యేక సమావేశం జరిగితే కొత్త నోటీసుపై ఎన్ని పార్టీలు, ఎంత మంది ఎంపీలు సంతకాలు చేస్తారు — ప్రత్యేకించి కాంగ్రెస్‌కు దూరంగా ఉంటున్న పార్టీలు కలుస్తాయా అన్నది కీలకం.

నోటీసు ఇంకా దాఖలు కాలేదు; ఆరోపణల నిజానిజాలు, జ్ఞానేష్ కుమార్ లేదా ఎన్నికల సంఘం వివరణ, ప్రభుత్వం ప్రత్యేక సమావేశం నిర్వహిస్తుందా లేదా అన్నది ఈ కథనం నిర్ధారించలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 5 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (సీఈసీ) జ్ఞానేష్ కుమార్‌ను పదవి నుంచి తొలగించాలని కోరుతూ ప్రతిపక్ష పార్టీలు పార్లమెంటు ఉభయ సభలలో తీర్మానం ప్రవేశపెట్టేందుకు మూడోసారి ప్రయత్నిస్తున్నాయి. ఓటర్ జాబితాల స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (ఎస్ఐఆర్) ప్రక్రియలో పక్షపాతం, ఏకపక్ష వైఖరి అవలంబించారని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. ఏప్రిల్ 7న ఇచ్చిన తొలి నోటీసును లోక్‌సభ స్పీకర్, రాజ్యసభ చైర్‌పర్సన్ తిరస్కరించారు; ఏప్రిల్ 24న 73 మంది రాజ్యసభ ఎంపీలు ఇచ్చిన రెండో నోటీసు ఇంకా పెండింగ్‌లో ఉంది. ఇప్పుడు నిపుణుల పరిశీలనతో కొత్త నోటీసులను వచ్చే వారం సమర్పించే అవకాశం ఉందని సమాచారం.

ముఖ్యాంశాలు

సీఈసీ జ్ఞానేష్ కుమార్ తొలగింపు తీర్మానం కోసం ప్రతిపక్షాల ఇది మూడో ప్రయత్నం అని సమాచార వర్గాలు తెలిపాయి.
కొత్త నోటీసులను నిపుణులు ముసాయిదా రూపొందించి పరిశీలిస్తున్నారు; వచ్చే వారంలో సమర్పించే అవకాశం ఉంది.
ఏప్రిల్ 24న 73 మంది ప్రతిపక్ష రాజ్యసభ ఎంపీలు ఇచ్చిన తొలగింపు నోటీసు ఇప్పటికే రాజ్యసభలో పెండింగ్‌లో ఉంది.
ఏప్రిల్ 7న ఇచ్చిన తొలి నోటీసుపై 130 మంది లోక్‌సభ, 63 మంది రాజ్యసభ సభ్యులు సంతకాలు చేశారు; దానిని స్పీకర్, చైర్‌పర్సన్ తిరస్కరించారు.
ఓటర్ జాబితాల స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (ఎస్ఐఆర్)లో పక్షపాతం, ఏకపక్ష వైఖరి ఆరోపణలే తొలి నోటీసుకు ఆధారం.
వర్షాకాల సమావేశాలు ప్రొరోగ్ కాలేదని, ప్రభుత్వం ప్రత్యేక సమావేశం నిర్వహిస్తే కొత్త నోటీసులు ఇస్తామని కాంగ్రెస్ ప్రధాన కార్యదర్శి జైరాం రమేశ్ బుధవారం చెప్పారు.
ప్రతిపాదిత కొత్త నోటీసులో ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ ఇటీవలి నివేదికలో లేవనెత్తిన అంశాలు చేర్చుతారని గురువారం సమాచార వర్గాలు తెలిపాయి.
"తోటలో ఉడుత పాత్ర పోషించడానికి టీఎంసీ సంతోషంగా ఉంది. ప్రతిపక్షం ఐక్యంగా, వేగంగా వ్యవహరించాలి" అని టీఎంసీ ఎంపీ డెరెక్ ఓబ్రియన్ అన్నారు.

