యూపీని నాలుగు రాష్ట్రాలుగా విభజిస్తారని రాజ్‌భర్ ప్రకటన
ఉత్తరప్రదేశ్ మంత్రి, సుహేల్‌దేవ్ భారతీయ సమాజ్ పార్టీ అధ్యక్షుడు ఓం ప్రకాశ్ రాజ్‌భర్ సోమవారం అంబేడ్కర్‌నగర్ సభలో మాట్లాడుతూ, కులగణన పూర్తయ్యాక యూపీని పూర్వాంచల్, మధ్యాంచల్, బుందేల్‌ఖండ్, హరిత్ ప్రదేశ్‌లుగా విభజిస్తారని, పూర్వాంచల్‌కు రాజ్‌భర్ సామాజికవర్గం నుంచి తొలి ముఖ్యమంత్రి ఉంటారని చెప్పారు. ఇది ప్రధాని మోదీ తనతో చెప్పినదేనని అన్నారు. బీజేపీ నేతలు స్పందించలేదు. ద్విముఖ వైఖరిగా కాంగ్రెస్, విభజించి పాలించే విధానంగా సమాజ్‌వాదీ పార్టీ విమర్శించాయి.
మూలం
The Hindu — National · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- U.P. will be divided into four parts — Purvanchal, Madhyanchal, Bundelkhand and Harit Pradesh — soon — Attributed to SBSP chief Om Prakash Rajbhar at a public meeting in Ambedkarnagar; no official confirmation in source.
- PM Modi told Rajbhar the division could happen after the caste census — Rajbhar's own claim about a private conversation; no corroboration, and BJP leaders declined to comment.
- The first Chief Minister of a separate Purvanchal will be from the Rajbhar community — Speculative assertion attributed to Rajbhar; not a verified fact.
- BSP-led U.P. government passed an assembly proposal before the 2012 election to split the State into four parts but did not get Central approval — Stated as background in the source without a named source or document reference.
- Rajbhar community supported the INDIA alliance in the 2024 Lok Sabha elections — Attributed to Congress national secretary Shahnawaz Alam; a political claim, not independent data.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
ఇది రాష్ట్ర పునర్విభజన ప్రతిపాదన కంటే, కుల ఆధారిత ఓటు బ్యాంకును తిరిగి కూడగట్టుకునే ప్రయత్నంగా కనిపిస్తోంది. మిత్రపక్షంలో ఉంటూనే ఓం ప్రకాశ్ రాజ్‌భర్ 'పూర్వాంచల్ + రాజ్‌భర్ ముఖ్యమంత్రి' అనే రెండు ఆకర్షణలను కలిపి తన సామాజికవర్గానికి గరిష్ఠ రాజకీయ లాభాన్ని చూపిస్తున్నారు. ప్రధాని పేరును ప్రస్తావించడం ఆ వాదనకు బరువు పెంచే ఎత్తుగడ అయితే, బీజేపీ నేతలు స్పందించకపోవడం ఆ పార్టీ ఈ అంశాన్ని సొంతం చేసుకోవడానికి సిద్ధంగా లేదని సూచిస్తోంది.
- రాష్ట్ర విభజన అధికారం రాజ్యాంగబద్ధంగా పార్లమెంటు వద్ద ఉంటుంది కాబట్టి, ఒక రాష్ట్ర మంత్రి ప్రకటనకు విధాన హామీ విలువ కంటే సంకేత విలువే ఎక్కువ.
- 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో రాజ్‌భర్ సామాజికవర్గం ఇండియా కూటమి వైపు మొగ్గిందని కాంగ్రెస్ చెబుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ ప్రకటన కోల్పోయిన స్థానాన్ని తిరిగి పొందే ప్రయత్నంగా చదవవచ్చు.
- బీజేపీ నేతలు మౌనం పాటించడం — ఖండించకపోవడం, సమర్థించకపోవడం — మిత్రపక్షం స్వరాన్ని కుల సమీకరణకు వాడుకుంటూ, పశ్చిమ యూపీ, మధ్యాంచల్‌లో వచ్చే వ్యతిరేకతను తప్పించుకునే జాగ్రత్తను చూపుతోంది.
- 2012 ముందు బీఎస్‌పీ ప్రభుత్వం విభజన తీర్మానం ఆమోదించినా కేంద్ర ఆమోదం రాలేదన్న గత అనుభవం, ఎన్నికల ముందు ఈ డిమాండ్ ఎంత తరచుగా లేచి అంతే వేగంగా చల్లారుతుందో గుర్తు చేస్తుంది.
