నీతి ఆయోగ్ ఈ-మొబిలిటీ సూచీలో ఢిల్లీ అగ్రస్థానం

నీతి ఆయోగ్ బుధవారం విడుదల చేసిన ఇండియా ఎలక్ట్రిక్ మొబిలిటీ ఇండెక్స్ (ఐఈఎంఐ) 2025లో ఢిల్లీ 84 స్కోరుతో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. మహారాష్ట్ర (78), కర్ణాటక (73), చండీగఢ్ (71), గోవా (65) తర్వాతి స్థానాల్లో ఉన్నాయి. కొండ ప్రాంత, ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో మణిపూర్ 46 స్కోరుతో ముందుంది. 36 రాష్ట్రాలు, యూటీల్లో 29 ఈవీ విధానాలను నోటిఫై చేశాయని సూచీ తెలిపింది. మధ్యప్రదేశ్ 23వ స్థానం నుంచి ఏడో స్థానానికి 16 స్థానాలు మెరుగుపడింది. ఢిల్లీ 4,286 ఎలక్ట్రిక్ బస్సులతో దేశంలో అతిపెద్ద విద్యుత్ బస్సు నౌకాదళాన్ని నిర్వహిస్తోంది.

NITI Aayog ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 17 సెప్టెం, 2026 7:58 AM IST

మూలం

NITI Aayog · అసలు వార్త చదవండి ↗

#niti aayog#electric vehicles#e-mobility index#delhi#ev policy

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Delhi topped the India Electric Mobility Index 2025 with 84, ahead of Maharashtra (78), Karnataka (73), Chandigarh (71) and Goa (65). — Attributed to the index released by NITI Aayog; figures appear in source.
29 of India's 36 states and UTs have notified EV policies; highest score rose from 77 to 84 and median from 36 to 40. — Attributed to the IEMI report; internally consistent.
India depends on imports for nearly 89% of crude oil; auto sector is about 7.1% of GDP and supports nearly 19 million jobs. — Attributed to NITI Aayog member Rajiv Gauba in a direct address.
Delhi operated 4,286 electric buses as of February 2026, India's largest e-bus fleet. — Attributed to the report; date is stated in source as given.
Delhi has asked the Supreme Court to allow use of unused ECC funds; EV Policy 2.0 earmarks ₹4,000 crore over four years. — Attributed to Delhi transport secretary Niharika Rai; supported by earlier HT reporting cited in source.

NITI Aayog ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

నీతి ఆయోగ్ సూచీలో ఢిల్లీ అగ్రస్థానం అనేది కేంద్రం, ఢిల్లీ ప్రభుత్వం ఇద్దరికీ రాజకీయంగా వాడుకోగలిగే ఫలితం — ఇప్పుడు రాజధానిలో బీజేపీ అధికారంలో ఉన్నందున, గత ప్రభుత్వాల హయాంలో మొదలైన ఈవీ, ఎలక్ట్రిక్ బస్సు విస్తరణ ఫలాలను ప్రస్తుత ప్రభుత్వం తన ఖాతాలో చూపే అవకాశం ఉంది. అదే సమయంలో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ ఈ పునాది తమదేనని వాదించే ఆస్కారం ఉంది, ఎందుకంటే బస్సు నౌకాదళం, తొలి ఈవీ విధానం ఒక రాత్రిలో నిర్మించినవి కావు. మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, మధ్యప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలు వేర్వేరు పార్టీల పాలనలో ముందుకు రావడం చూస్తే, ఈవీ విధానం ఇంకా పార్టీ రాజకీయాల కంటే పాలనా పోటీగానే ఉంది.

36 రాష్ట్రాలు, యూటీల్లో 29 ఈవీ విధానాలను నోటిఫై చేయడం అంటే — ఈవీ ఇప్పుడు ఏ ఒక్క పార్టీ ఎజెండా కాదు, రాష్ట్రాల మధ్య పెట్టుబడులు, ర్యాంకుల పోటీ అయ్యింది.
23వ స్థానం నుంచి ఏడో స్థానానికి 16 స్థానాలు ఎగబాకిన మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి స్థాయిలో ప్రచారానికి బలమైన అంశం; బిహార్, జమ్మూకశ్మీర్, అస్సాం మెరుగుదల కూడా స్థానిక ప్రభుత్వాలు చూపించుకునే గణాంకాలు.
మణిపూర్ 46 స్కోరుతో కొండ, ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో ముందుండటం రాజకీయంగా గమనార్హం, అయితే జాతీయ సగటుతో పోలిస్తే ఈ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక చికిత్స అవసరమని ఒత్తిడి పెరగవచ్చు.
2027 నుంచి ఆటోలు, తేలికపాటి వాణిజ్య వాహనాలు, 2028 నుంచి టూవీలర్లు 100% విద్యుత్ చేయాలన్న ఢిల్లీ నిబంధన ర్యాంకుకు మంచిదే కానీ, ఆటో డ్రైవర్లు, డీలర్లు వంటి ఓటు బ్యాంకుల నుంచి వ్యతిరేకత వచ్చే ప్రమాదం ఉంది.
నాలుగేళ్లకు ₹4,000 కోట్ల సబ్సిడీల కోసం వాడని ఈసీసీ నిధులపై సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించడం — రాజధాని పాలనలో నిధుల సమస్య, కేంద్రం-రాష్ట్రం-కోర్టు మధ్య అధికార పంపిణీ ఎంత కీలకమో చూపుతోంది.

