జోధ్‌పూర్‌లో సెప్టెంబర్ 26 నుంచి 'తరంగ్ శక్తి' విన్యాసాలు
బహుళ దేశాల వాయుసేన విన్యాసం 'తరంగ్ శక్తి' సెప్టెంబర్ 26 నుంచి అక్టోబర్ 11 వరకు జోధ్‌పూర్ ఐఏఎఫ్ స్థావరంలో జరగనుంది. అమెరికా, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ సహా సుమారు 40 దేశాలు పాల్గొననున్నాయి. ఆపరేషన్ సిందూర్ విలువైన పాఠాలు నేర్పిందని, ఆ సమయంలో రూపుదిద్దుకున్న వ్యూహాలు ఈ విన్యాసంలో ప్రతిబింబిస్తాయని ఐఏఎఫ్ వైస్ చీఫ్ ఎయిర్ మార్షల్ ఆశుతోష్ దీక్షిత్ తెలిపారు. ఐఏఎఫ్ రఫేల్, సుఖోయ్-30ఎంకేఐ విమానాలను దింపనుంది. అమెరికా ఎఫ్-35 భారత గడ్డపై తొలిసారి సైనిక విన్యాసంలో పాల్గొనే అవకాశం ఉంది.
మూలం
Times of India — Top · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- Tarang Shakti will be held at the IAF base in Jodhpur from September 26 to October 11, with around 40 countries expected. — Figures and dates appear in the source; attributed to the IAF briefing, with participation described as expected.
- Operation Sindoor gave the IAF valuable takeaways and its tactics will be reflected in the exercise. — Directly attributed to IAF Vice Chief Air Marshal Ashutosh Dixit.
- The US F-35 will make its debut on Indian soil in a military exercise; IAF to field Rafale and Su-30MKI. — Source says F-35 participation is 'likely'/'expected'; hedged wording must be preserved.
- Germany, UAE, Bangladesh, Australia and Sri Lanka will send air assets; 32 more countries will attend as observers. — Figure appears in source, attributed to IAF officials briefing on the exercise.
- Layered air defence with S-400 and Akash proved critical against a foiled Pakistani aerial offensive. — Attributed to a report by the Observer Research Foundation, a New Delhi think tank.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
'తరంగ్ శక్తి' విన్యాసం సైనిక అభ్యాసం మాత్రమే కాదు — ఆపరేషన్ సిందూర్ తర్వాత భారత్ తన వ్యూహాత్మక స్థానాన్ని ప్రపంచానికి చూపించే రాజకీయ వేదిక కూడా. సుమారు 40 దేశాల భాగస్వామ్యం, అమెరికా ఎఫ్-35 తొలిసారి భారత గడ్డపై దిగే అవకాశం — ఇవి ప్రభుత్వానికి 'ప్రపంచం భారత్‌తో నిలబడుతోంది' అనే సందేశాన్ని అందించే అంశాలు. అదే సమయంలో, ఐఏఎఫ్ వైస్ చీఫ్ స్వయంగా 'ఉన్న విధానాలను ప్రశ్నించాలి', 'అంచనాలను పరీక్షించాలి' అని చెప్పడం — సిందూర్ నుంచి నేర్చుకోవాల్సినవి ఇంకా ఉన్నాయనే వాస్తవాన్ని కూడా బహిరంగం చేస్తోంది, ఇది విపక్షాలకు చర్చనీయాంశం అవుతుంది.
- ఆపరేషన్ సిందూర్ పాఠాలను బహుళ దేశాల వేదికపై పరీక్షించడం ద్వారా ప్రభుత్వానికి రక్షణ విశ్వసనీయతను ప్రదర్శించే అవకాశం లభిస్తుంది.
- ఎఫ్-35 తొలిసారి భారత్‌లో సైనిక విన్యాసంలో పాల్గొనడం ఇండో-అమెరికా రక్షణ సాన్నిహిత్యానికి ప్రతీకగా చదవబడుతుంది — అయితే దీనిని ఏ కొనుగోలు నిర్ణయంతోనూ ముడిపెట్టే సమాచారం కథనంలో లేదు.
- అమెరికా, ఫ్రాన్స్, జర్మనీలతో పాటు బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక భాగస్వామ్యం — పొరుగు దేశాలతో సైనిక దౌత్యంలో భారత్ స్థానాన్ని బలపరిచే అంశం.
- 'తగ్గుతున్న యుద్ధ విమానాల సంఖ్య', వాయు రక్షణ బలోపేతం వంటి అంశాలు నివేదికలో ప్రస్తావించబడ్డాయి — ఇవి సేకరణ ఆలస్యాలపై విపక్షాల ప్రశ్నలకు ఆధారం అవుతాయి.