- కులగణనను విభజనతో ముడిపెట్టడం ద్వారా రెండు వేర్వేరు రాజకీయ డిమాండ్లను ఒకే చట్రంలో పెట్టడం — ఇది ప్రత్యర్థులకు 'విభజించి పాలించు' అనే ఆరోపణకు అవకాశం ఇచ్చింది, ఎస్‌పీ అదే చేసింది.
గమనించాల్సినవి — బీజేపీ అధికారికంగా ఈ వాదనను ఖండిస్తుందా, మౌనంగా ఉంటుందా — మరియు పూర్వాంచల్, బుందేల్‌ఖండ్ ప్రాంతీయ సంఘాలు దీన్ని విస్తృత ఉద్యమంగా మలచుకుంటాయా అన్నది కీలకం.
ప్రధాని మోదీ వాస్తవానికి ఏమి చెప్పారో ఈ కథనం నిర్ధారించలేదు; విభజనపై ఎలాంటి అధికారిక ప్రతిపాదన, కాలపరిమితి లేదా ప్రభుత్వ నిర్ణయం ఉన్నట్టు ఆధారం లేదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
ఉత్తరప్రదేశ్ మంత్రి, సుహేల్‌దేవ్ భారతీయ సమాజ్ పార్టీ (ఎస్‌బీఎస్‌పీ) అధ్యక్షుడు ఓం ప్రకాశ్ రాజ్‌భర్ 2026 సెప్టెంబర్ 21న అంబేడ్కర్‌నగర్ జిల్లాలో జరిగిన బహిరంగ సభలో యూపీని త్వరలో నాలుగు భాగాలుగా విభజిస్తారని ప్రకటించారు. కులగణన పూర్తయిన తర్వాత విభజన జరుగుతుందని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ తనతో చెప్పారని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఎస్‌బీఎస్‌పీ యూపీలో బీజేపీకి భాగస్వామ్య పక్షం. పూర్వాంచల్, బుందేల్‌ఖండ్, హరిత్ ప్రదేశ్, మధ్యాంచల్ రాష్ట్రాల ఏర్పాటు కోరుతూ అనేక సామాజిక, ప్రాంతీయ సంస్థలు చాలాకాలంగా డిమాండ్ చేస్తున్న నేపథ్యంలో ఈ వ్యాఖ్యలు ఆ చర్చను తిరిగి తెరపైకి తెచ్చాయి.
ముఖ్యాంశాలు
- యూపీ మంత్రి, ఎస్‌బీఎస్‌పీ అధ్యక్షుడు ఓం ప్రకాశ్ రాజ్‌భర్ 2026 సెప్టెంబర్ 21 (సోమవారం) అంబేడ్కర్‌నగర్ జిల్లా సభలో యూపీ త్వరలో నాలుగు భాగాలుగా విభజించబడుతుందని ప్రకటించారు.
- ప్రతిపాదిత నాలుగు భాగాలు: పూర్వాంచల్, మధ్యాంచల్, బుందేల్‌ఖండ్, హరిత్ ప్రదేశ్.
- "కులగణన పూర్తయిన తర్వాత విభజనలో ఎలాంటి సమస్య ఉండదు... ఇది దేశ ప్రధాని చెప్పిన మాట" అని రాజ్‌భర్ అన్నారు.
- ప్రత్యేక పూర్వాంచల్ రాష్ట్రం ఏర్పడిన రోజు తొలి ముఖ్యమంత్రి రాజ్‌భర్ సామాజికవర్గానికి చెందిన వ్యక్తి అవుతారని, పూర్వాంచల్‌లో రాజ్‌భర్ వర్గానికే అతిపెద్ద ఓటు బ్యాంకు ఉందని ఆయన చెప్పారు.
- 2012 అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు ముందు బీఎస్‌పీ నేతృత్వంలోని యూపీ ప్రభుత్వం రాష్ట్రాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజించే ప్రతిపాదనను అసెంబ్లీలో ఆమోదించింది, కానీ కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆమోదం లభించలేదు.
- 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో రాజ్‌భర్ సామాజికవర్గం ఇండియా కూటమికి మద్దతు ఇచ్చిందని కాంగ్రెస్ జాతీయ కార్యదర్శి షానవాజ్ ఆలం అన్నారు.
- "యూపీ విభజనను మేం ప్రాథమికంగా వ్యతిరేకిస్తున్నాం" అని ఎస్‌పీ అధికార ప్రతినిధి సునీల్ సింగ్ యాదవ్ 'సజన్' పేర్కొన్నారు.
- రాజ్‌భర్ వ్యాఖ్యలపై బీజేపీ నేతలు మాట్లాడటానికి నిరాకరించారు.
కాలక్రమం
- 2012 అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు ముందుబీఎస్‌పీ నేతృత్వంలోని యూపీ ప్రభుత్వం రాష్ట్రాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజించే ప్రతిపాదనను అసెంబ్లీలో ఆమోదించింది; కేంద్ర ఆమోదం లభించలేదు.
