హిమాలయ హిమనీనదాల కరుగుదల 65% వేగవంతం: అధ్యయనం
హిమాలయ హిమనీనదాలు దశాబ్దం క్రితంతో పోలిస్తే 65% వేగంగా ద్రవ్యరాశిని కోల్పోతున్నాయని, ఈ కరుగుదలలో మూడో వంతు ప్రధానంగా బ్లాక్ కార్బన్ వల్లే జరుగుతోందని కొత్త అధ్యయనం తెలిపింది. ఇది మైదాన ప్రాంతాల ఇటుక బట్టీల నుంచి వస్తోందని పేర్కొంది. సిస్టమిక్ సంస్థ, ఇంటిగ్రేటెడ్ మౌంటెన్ ఇనిషియేటివ్, ఐసీఐఎంఓడీ, జీబీ పంత్ సంస్థల సహకారంతో చేసిన ఈ అధ్యయనం ప్రకారం, 2100 నాటికి హిందూకుష్ హిమాలయాలు ప్రస్తుత హిమనీనద పరిమాణంలో 80% వరకు కోల్పోవచ్చు. ప్రాంతంలోని సుమారు 40,000 హిమనీనదాల్లో 21 మాత్రమే పర్యవేక్షణలో ఉన్నాయి.
మూలం
Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- Himalayan glaciers are losing mass 65% faster than a decade ago — Attributed in the source to the new study; no underlying dataset cited.
- About one-third of Himalayan glacier melt is driven by black carbon, largely from brick kilns in the plains — Quoted directly from the report text in the source.
- Hindu Kush Himalayas could lose up to 80% of present glacier volume by 2100 — Figure appears in the source, attributed to the study's projections.
- Only about 21 of nearly 40,000 glaciers in the region are monitored, including 16-17 in India — Appears in source as report finding; source also expresses this as roughly 0.1%.
- A glacial collapse caused flash floods in Nepal killing at least 1,350 people with hundreds missing — Stated in the source without an attributed authority for the toll.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
సిస్టమిక్ అనే గ్లోబల్ కన్సల్టెన్సీ, ఇంటిగ్రేటెడ్ మౌంటెన్ ఇనిషియేటివ్‌తో కలిసి, ఐసీఐఎంఓడీ మరియు జీబీ పంత్ నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హిమాలయన్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ సహకారంతో రూపొందించిన కొత్త నివేదిక హిమాలయ హిమనీనదాల వేగవంతమైన కరుగుదలను వెల్లడించింది. దశాబ్దం క్రితంతో పోలిస్తే హిమనీనదాలు 65% వేగంగా ద్రవ్యరాశిని కోల్పోతున్నాయని, ఈ కరుగుదలలో మూడో వంతు బ్లాక్ కార్బన్ (మసి) కారణంగానే జరుగుతోందని అధ్యయనం తెలిపింది. నేపాల్‌లో హిమనీనద కుప్పకూలిక వల్ల ఆకస్మిక వరదలు సంభవించి కనీసం 1,350 మంది మరణించిన కొన్ని వారాల తర్వాత ఈ నివేదిక వెలువడింది.
ముఖ్యాంశాలు
- హిమాలయ హిమనీనదాలు దశాబ్దం క్రితంతో పోలిస్తే 65% వేగంగా ద్రవ్యరాశిని కోల్పోతున్నాయి.
- మొత్తం హిమనీనద కరుగుదలలో సుమారు మూడో వంతు బ్లాక్ కార్బన్ వల్ల జరుగుతోంది; ఇది ప్రధానంగా మైదాన ప్రాంతాల ఇటుక బట్టీల నుంచి వస్తోంది.
- ప్రస్తుత గతిని కొనసాగిస్తే 2100 నాటికి హిందూకుష్ హిమాలయాలు తమ ప్రస్తుత హిమనీనద పరిమాణంలో 80% వరకు కోల్పోవచ్చు.
