సర్జికల్ స్ట్రైక్స్‌కు పదేళ్లు: ముప్పు జమ్మూ వైపు మళ్లింది

ఉరీ దాడిలో 19 మంది సైనికులు మరణించిన నేపథ్యంలో 2016 సెప్టెంబర్ 28-29 రాత్రి భారత సేన నియంత్రణ రేఖ ఆవల ఏడు ఉగ్రవాద లాంచ్‌ప్యాడ్లపై సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ నిర్వహించి 35-50 మంది ఉగ్రవాదులను హతమార్చినట్టు అంచనా. ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం 2016లో 322 ఉగ్ర ఘటనలు, 150 ఉగ్రవాదులు, 82 మంది భద్రతా సిబ్బంది మృతి; 2025లో 12 ఘటనలు, 16 మంది సిబ్బంది మృతి. ACLED ప్రకారం 2025లో జమ్మూ డివిజన్‌లోనే 60 శాతానికి మించి హింసాత్మక కార్యకలాపాలు జరిగాయి, 2018లో ఇది 5 శాతం.

Indian Express — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 29 సెప్టెం, 2026 6:05 AM IST

మూలం

Indian Express — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#surgical strikes#jammu and kashmir#counter-terrorism#indian army#security

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

On the night of September 28-29, 2016, Army Para (SF) teams struck seven terrorist launchpads across the LoC, killing an estimated 35-50 terrorists. — Figures appear in source; described as the Army's own account with an estimated range.
The strikes followed the September 18 Uri attack in which 19 soldiers were killed. — Figure appears in source; no separate attribution given.
Government data recorded 322 militant incidents in 2016 with 150 terrorists and 82 security personnel killed; 12 incidents in 2025 with 16 security personnel killed. — Attributed in source to government data.
Over 60% of violent militant activity in J&K in 2025 was in Jammu division, against 5% in 2018. — Attributed to conflict-monitoring organisation ACLED.
Improved surveillance has raised the risk of escalation, as seen during Operation Sindoor. — Attributed by name to retired Lt Gen D S Hooda, former Northern Army Commander.

Indian Express — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ పదేళ్ల సందర్భం కేంద్ర ప్రభుత్వానికి రాజకీయంగా బలమైన కథనాన్ని అందిస్తోంది — ఉరీ నుంచి బాలాకోట్ మీదుగా ఆపరేషన్ సిందూర్ వరకు 'ప్రతిస్పందించే భారత్' అనే ఒకే గీత. అదే సమయంలో కథనంలోని గణాంకాలు రెండు వైపులా వాడుకోగలిగేలా ఉన్నాయి: 2016లో 322 ఘటనలు, 2025లో 12 ఘటనలు అనేది విధాన విజయంగా చూపగలిగే వాదన; కానీ జమ్మూ డివిజన్‌లో హింస 2018లో 5 శాతం నుంచి 2025లో 60 శాతానికి మించి పెరగడం ముప్పు అంతమయ్యిందని చెప్పడానికి అవకాశం ఇవ్వదు. అందుకే రాజకీయ చర్చ 'ఉగ్రవాదం అణగారిందా' అనే దాని నుంచి 'ఎక్కడికి మళ్లింది' అనే దిశగా మారే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి.