- 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికలుకాంగ్రెస్ ప్రకారం రాజ్‌భర్ సామాజికవర్గం ఇండియా కూటమికి మద్దతు ఇచ్చింది.
- 2026 సెప్టెంబర్ 21 (సోమవారం)అంబేడ్కర్‌నగర్ సభలో రాజ్‌భర్ నాలుగు రాష్ట్రాల విభజన, పూర్వాంచల్‌కు రాజ్‌భర్ వర్గం సీఎం అంశాలను ప్రకటించారు.
- 2026 సెప్టెంబర్ 22కథనం ప్రచురితమైంది; కాంగ్రెస్, ఎస్‌పీ విమర్శలు, బీజేపీ మౌనం నమోదయ్యాయి.
ఎవరికి సంబంధం
- ఓం ప్రకాశ్ రాజ్‌భర్ / ఎస్‌బీఎస్‌పీ — పూర్వాంచల్ రాజకీయాల్లో ప్రాధాన్యం, రాజ్‌భర్ సామాజికవర్గ ఓటు బ్యాంకుపై పట్టు నిలుపుకోవడం.
- బీజేపీ — యూపీలో భాగస్వామ్య పక్షం చేసిన ప్రకటన; నేతలు స్పందించకుండా అంశాన్ని తగ్గించి చూపారు.
- ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ — కులగణన తర్వాత విభజన గురించి తనతో మాట్లాడారని రాజ్‌భర్ చెప్పడంతో ద్విముఖ వైఖరి ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్నారు.
- కాంగ్రెస్ (షానవాజ్ ఆలం, జాతీయ కార్యదర్శి) — మోదీపై ద్విముఖ వైఖరి ఆరోపణ; రాజ్‌భర్ ప్రకటన నిరాశ నుంచి వచ్చిందని విమర్శ.
- సమాజ్‌వాదీ పార్టీ (సునీల్ సింగ్ యాదవ్ 'సజన్') — విభజించి పాలించే విధానమని ఆరోపణ; యూపీ విభజనను వ్యతిరేకిస్తోంది.
- పూర్వాంచల్ వికాస్ పరిషద్ (దేవేశ్ చౌబే) — తూర్పు–పశ్చిమ యూపీ ఆర్థిక, సామాజిక పరిస్థితులు భిన్నమని, ప్రత్యేక పూర్వాంచల్ డిమాండ్ తార్కిక ముగింపుకు రావాలని ఆశ.
ఎందుకు ముఖ్యం
దేశంలో అత్యధిక జనసంఖ్య కలిగిన రాష్ట్రం విభజన అంశం, కులగణనతో అనుసంధానించబడి, అధికార కూటమి భాగస్వామి నుంచే ప్రస్తావనకు రావడం రాజకీయంగా కీలకం. 2012లో బీఎస్‌పీ అసెంబ్లీ తీర్మానం కేంద్ర ఆమోదం లేక నిలిచిపోయిన అనుభవం, కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటులో కేంద్రం పాత్రను గుర్తు చేస్తుంది. ఇది కుల సమీకరణలు, ప్రాంతీయ అసమానతలు, ఎన్నికల వ్యూహాలు ఒకేసారి ముడిపడిన చర్చను ముందుకు తెస్తుంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- ఓం ప్రకాశ్ రాజ్‌భర్ – యూపీ కేబినెట్ మంత్రి, సుహేల్‌దేవ్ భారతీయ సమాజ్ పార్టీ (ఎస్‌బీఎస్‌పీ) అధ్యక్షుడు; యూపీలో బీజేపీ భాగస్వామి.
- ప్రతిపాదిత నాలుగు విభాగాలు: పూర్వాంచల్, మధ్యాంచల్, బుందేల్‌ఖండ్, హరిత్ ప్రదేశ్.
- 2012 అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు ముందు బీఎస్‌పీ ప్రభుత్వం నాలుగు భాగాల విభజన ప్రతిపాదనను అసెంబ్లీలో ఆమోదించింది; కేంద్ర ఆమోదం రాలేదు.
- పూర్వాంచల్ వికాస్ పరిషద్ – ప్రత్యేక పూర్వాంచల్ డిమాండ్‌కు మద్దతు ఇస్తున్న సంస్థ (దేవేశ్ చౌబే).
- కాంగ్రెస్ జాతీయ కార్యదర్శి షానవాజ్ ఆలం; ఎస్‌పీ అధికార ప్రతినిధి సునీల్ సింగ్ యాదవ్ 'సజన్' – ప్రకటనను విమర్శించినవారు.