- హిందూకుష్ హిమాలయ ప్రాంతంలో అంచనా వేసిన సుమారు 40,000 హిమనీనదాల్లో కేవలం 21 (సుమారు 0.1%) మాత్రమే పర్యవేక్షణలో ఉన్నాయి; వాటిలో 16-17 భారత్‌లో ఉన్నాయి.
- భారత భూభాగంలో 18% హిమాలయ ప్రాంతం అయినప్పటికీ, దేశంలోని విపత్తుల్లో సుమారు 35% ఇక్కడే జరుగుతున్నాయి; ఇది భారత జీడీపీకి 20% కంటే ఎక్కువ దోహదం చేస్తోంది.
- నేపాల్‌లో హిమనీనద కుప్పకూలిక వల్ల వచ్చిన ఆకస్మిక వరదల్లో కనీసం 1,350 మంది మరణించారు, వందల మంది ఇంకా గల్లంతు.
- శతాబ్ద మధ్యకాలం నాటికి చాలా హిమాలయ నదీ పరీవాహక ప్రాంతాలు 'పీక్ వాటర్' స్థితికి చేరుతాయని అంచనా.
- నివేదిక సూచించిన చర్యల్లో: 30 లక్షల హెక్టార్ల అగ్నిప్రమాద ప్రాంత అడవులను ఏడాది పొడవునా సంరక్షణలోకి తీసుకురావడం, 30 లక్షల ఎండిపోతున్న హిమాలయ నీటి ఊటల్లో దాదాపు సగం పునరుద్ధరించడం.
కాలక్రమం
- నివేదికకు కొన్ని వారాల ముందునేపాల్‌లో హిమనీనద కుప్పకూలిక వల్ల ఆకస్మిక వరదలు; కనీసం 1,350 మంది మృతి, వందల మంది గల్లంతు.
- నివేదిక విడుదల (తేదీ మూలంలో పేర్కొనలేదు)సిస్టమిక్, ఇంటిగ్రేటెడ్ మౌంటెన్ ఇనిషియేటివ్, ఐసీఐఎంఓడీ, జీబీ పంత్ సంస్థల అధ్యయనం విడుదల - 65% వేగవంతమైన కరుగుదల వెల్లడి.
- శతాబ్ద మధ్యకాలం (mid-century)చాలా హిమాలయ నదీ పరీవాహక ప్రాంతాలు 'పీక్ వాటర్' స్థితికి చేరుతాయని అంచనా.
- 2100హిందూకుష్ హిమాలయాలు ప్రస్తుత హిమనీనద పరిమాణంలో 80% వరకు కోల్పోయే ప్రమాదం.
ఎవరికి సంబంధం
- హిమాలయ దిగువ ప్రాంత సముదాయాలు, మౌలిక సదుపాయాలు — సంక్లిష్టమైన, గొలుసుకట్టు (cascading) ప్రమాదాల నుంచి పెరుగుతున్న ముప్పు - ప్రాణాలు, జీవనోపాధులు.
- భారత ప్రభుత్వం / విధాన నిర్ణేతలు — బ్లాక్ కార్బన్ తగ్గించడం ప్రాంతం నేరుగా చేపట్టగల కొద్ది మార్గాల్లో ఒకటి; జీడీపీలో 20%కి పైగా దోహదం చేసే ప్రాంతం రక్షణ.
- ఐసీఐఎంఓడీ (డైరెక్టర్ జనరల్ పెమా గ్యామ్త్సో) — సరిహద్దుల మధ్య పర్యవేక్షణ, భాగస్వామ్య ప్రమాద సమాచారం, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల కోసం సమన్వయ చర్యలకు పిలుపు.
- మైదాన ప్రాంతాల ఇటుక బట్టీలు / పరిశ్రమ — బ్లాక్ కార్బన్ ఉద్గారాల ప్రధాన మూలం; మసి తగ్గింపు నియంత్రణలు వాటిపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
- నేపాల్ — హిమనీనద కుప్పకూలిక వల్ల ఆకస్మిక వరదల్లో కనీసం 1,350 మంది మృతి - విపత్తు సన్నద్ధత లోపాలను ఎత్తిచూపింది.