పదేళ్ల మైలురాయిని జాతీయ భద్రతా ఘనతగా ప్రదర్శించడం అధికార పక్షానికి సహజ ప్రయోజనం; ప్రధాని సర్జికల్ స్ట్రైక్స్, ఆపరేషన్ సిందూర్‌లను భారత ఉగ్రవాద నిరోధక విధానానికి ఉదాహరణలుగా పేర్కొన్నట్టు కథనం చెబుతోంది.
ఘటనలు 322 నుంచి 12కు తగ్గడం ప్రభుత్వ వాదనకు బలం; అయితే 2025లోనూ 16 మంది భద్రతా సిబ్బంది మరణించడం 'పూర్తి సాధారణ స్థితి' అనే భాషను జాగ్రత్తగా వాడాల్సిన పరిస్థితి కల్పిస్తుంది.
ముప్పు కశ్మీర్ లోయ నుంచి జమ్మూ అటవీ, పర్వత ప్రాంతాలకు మళ్లడం — అధికారులు ఆర్టికల్ 370 రద్దు తర్వాత సైనిక మోహరింపు, 2020-21 చైనా సరిహద్దు సంక్షోభ ప్రభావాన్ని కారణాలుగా చెబుతున్నట్టు కథనం పేర్కొంటోంది — ఇది ప్రాంతీయ రాజకీయాల్లో కొత్త ఒత్తిడి కేంద్రాన్ని సృష్టిస్తుంది.
జమ్మూ ప్రాంతం భద్రతా పరంగా ముందుకు రావడం స్థానిక ప్రజాప్రతినిధులు, ప్రాంతీయ పార్టీల నుంచి రక్షణ, మోహరింపు, పరిహారం వంటి డిమాండ్లను పెంచే అవకాశం ఉంది.
మాజీ ఉత్తర సైనిక కమాండర్ లెఫ్టినెంట్ జనరల్ డీ ఎస్ హూడా ఎస్కలేషన్ ప్రమాదం పెరిగిందని హెచ్చరించడం — రాజకీయంగా ప్రతి ప్రతిస్పందనకు పెరుగుతున్న ఖరీదును గుర్తు చేస్తుంది.

గమనించాల్సినవి — జమ్మూ డివిజన్‌లో హింస కేంద్రీకరణపై ప్రభుత్వ, ప్రతిపక్షాల భాష ఎలా మారుతుందో — మరియు మోహరింపు, నిఘా వ్యవస్థల మార్పులు రాజకీయ చర్చలో ఏ రూపం తీసుకుంటాయో గమనించాలి.

ఈ కథనం భద్రతా పరిస్థితిలో మార్పులను మాత్రమే వివరిస్తుంది; ఏ పార్టీ ఎలా స్పందిస్తుందో, ఎన్నికల ప్రభావం ఎలా ఉంటుందో, లేదా ముప్పు మళ్లడానికి ఒకే ఒక కారణం ఏదో ఇది నిర్ధారించదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 8 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

2016 సెప్టెంబర్ 18న ఉరీ సమీపంలోని ఆర్మీ బ్రిగేడ్ ప్రధాన కార్యాలయంపై ఉగ్రదాడిలో 19 మంది సైనికులు మరణించారు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా సెప్టెంబర్ 28-29 రాత్రి భారత సేన నియంత్రణ రేఖ (LoC) ఆవల తొలి సమన్వయ సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ నిర్వహించింది; సేన బహిరంగంగా "సర్జికల్ స్ట్రైక్స్" అని అంగీకరించిన మొదటి సందర్భం ఇదే. పదేళ్ల తర్వాత ఉగ్రవాద నిరోధక కార్యకలాపాలు, సరిహద్దు ఆవలి ప్రతీకార దాడులు, జమ్మూకశ్మీర్ భద్రతా పరిస్థితి గణనీయంగా మారాయని రక్షణ అధికారులు ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌కు తెలిపారు. ముఖ్యంగా హింస లోయ నుంచి జమ్మూ డివిజన్‌లోని అటవీ, పర్వత ప్రాంతాలకు మళ్లింది.

