మెదడు సంకేతాలను మాటలుగా మార్చే పరికరాన్ని రూపొందించిన 17 ఏళ్ల విద్యార్థి

అమెరికాలోని న్యూహాంప్‌షైర్‌లో నివసిస్తున్న 17 ఏళ్ల విద్యార్థి అమేయ ఖరాడే, శస్త్రచికిత్స అవసరం లేకుండా మెదడు సంకేతాలను మాటలుగా మార్చే 'హాలో-వాక్స్' వ్యవస్థను రూపొందించారు. సుమారు 1,800 డాలర్ల విలువైన సాధారణ ఈఈజీ పరికరాలతో దీన్ని తయారు చేశారు. 111 ట్రయల్స్‌లో ఇది నిమిషానికి 65 పదాల వేగాన్ని సాధించిందని, సాధారణ వ్యవస్థ 3 పదాలకే పరిమితమైందని నివేదికలు తెలిపాయి. సందేశ సమయం 242.2 సెకన్ల నుంచి 10.7 సెకన్లకు తగ్గింది. 2026 గ్లోరియా బారన్ ప్రైజ్ విజేతల్లో ఇతను ఒకరు.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 20 సెప్టెం, 2026 10:38 PM IST

మూలం

Times of India — Top · అసలు వార్త చదవండి ↗

#brain-computer interface#ameya kharade#halo-vox#barron prize#assistive technology

డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

HALO-Vox was built with about $1,800 of consumer EEG hardware — Figure appears in source, attributed to a Newsnet Los Angeles report.
System reached 65 words per minute against 3 wpm for a conventional speller in 111 randomised trials — Attributed to Society for Science data; trial results are self-reported and not externally verified.
Average message time of 10.7 seconds versus 242.2 seconds for the conventional approach — Specific figures appear in source; sourcing traced to the same reports.
Kharade is among the 2026 winners of the Gloria Barron Prize for Young Heroes — Attributed to Newsnet Los Angeles report and Barron Prize Winners website data.
Safety system has never produced unintended words in over 100 human trial sessions — Attributed to Barron Prize Winners website; claim originates with the developer.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI టెక్నాలజీ విశ్లేషకులు

హాలో-వాక్స్‌లో నిజమైన కొత్తదనం హార్డ్‌వేర్‌లో లేదు — సుమారు 1,800 డాలర్ల సాధారణ ఈఈజీ పరికరాలే వాడారు — ఆ సంకేతాలను ఎలా అర్థం చేసుకోవాలనే విధానంలో ఉంది. అక్షరాలను ఒక్కొక్కటిగా డీకోడ్ చేయడం మానేసి, వ్యక్తి 'ఉద్దేశాన్ని' గుర్తించే దిశగా మారడం ద్వారా అదే హార్డ్‌వేర్‌పై నిమిషానికి 3 పదాల నుంచి 65 పదాలకు వేగం పెరిగిందని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ఇది బ్రెయిన్-కంప్యూటర్ ఇంటర్‌ఫేస్ రంగంలో కనిపిస్తున్న విస్తృత ధోరణికి సరిపోతుంది: ఖరీదైన శస్త్రచికిత్స ఇంప్లాంట్‌లకు బదులు, చౌక సెన్సార్లు + తెలివైన సాఫ్ట్‌వేర్. అయితే ఇవి ఇప్పటికీ ఒక విద్యార్థి స్వయంగా నిర్వహించిన 111 ట్రయల్స్ ఫలితాలు మాత్రమే — వైద్యపరమైన ధ్రువీకరణ కాదు.

