జమ్మూకశ్మీర్ ప్రభుత్వాన్ని రద్దు చేయాలని బీజేపీ ఎమ్మెల్యేల డిమాండ్
ముఖ్యమంత్రి ఒమర్ అబ్దుల్లా నేతృత్వంలోని జమ్మూకశ్మీర్ ప్రభుత్వాన్ని వెంటనే రద్దు చేయాలని బీజేపీ ఎమ్మెల్యేలు శుక్రవారం డిమాండ్ చేశారు. స్వయంప్రతిపత్తి, 1953కు ముందు రాజ్యాంగ ఏర్పాటు అంశాలను పునరుద్ధరించే ప్రయత్నంలో ఎన్‌సీ–కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం అసెంబ్లీలో తీర్మానం ప్రవేశపెట్టిందని ఎమ్మెల్యే శ్యామ్ లాల్ శర్మ ఆరోపించారు. తగిన సమయంలో రాష్ట్ర హోదా ఇస్తామని తమ నాయకత్వం సభలో హామీ ఇచ్చిందని ఆయన అన్నారు. పూర్తి రాష్ట్ర హోదా పునరుద్ధరణ కోరుతూ అబ్దుల్లా ప్రవేశపెట్టిన తీర్మానంలో 2000 సంవత్సరపు స్వయంప్రతిపత్తి తీర్మానం ప్రస్తావన బీజేపీ నిరసనలకు దారితీసి సభ కార్యకలాపాలకు అంతరాయం కలిగింది.
మూలం
Jammu and Kashmir — CM & govt · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- BJP MLAs on Friday demanded immediate dismissal of the Omar Abdullah-led J&K government. — Attributed in source to BJP MLAs, with quotes from Sham Lal Sharma at a press conference in Jammu.
- Chief Minister Omar Abdullah moved an Assembly resolution seeking immediate restoration of full statehood, referring to two earlier resolutions. — Stated as fact in the source with no further document or official citation given.
- The resolution's reference to a 2000 greater-autonomy resolution triggered BJP protests and disrupted proceedings. — Reported in source without named official attribution; figure/year appears in source.
- The NC's agenda has remained unchanged since its earlier incarnation as the Muslim Conference in 1932. — Allegation explicitly attributed to Sharma; opinion, not verified.
- Sharma questioned whether prescribed Assembly procedure was followed and said the chair failed to maintain its sanctity. — Attributed to Sharma as a claim; no response from the Speaker or government included in the source.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
ఇది ఒక తీర్మానంపై జరిగిన గొడవ కంటే ఎక్కువ — జమ్మూకశ్మీర్‌లో అధికార పరిధి ఎవరిది అనే ప్రశ్నపై జరుగుతున్న రాజకీయ పోరు. ఒమర్ అబ్దుల్లా పూర్తి రాష్ట్ర హోదా కోరుతూ తీర్మానం ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా తన ప్రధాన ఎన్నికల వాగ్దానాన్ని సజీవంగా ఉంచుకుంటూ, ఆలస్యానికి బాధ్యతను కేంద్రంపై నెట్టుతున్నారు; అదే తీర్మానంలో 2000 స్వయంప్రతిపత్తి తీర్మానం ప్రస్తావన బీజేపీకి తాను కోరుకునే చర్చాంశాన్ని — రాష్ట్ర హోదా కాదు, స్వయంప్రతిపత్తి ఎజెండా అనే వాదనను — అందించింది. ప్రభుత్వ రద్దు డిమాండ్ ఆచరణలో సాధ్యమయ్యేదిగా కనిపించడం లేదు, కానీ జమ్మూ ప్రాంతంలో తన ఓటు బ్యాంకును సమీకరించడానికి బీజేపీకి ఇది ఉపయోగపడే రాజకీయ సంకేతం.
- కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంలో నిజమైన అధికారం లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్, కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ చేతుల్లో ఉండటం వల్ల, ఎన్నికైన ప్రభుత్వానికి తీర్మానాలు ప్రధాన రాజకీయ ఆయుధంగా మిగిలాయి.