గమనించాల్సినవి — ఢిల్లీ కోరిన ఈసీసీ నిధులపై సుప్రీంకోర్టు వైఖరి, 2027 ఆటో విద్యుదీకరణ గడువుపై డ్రైవర్ సంఘాల స్పందన — ఈ రెండూ ర్యాంకును నిలబెట్టుకోగలరా లేదా అన్నది తేలుస్తాయి.

ఈ కథనం సూచీ ఫలితాలను మాత్రమే తెలుపుతుంది; ఏ పార్టీ లేదా ప్రభుత్వ హయాంలో ఈ పురోగతి సాధించారన్న క్రెడిట్ విభజన, రాజకీయ పార్టీల అధికారిక స్పందనలు ఇందులో స్థాపించబడలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 6 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

నీతి ఆయోగ్, డబ్ల్యూఆర్ఐ ఇండియా సహకారంతో రూపొందించిన ఇండియా ఎలక్ట్రిక్ మొబిలిటీ ఇండెక్స్ (ఐఈఎంఐ) 2025 రెండో ఎడిషన్ బుధవారం ఢిల్లీలో జరిగిన రాష్ట్ర ఈవీ విధానాలపై నీతి ఆయోగ్ వర్క్‌షాప్‌లో విడుదలైంది. జనవరి–డిసెంబర్ 2025 డేటా ఆధారంగా రాష్ట్రాలు, యూటీలు విద్యుత్ రవాణా (ఎలక్ట్రిక్ మొబిలిటీ) దిశగా సాధించిన పురోగతిని ఈ సూచీ కొలుస్తుంది. 84 స్కోరుతో ఢిల్లీ దేశంలో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. అదే వేదికపై ఢిల్లీ, తన కొత్త ఈవీ విధానానికి నిధుల కోసం వినియోగించని పర్యావరణ పరిహార చార్జీ (ఈసీసీ) నిధులను ఉపయోగించుకోవడానికి సుప్రీంకోర్టు అనుమతి కోరిన అంశాన్ని వెల్లడించింది.

ముఖ్యాంశాలు

ఐఈఎంఐ 2025లో ఢిల్లీ 84 స్కోరుతో అగ్రస్థానం; మహారాష్ట్ర (78), కర్ణాటక (73), చండీగఢ్ (71), గోవా (65) తర్వాతి స్థానాల్లో ఉన్నాయి.
కొండ ప్రాంత, ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో మణిపూర్ 46 స్కోరుతో అగ్రస్థానంలో ఉంది.
దేశంలోని 36 రాష్ట్రాలు, యూటీల్లో 29 ఇప్పటికే ఈవీ విధానాలను నోటిఫై చేశాయి.
అత్యధిక స్కోరు మొదటి ఐఈఎంఐలో 77 నుంచి 84కు, మధ్యగత (మీడియన్) స్కోరు 36 నుంచి 40కి పెరిగింది.
మధ్యప్రదేశ్ 23వ స్థానం (31 స్కోరు) నుంచి ఏడో స్థానానికి (59 స్కోరు) 16 స్థానాలు మెరుగుపడి అత్యధిక ప్రగతి సాధించింది.
ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి ఢిల్లీ 4,286 ఎలక్ట్రిక్ బస్సులు నడుపుతూ దేశంలో అతిపెద్ద విద్యుత్ బస్సు నౌకాదళాన్ని కలిగి ఉంది.
ఢిల్లీ ఈవీ పాలసీ 2.0 కింద జనవరి 2027 నుంచి ఆటోరిక్షాలు, తేలికపాటి వాణిజ్య వాహనాల 100% విద్యుదీకరణ, జనవరి 2028 నుంచి ద్విచక్ర వాహనాలకు ఇదే నిబంధన తప్పనిసరి.
గత ఏడాది భారత్‌లో 2.1 కోట్ల ద్విచక్ర వాహనాలు అమ్ముడైతే, అందులో 14 లక్షలు (సుమారు 7.65%) ఈవీ ద్విచక్ర వాహనాలు.