- ప్రైవేట్ రంగం, పర్యాటక రంగం — స్థితిస్థాపక పెట్టుబడులు, పర్యాటకుల వాహక సామర్థ్య నిర్వహణ (carrying capacity) బాధ్యత.
ఎందుకు ముఖ్యం
హిమాలయాలు భారత భూభాగంలో 18% మాత్రమే అయినా, దేశ విపత్తుల్లో 35% ఇక్కడే జరుగుతున్నాయి, జీడీపీకి 20%కి పైగా దోహదం చేస్తున్నాయి - అంటే హిమనీనద కరుగుదల మానవ ప్రాణాలతో పాటు ఆర్థిక వ్యవస్థకూ ముప్పు. గ్లోబల్ వార్మింగ్‌పై ప్రాంతానికి నియంత్రణ లేకపోయినా, మూడో వంతు కరుగుదలకు కారణమైన బ్లాక్ కార్బన్‌ను భారత్ నేరుగా తగ్గించగలదు. 40,000 హిమనీనదాల్లో 21 మాత్రమే పర్యవేక్షణలో ఉండటం ముందస్తు హెచ్చరిక సామర్థ్యంలో తీవ్ర లోటును చూపుతోంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- హిమాలయ హిమనీనదాల ద్రవ్యరాశి నష్టం దశాబ్దం క్రితంతో పోలిస్తే 65% వేగవంతం; మూడో వంతు కరుగుదలకు బ్లాక్ కార్బన్ కారణం.
- అధ్యయనం: సిస్టమిక్ + ఇంటిగ్రేటెడ్ మౌంటెన్ ఇనిషియేటివ్; ఐసీఐఎంఓడీ, జీబీ పంత్ నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హిమాలయన్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ సహకారం.
- 2100 నాటికి హిందూకుష్ హిమాలయాలు ప్రస్తుత హిమనీనద పరిమాణంలో 80% వరకు కోల్పోవచ్చు.
- 40,000 అంచనా హిమనీనదాల్లో కేవలం 21 (0.1%) పర్యవేక్షణలో; భారత్‌లో 16-17.
- 'పీక్ వాటర్': హిమనీనద కరుగు నీరు గరిష్ఠ స్థాయికి చేరి, ఆ తర్వాత మంచు నిల్వ తగ్గడంతో క్షీణించే స్థితి - శతాబ్ద మధ్యకాలం నాటికి అంచనా.
- ఐసీఐఎంఓడీ డైరెక్టర్ జనరల్: పెమా గ్యామ్త్సో.
మెయిన్స్ కోణం
హిమాలయ క్రయోస్ఫియర్ సంక్షోభం మూడు స్థాయిల్లో పనిచేస్తున్న ఒక అభివృద్ధి నమూనా ఫలితమని నివేదిక వాదిస్తోంది: ప్రపంచ స్థాయిలో ఇతర ప్రాంతాల ఉద్గారాలతో వచ్చిన వార్మింగ్ ఈ ప్రాంతం సృష్టించని ప్రమాదాన్ని మోపుతోంది; ప్రాంతీయంగా మైదానాల ఇటుక బట్టీల నుంచి పైకి కదిలే బ్లాక్ కార్బన్ హిమనీనదాలపై పేరుకుని కరుగుదలలో మూడో వంతుకు కారణమవుతోంది; స్థానికంగా ప్రమాద శాస్త్రాన్ని పరిగణించకుండా జరుగుతున్న నిర్మాణాలు, పర్యాటకం ముప్పును పెంచుతున్నాయి. ఫలితంగా భారత విపత్తుల్లో 35% హిమాలయ ప్రాంతంలోనే జరుగుతున్నాయి, నేపాల్ ఆకస్మిక వరదలు 1,350కి పైగా ప్రాణాలు తీశాయి, శతాబ్ద మధ్యకాలం నాటికి 'పీక్ వాటర్' తర్వాత నదీ ప్రవాహాలు తగ్గే నీటి భద్రతా ముప్పు ఉంది. ముఖ్య లోటు సమాచార లోటు - 40,000 హిమనీనదాల్లో 0.1% మాత్రమే పర్యవేక్షణలో, పర్మాఫ్రాస్ట్ గురించి అంతకంటే తక్కువ అవగాహన. ముందుకు దారి: హిమనీనదాలకు అనుసంధానమైన ఎయిర్‌షెడ్లలో మసి తగ్గింపు, 30 లక్షల హెక్టార్ల అగ్ని-ప్రమాద అడవుల ఏడాది పొడవునా సంరక్షణ, ఎండిపోతున్న 30 లక్షల నీటి ఊటల్లో సగం పునరుద్ధరణ, పర్యాటక వాహక సామర్థ్య నిర్వహణ, అభివృద్ధి అనుమతులకు ముందు ప్రమాద శాస్త్రం, మరియు సరిహద్దుల మధ్య పర్యవేక్షణ-ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలతో పరిశీలన నుంచి క్రియాశీల ప్రమాద నిర్వహణకు మారడం.