ఖర్చు సమీకరణం మారుతోంది: శస్త్రచికిత్స ఇంప్లాంట్‌లు లక్ష డాలర్లకు మించి ఉంటాయని కథనం చెబుతోంది, ఇక్కడ వాడినది సుమారు 1,800 డాలర్ల సాధారణ ఈఈజీ హార్డ్‌వేర్ మాత్రమే.
అసలైన పురోగతి సాఫ్ట్‌వేర్‌దే — అల్గారిథం స్థాయిలో 'ఉద్దేశ నిర్ధారణ'కు మారడం వల్ల అదే సెన్సార్ల నుంచి ఎక్కువ అర్థం రాబట్టగలిగారు.
వాడుకరులకు మారేది వేగం: సందేశ సమయం 242.2 సెకన్ల నుంచి 10.7 సెకన్లకు తగ్గడం అంటే అక్షరాలు పేర్చే ప్రక్రియ నుంచి సంభాషణ వైపు కదలిక.
ఓపెన్-సోర్స్ చేయడం, అదే సమయంలో పేటెంట్ దాఖలు చేయడం అనేది పరిశోధకులకు ఆసక్తికరమైన వ్యూహం — విస్తృత వినియోగం, రక్షణ రెండూ కలిపి చూసే ప్రయత్నం.
ఈ 'బ్యాండ్‌విడ్త్ పరిమిత వ్యవస్థల్లో అర్థాన్ని పెంచడం' అనే సూత్రం ప్రోస్థెటిక్స్ వంటి ఇతర ఇంటర్‌ఫేస్‌లకూ వర్తించవచ్చని కథనం సూచిస్తోంది.

గమనించాల్సినవి — స్వతంత్ర పరిశోధకులు, వైద్య బృందాలు ఈ ఫలితాలను ఎక్కువ మంది రోగులపై పునరావృతం చేయగలరా, ఓపెన్-సోర్స్ కోడ్‌ను ఇతర ల్యాబ్‌లు ఎంత వేగంగా స్వీకరిస్తాయో గమనించాలి.

ఈ కథనం స్వతంత్ర సమీక్ష, పీర్-రివ్యూ లేదా వైద్య నియంత్రణ ఆమోదం గురించి ఏమీ నిర్ధారించదు; ట్రయల్స్‌లో పాల్గొన్నవారి సంఖ్య, వారిలో మాట్లాడలేని రోగులు ఉన్నారా అనే వివరాలు కూడా స్పష్టంగా లేవు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 5 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

ALS, తీవ్రమైన స్ట్రోక్, పక్షవాతం వంటి పరిస్థితుల వల్ల మనసు చురుకుగా ఉన్నా మాట్లాడలేని లక్షలాది మందికి బ్రెయిన్-కంప్యూటర్ ఇంటర్‌ఫేస్ (బీసీఐ) ఒక ఆశ. ప్రస్తుత శస్త్రచికిత్స రహిత (నాన్-ఇన్వేసివ్) వ్యవస్థలు అక్షరం అక్షరం కూర్చేలా చాలా నెమ్మదిగా పనిచేస్తాయి; వేగవంతమైన ఇంప్లాంట్లకు మెదడు శస్త్రచికిత్స, 1,00,000 డాలర్లకు మించిన ఖర్చు అవసరం. ఈ నేపథ్యంలో అమెరికాలోని న్యూహాంప్‌షైర్‌ రాష్ట్రం నషువాకు చెందిన 17 ఏళ్ల విద్యార్థి అమేయ ఖరాడే, సుమారు 1,800 డాలర్ల సాధారణ ఈఈజీ పరికరాలతో 'హాలో-వాక్స్' అనే వ్యవస్థను రూపొందించారు. అక్షరాలను డీకోడ్ చేయడం కాకుండా వ్యక్తి 'ఉద్దేశం' (ఇంటెంట్)ను గుర్తించడం ఈ వ్యవస్థ ప్రత్యేకత.