- సెప్టెంబర్ 26 – అక్టోబర్ 11 మధ్య ఇంత పెద్ద విన్యాసం జరగడం, రాజకీయంగా జాతీయ భద్రతా కథనాన్ని ప్రధాన చర్చలో నిలబెట్టే సమయ ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది.
గమనించాల్సినవి — విన్యాసం సందర్భంగా ప్రభుత్వ నాయకత్వం దీన్ని 'ఆపరేషన్ సిందూర్ విజయ' కథనంతో ఎంత గట్టిగా జోడిస్తుంది, మరో వైపు విపక్షాలు యుద్ధ విమానాల కొరత, రక్షణ సేకరణ ఆలస్యాలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతాయా అన్నది గమనించాల్సిన అంశం.
ఎఫ్-35 పాల్గొనడం ఇంకా 'అవకాశం' మాత్రమేనని కథనం చెబుతోంది; ఇది ఏ ఆయుధ ఒప్పందాన్ని, రక్షణ కూటమిని లేదా ప్రభుత్వ విధాన మార్పును సూచించదు, పార్టీల స్పందనలపై కూడా కథనంలో ఎలాంటి సమాచారం లేదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 5 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
భారత వాయుసేన (ఐఏఎఫ్) నిర్వహించే బహుళ దేశాల వాయు విన్యాసం 'తరంగ్ శక్తి' రెండో దశ సెప్టెంబర్ 26 నుంచి అక్టోబర్ 11 వరకు రాజస్థాన్‌లోని జోధ్‌పూర్ వాయుసేన స్థావరంలో జరగనుంది. గత ఏడాది మే నెలలో పాకిస్తాన్ వాయు స్థావరాలపై ఐఏఎఫ్ దాడులు (ఆపరేషన్ సిందూర్) జరిగిన తర్వాత ఐఏఎఫ్ ఆతిథ్యమిస్తున్న అతిపెద్ద విన్యాసాల్లో ఇది ఒకటి. ఆపరేషన్ సిందూర్ నుంచి నేర్చుకున్న కార్యాచరణ పాఠాలను ఈ విస్తృత వేదికపై పరీక్షించడం భారత్ లక్ష్యం. అమెరికా ఐదో తరం స్టెల్త్ యుద్ధ విమానం ఎఫ్-35 భారత గడ్డపై ఒక సైనిక విన్యాసంలో పాల్గొనడం ఇదే తొలిసారి కావచ్చు.
ముఖ్యాంశాలు
- 'తరంగ్ శక్తి' విన్యాసం సెప్టెంబర్ 26 నుంచి అక్టోబర్ 11 వరకు జోధ్‌పూర్ ఐఏఎఫ్ స్థావరంలో జరుగుతుంది.
- అమెరికా, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ సహా సుమారు 40 దేశాలు పాల్గొననున్నాయి.
- అమెరికా, ఫ్రాన్స్‌తో పాటు జర్మనీ, యూఏఈ, బంగ్లాదేశ్, ఆస్ట్రేలియా, శ్రీలంక తమ వాయు సామగ్రిని పంపుతాయి; మరో 32 దేశాలు పరిశీలకులుగా ఉంటాయి.
- ఐఏఎఫ్ రఫేల్, సుఖోయ్-30ఎంకేఐ విమానాలను ఈ విన్యాసంలో దింపే అవకాశం ఉంది.
- అమెరికా ఎఫ్-35 ఇప్పటివరకు బెంగళూరు ఏరో-షోలలో మాత్రమే ప్రదర్శించబడింది; భారత గడ్డపై సైనిక విన్యాసంలో ఇదే తొలిసారి.
- జూలైలో ఆస్ట్రేలియాలో జరిగిన 'పిచ్ బ్లాక్' విన్యాసంలో ఐఏఎఫ్ ఇప్పటికే ఎఫ్-35తో కలిసి ఎగిరింది.
- విన్యాసంలో లార్జ్ ఫోర్స్ ఎంగేజ్‌మెంట్లు, ఎయిర్ మొబిలిటీ ఆపరేషన్లు, డైనమిక్ టార్గెటింగ్, కంబాట్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ మిషన్లు ఉంటాయి.
- ఎస్-400, ఆకాశ్ వంటి వ్యవస్థలతో కూడిన బహుళ అంచెల వాయు రక్షణ పాకిస్తాన్ వాయు దాడులను విఫలం చేయడంలో కీలకమైందని ఓఆర్ఎఫ్ నివేదిక పేర్కొంది.
కాలక్రమం
- గత ఏడాది మేఆపరేషన్ సిందూర్‌లో భాగంగా ఐఏఎఫ్ పాకిస్తాన్ వాయు స్థావరాలపై దాడులు చేసింది.
