నర్మద ఆశ్రమశాలలో 11 మంది విద్యార్థులు ఆరోగ్యంగా ఉన్నారు: అధికారి

గుజరాత్‌లోని నర్మద జిల్లా డేడియాపాడలోని మోస్కుట్ ఆశ్రమశాలలో సెప్టెంబర్ 9న ఉదయ ప్రార్థన సమయంలో 11 మంది గిరిజన విద్యార్థులు ఒకరి తర్వాత ఒకరు వణకడం, అసాధారణంగా ప్రవర్తించడం మొదలుపెట్టారు. వారిని అంబులెన్సుల్లో స్థానిక ఆస్పత్రికి, తర్వాత 50 కి.మీ. దూరంలోని రాజ్‌పిప్లా సివిల్ ఆస్పత్రికి తరలించారు. వైద్య, మానసిక పరీక్షల్లో అందరూ ఆరోగ్యంగా ఉన్నారని, ఆహార విషప్రయోగ ఆధారాలు లేవని జిల్లా వైద్యాధికారి జనక్ మాధక్ తెలిపారు. పిల్లలు ఇతరులను అనుకరించి ఉండవచ్చని, అతీంద్రియ కారణాల ఊహాగానాలను తోసిపుచ్చుతున్నామని ఆయన అన్నారు.

Indian Express — Cities ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 19 సెప్టెం, 2026 6:13 PM IST

మూలం

Indian Express — Cities · అసలు వార్త చదవండి ↗

#ashramshala#narmada#mass hysteria#tribal education#health department

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Eleven children at the Moskut Ashramshala in Dediapada began shaking and displaying unusual behaviour on September 9 during morning prayers — Described in source as an alleged incident, based on accounts of school staff
Medical examination and psychological assessment found the children healthy, with no evidence of food poisoning — Attributed to District Health Officer Janak Madhak and district health authorities
The behaviour may have been imitation spreading in a group setting, with no indication of mental illness — Attributed as an explanation offered by DHO Janak Madhak
Children were taken by ambulance to a local health facility and then to Rajpipla Civil Hospital about 50 km away — Attributed to assistant teacher Kalpana Vasava; distance figure appears in source
Rumours of 'possession' by 'Hanuman Dada' and of food poisoning circulated, along with videos on social media — Reported as rumour in source; no evidence given, and officials dismissed supernatural causes

Indian Express — Cities ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI విధాన విశ్లేషకులు

ఇది ఒక వైద్య సంక్షోభ కథ కాదు — వసతి గృహ పాఠశాలల్లో సంస్థాగత సన్నద్ధత గురించిన కథ. అధికారిక పరీక్షలు పిల్లలు ఆరోగ్యంగా ఉన్నారని, ఆహార విషప్రయోగ ఆధారాలు లేవని తేల్చాయి; అంబులెన్సులు వచ్చాయి, మానసిక నిపుణుల మదింపు జరిగింది, గాంధీనగర్‌కు నివేదికలు వెళ్లాయి — అంటే అత్యవసర ప్రతిస్పందన గొలుసు పనిచేసింది. అసలు సమస్య, ప్రతిస్పందన వేగం కాదు; తల్లిదండ్రులకు దూరంగా ఉండే గిరిజన విద్యార్థుల కోసం నిర్వహించే ఆశ్రమశాలల్లో నిత్యం అందుబాటులో ఉండే మానసిక ఆరోగ్య, పర్యవేక్షణ వ్యవస్థల లోటు.