ముఖ్యాంశాలు

హాలో-వాక్స్‌ను సుమారు 1,800 డాలర్ల విలువైన కన్స్యూమర్ ఈఈజీ (ఎలక్ట్రోఎన్‌సెఫలోగ్రఫీ) హార్డ్‌వేర్‌తో రూపొందించి పరీక్షించారు; శస్త్రచికిత్స ఇంప్లాంట్ అవసరం లేదు.
111 రాండమైజ్డ్, కౌంటర్‌బ్యాలెన్స్‌డ్ ట్రయల్స్‌లో ఈ వ్యవస్థ నిమిషానికి 65 పదాల వేగాన్ని సాధించింది; అదే హార్డ్‌వేర్‌తో సాధారణ స్పెల్లర్ నిమిషానికి 3 పదాలకే పరిమితమైంది - సుమారు 20 రెట్ల మెరుగుదల.
ఒక సందేశం సిద్ధం చేయడానికి పట్టిన సగటు సమయం 242.2 సెకన్ల నుంచి 10.7 సెకన్లకు తగ్గింది.
100కు మించిన మానవ ట్రయల్ సెషన్లలో హాలో-వాక్స్‌లోని అంతర్గత భద్రతా వ్యవస్థ ఎప్పుడూ ఉద్దేశించని పదాలను వినియోగదారు నోట పెట్టలేదు.
శస్త్రచికిత్స ఇంప్లాంట్లు వేగవంతమైన సంభాషణ ఇస్తాయి కానీ మెదడు ఆపరేషన్ అవసరం, ఖర్చు 1,00,000 డాలర్లకు మించవచ్చు.
అమేయ ఖరాడే 2026 గ్లోరియా బారన్ ప్రైజ్ ఫర్ యంగ్ హీరోస్ విజేతల్లో ఒకరు; ఈ పురస్కారం 8-18 ఏళ్ల మధ్య 25 మంది యువతను గౌరవిస్తుంది.
ఏడాది పాటు రోజుకు ఆరు గంటలకు మించి తన గ్యారేజ్‌లో ఒంటరిగా పనిచేసి, ఇన్ఫర్మేషన్ థియరీ గణితం నేర్చుకుని 60 పేజీల థియరీ పేపర్, అల్గారిథమ్‌లు, కోడ్ రూపొందించి మానవ ట్రయల్స్ నిర్వహించారు.
వ్యవస్థను ఓపెన్-సోర్స్ చేశారు; అందుబాటును కాపాడేందుకు పేటెంట్‌కు దరఖాస్తు చేశారు. బీసీఐలను అందరికీ చేరువ చేయడానికి 'లూసెన్' అనే సంస్థను సహ-స్థాపించారు.

కాలక్రమం

అమేయకు ఏడేళ్ల వయసులోకుటుంబ సభ్యుడు స్ట్రోక్ కారణంగా మాట కోల్పోవడం - ఇదే ఈ ప్రాజెక్టుకు ప్రేరణ
13 ఏళ్ల వయసు నుంచిన్యూరోసైన్స్ పరిశోధన ప్రారంభం
ఒక సంవత్సరం పాటు (తేదీలు మూలంలో పేర్కొనలేదు)గ్యారేజ్‌లో రోజుకు 6 గంటలకు మించి పనిచేసి థియరీ పేపర్, అల్గారిథమ్‌లు, కోడ్, మానవ ట్రయల్స్ పూర్తి
111 ట్రయల్స్ పరీక్ష దశనిమిషానికి 65 పదాల వేగం, సందేశ సమయం 10.7 సెకన్లకు తగ్గినట్టు ఫలితాలు
2026గ్లోరియా బారన్ ప్రైజ్ ఫర్ యంగ్ హీరోస్ విజేతగా ఎంపిక

ఎవరికి సంబంధం

అమేయ ఖరాడే (17), నషువా, న్యూహాంప్‌షైర్ — హాలో-వాక్స్ సృష్టికర్త; ఓపెన్-సోర్స్ చేసి, పేటెంట్ దరఖాస్తు చేసి, సాంకేతికతను ప్రపంచానికి చేరువ చేయాలని లక్ష్యం
ALS, స్ట్రోక్, పక్షవాతంతో మాట కోల్పోయిన రోగులు — శస్త్రచికిత్స, భారీ ఖర్చు లేకుండా వేగంగా సంభాషించే అవకాశం
లూసెన్ (Lucen) — అమేయ సహ-స్థాపించిన సంస్థ; బీసీఐలకు అవసరమైన మౌలిక సాంకేతికత, భౌతిక శాస్త్ర పరిజ్ఞానాన్ని అభివృద్ధి చేస్తోంది
గ్లోరియా బారన్ ప్రైజ్ ఫర్ యంగ్ హీరోస్ — 8-18 ఏళ్ల 25 మంది యువతను ఏటా గుర్తించే పురస్కారం; 2026లో అమేయకు గుర్తింపు
సొసైటీ ఫర్ సైన్స్ — హాలో-వాక్స్ పరీక్ష ఫలితాల (111 ట్రయల్స్, 65 wpm) డేటాను నివేదించిన సంస్థ
ఇన్వేసివ్ బీసీఐ పరిశ్రమ/వైద్య రంగం — 1,00,000 డాలర్లకు మించిన ఖర్చు, శస్త్రచికిత్స ఆధారిత నమూనాకు చౌక ప్రత్యామ్నాయం నుంచి సవాలు