- జూలైఆస్ట్రేలియాలో 'పిచ్ బ్లాక్' విన్యాసంలో ఐఏఎఫ్ ఎఫ్-35తో కలిసి ఎగిరింది.
- విన్యాసానికి ముందు (తేదీ మూలంలో లేదు)విన్యాస పరిధిపై ఐఏఎఫ్ వైస్ చీఫ్ ఎయిర్ మార్షల్ ఆశుతోష్ దీక్షిత్ విలేకరుల సమావేశంలో వివరించారు.
- సెప్టెంబర్ 26జోధ్‌పూర్‌లో తరంగ్ శక్తి విన్యాసం ప్రారంభం.
- అక్టోబర్ 11విన్యాసం ముగింపు.
ఎవరికి సంబంధం
- భారత వాయుసేన (ఐఏఎఫ్) — ఆపరేషన్ సిందూర్ పాఠాలను, వ్యూహాలను పరీక్షించుకోవడం; రఫేల్, సుఖోయ్-30ఎంకేఐతో సామర్థ్య ప్రదర్శన.
- ఐఏఎఫ్ వైస్ చీఫ్ ఎయిర్ మార్షల్ ఆశుతోష్ దీక్షిత్ — విన్యాస పరిధిని వివరించారు; ఊహలను పరీక్షించడం, ప్రస్తుత విధానాలను సవాలు చేయడం, ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీ పెంచడం లక్ష్యమని చెప్పారు.
- అమెరికా — ఐదో తరం స్టెల్త్ ఎఫ్-35ను భారత గడ్డపై సైనిక విన్యాసంలో తొలిసారి దింపే అవకాశం.
- ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, యూఏఈ, ఆస్ట్రేలియా, బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక — వాయు సామగ్రితో పాల్గొని ఉమ్మడి శిక్షణ, పరస్పర సమన్వయం పెంచుకోవడం.
- 32 పరిశీలక దేశాలు — ఆధునిక వాయు కార్యకలాపాలు, భారత సామర్థ్యాలను నేరుగా చూసే అవకాశం.
- అబ్జర్వర్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ (ఓఆర్ఎఫ్) — ఆపరేషన్ సిందూర్ మదింపు, భవిష్యత్ సామర్థ్య అవసరాలపై నివేదిక ఇచ్చిన థింక్ ట్యాంక్.
ఎందుకు ముఖ్యం
స్వల్పకాలిక, తీవ్రస్థాయి సంఘర్షణలకు సిద్ధపడే క్రమంలో ఆపరేషన్ సిందూర్‌లో రూపుదిద్దుకున్న వ్యూహాలను భారత్ 40 దేశాల ముందు వాస్తవిక శిక్షణ వాతావరణంలో పరీక్షించుకోబోతోంది. ఎఫ్-35 వంటి ఐదో తరం స్టెల్త్ విమానంతో కలిసి ఎగరడం ఐఏఎఫ్‌కు సాంకేతిక, వ్యూహాత్మక అనుభవాన్ని, భాగస్వామ్య దేశాలతో ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీని పెంచుతుంది. తగ్గుతున్న యుద్ధ విమాన బలం, డ్రోన్ యుద్ధం వంటి సవాళ్ల నేపథ్యంలో ఇది భారత వాయు శక్తి ఆధునికీకరణ దిశను సూచిస్తుంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- తరంగ్ శక్తి: ఐఏఎఫ్ నిర్వహించే బహుళ దేశాల వాయు విన్యాసం; 2025 సెప్టెంబర్ 26 – అక్టోబర్ 11, జోధ్‌పూర్.
- పాల్గొనే దేశాలు: సుమారు 40; వాయు సామగ్రి పంపేవి – అమెరికా, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, యూఏఈ, బంగ్లాదేశ్, ఆస్ట్రేలియా, శ్రీలంక; 32 పరిశీలకులు.
- ఐఏఎఫ్ వైస్ చీఫ్: ఎయిర్ మార్షల్ ఆశుతోష్ దీక్షిత్.
- 'పిచ్ బ్లాక్' – ఆస్ట్రేలియాలో జరిగిన విన్యాసం; జూలైలో ఐఏఎఫ్ ఎఫ్-35తో కలిసి ఎగిరింది.
- ఆపరేషన్ సిందూర్ పాఠాలు: వేగవంతమైన అనుసరణ, దాడి చర్య, బలమైన మల్టీ-డొమైన్ సామర్థ్యాలు (ఓఆర్ఎఫ్ నివేదిక).
- బహుళ అంచెల వాయు రక్షణ వేదికలు: ఎస్-400, ఆకాశ్; కేంద్రీకృత కమాండ్–పంపిణీ నియంత్రణ–వికేంద్రీకృత అమలు నమూనా.