కాలక్రమం

జనవరి–డిసెంబర్ 2025ఐఈఎంఐ 2025 సూచీకి ఆధారమైన డేటా సేకరణ కాలం.
సెప్టెంబర్ 16ఢిల్లీలో వసూలైన ఈసీసీ నిధుల్లో 60%, అంటే ₹1,153 కోట్లకు పైగా వినియోగించకుండా ఉన్నాయని హెచ్‌టీ నివేదించింది.
ఫిబ్రవరి 2026 నాటికిఢిల్లీలో 4,286 ఎలక్ట్రిక్ బస్సులు నడుస్తున్నాయి.
బుధవారం (సూచీ విడుదల రోజు)నీతి ఆయోగ్ వర్క్‌షాప్‌లో ఐఈఎంఐ 2025 విడుదల; ఈసీసీ నిధుల కోసం సుప్రీంకోర్టుకు లేఖ రాసినట్టు ఢిల్లీ వెల్లడి.
జనవరి 2027ఢిల్లీలో ఆటోరిక్షాలు, తేలికపాటి వాణిజ్య వాహనాల 100% విద్యుదీకరణ అమల్లోకి రావాల్సిన తేదీ.
జనవరి 2028ఢిల్లీలో ద్విచక్ర వాహనాల 100% విద్యుదీకరణ అమల్లోకి రావాల్సిన తేదీ.

ఎవరికి సంబంధం

నీతి ఆయోగ్ — సూచీని విడుదల చేసి రాష్ట్రాల ఈవీ విధానాల పురోగతిని పోల్చడం, రాష్ట్రాలను ప్రోత్సహించడం.
డబ్ల్యూఆర్ఐ ఇండియా — నీతి ఆయోగ్ సహకారంతో ఐఈఎంఐ సూచీని రూపొందించిన సంస్థ.
ఢిల్లీ ప్రభుత్వం / రవాణా శాఖ — ఈవీ పాలసీ 2.0 కింద నాలుగేళ్లలో ₹4,000 కోట్ల సబ్సిడీలు, ప్రోత్సాహకాలు; ఏటా ₹1,000 కోట్లకు పైగా నిధుల అవసరం.
సుప్రీంకోర్టు — వినియోగించని ఈసీసీ నిధులను ఈవీ చర్యలకు మళ్లించడానికి అనుమతి ఇచ్చే అధికారం.
భారీ పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ — కేంద్ర ప్రోత్సాహకాలకు రాష్ట్ర విధానాలు అనుబంధంగా ఉండాలని కోరుతోంది.
ఆటోమోటివ్ రంగం — జీడీపీలో సుమారు 7.1% వాటా, దాదాపు 1.9 కోట్ల ఉద్యోగాలు; ప్రపంచ ఈవీ మార్పుతో సమన్వయం అవసరం.

ఎందుకు ముఖ్యం

భారత్ తన ముడి చమురు అవసరాల్లో దాదాపు 89% దిగుమతులపై ఆధారపడుతోంది; కారు యాజమాన్యం పెరుగుతున్న కొద్దీ ఈ ఆధారపడటం మరింత పెరుగుతుందని నీతి ఆయోగ్ సభ్యుడు రాజీవ్ గౌబా హెచ్చరించారు. అందుకే ఈవీ మార్పిడి ఆర్థిక, పర్యావరణ, వ్యూహాత్మక అవసరమని, వికసిత భారత్ 2047 లక్ష్యానికి కీలకమని పేర్కొన్నారు. జీడీపీలో 7.1% వాటా, 1.9 కోట్ల ఉద్యోగాలు కల్పించే ఆటోమోటివ్ రంగం ప్రపంచ ఈవీ మార్పుతో అడుగు కలపకపోతే పోటీతత్వం కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

ఐఈఎంఐ 2025 – నీతి ఆయోగ్ సహకారంతో డబ్ల్యూఆర్ఐ ఇండియా రూపొందించిన సూచీ రెండో ఎడిషన్; టాప్: ఢిల్లీ (84).
కొండ, ఈశాన్య రాష్ట్రాల విభాగంలో అగ్రస్థానం: మణిపూర్ (46).
36 రాష్ట్రాలు/యూటీల్లో 29 ఈవీ విధానాలను నోటిఫై చేశాయి; మధ్యగత స్కోరు 36 నుంచి 40కి.
ఆటోరిక్షాలు, తేలికపాటి వాణిజ్య వాహనాలకు 100% విద్యుదీకరణ తప్పనిసరి చేసిన మొదటి రాష్ట్రం/యూటీ – ఢిల్లీ (జనవరి 2027 నుంచి).
ఎలక్ట్రిక్ సైకిళ్లకు సబ్సిడీ ఇచ్చిన మొదటి రాష్ట్రం – ఢిల్లీ.
భారత్ ముడి చమురు అవసరాల్లో దిగుమతుల వాటా దాదాపు 89%; ఆటోమోటివ్ రంగం జీడీపీలో 7.1%.