కాలక్రమం

ఏప్రిల్ 7ఎస్ఐఆర్‌లో పక్షపాతం ఆరోపిస్తూ 130 లోక్‌సభ, 63 రాజ్యసభ సభ్యులు సంతకాలు చేసిన తొలి నోటీసును లోక్‌సభ స్పీకర్, రాజ్యసభ చైర్‌పర్సన్ తిరస్కరించారు.
ఏప్రిల్ 2473 మంది ప్రతిపక్ష రాజ్యసభ ఎంపీలు సీఈసీ తొలగింపు కోరుతూ నోటీసు ఇచ్చారు; అది రాజ్యసభలో పెండింగ్‌లో ఉంది.
బుధవారంప్రత్యేక సమావేశం జరిగితే ఉభయ సభల ప్రతిపక్ష ఎంపీలు కొత్త నోటీసులు ఇస్తారని జైరాం రమేశ్ ప్రకటించారు.
గురువారంకొత్త నోటీసులో ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదిక అంశాలు చేరుస్తారని సమాచార వర్గాలు వెల్లడించాయి.
వచ్చే వారం (అంచనా)లోక్‌సభ, రాజ్యసభలలో కొత్త తొలగింపు నోటీసులు సమర్పించే అవకాశం.

ఎవరికి సంబంధం

సీఈసీ జ్ఞానేష్ కుమార్ — తొలగింపు తీర్మానం లక్ష్యంగా ఉన్న వ్యక్తి; పదవి, విశ్వసనీయత ప్రశ్నార్థకం.
ప్రతిపక్ష పార్టీలు (కాంగ్రెస్, టీఎంసీ తదితరాలు) — ఎస్ఐఆర్‌పై ఆరోపణలను పార్లమెంటు వేదికపై నిలబెట్టడం, ఐక్యత ప్రదర్శించడం.
లోక్‌సభ స్పీకర్, రాజ్యసభ చైర్‌పర్సన్ — నోటీసుల ఆమోదం లేదా తిరస్కరణపై నిర్ణయాధికారం; ఏప్రిల్ 7న తొలి నోటీసును తిరస్కరించారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం — వర్షాకాల సమావేశాలు ప్రొరోగ్ కాని నేపథ్యంలో ప్రత్యేక సమావేశం నిర్వహించాలా లేదా అనే నిర్ణయం.
ఓటర్లు — ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియ ద్వారా ఓటర్ జాబితాల్లో పేర్ల చేరిక/తొలగింపు ప్రభావం.

ఎందుకు ముఖ్యం

ఎన్నికల కమిషన్ తటస్థతపై ప్రశ్నలు ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియ విశ్వసనీయతను నేరుగా తాకుతాయి. సీఈసీ తొలగింపు కోరే తీర్మానం అరుదైన రాజ్యాంగ ప్రక్రియ కాబట్టి, ప్రతిపక్షాల మూడో ప్రయత్నం పార్లమెంటు అధ్యక్ష పీఠాల విచక్షణాధికారం, ప్రతిపక్ష ఐక్యత సామర్థ్యాన్ని పరీక్షిస్తుంది. ఓటర్ జాబితాల ఎస్ఐఆర్‌పై వివాదం ఎన్నికల సంస్కరణల చర్చను కేంద్రస్థానంలోకి తెస్తుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

సీఈసీ జ్ఞానేష్ కుమార్ తొలగింపు కోరుతూ ప్రతిపక్షాల మూడో ప్రయత్నం — నోటీసులు వచ్చే వారం సమర్పించే అవకాశం.
తొలి నోటీసు: ఏప్రిల్ 7న తిరస్కరణ — 130 లోక్‌సభ + 63 రాజ్యసభ సభ్యుల సంతకాలు.
రెండో నోటీసు: ఏప్రిల్ 24న 73 మంది రాజ్యసభ ఎంపీలు — ఇంకా పెండింగ్.
ఆరోపణ: ఓటర్ జాబితాల స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (ఎస్ఐఆర్)లో పక్షపాతం, ఏకపక్ష వైఖరి.
వర్షాకాల సమావేశాలు ప్రొరోగ్ కాలేదని కాంగ్రెస్ ప్రధాన కార్యదర్శి జైరాం రమేశ్ పేర్కొన్నారు.
టీఎంసీ ఎంపీ డెరెక్ ఓబ్రియన్ ప్రతిపక్ష ఐక్యత ఆవశ్యకతను నొక్కి చెప్పారు.