- రాజ్‌భర్ ప్రకటన తేదీ: 2026 సెప్టెంబర్ 21; కథనం ప్రచురణ: 2026 సెప్టెంబర్ 22.
మెయిన్స్ కోణం
ఉత్తరప్రదేశ్ విభజన డిమాండ్ ప్రాంతీయ అభివృద్ధి అసమానతలు మరియు కుల ఆధారిత రాజకీయ సమీకరణల కలయికగా కనిపిస్తోంది. తూర్పు యూపీ ఆర్థిక, సామాజిక స్వరూపం పశ్చిమ యూపీకి భిన్నమని పూర్వాంచల్ వికాస్ పరిషద్ వాదిస్తుండగా, రాజ్‌భర్ దానిని కులగణనతో మరియు పూర్వాంచల్ తొలి ముఖ్యమంత్రి తన సామాజికవర్గం నుంచి ఉంటారన్న హామీతో ముడిపెట్టడం డిమాండ్‌కు స్పష్టమైన ఎన్నికల కోణాన్ని ఇస్తోంది. కాంగ్రెస్ దీన్ని 2024 లోక్‌సభలో రాజ్‌భర్ వర్గం ఇండియా కూటమివైపు మళ్లిన నేపథ్యంలో రాజకీయ ప్రాసంగికత కాపాడుకునే ప్రయత్నంగా, ఎస్‌పీ విభజించి పాలించే విధానంగా చూస్తున్నాయి; బీజేపీ మౌనం కూటమి భాగస్వాముల మధ్య సమన్వయ సంకటాన్ని సూచిస్తుంది. 2012లో బీఎస్‌పీ అసెంబ్లీ తీర్మానం కేంద్ర ఆమోదం లేక ముందుకు సాగలేకపోయిన ఉదాహరణ, ఇలాంటి ప్రతిపాదనలకు కేంద్రం ఆమోదమే నిర్ణాయకమని చూపుతుంది. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా, రాజకీయ ప్రకటనలకు మించి ప్రాంతీయ అసమానతలపై ఆధారాలతో కూడిన పరిశీలన, పారదర్శక సంప్రదింపులు, రాజ్యాంగబద్ధ ప్రక్రియ ద్వారానే ఈ అంశం తార్కిక ముగింపుకు రాగలదు (మూలంలో పేర్కొన్న అంశాల పరిధిలో).
కీలక పదాలు
- సుహేల్‌దేవ్ భారతీయ సమాజ్ పార్టీ (ఎస్‌బీఎస్‌పీ)
- ఓం ప్రకాశ్ రాజ్‌భర్ నేతృత్వంలోని యూపీ పార్టీ; రాష్ట్రంలో బీజేపీకి భాగస్వామ్య పక్షం.
- పూర్వాంచల్
- తూర్పు ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రాంతం; ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు డిమాండ్ చాలాకాలంగా ఉంది.
- హరిత్ ప్రదేశ్ / మధ్యాంచల్ / బుందేల్‌ఖండ్
- యూపీ విభజన ప్రతిపాదనలో పేర్కొన్న ఇతర మూడు ప్రాంతాల పేర్లు.
- కులగణన
- కుల ఆధారిత గణన; ఇది పూర్తయ్యాకే విభజన సాధ్యమని రాజ్‌భర్ చెప్పారు.
- ఇండియా కూటమి
- ప్రతిపక్ష కూటమి; 2024 లోక్‌సభలో రాజ్‌భర్ వర్గం దానికి మద్దతు ఇచ్చిందని కాంగ్రెస్ పేర్కొంది.
- పూర్వాంచల్ వికాస్ పరిషద్
- ప్రత్యేక పూర్వాంచల్ రాష్ట్ర డిమాండ్‌ను ముందుకు తీసుకెళ్తున్న సంస్థ.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- రాష్ట్రాల పునర్విభజన డిమాండ్లు ప్రాంతీయ అభివృద్ధి అసమానతలను ప్రతిబింబిస్తాయా, లేక కుల–ఎన్నికల సమీకరణలను ప్రతిబింబిస్తాయా? ఉత్తరప్రదేశ్ ఉదాహరణతో చర్చించండి.
- 2012లో బీఎస్‌పీ ప్రభుత్వ అసెంబ్లీ ప్రతిపాదన కేంద్ర ఆమోదం లేక నిలిచిపోవడం, కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు ప్రక్రియలో కేంద్రం పాత్ర గురించి ఏమి సూచిస్తుంది?
- అధికార కూటమి భాగస్వాములు పరస్పర విరుద్ధ ప్రకటనలు చేయడం సంకీర్ణ పాలనపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది? యూపీ విభజన వివాదం ఆధారంగా విశ్లేషించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.