మెయిన్స్ కోణం

ఐఈఎంఐ 2025 భారత విద్యుత్ రవాణా మార్పిడిలో సమాఖ్య స్వరూపాన్ని బయటపెడుతోంది: ఢిల్లీ (84), మహారాష్ట్ర (78), కర్ణాటక (73) వంటి రాష్ట్రాలు విధానం, ఛార్జింగ్ మౌలిక సదుపాయాలు, పర్యావరణ వ్యవస్థ అభివృద్ధిలో ముందుండగా, కొండ ప్రాంత–ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో అగ్రస్థానంలో ఉన్న మణిపూర్ స్కోరు 46 మాత్రమే ఉండటం ప్రాంతీయ అసమానతను సూచిస్తుంది. మధ్యప్రదేశ్ 16 స్థానాలు, గోవా–పుదుచ్చేరి 10 స్థానాలు మెరుగుపడటం చూపుతున్నట్టు లక్ష్యిత విధాన చర్యలు వేగంగా ఫలితాలిస్తాయి; 36లో 29 రాష్ట్రాలు/యూటీలు ఈవీ విధానాలను నోటిఫై చేసినా అమలు, నిధుల సమస్యలు మిగిలే ఉన్నాయి. ఢిల్లీ ఈవీ పాలసీ 2.0 కింద నాలుగేళ్లకు ₹4,000 కోట్లు కేటాయించినా ఏటా ₹1,000 కోట్లకు పైగా అవసరం కావడంతో వినియోగించని ఈసీసీ నిధులను మళ్లించడానికి సుప్రీంకోర్టు అనుమతి కోరడం—రాష్ట్రాల ఆర్థిక పరిమితులకు నిదర్శనం. దాదాపు 89% ముడి చమురు దిగుమతి ఆధారితత, జీడీపీలో 7.1% వాటా, 1.9 కోట్ల ఉద్యోగాలు కలిగిన ఆటోమోటివ్ రంగం దృష్ట్యా, కేంద్ర ప్రోత్సాహకాలకు రాష్ట్ర విధానాలు అనుబంధంగా ఉండటం, వెనుకబడిన రాష్ట్రాల్లో ఛార్జింగ్ మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ, స్థిరమైన నిధుల మార్గాలు కల్పించడం ముందున్న మార్గం.

కీలక పదాలు

ఐఈఎంఐ (ఇండియా ఎలక్ట్రిక్ మొబిలిటీ ఇండెక్స్): రాష్ట్రాలు, యూటీల విద్యుత్ రవాణా మార్పిడి పురోగతిని కొలిచే సూచీ; ఇది రెండో ఎడిషన్.
డబ్ల్యూఆర్ఐ ఇండియా: నీతి ఆయోగ్ సహకారంతో ఐఈఎంఐ సూచీను రూపొందించిన సంస్థ.
ఢిల్లీ ఈవీ పాలసీ 2.0: ఢిల్లీ కొత్త ఈవీ విధానం; నాలుగేళ్లకు ₹4,000 కోట్ల సబ్సిడీలు, దశలవారీ 100% విద్యుదీకరణ ఆదేశాలు.
ఈసీసీ (ఎన్విరాన్‌మెంటల్ కాంపెన్సేషన్ చార్జ్): పర్యావరణ పరిహార చార్జీ; ఢిల్లీలో వసూలైన మొత్తంలో 60% (₹1,153 కోట్లకు పైగా) వినియోగించకుండా ఉంది.
వికసిత భారత్ 2047: 2047 నాటికి అభివృద్ధి చెందిన భారత్ లక్ష్యం; ఈవీ మార్పిడి దీనికి కీలకమని నీతి ఆయోగ్ పేర్కొంది.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ఐఈఎంఐ 2025 ఫలితాల ఆధారంగా భారత విద్యుత్ రవాణా మార్పిడిలో రాష్ట్రాల మధ్య ఉన్న అసమానతలను విశ్లేషించండి. కొండ ప్రాంత, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు వెనుకబడటానికి కారణాలేమిటి?
ముడి చమురు దిగుమతులపై దాదాపు 89% ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడంలో ఈవీ విస్తరణ పాత్రను చర్చించండి. కేంద్ర–రాష్ట్ర విధానాల సమన్వయం ఎలా ఉండాలి?
పర్యావరణ పరిహార చార్జీ (ఈసీసీ) వంటి నిధులను ఈవీ సబ్సిడీలకు మళ్లించడం సమర్థనీయమా? ఢిల్లీ ఈవీ పాలసీ 2.0 సందర్భంలో పరిశీలించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తవర్షాభావ ప్రాంతం మధ్య ఢిల్లీలో 8% అధిక వర్షపాతం →

← అన్ని వార్తలు