కీలక పదాలు
- బ్లాక్ కార్బన్ (మసి)
- అసంపూర్ణ దహనం నుంచి వెలువడే నల్లని కణ కాలుష్యం; హిమనీనదాలపై పేరుకుని కరుగుదలను వేగవంతం చేస్తుంది - ఇక్కడ ప్రధాన మూలం మైదానాల ఇటుక బట్టీలు.
- పీక్ వాటర్
- హిమనీనద కరుగు నీరు గరిష్ఠ స్థాయికి చేరి, ఆ తర్వాత మంచు నిల్వ తగ్గడంతో ప్రవాహం క్షీణించడం ప్రారంభమయ్యే మలుపు.
- ఐసీఐఎంఓడీ (ICIMOD)
- ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ఇంటిగ్రేటెడ్ మౌంటెన్ డెవలప్‌మెంట్; హిందూకుష్ హిమాలయ ప్రాంతంపై పనిచేసే సంస్థ, డైరెక్టర్ జనరల్ పెమా గ్యామ్త్సో.
- క్రయోస్ఫియర్
- భూమిపై మంచు, హిమనీనదాలు, పర్మాఫ్రాస్ట్ వంటి ఘనీభవించిన నీటి భాగాలు - ఇవి అస్థిరమవుతున్నాయని నివేదిక చెబుతోంది.
- పర్మాఫ్రాస్ట్
- ఏడాది పొడవునా ఘనీభవించి ఉండే నేల; ఇది కరిగితే ఎత్తైన పర్వత వాలులు అస్థిరమవుతాయి, దీనిపై అవగాహన మరింత తక్కువ.
- గ్లోబల్ కన్సల్టెన్సీ సిస్టమిక్ (Systemiq)
- ఈ అధ్యయనాన్ని నిర్వహించిన సంస్థ; ఇంటిగ్రేటెడ్ మౌంటెన్ ఇనిషియేటివ్‌తో కలిసి నివేదికను రూపొందించింది.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- హిమాలయ హిమనీనదాల కరుగుదలలో బ్లాక్ కార్బన్ పాత్రను వివరించండి. గ్లోబల్ వార్మింగ్‌తో పోలిస్తే ఇది భారత్‌కు ఎందుకు 'నేరుగా చేపట్టగల మార్గం'గా భావించబడుతోంది?
- 'హిమాలయ ప్రాంతంలో ప్రధాన సమస్య ప్రమాదాలు కాదు, ప్రమాదాలను ముందే గుర్తించే సమాచార వ్యవస్థల లోపం' - 40,000 హిమనీనదాల్లో 0.1% మాత్రమే పర్యవేక్షణలో ఉన్న నేపథ్యంలో చర్చించండి.
- 'పీక్ వాటర్' భావనను వివరించి, శతాబ్ద మధ్యకాలం నాటికి హిమాలయ నదీ పరీవాహక ప్రాంతాలు దీనికి చేరడం భారత నీటి భద్రతపై చూపే ప్రభావాన్ని విశ్లేషించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.