- అబ్దుల్లాకు రాజకీయ లాభం: రాష్ట్ర హోదా డిమాండ్‌ను ముందుంచడం ద్వారా కశ్మీర్ లోయలో తన ఓటర్లకు తాను వాగ్దానం మరవలేదని చూపించుకోవచ్చు.
- బీజేపీకి లాభం: స్వయంప్రతిపత్తి ప్రస్తావనను ముందుకు తెచ్చి, జమ్మూలో జాతీయ సమగ్రత భాషతో తన స్థానాన్ని పటిష్ఠం చేసుకోవచ్చు — శర్మ 1932, షేక్ అబ్దుల్లా కాలం ప్రస్తావనలు ఆ చారిత్రక ఫ్రేమింగ్‌నే సూచిస్తాయి.
- "తగిన సమయంలో రాష్ట్ర హోదా" అనే బీజేపీ వాదన ఆ పార్టీని ఇబ్బందికర మధ్యస్థంలో నిలబెడుతుంది — హోదాను వ్యతిరేకించకుండానే, దానికి ఒమర్ ప్రభుత్వం క్రెడిట్ పొందడాన్ని అడ్డుకోవాలి.
- సభా నియమాల ఉల్లంఘన, స్పీకర్ పాత్రపై బీజేపీ ప్రశ్నలు వేయడం చూస్తే, ఈ పోరు వచ్చే సమావేశాల్లో ప్రక్రియా వివాదాల రూపంలో కొనసాగే అవకాశం ఉంది.
గమనించాల్సినవి — కేంద్రం, హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఈ డిమాండ్‌పై ఏ స్వరంతో స్పందిస్తాయి, తీర్మానం ఆమోదం/విధి ఏమవుతుంది, ఎన్‌సీ–కాంగ్రెస్ మధ్య స్వయంప్రతిపత్తి అంశంపై ఏకాభిప్రాయం ఉంటుందా అనేవి గమనించాలి.
కేంద్ర ప్రభుత్వం లేదా హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఈ రద్దు డిమాండ్‌ను ఏ మాత్రం పరిగణిస్తున్నాయో, తీర్మానం వాస్తవ పాఠం ఏమిటో, ఎన్‌సీ లేదా స్పీకర్ ప్రతిస్పందన ఏమిటో ఈ కథనం స్థాపించలేదు — ఇవి ఒక్క బీజేపీ ఎమ్మెల్యే ఆరోపణలు మాత్రమే.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 6 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
జమ్మూకశ్మీర్‌లో ఎన్‌సీ–కాంగ్రెస్ కూటమి ప్రభుత్వానికి ముఖ్యమంత్రి ఒమర్ అబ్దుల్లా నేతృత్వం వహిస్తున్నారు; ప్రస్తుతం జమ్మూకశ్మీర్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం, ఇది కేంద్ర హోం మంత్రి ప్రత్యక్ష నియంత్రణలో ఉందని బీజేపీ చెబుతోంది. సెప్టెంబర్ 25న అసెంబ్లీలో "పూర్తి రాష్ట్ర హోదాను తక్షణమే పునరుద్ధరించాలని" కోరుతూ అబ్దుల్లా ఒక తీర్మానం ప్రవేశపెట్టారు. ఆ తీర్మానం రెండు పాత తీర్మానాలను ప్రస్తావించింది; వాటిలో 2000 సంవత్సరపు అధిక స్వయంప్రతిపత్తి తీర్మానం ప్రస్తావన బీజేపీ సభ్యుల తీవ్ర నిరసనలకు దారితీసి సభ కార్యకలాపాలకు అంతరాయం కలిగించింది. దీనిపై బీజేపీ ఎమ్మెల్యేలు ప్రభుత్వాన్ని తక్షణమే రద్దు చేయాలని డిమాండ్ చేశారు.
ముఖ్యాంశాలు
- జమ్మూ, సెప్టెంబర్ 25న బీజేపీ ఎమ్మెల్యేలు ఒమర్ అబ్దుల్లా ప్రభుత్వాన్ని తక్షణమే రద్దు చేయాలని డిమాండ్ చేశారు.