ఎందుకు ముఖ్యం

మాట కోల్పోయిన వారికి సంభాషణ పునరుద్ధరించే సాంకేతికత ఇప్పటివరకు శస్త్రచికిత్స, ఆరు అంకెల ఖర్చుతో ముడిపడి ఉంది; 1,800 డాలర్ల పరికరాలతో 20 రెట్ల వేగం సాధించడం ఈ రంగంలో ఖర్చు-అందుబాటు సమీకరణాన్ని మార్చగలదు. అక్షరాలు కాకుండా 'ఉద్దేశం'ను డీకోడ్ చేయాలన్న ఆలోచన ప్రొస్థెటిక్స్ వంటి బ్యాండ్‌విడ్త్ పరిమిత సాంకేతికతలకూ ఉపయోగపడవచ్చు. ఓపెన్-సోర్స్ విధానం భవిష్యత్ ఆరోగ్య సాంకేతికతల్లో అందుబాటు, పేటెంట్ల పాత్రపై చర్చను ముందుకు తెస్తుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

హాలో-వాక్స్ (HALO-Vox): 17 ఏళ్ల అమేయ ఖరాడే రూపొందించిన నాన్-ఇన్వేసివ్ బ్రెయిన్-కంప్యూటర్ ఇంటర్‌ఫేస్; సుమారు 1,800 డాలర్ల ఈఈజీ హార్డ్‌వేర్ ఆధారం.
పరీక్ష ఫలితాలు: 111 ట్రయల్స్‌లో నిమిషానికి 65 పదాలు vs సాధారణ స్పెల్లర్ 3 పదాలు (సుమారు 20 రెట్లు); సందేశ సమయం 242.2 సెకన్ల నుంచి 10.7 సెకన్లకు.
ఈఈజీ (ఎలక్ట్రోఎన్‌సెఫలోగ్రఫీ) - తలపై నుంచి మెదడు విద్యుత్ కార్యకలాపాన్ని నమోదు చేసే శస్త్రచికిత్స రహిత పద్ధతి.
గ్లోరియా బారన్ ప్రైజ్ ఫర్ యంగ్ హీరోస్ - 8 నుంచి 18 ఏళ్ల 25 మంది యువతను గౌరవించే పురస్కారం; అమేయ 2026 విజేతల్లో ఒకరు.
'సిక్స్ లాస్ ఆఫ్ ఇంటెంట్ రిజల్యూషన్' - ఇన్ఫర్మేషన్ థియరీ ఆధారంగా అమేయ రూపొందించిన ఫ్రేమ్‌వర్క్.
ఇన్వేసివ్ ఇంప్లాంట్ ఆధారిత బీసీఐల ఖర్చు 1,00,000 డాలర్లకు మించవచ్చు; మెదడు శస్త్రచికిత్స అవసరం.

మెయిన్స్ కోణం

మెదడు-కంప్యూటర్ ఇంటర్‌ఫేస్ రంగంలో దశాబ్దాలుగా ప్రధాన సమస్య 'బ్యాండ్‌విడ్త్' - శస్త్రచికిత్స రహిత వ్యవస్థలు అక్షరం అక్షరం కూర్చడం వల్ల నిమిషానికి 3 పదాలకే పరిమితమవుతుండగా, వేగవంతమైన ఇంప్లాంట్లకు శస్త్రచికిత్స, 1,00,000 డాలర్లకు మించిన ఖర్చు అడ్డంకి. అమేయ ఖరాడే రూపొందించిన హాలో-వాక్స్, అక్షరాలను డీకోడ్ చేయడం కాకుండా వ్యక్తి ఉద్దేశాన్ని (ఇంటెంట్) గుర్తించే మార్గాన్ని ఎంచుకోవడం ద్వారా 111 ట్రయల్స్‌లో నిమిషానికి 65 పదాలు, సందేశ సమయం 10.7 సెకన్లు సాధించింది - వాక్యం పొడవు కంటే సందేశంలోని అస్పష్టతే వ్యవస్థ పనితీరును నిర్ణయిస్తుందన్న గుర్తింపు నుంచి 'సిక్స్ లాస్ ఆఫ్ ఇంటెంట్ రిజల్యూషన్' ఫ్రేమ్‌వర్క్ పుట్టింది. ఇందులోని విధాన పాఠాలు: చౌక కన్స్యూమర్ హార్డ్‌వేర్‌తోనూ సహాయక సాంకేతికత సాధ్యమవుతుందని, ఓపెన్-సోర్స్ చేయడం, అందుబాటును కాపాడేందుకు పేటెంట్ ఉపయోగించడం వంటి మార్గాలు ఉన్నాయని. అదే సమయంలో ఇవి ఇంకా ప్రారంభ ఫలితాలే; విస్తృత క్లినికల్ ధ్రువీకరణ, భద్రత (ఉద్దేశించని పదాలు రాకుండా చూసే వ్యవస్థ), రోగి సమ్మతి, మెదడు డేటా గోప్యత వంటి అంశాలపై నియంత్రణ చట్రం అవసరం. ముందుకు వెళ్లే దారి - స్వతంత్ర పరిశీలనలో ఫలితాల పునరుత్పత్తి, ప్రొస్థెటిక్స్ వంటి ఇతర బ్యాండ్‌విడ్త్ పరిమిత రంగాలకు విస్తరణ, పేదలకూ అందే ధరలో పంపిణీ.