మెయిన్స్ కోణం

ఓటర్ జాబితాల స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (ఎస్ఐఆర్) నిర్వహణలో పక్షపాతం, ఏకపక్ష వైఖరి అనే ఆరోపణలు ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ తొలగింపు డిమాండ్‌గా మారడం, ఎన్నికల నిర్వహణ సంస్థ స్వతంత్రతపై నమ్మకం సన్నగిల్లుతున్న సంకేతం. ఏప్రిల్ 7న 130 లోక్‌సభ, 63 రాజ్యసభ సభ్యుల నోటీసు తిరస్కరణ, ఏప్రిల్ 24న 73 మంది రాజ్యసభ ఎంపీల నోటీసు పెండింగ్‌లో ఉండడం — ఈ ప్రక్రియలో సభాధ్యక్షుల విచక్షణాధికారం, సంఖ్యాబలం అవరోధాలను చూపుతున్నాయి. మూడోసారి నిపుణుల పరిశీలనతో నోటీసు రూపొందించడం, ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదిక అంశాలు చేర్చడం ప్రతిపక్షాల వ్యూహాత్మక మార్పును సూచిస్తుంది; టీఎంసీ ఎంపీ డెరెక్ ఓబ్రియన్ చెప్పినట్టు ఐక్యత, వేగం కీలకం. ముందుకు వెళ్ళే మార్గం: ఆరోపణలను పార్లమెంటరీ చర్చ ద్వారా, పారదర్శక ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియ, ఓటర్ జాబితా సవరణలపై బహిరంగ సమాచారం ద్వారా పరిష్కరించడం — సంస్థాగత విశ్వసనీయత కాపాడడం ప్రభుత్వం, ప్రతిపక్షం, ఎన్నికల కమిషన్ ఉమ్మడి బాధ్యత.

కీలక పదాలు

సీఈసీ (ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్): ఎన్నికల కమిషన్ అధిపతి; ప్రస్తుతం జ్ఞానేష్ కుమార్, ఆయన తొలగింపు కోరుతూ ప్రతిపక్షాలు నోటీసులు ఇస్తున్నాయి.
ఎస్ఐఆర్ (స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్): ఓటర్ జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ ప్రక్రియ; దీనిలో పక్షపాతం జరిగిందని ప్రతిపక్షాల ఆరోపణ.
తొలగింపు తీర్మానం (Removal Motion): సీఈసీను పదవి నుంచి తొలగించాలని కోరుతూ పార్లమెంటు సభలో ప్రవేశపెట్టే తీర్మానం; నోటీసుతో ప్రక్రియ ప్రారంభం.
ప్రొరోగేషన్: పార్లమెంటు సమావేశాలను అధికారికంగా ముగించడం; వర్షాకాల సమావేశాలు ప్రొరోగ్ కాలేదని జైరాం రమేశ్ పేర్కొన్నారు.
రాజ్యసభ చైర్‌పర్సన్ / లోక్‌సభ స్పీకర్: ఉభయ సభల అధ్యక్ష పీఠాలు; తొలగింపు నోటీసులను స్వీకరించడం లేదా తిరస్కరించడం వీరి పరిధిలో ఉంటుంది.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ఎన్నికల కమిషన్ స్వతంత్రతను కాపాడడంలో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ తొలగింపు ప్రక్రియ పాత్రను చర్చించండి.
ఓటర్ జాబితాల స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (ఎస్ఐఆర్)పై లేవనెత్తిన ఆరోపణలు ఎన్నికల ప్రక్రియ విశ్వసనీయతను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయి?
పార్లమెంటులో తొలగింపు నోటీసుల ఆమోదం/తిరస్కరణలో సభాధ్యక్షుల విచక్షణాధికారం — ఇది ప్రతిపక్షాల జవాబుదారీ సాధనాలను ఏ విధంగా పరిమితం చేస్తుంది?

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తఐరాసలో నెతన్యాహు ప్రసంగం; వాకౌట్ చేసిన ప్రతినిధులు →

← అన్ని వార్తలు