- బీజేపీ ఎమ్మెల్యే శ్యామ్ లాల్ శర్మ జమ్మూలో విలేకరుల సమావేశంలో ఈ డిమాండ్ చేశారు.
- అబ్దుల్లా శుక్రవారం అసెంబ్లీలో "పూర్తి రాష్ట్ర హోదాను తక్షణమే, అత్యవసరంగా పునరుద్ధరించాలని" కోరుతూ తీర్మానం ప్రవేశపెట్టారు.
- ఆ తీర్మానం రెండు పాత తీర్మానాలను ప్రస్తావించింది; 2000 సంవత్సరపు అధిక స్వయంప్రతిపత్తి తీర్మానం ప్రస్తావన బీజేపీ నిరసనలకు, సభ కార్యకలాపాలకు అంతరాయానికి కారణమైంది.
- స్వయంప్రతిపత్తి, 1953కు ముందు రాజ్యాంగ ఏర్పాటు అంశాలను పునరుద్ధరించే ప్రయత్నమని శర్మ ఆరోపించారు.
- "తగిన సమయంలో రాష్ట్ర హోదా ఇస్తామని మా నాయకత్వం సభలో హామీ ఇచ్చింది" అని శర్మ చెప్పారు.
- ఈ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం ప్రత్యక్ష నియంత్రణలో ఉన్న హోం మంత్రిని, భారత ప్రభుత్వాన్ని ప్రభుత్వ రద్దును పరిశీలించాలని శర్మ కోరారు.
- 1932లో ముస్లిం కాన్ఫరెన్స్ రూపంలో ఉన్నప్పటి నుంచి ఎన్‌సీ ఎజెండా మారలేదని శర్మ ఆరోపించారు.
కాలక్రమం
- 1932నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్ పూర్వ రూపమైన ముస్లిం కాన్ఫరెన్స్ — దాని ఎజెండా అప్పటి నుంచి మారలేదని బీజేపీ ఆరోపణ.
- 1953కు ముందుశేఖ్ అబ్దుల్లా రూపొందించిన రాజ్యాంగ/రాజకీయ ఏర్పాటు — దానిని పునరుద్ధరించే ప్రయత్నమని బీజేపీ ఆరోపణ.
- 2000జమ్మూకశ్మీర్ అసెంబ్లీలో అధిక స్వయంప్రతిపత్తి తీర్మానం (దీని ప్రస్తావన ఇప్పుడు వివాదానికి కారణమైంది).
- పాత రాష్ట్రం పునర్విభజన తర్వాతజమ్మూకశ్మీర్ ప్రస్తుత రాజ్యాంగ ఏర్పాటు నిర్ణయించబడిందని శర్మ వాదన.
- సెప్టెంబర్ 25 (శుక్రవారం) ఉదయంఅబ్దుల్లా పూర్తి రాష్ట్ర హోదా తీర్మానం ప్రవేశపెట్టారు; బీజేపీ సభలో నిరసన, కార్యకలాపాలకు అంతరాయం.
- సెప్టెంబర్ 25న అదే రోజుశ్యామ్ లాల్ శర్మ విలేకరుల సమావేశంలో ప్రభుత్వ రద్దు డిమాండ్ చేశారు.
ఎవరికి సంబంధం
- ముఖ్యమంత్రి ఒమర్ అబ్దుల్లా — పూర్తి రాష్ట్ర హోదా పునరుద్ధరణ తీర్మానం ప్రవేశపెట్టారు; ఆయన ప్రభుత్వ రద్దు డిమాండ్ ఎదుర్కొంటున్నారు.
- ఎన్‌సీ–కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం — రాజ్యాంగ పరిధిని అతిక్రమిస్తోందని, స్వయంప్రతిపత్తిని బలవంతంగా కోరుతోందని ఆరోపణలు.
- బీజేపీ ఎమ్మెల్యేలు / శ్యామ్ లాల్ శర్మ — సభలో, సభ వెలుపల వ్యతిరేకిస్తామని; తగిన సమయంలో రాష్ట్ర హోదా అనే తమ నాయకత్వ హామీని ప్రస్తావిస్తున్నారు.