రాష్ట్ర గిరిజన అభివృద్ధి శాఖ గుర్తింపు పొందిన ఆశ్రమశాలలు అత్యంత దుర్బల వర్గాల పిల్లలకు సేవ చేస్తాయి — అందుకే ఇక్కడ ప్రమాణాల అమలు, జవాబుదారీతనం సాధారణ పాఠశాలల కంటే కఠినంగా ఉండాలి.
సమీప ప్రభుత్వ ఆరోగ్య కేంద్రం నుంచి 50 కి.మీ. దూరంలోని రాజ్‌పిప్లా సివిల్ ఆస్పత్రికి తరలించాల్సి వచ్చిందన్న వివరం, గిరిజన జిల్లాల్లో ప్రత్యేక వైద్య సేవల భౌగోళిక అంతరాన్ని సూచిస్తుంది.
ప్రిన్సిపాల్ ఆ సమయంలో పాఠశాలలో లేరు, వైద్య అధికారి రాత్రి 2 గంటలకు చేరుకున్నారన్న అంశాలు — వసతి గృహాల్లో రాత్రిపూట బాధ్యతాయుత సిబ్బంది ఉండాలన్న నియమాల అమలుపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతాయి.
సర్పంచ్‌తో పాటు గ్రామస్తులు వచ్చి సహకరించడం స్థానిక సామాజిక పెట్టుబడిని చూపుతుంది; అదే సమయంలో ధ్రువీకరించని వీడియోలు వ్యాపించడం — ప్రభుత్వ సమాచార నిర్వహణ, పుకార్ల నియంత్రణ ఇప్పటికీ బలహీన కొలిక అని తెలియజేస్తుంది.
జిల్లా అధికారి 'అనుకరణ', 'సమూహంలో వ్యాపించే ప్రవర్తన' అనే వివరణ ఇచ్చారు; ఇది అతీంద్రియ ఊహాగానాలను తోసిపుచ్చే విజ్ఞాన దృక్పథం అయినప్పటికీ, పాఠశాల స్థాయిలో కౌన్సెలర్లు లేని లోటును పూరించదు.

గమనించాల్సినవి — గాంధీనగర్‌కు వెళ్లిన నివేదికల తర్వాత — ఆశ్రమశాలల్లో క్రమబద్ధ మానసిక ఆరోగ్య మదింపులు, రాత్రిపూట సిబ్బంది నియమాలు, అత్యవసర ప్రోటోకాల్‌లపై ఏదైనా విధాన నిర్దేశం వెలువడుతుందా అన్నది గమనించాలి.

ఈ కథనం పిల్లల ప్రవర్తనకు నిశ్చిత కారణాన్ని నిర్ధారించలేదు; అధికారి ఇచ్చిన అనుకరణ వివరణ ఒక అంచనా మాత్రమే, పాఠశాలలో ఎలాంటి నియమ ఉల్లంఘన జరిగిందని లేదా విధాన మార్పు జరుగుతుందని కూడా ఇది స్థాపించలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 5 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

గుజరాత్‌లోని గిరిజన జిల్లా నర్మదలోని డేడియాపాడ తాలూకా మోస్కుట్ ఆశ్రమశాలలో సెప్టెంబర్ 9న ఉదయ ప్రార్థన సమయంలో 11 మంది గిరిజన విద్యార్థులు ఒకరి తర్వాత ఒకరు వణకడం, అసాధారణ కదలికలు ప్రదర్శించడం మొదలైంది. ఆశ్రమశాల అనేది గిరిజన సమాజాల పిల్లలు ఉండి చదువుకునే వసతి పాఠశాల; ఇది రాష్ట్ర గిరిజన అభివృద్ధి శాఖ గుర్తింపు పొందినది. సంఘటన తర్వాత 'హనుమాన్ దాదా' ఆవహించారనే, లేదా ఆహార విషప్రయోగం జరిగిందనే పుకార్లు వ్యాపించాయి. వైద్య, మానసిక పరీక్షల్లో పిల్లలంతా ఆరోగ్యంగా ఉన్నట్టు జిల్లా ఆరోగ్య అధికారులు ప్రకటించారు.