మెయిన్స్ కోణం
ఆధునిక వాయు యుద్ధం స్వల్పకాలిక, తీవ్రస్థాయి సంఘర్షణల వైపు మళ్లుతున్న నేపథ్యంలో 'తరంగ్ శక్తి' విన్యాసం భారత వాయుసేనకు ఆపరేషన్ సిందూర్ పాఠాలను ఉమ్మడి, వాస్తవిక వాతావరణంలో ధ్రువపరచుకునే అవకాశం. ఐఏఎఫ్ వైస్ చీఫ్ చెప్పినట్టు, భాగస్వామ్య దేశాల యుద్ధానుభవాన్ని కలిపి ఊహలను పరీక్షించడం, ప్రస్తుత విధానాలను సవాలు చేయడం, ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీ మెరుగుపరచడం ఈ డ్రిల్ లక్ష్యాలు; లార్జ్ ఫోర్స్ ఎంగేజ్‌మెంట్లు, ఎయిర్ మొబిలిటీ, డైనమిక్ టార్గెటింగ్, కంబాట్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ వంటి విభాగాలు ఇందులో ఉంటాయి. ఓఆర్ఎఫ్ మదింపు ప్రకారం ఆపరేషన్ సిందూర్ ఆశ్చర్యకర దాడి, బలం కేంద్రీకరణ, ఏకీకృత కమాండ్ విలువను, కేంద్రీకృత కమాండ్–పంపిణీ నియంత్రణ–వికేంద్రీకృత అమలు నమూనా బలాన్ని, ఎస్-400/ఆకాశ్‌తో కూడిన బహుళ అంచెల వాయు రక్షణ ప్రాధాన్యాన్ని చాటింది. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా రిమోట్‌గా నడిచే విమానాలను దాడి కార్యకలాపాల్లో అనుసంధానించడం, స్టాండ్-ఆఫ్ ఆయుధ నిల్వ పెంచడం, భూతల వాయు రక్షణ బలోపేతం, తగ్గుతున్న యుద్ధ విమాన బలాన్ని పరిష్కరించడం అవసరమని అదే నివేదిక సూచించింది. ఎఫ్-35తో కలిసి ఎగరడం సాంకేతిక అనుభవానికి, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలకు తోడ్పడుతుంది.
కీలక పదాలు
- తరంగ్ శక్తి
- ఐఏఎఫ్ ఆతిథ్యమిచ్చే బహుళ దేశాల వాయుసేన విన్యాసం; ఈసారి జోధ్‌పూర్‌లో సెప్టెంబర్ 26 – అక్టోబర్ 11.
- ఆపరేషన్ సిందూర్
- గత ఏడాది మేలో పాకిస్తాన్ వాయు రక్షణ, క్షిపణి వ్యవస్థలు, విమానాశ్రయాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్న ఐఏఎఫ్ దాడుల ఆపరేషన్.
- ఎఫ్-35
- అమెరికా ఐదో తరం స్టెల్త్ యుద్ధ విమానం; భారత్‌లో ఇప్పటివరకు ఏరో-షోలలో మాత్రమే కనిపించింది.
- ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీ
- వివిధ దేశాల వాయుసేనలు ఉమ్మడిగా, సమన్వయంతో పనిచేయగల సామర్థ్యం.
- బహుళ అంచెల వాయు రక్షణ
- ఎస్-400, ఆకాశ్ వంటి వేదికలను ఏకీకృత కమాండ్-కంట్రోల్ కింద అంచెలుగా ఉపయోగించే రక్షణ వ్యవస్థ.
- ఓఆర్ఎఫ్
- అబ్జర్వర్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ – న్యూఢిల్లీ కేంద్రంగా పనిచేసే థింక్ ట్యాంక్; ఆపరేషన్ సిందూర్ మదింపు నివేదిక ఇచ్చింది.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- బహుళ దేశాల వాయు విన్యాసాలు భారత వాయుసేన కార్యాచరణ సన్నద్ధతను, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలను ఎలా బలపరుస్తాయి? 'తరంగ్ శక్తి'ను ఉదాహరణగా చర్చించండి.
- ఆపరేషన్ సిందూర్ నుంచి వెల్లడైన పాఠాలు – వేగవంతమైన అనుసరణ, బహుళ అంచెల వాయు రక్షణ, కేంద్రీకృత కమాండ్ – భవిష్యత్ స్వల్పకాలిక తీవ్ర సంఘర్షణలకు భారత సన్నద్ధతను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయి?
- తగ్గుతున్న యుద్ధ విమాన బలం, డ్రోన్ యుద్ధం నేపథ్యంలో ఐఏఎఫ్ ఆధునికీకరణ ప్రాధాన్యాలను విశ్లేషించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.