ముఖ్యాంశాలు

2016 సెప్టెంబర్ 18న ఉరీ సమీపంలోని ఆర్మీ బ్రిగేడ్ ప్రధాన కార్యాలయంపై దాడిలో 19 మంది సైనికులు మృతి.
సెప్టెంబర్ 28-29 రాత్రి పారా (స్పెషల్ ఫోర్సెస్) బృందాలు LoC ఆవల ఏడు ఉగ్ర లాంచ్‌ప్యాడ్లను లక్ష్యంగా చేసుకుని 35-50 మంది ఉగ్రవాదులను హతమార్చినట్టు అంచనా.
లాంచ్‌ప్యాడ్లు పీర్ పంజాల్ శ్రేణికి ఉత్తర, దక్షిణ దిశల్లో ఉన్నాయి; ఫిరంగి కాల్పుల కవర్‌లో ఆపరేషన్ జరిగింది.
సైనికులు ఆయుధాలు, రాకెట్ లాంచర్లు, ఫ్లేమ్‌థ్రోయర్లు, గ్రెనేడ్లు తీసుకెళ్లారు.
ప్రభుత్వ గణాంకాలు: 2016లో 322 మిలిటెంట్ ఘటనలు, 150 ఉగ్రవాదులు, 82 మంది భద్రతా సిబ్బంది మృతి.
2025లో 12 ఉగ్ర సంబంధిత ఘటనలు, 16 మంది భద్రతా సిబ్బంది మృతి.
ACLED ప్రకారం 2025లో జమ్మూకశ్మీర్‌లో 60 శాతానికి మించి హింసాత్మక మిలిటెంట్ కార్యకలాపాలు జమ్మూ డివిజన్‌లో జరిగాయి; 2018లో ఇది 5 శాతం మాత్రమే.
2020-21 భారత్-చైనా సరిహద్దు సంక్షోభం తర్వాత సైనిక మోహరింపులో మార్పులు, జమ్మూ అటవీ-పర్వత భూభాగం ఈ మార్పుకు కారణాలని ACLED పేర్కొంది.

కాలక్రమం

2016 సెప్టెంబర్ 18ఉరీ సమీపంలోని ఆర్మీ బ్రిగేడ్ ప్రధాన కార్యాలయంపై ఉగ్రదాడి; 19 మంది సైనికులు మృతి.
2016 సెప్టెంబర్ 28-29 రాత్రిLoC ఆవల ఏడు ఉగ్ర లాంచ్‌ప్యాడ్లపై తొలి సమన్వయ సర్జికల్ స్ట్రైక్స్; 35-50 మంది ఉగ్రవాదులు హతం (అంచనా).
2016-18లోయలో పట్టణ/అర్ధ-పట్టణ మిలిటెన్సీ, రాళ్ల దాడులు, స్థానిక ఉగ్ర రిక్రూట్‌మెంట్ ప్రధాన సవాళ్లు.
2018జమ్మూ డివిజన్‌లో హింసాత్మక మిలిటెంట్ కార్యకలాపాలు 5 శాతం (ACLED).
2019బాలాకోట్ వైమానిక దాడులు; ఆర్టికల్ 370 రద్దు, కశ్మీర్‌లోకి సైన్యం మోహరింపు పెరుగుదల.
2020-21భారత్-చైనా సరిహద్దు సంక్షోభం; సైనిక మోహరింపు సరళిలో మార్పులు.
2025 మేపహల్‌గామ్ ఉగ్రదాడి అనంతరం ఆపరేషన్ సిందూర్ — ఒక సమీకృత ఆపరేషన్.
202512 ఉగ్ర సంబంధిత ఘటనలు, 16 మంది భద్రతా సిబ్బంది మృతి; జమ్మూలో 60 శాతానికి మించి హింస.

ఎవరికి సంబంధం

భారత సైన్యం / పారా (స్పెషల్ ఫోర్సెస్) — సరిహద్దు ఆవలి దాడులను నిర్వహించి, మారుతున్న ముప్పుకు అనుగుణంగా వ్యూహాలను మార్చుకోవాల్సిన బాధ్యత.
రాష్ట్రీయ రైఫిల్స్ — జమ్మూకశ్మీర్‌లో ఉగ్రవాద నిరోధక భారాన్ని చారిత్రకంగా అత్యధికంగా మోస్తున్న దళం.
జమ్మూ డివిజన్ ప్రజలు — 2025లో 60 శాతానికి మించి హింస ఇక్కడే జరగడంతో ముప్పు ఇప్పుడు వారి ప్రాంతానికి మళ్లింది.
కశ్మీర్ లోయ నివాసితులు — 2016-18తో పోలిస్తే లోయ చాలా ప్రశాంతంగా ఉంది; నిరంతర పెట్రోలింగ్, నిఘా కింద జీవనం.
లెఫ్టినెంట్ జనరల్ డి ఎస్ హూడా (రిటైర్డ్), నాటి ఉత్తర సేనాధిపతి — 2016 సర్జికల్ స్ట్రైక్స్‌ను పర్యవేక్షించిన వ్యక్తి; ఇప్పుడు ఉద్రిక్తత పెరిగే ప్రమాదం గురించి హెచ్చరిస్తున్నారు.
ACLED — స్వతంత్ర సంఘర్షణ పరిశీలన సంస్థగా హింస భౌగోళిక మార్పును నమోదు చేస్తోంది.