ముఖ్యాంశాలు

సెప్టెంబర్ 9న మోస్కుట్ ఆశ్రమశాలలో ఉదయ ప్రార్థన సమావేశం సమయంలో 11 మంది పిల్లలు వణకడం, అసాధారణ ప్రవర్తన ప్రదర్శించడం జరిగింది.
నీరు తాగి తిరిగి వచ్చిన ఒక బాలిక చెమటలు పట్టి అసహజంగా వణకడం మొదలుపెట్టిందని సహాయ ఉపాధ్యాయిని కల్పన వసావా చెప్పారు.
పిల్లలను మూడు అంబులెన్సుల్లో స్థానిక ప్రభుత్వ ఆరోగ్య కేంద్రానికి, తర్వాత సుమారు 50 కి.మీ. దూరంలోని రాజ్‌పిప్లా సివిల్ ఆస్పత్రికి తరలించారు.
జిల్లా వైద్యాధికారి జనక్ మాధక్: వైద్య పరీక్షల్లో ఆహార విషప్రయోగం లేదా ఏ శారీరక వ్యాధి ఆధారాలు కనిపించలేదు; మానసిక కోణంలోనూ పరీక్షించారు, అందరూ బాగున్నారు.
వాంతులు, విరేచనాలు, కడుపు నొప్పి వంటి లక్షణాలు ఏ పిల్లవాడూ చెప్పలేదని పాఠశాల సిబ్బంది తెలిపారు.
ఆశ్రమశాలలో సుమారు 50 మంది గిరిజన పిల్లలు ఉంటారు; అంతే సంఖ్యలో గ్రామస్థులు ఇతర విద్యార్థుల నిర్వహణకు సహాయంగా ప్రాంగణంలో ఉన్నారు.
పాఠశాల ప్రిన్సిపాల్ రాత్రి, వైద్య అధికారి తెల్లవారుజామున 2 గంటలకు చేరుకున్నారు; అన్ని పిల్లల వాంగ్మూలాలు నమోదు చేశారు.
సంఘటనపై నివేదికలు గాంధీనగర్‌లోని అధికారులకు, ఆశ్రమశాల అధికారులకు పంపారు; పిల్లలు తిరిగి పాఠశాలకు వచ్చి సాధారణంగా చదువుకుంటున్నారు.

కాలక్రమం

సెప్టెంబర్ 9, ఉదయ ప్రార్థననీరు తాగి తిరిగి వచ్చిన బాలిక వణకడం మొదలుపెట్టింది; తర్వాత 8వ తరగతి విద్యార్థి, ఆ తర్వాత మరికొందరు పిల్లలు అదే ప్రవర్తన చూపారు.
సెప్టెంబర్ 9, ఆ రోజేఉపాధ్యాయులు అంబులెన్సులు పిలిచారు; పిల్లలను స్థానిక ఆరోగ్య కేంద్రానికి, తర్వాత రాజ్‌పిప్లా సివిల్ ఆస్పత్రికి తరలించారు. గ్రామస్థులు, సర్పంచ్ సహాయం చేశారు.
సెప్టెంబర్ 9 రాత్రి / తెల్లవారుజాము 2 గంటలుబయట ఉన్న ప్రిన్సిపాల్ రాత్రి చేరుకున్నారు; వైద్య అధికారి 2 గంటలకు వచ్చారు; పిల్లల వాంగ్మూలాలు నమోదు.
మరుసటి ఉదయంపాఠశాల వద్ద పెద్ద సంఖ్యలో జనం గుమిగూడారు; ఆస్పత్రికి వెళ్లిన, పాఠశాలలో ఉన్న పిల్లలందరికీ వైద్య పరీక్షలు; నివేదికలు సాధారణం, ఆహార విషప్రయోగం లేదు.
సంఘటన జరిగిన వారం రోజుల తర్వాతసోషల్ మీడియాలో వీడియోలు, 'ఆవహించడం' పుకార్లు కొనసాగుతుండగా, జిల్లా ఆరోగ్య అధికారులు అతీంద్రియ ఊహాగానాలను తోసిపుచ్చారు.