- కేంద్ర హోం మంత్రి / భారత ప్రభుత్వం — కేంద్రపాలిత ప్రాంతం ప్రత్యక్ష నియంత్రణలో ఉన్నందున ప్రభుత్వ రద్దును పరిశీలించాలని కోరిక.
- అసెంబ్లీ స్పీకర్ (చైర్) — తీర్మానం ప్రవేశపెట్టే విధానంలో నియమావళి "పవిత్రత"ను కాపాడలేదని ఆరోపణ.
- జమ్మూకశ్మీర్ ప్రజలు — రాష్ట్ర హోదా, స్వయంప్రతిపత్తి, చట్ట పాలనపై జరుగుతున్న రాజకీయ వివాదం ప్రత్యక్ష ప్రభావం.
ఎందుకు ముఖ్యం
జమ్మూకశ్మీర్ పునర్విభజన తర్వాత ఏర్పడిన ఎన్నికైన ప్రభుత్వం, కేంద్రపాలిత ప్రాంత వ్యవస్థ మధ్య అధికార పరిధి ఘర్షణను ఈ వివాదం బయటపెడుతోంది. రాష్ట్ర హోదా పునరుద్ధరణ డిమాండ్ ఒకవైపు, స్వయంప్రతిపత్తి ప్రస్తావనపై తీవ్ర వ్యతిరేకత మరోవైపు — రెండూ ఇప్పుడు అసెంబ్లీ కార్యకలాపాలనే స్తంభింపజేస్తున్నాయి. అసెంబ్లీ, పార్లమెంటు, సుప్రీంకోర్టు మధ్య ఆధిపత్యం ఎవరిదనే రాజ్యాంగ ప్రశ్న కూడా ఇందులో ఇమిడి ఉంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- జమ్మూకశ్మీర్ ప్రస్తుతం కేంద్రపాలిత ప్రాంతం; హోం మంత్రి ప్రత్యక్ష నియంత్రణలో ఉందని బీజేపీ వాదన.
- సెప్టెంబర్ 25న ముఖ్యమంత్రి ఒమర్ అబ్దుల్లా "పూర్తి రాష్ట్ర హోదా తక్షణ పునరుద్ధరణ" తీర్మానం ప్రవేశపెట్టారు.
- 2000 సంవత్సరపు అధిక స్వయంప్రతిపత్తి తీర్మానం ప్రస్తావనే బీజేపీ నిరసనలకు కారణం.
- 1953కు ముందు రాజ్యాంగ ఏర్పాటు, శేఖ్ అబ్దుల్లా రూపొందించిన రాజకీయ ఏర్పాటు ఈ చర్చలో కీలక ప్రస్తావనలు.
- నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్ పూర్వ రూపం: ముస్లిం కాన్ఫరెన్స్ (1932).
- బీజేపీ ఎమ్మెల్యే శ్యామ్ లాల్ శర్మ — ప్రభుత్వ రద్దు డిమాండ్ చేసిన వ్యక్తి.