ఎందుకు ముఖ్యం

సంఖ్యల పరంగా హింస తీవ్రంగా తగ్గింది — 2016లో 322 ఘటనలు, 82 మంది సిబ్బంది మృతి నుంచి 2025లో 12 ఘటనలు, 16 మంది మృతికి. కానీ ముప్పు స్వరూపం మారింది: పట్టణ మిలిటెన్సీ స్థానంలో అటవీ, పర్వత ప్రాంతాల్లో చిన్న బృందాలు ఎక్కువ కాలం గుర్తింపునకు రాకుండా కదులుతున్నాయి, హింస కేంద్రం జమ్మూకి మళ్లింది. అదే సమయంలో నిఘా, ఖచ్చితమైన దాడి సామర్థ్యాలు పెరగడంతో సరిహద్దు ఆవల ప్రతీకార చర్యలు వేగవంతమైనా, ఆపరేషన్ సిందూర్‌లో కనిపించినట్టు ఉద్రిక్తత పెరిగే ప్రమాదం అధికమైంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

2016 సెప్టెంబర్ 28-29 రాత్రి LoC ఆవల ఏడు లాంచ్‌ప్యాడ్లపై సర్జికల్ స్ట్రైక్స్; పారా (స్పెషల్ ఫోర్సెస్) నిర్వహణ.
ఉరీ దాడి (2016 సెప్టెంబర్ 18) — ఆర్మీ బ్రిగేడ్ ప్రధాన కార్యాలయం, 19 సైనికులు మృతి.
ACLED = Armed Conflict Location & Event Data — స్వతంత్ర, లాభాపేక్షలేని సంఘర్షణ పరిశీలన/క్రైసిస్-మ్యాపింగ్ సంస్థ.
పీర్ పంజాల్ శ్రేణి — ఉగ్ర లాంచ్‌ప్యాడ్లు దీని ఉత్తర, దక్షిణ దిశల్లో లక్ష్యంగా ఉన్నాయి.
ప్రతీకార దాడుల క్రమం: 2016 సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ (భూతల) → 2019 బాలాకోట్ (వైమానిక) → 2025 మే ఆపరేషన్ సిందూర్ (సమీకృత).
2019లో ఆర్టికల్ 370 రద్దు, కశ్మీర్‌లోకి అదనపు దళాల మోహరింపు — మిలిటెన్సీ స్వరూపం మారడానికి ఒక కారణం.