ఎవరికి సంబంధం

11 మంది గిరిజన విద్యార్థులు — ఆరోగ్యం, మానసిక క్షేమం, కళంకం (స్టిగ్మా) నుంచి రక్షణ; వైద్య నివేదికలు సాధారణంగా వచ్చి తిరిగి చదువు కొనసాగిస్తున్నారు.
మోస్కుట్ ఆశ్రమశాల సిబ్బంది (కల్పన వసావా, ప్రిన్సిపాల్) — వసతి పాఠశాలలో 50 మంది పిల్లల భద్రత, తల్లిదండ్రులు–గ్రామస్థులతో విశ్వాసం, ధ్రువీకరించని సమాచార వ్యాప్తిని అడ్డుకోవడం.
జిల్లా ఆరోగ్య యంత్రాంగం / జిల్లా వైద్యాధికారి జనక్ మాధక్ — కారణాన్ని నిర్ధారించడం, ఆహార విషప్రయోగం–మానసిక వ్యాధి ఆరోపణలను పరిశీలించి పుకార్లను ఖండించడం.
రాజ్‌పిప్లా సివిల్ ఆస్పత్రి వైద్యులు, మానసిక వైద్య నిపుణుడు — కౌన్సెలింగ్, మానసిక మదింపు ద్వారా పిల్లల స్థితి నిర్ధారణ; ప్రతిస్పందనలు సంతృప్తికరంగా ఉన్నట్టు తేల్చారు.
గ్రామస్థులు, సర్పంచ్, తల్లిదండ్రులు — పిల్లల క్షేమంపై ఆందోళన; సంఘటన నిర్వహణలో సహాయం; పుకార్లు–వీడియోల వ్యాప్తిని నియంత్రించే బాధ్యత.
గుజరాత్ గిరిజన అభివృద్ధి శాఖ / గాంధీనగర్ అధికారులు — గుర్తింపు పొందిన ఆశ్రమశాలల పర్యవేక్షణ; సంఘటన నివేదికలపై చర్యలు.

ఎందుకు ముఖ్యం

వసతి గిరిజన పాఠశాలల్లో ఆరోగ్య అత్యవసర పరిస్థితులు ఏర్పడినప్పుడు వైద్య వ్యవస్థ స్పందన, ప్రజల్లో శాస్త్రీయ అవగాహన రెండూ పరీక్షకు గురవుతాయి. ఇక్కడ పరీక్షల్లో ఆహార విషప్రయోగం, శారీరక–మానసిక వ్యాధి ఆధారాలు లేకపోయినా 'ఆవహించడం' పుకార్లు, ధ్రువీకరించని వీడియోలు వ్యాపించాయి. ఇది సామూహిక ప్రవర్తన అనుకరణ, సోషల్ మీడియా ద్వారా తప్పుడు సమాచార వ్యాప్తి, మారుమూల ప్రాంతాల్లో వైద్య–కౌన్సెలింగ్ సదుపాయాల ప్రాముఖ్యతను చూపుతుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

ఆశ్రమశాల: గిరిజన సమాజాల పిల్లలు ఉండి చదువుకునే వసతి పాఠశాల; మోస్కుట్ ఆశ్రమశాలకు గుజరాత్ గిరిజన అభివృద్ధి శాఖ గుర్తింపు ఉంది.
సంఘటన స్థలం: గుజరాత్ నర్మద జిల్లా డేడియాపాడలోని మోస్కుట్ ఆశ్రమశాల; తేదీ సెప్టెంబర్ 9.
ప్రభావితమైన విద్యార్థుల సంఖ్య 11; ఆశ్రమశాలలో మొత్తం సుమారు 50 మంది గిరిజన పిల్లలు ఉంటారు.
రాజ్‌పిప్లా సివిల్ ఆస్పత్రి పాఠశాలకు సుమారు 50 కి.మీ. దూరంలో ఉంది; పిల్లలను మూడు అంబులెన్సుల్లో తరలించారు.
జిల్లా వైద్యాధికారి జనక్ మాధక్: ఆహార విషప్రయోగం, మానసిక వ్యాధి ఆధారాలు లేవు; అతీంద్రియ ఊహాగానాలను తోసిపుచ్చారు.
సంఘటన నివేదికలు రాష్ట్ర రాజధాని గాంధీనగర్‌లోని అధికారులకు పంపారు.