కీలక పదాలు

బ్రెయిన్-కంప్యూటర్ ఇంటర్‌ఫేస్ (బీసీఐ): మెదడు కార్యకలాపాన్ని గ్రహించి దానిని కంప్యూటర్ ఆదేశాలు లేదా మాటలుగా మార్చే వ్యవస్థ.
హాలో-వాక్స్ (HALO-Vox): అమేయ ఖరాడే రూపొందించిన శస్త్రచికిత్స రహిత బీసీఐ; మెదడు కార్యకలాపాన్ని వేగంగా మాటలుగా మారుస్తుంది.
ఈఈజీ (EEG): ఎలక్ట్రోఎన్‌సెఫలోగ్రఫీ - తలపై ఎలక్ట్రోడ్ల ద్వారా మెదడు విద్యుత్ సంకేతాలను నమోదు చేసే శస్త్రచికిత్స రహిత పద్ధతి.
సిక్స్ లాస్ ఆఫ్ ఇంటెంట్ రిజల్యూషన్: పరిమిత సంకేతాల నుంచి ఎక్కువ అర్థాన్ని రాబట్టడం ఎలా అనేదానిపై ఇన్ఫర్మేషన్ థియరీ ఆధారిత ఫ్రేమ్‌వర్క్.
లూసెన్ (Lucen): బీసీఐలను శస్త్రచికిత్స, కోట్ల ఖర్చు లేకుండా అందరికీ చేరువ చేయాలని అమేయ సహ-స్థాపించిన సంస్థ.
గ్లోరియా బారన్ ప్రైజ్ ఫర్ యంగ్ హీరోస్: మానవాళికి, భూగ్రహానికి సేవ చేసిన 8-18 ఏళ్ల 25 మంది యువతకు ఇచ్చే పురస్కారం.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

శస్త్రచికిత్స రహిత బ్రెయిన్-కంప్యూటర్ ఇంటర్‌ఫేస్‌లలో 'అక్షరాల డీకోడింగ్' నుంచి 'ఉద్దేశ డీకోడింగ్'కు మారడం సహాయక సాంకేతికతలను ఎలా మార్చగలదు? చర్చించండి.
చౌక కన్స్యూమర్ హార్డ్‌వేర్ ఆధారిత ఆరోగ్య ఆవిష్కరణలు అందుబాటును పెంచుతాయి; అయితే భద్రత, క్లినికల్ ధ్రువీకరణ, డేటా గోప్యత పరంగా ఎలాంటి నియంత్రణ సవాళ్లు ఎదురవుతాయి?
ఆవిష్కరణలను ఓపెన్-సోర్స్ చేయడం మరియు పేటెంట్ పొందడం - ఈ రెండు మార్గాలు అందుబాటు (accessibility) లక్ష్యానికి ఎలా పరస్పరం తోడ్పడతాయి? హాలో-వాక్స్ ఉదాహరణతో విశ్లేషించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తవారాంతపు నివాసాలకు కేంద్రంగా మారుతున్న వృందావన్ →

← అన్ని వార్తలు