మెయిన్స్ కోణం

2016 ఉరీ దాడి తర్వాతి సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ భారత ఉగ్రవాద నిరోధక విధానంలో బహిరంగ, సరిహద్దు ఆవలి ప్రతీకారానికి ఒక మలుపు; పదేళ్లలో అది 2019 బాలాకోట్ వైమానిక దాడులు, 2025 మేలో సమీకృత ఆపరేషన్ సిందూర్ వరకు పరిణమించింది. అదే కాలంలో జమ్మూకశ్మీర్‌లో హింస స్వరూపం మారింది: ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం 2016లో 322 ఘటనలు, 82 మంది సిబ్బంది మృతి కాగా, 2025లో 12 ఘటనలు, 16 మంది మృతి; అయితే ACLED ప్రకారం 2025లో 60 శాతానికి మించి హింస జమ్మూ డివిజన్‌లో కేంద్రీకృతమైంది (2018లో 5 శాతం). కారణాలుగా అధికారులు 2019 ఆర్టికల్ 370 రద్దు, కశ్మీర్‌లో దళాల పెరుగుదల, స్థానికులు-ఉగ్రవాదుల మధ్య సంబంధాలపై కఠిన నియంత్రణ, జమ్మూ అటవీ-పర్వత భూభాగం, 2020-21 భారత్-చైనా సరిహద్దు సంక్షోభం తర్వాత మోహరింపులో మార్పులను చూపుతున్నారు. దీని ప్రభావం: పెద్ద కార్డన్-అండ్-సెర్చ్ ఆపరేషన్ల స్థానంలో నిఘా-ఆధారిత, తక్కువ సైనికులతో, UAVలు-ఉపగ్రహ చిత్రాలు-డ్రోన్ నిరోధక సామర్థ్యాలు, అంతర-సంస్థాగత సమాచార మార్పిడి ప్రధానమయ్యాయి. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా సాంకేతిక నిఘాతో పాటు మానవ నిఘాను వదలకుండా బలపరచడం, జమ్మూలో కౌంటర్-ఇన్సర్జెన్సీ గ్రిడ్‌ను, తాత్కాలిక ఆపరేటింగ్ బేస్‌లను దృఢపరచడం, అలాగే హూడా హెచ్చరించినట్టు పెరిగిన ఉద్రిక్తత ప్రమాదాన్ని వ్యూహ రూపకల్పనలో లెక్కలోకి తీసుకోవడం అవసరం.

కీలక పదాలు

సర్జికల్ స్ట్రైక్: నిర్దిష్ట లక్ష్యాలపై పరిమిత, ఖచ్చితమైన దాడి; 2016లో భారత సేన బహిరంగంగా అంగీకరించిన మొదటి సరిహద్దు ఆవలి ఆపరేషన్.
నియంత్రణ రేఖ (LoC): జమ్మూకశ్మీర్‌లో భారత్-పాకిస్తాన్ నియంత్రణలోని ప్రాంతాలను విభజించే సైనిక రేఖ; 2016 దాడులు దీని ఆవల జరిగాయి.
లాంచ్‌ప్యాడ్: చొరబాటుకు ముందు ఉగ్రవాదులు సమకూరే సరిహద్దు సమీప స్థావరాలు; 2016లో ఏడు లక్ష్యంగా ఉన్నాయి.
ACLED: Armed Conflict Location & Event Data — సంఘర్షణలు, హింసాత్మక ఘటనలను నమోదు చేసే స్వతంత్ర లాభాపేక్షలేని సంస్థ.
రాష్ట్రీయ రైఫిల్స్: జమ్మూకశ్మీర్‌లో ఉగ్రవాద నిరోధక కార్యకలాపాల భారాన్ని ప్రధానంగా మోసే సైన్య దళం.
ఆపరేషన్ సిందూర్: పహల్‌గామ్ ఉగ్రదాడి అనంతరం 2025 మేలో నిర్వహించిన సమీకృత ప్రతీకార ఆపరేషన్.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

2016 సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ నుంచి 2025 ఆపరేషన్ సిందూర్ వరకు భారత ప్రతీకార దాడుల స్వరూపం ఎలా పరిణమించింది? పెరిగిన నిఘా సామర్థ్యాలతో ఉద్రిక్తత ప్రమాదం ఎలా పెరుగుతుంది?
జమ్మూకశ్మీర్‌లో హింస కశ్మీర్ లోయ నుంచి జమ్మూ డివిజన్‌కు మళ్లడానికి కారణాలను విశ్లేషించండి. ఇది ఉగ్రవాద నిరోధక వ్యూహంలో ఎలాంటి మార్పులు కోరుతోంది?
సాంకేతిక నిఘా (UAVలు, ఉపగ్రహ చిత్రాలు) మానవ నిఘాకు ప్రత్యామ్నాయం కాగలదా? జమ్మూకశ్మీర్ అనుభవం ఆధారంగా చర్చించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తఏపీలో అక్టోబర్ 1 ఉదయం 6:30 నుంచే పింఛన్ల పంపిణీ →

← అన్ని వార్తలు