మెయిన్స్ కోణం

గుజరాత్ నర్మద జిల్లాలోని ఒక గిరిజన ఆశ్రమశాలలో సెప్టెంబర్ 9న 11 మంది పిల్లలు వరుసగా వణకడం, అసాధారణ కదలికలు ప్రదర్శించిన ఘటన—వైద్య పరీక్షలు, మానసిక మదింపులో ఆహార విషప్రయోగం లేదా వ్యాధి ఆధారాలు కనిపించకపోయినా—అతీంద్రియ, 'ఆవహించడం' వివరణలకు ఎలా చోటు దొరుకుతుందో చూపుతుంది. జిల్లా వైద్యాధికారి ప్రకారం పిల్లలు ఎక్కడో చూసిన ప్రవర్తనను అనుకరించి ఉండవచ్చు, సామూహిక వాతావరణంలో అది ఒకరి నుంచి మరొకరికి వ్యాపించగలదు. దీనికి దోహదపడిన అంశాలుగా మూలం స్పష్టం కాని సమయంలో ఏర్పడిన శూన్యతను పుకార్లు నింపడం, ధ్రువీకరించని వీడియోల సోషల్ మీడియా ప్రసారం, మారుమూల ప్రాంతాల్లో వైద్య అధికారి రాత్రి 2 గంటలకు చేరుకోవడం వంటి ప్రతిస్పందన జాప్యాలను మూలం సూచిస్తుంది. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా మూలంలో చెప్పబడినవి—అందరు పిల్లలకు వైద్య పరీక్షలు, మానసిక వైద్య నిపుణుడి కౌన్సెలింగ్, పిల్లల వాంగ్మూలాల నమోదు, గాంధీనగర్‌కు నివేదికలు పంపడం, ధ్రువీకరించని ఫొటోలు–సందేశాలు–ఆరోపణలు ప్రచారం చేయవద్దని తల్లిదండ్రులు, గ్రామస్థులకు పాఠశాల విజ్ఞప్తి. వసతి పాఠశాలల్లో పిల్లల ఆరోగ్య–మానసిక సంరక్షణను బలోపేతం చేయడం, శాస్త్రీయ అవగాహన పెంచడం కీలకమని ఈ ఘటన సూచిస్తుంది.

కీలక పదాలు

ఆశ్రమశాల: గిరిజన సమాజాల పిల్లలు ఉండి చదువుకునే వసతి పాఠశాల; మోస్కుట్ ఆశ్రమశాలకు రాష్ట్ర గిరిజన అభివృద్ధి శాఖ గుర్తింపు ఉంది.
గిరిజన అభివృద్ధి శాఖ (Tribal Development Department): గుజరాత్ రాష్ట్ర శాఖ; ఈ ఆశ్రమశాలకు గుర్తింపు ఇచ్చిన సంస్థ.
జిల్లా వైద్యాధికారి (District Health Officer): జిల్లా స్థాయి ఆరోగ్య అధికారి; ఇక్కడ జనక్ మాధక్ పిల్లల పరీక్ష ఫలితాలను ప్రకటించారు.
'హనుమాన్ దాదా' ఆవహించడం: మతపరమైన/షమానిక్ ట్రాన్స్‌కు సంబంధించిన స్థానిక నమ్మకం; పిల్లల ప్రవర్తనకు కారణమని పుకారు వ్యాపించింది.
ఆహార విషప్రయోగం (Food poisoning): కలుషిత ఆహారంతో వచ్చే అనారోగ్యం; వాంతులు, విరేచనాలు, కడుపునొప్పి లక్షణాలు ఇక్కడ ఎవరిలోనూ లేవని సిబ్బంది తెలిపారు.
రాజ్‌పిప్లా సివిల్ ఆస్పత్రి: పాఠశాలకు సుమారు 50 కి.మీ. దూరంలోని ఆస్పత్రి; ఇక్కడ పిల్లలకు కౌన్సెలింగ్, మానసిక వైద్య నిపుణుడి మదింపు జరిగింది.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

వసతి గిరిజన పాఠశాలల్లో (ఆశ్రమశాలలు) విద్యార్థుల ఆరోగ్య–మానసిక సంరక్షణ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాల్సిన ఆవశ్యకతను నర్మద ఘటన నేపథ్యంలో చర్చించండి.
ఆరోగ్య సంబంధిత సంఘటనల్లో ధ్రువీకరించని వీడియోలు, పుకార్ల వ్యాప్తి ప్రజా ఆరోగ్య స్పందనను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది? మూలంలోని ఉదాహరణలతో వివరించండి.
సమూహ పరిస్థితుల్లో పిల్లల ప్రవర్తన ఒకరి నుంచి మరొకరికి వ్యాపించగలదన్న అధికారిక వివరణను, శాస్త్రీయ దృక్పథ వ్యాప్తి అవసరం కోణంలో విశ్లేషించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తరాజ్‌కోట్ హాస్టల్ నుంచి పడి ఇంజినీరింగ్ విద్యార్థిని మృతి →

← అన్ని వార్తలు