మెయిన్స్ కోణం
జమ్మూకశ్మీర్ పునర్విభజన తర్వాత ఏర్పడిన కేంద్రపాలిత ప్రాంత వ్యవస్థలో ఎన్నికైన అసెంబ్లీకి ఉన్న పరిమిత అధికార పరిధి ఈ వివాదానికి మూలం. ఒకవైపు ఎన్‌సీ–కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం పూర్తి రాష్ట్ర హోదా పునరుద్ధరణను తక్షణ, అత్యవసర డిమాండ్‌గా తీర్మానం రూపంలో ముందుకు తెచ్చింది; మరోవైపు ఆ తీర్మానంలో 2000 సంవత్సరపు అధిక స్వయంప్రతిపత్తి తీర్మానం ప్రస్తావనను బీజేపీ "1953కు ముందు ఏర్పాటును పునరుద్ధరించే ప్రయత్నం"గా, దేశ సమగ్రత–ఐక్యతకు సవాలుగా అభివర్ణించి ప్రభుత్వ రద్దు కోరింది. ఇందులో మూడు స్పష్టమైన అంశాలు ఉన్నాయి: (ఒకటి) రాష్ట్ర హోదా డిమాండ్‌ను స్వయంప్రతిపత్తి డిమాండ్ నుంచి వేరుగా చూడాలా; (రెండు) అసెంబ్లీ నియమావళి పాటించారా, చైర్ ప్రక్రియ పవిత్రతను కాపాడిందా అనే ప్రక్రియాపరమైన ప్రశ్న; (మూడు) అసెంబ్లీ పార్లమెంటు లేదా సుప్రీంకోర్టుపై ఆధిపత్యం చెప్పుకోగలదా అనే రాజ్యాంగ ప్రశ్న. ముందుకు వెళ్లే మార్గం సభలోనే నియమావళి ప్రకారం చర్చ, "తగిన సమయంలో రాష్ట్ర హోదా" అనే హామీపై స్పష్టత, రాజకీయ డిమాండ్లను రాజ్యాంగ ప్రక్రియల చట్రంలోనే పరిష్కరించడం — సభ కార్యకలాపాల అంతరాయం ప్రజా సమస్యలపై చర్చను దెబ్బతీస్తుంది.
కీలక పదాలు
- కేంద్రపాలిత ప్రాంతం (Union Territory)
- జమ్మూకశ్మీర్ ప్రస్తుత హోదా; బీజేపీ ప్రకారం ఇది కేంద్ర హోం మంత్రి ప్రత్యక్ష నియంత్రణలో ఉంటుంది.
- పూర్తి రాష్ట్ర హోదా పునరుద్ధరణ
- అబ్దుల్లా ప్రవేశపెట్టిన తీర్మానం కోరిన అంశం — జమ్మూకశ్మీర్‌కు తక్షణమే, అత్యవసరంగా రాష్ట్ర హోదా ఇవ్వాలని.
- 2000 స్వయంప్రతిపత్తి తీర్మానం
- అధిక స్వయంప్రతిపత్తి కోరిన పాత అసెంబ్లీ తీర్మానం; ఇప్పటి తీర్మానంలో దీని ప్రస్తావన నిరసనలకు దారితీసింది.
- 1953కు ముందు రాజ్యాంగ ఏర్పాటు
- శేఖ్ అబ్దుల్లా కాలంలో ఉన్న రాజకీయ/రాజ్యాంగ ఏర్పాటు; దాన్ని పునరుద్ధరించే ప్రయత్నమని బీజేపీ ఆరోపణ.
- ఎన్‌సీ (నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్)
- కాంగ్రెస్‌తో కలిసి జమ్మూకశ్మీర్‌లో అధికారంలో ఉన్న పార్టీ; 1932లో ముస్లిం కాన్ఫరెన్స్‌గా ఉండేదని సోర్స్ పేర్కొంది.
- అసెంబ్లీ నియమావళి (Rule Book)
- సభ కార్యకలాపాలను, స్పీకర్‌ను నియంత్రించే నియమాలు; తీర్మానం వీటికి అనుగుణంగా ప్రవేశపెట్టారా అని బీజేపీ ప్రశ్న.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- జమ్మూకశ్మీర్ పునర్విభజన తర్వాత ఏర్పడిన కేంద్రపాలిత ప్రాంత వ్యవస్థలో ఎన్నికైన అసెంబ్లీ అధికార పరిధి ఎంత? రాష్ట్ర హోదా పునరుద్ధరణ డిమాండ్ నేపథ్యంలో చర్చించండి.
- "రాష్ట్ర హోదా" డిమాండ్ మరియు "అధిక స్వయంప్రతిపత్తి" డిమాండ్ ఒకటేనా? ఈ కథనంలోని వాదనల ఆధారంగా విశ్లేషించండి.
- శాసనసభ తీర్మానాలు పార్లమెంటు లేదా సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయాలపై ఆధిపత్యం చెప్పుకోగలవా? ప్రక్రియాపరమైన, రాజ్యాంగపరమైన కోణాల్లో పరిశీలించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.