ఫోటో: Andhra Pradesh CMO — Chandrababu Naidu

వెలిగొండ ప్రాజెక్టు మొదటి దశను ప్రారంభించిన చంద్రబాబు

వెలిగొండ సాగునీటి ప్రాజెక్టు మొదటి దశను ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు సోమవారం మార్కాపురంలో ప్రారంభించి జాతికి అంకితం చేశారు. 1996 మార్చి 5న ఆయనే శంకుస్థాపన చేశారు. మొత్తం అంచనా వ్యయం రూ.10,200 కోట్లు కాగా, మొదటి దశకు రూ.7,983 కోట్లు ఖర్చు చేశారని తెలిపారు. ఈ దశలో 10.70 టీఎంసీల కృష్ణా జలాలతో 1.19 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, నాలుగు లక్షల మందికి తాగునీరు అందుతుంది. రెండో దశను 2028 నాటికి పూర్తి చేస్తామని ఆయన చెప్పారు.

Andhra Pradesh CMO — Chandrababu Naidu ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 17 సెప్టెం, 2026 3:23 PM IST

మూలం

Andhra Pradesh CMO — Chandrababu Naidu · అసలు వార్త చదవండి ↗

#veligonda project#irrigation#chandrababu naidu#andhra pradesh#prakasam

డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Naidu inaugurated Veligonda project Phase-I on Monday, 30 years after laying its foundation stone on March 5, 1996. — Attributed to the source report; dates appear in source and are internally consistent.
Total project cost is estimated at ₹10,200 crore, of which ₹7,983 crore was spent on Phase-I. — Figures attributed to Naidu in the source.
Phase-I will bring 10.70 TMC of Krishna water to Nallamala Sagar, irrigating about 1.19 lakh acres and supplying drinking water to nearly four lakh people. — Figures appear in source without a named agency; unverifiable here.
Naidu alleged the project was delayed under the previous YSRCP government, with nearly ₹4,000 crore of works pending despite its claim of completion. — Political allegation by Naidu; no response from YSRCP included in source.
6,206 displaced families received ₹768 crore compensation within 48 days, per official records. — Attributed to 'official records'; no specific department named.

Andhra Pradesh CMO — Chandrababu Naidu ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

1996లో తానే శంకుస్థాపన చేసిన ప్రాజెక్టును మూడు దశాబ్దాల తర్వాత తానే ప్రారంభించడం చంద్రబాబుకు రాజకీయంగా అరుదైన అవకాశం — "మాట ఇచ్చాను, నిలబెట్టుకున్నాను" అనే కథనాన్ని ఇది సూటిగా బలపరుస్తుంది. కరవు పీడిత పశ్చిమ ప్రకాశం ప్రాంతంలో సాగునీరు, తాగునీరు అనే రెండు అత్యంత ప్రాథమిక డిమాండ్లను ఒకేసారి చూపగలిగే వేదిక ఇది. అదే సమయంలో గత వైసీపీ ప్రభుత్వం ఎన్నికల ముందు ప్రాజెక్టు పూర్తయిందని ప్రకటించిందని, రూ.4,000 కోట్ల పనులు మిగిలిపోయాయని ఆరోపించడం ద్వారా ప్రత్యర్థి విశ్వసనీయతపై దాడి చేయడమే లక్ష్యం. ఇది అభివృద్ధి కార్యక్రమం కాదు, స్పష్టంగా రాజకీయ కథన నిర్మాణం.

శంకుస్థాపన చేసిన నేతే ప్రారంభోత్సవం చేయడం అనేది "కొనసాగింపు, నిబద్ధత" అనే సందేశానికి బలమైన ప్రతీక — దీన్ని కూటమి ప్రచారంలో పునరావృతం చేసే అవకాశం ఉంది.
1.19 లక్షల ఎకరాలు, నాలుగు లక్షల మందికి తాగునీరు అనేది ప్రకాశం ప్రాంత గ్రామీణ ఓటర్లలో నేరుగా ప్రతిఫలించగల లెక్క.
వైసీపీ ఎన్నికల ముందు ప్రాజెక్టును జాతికి అంకితం చేసిందన్న ఆరోపణ ద్వారా ప్రత్యర్థిపై "అసంపూర్ణ పనిని పూర్తయినట్టు చూపారు" అనే విశ్వసనీయత ప్రశ్నను లేవనెత్తారు — వైసీపీ నుంచి ఖండన రావడం సహజం.
రెండో దశ 2028, పోలవరం 2027 మార్చి, మూడేళ్లలో 36 ప్రాజెక్టులు — ఈ కాలపరిమితులు స్వయంగా ఎన్నికల చక్రంలో కొలవదగిన హామీలుగా మారుతాయి.
6,206 నిర్వాసిత కుటుంబాలకు పరిహారం, 18 ఏళ్లు నిండిన యువతకు రూ.2 లక్షలు వంటి అంశాలను ప్రభుత్వం నిర్వాసితుల అసంతృప్తిని ముందుగానే తగ్గించే ప్రయత్నంగా చూడవచ్చు.

గమనించాల్సినవి — రెండో దశకు మిగిలిన సుమారు రూ.1,900 కోట్ల పనులకు నిధుల కేటాయింపు, 2028 గడువు పట్ల పురోగతి — ఇవే ఈ ప్రారంభోత్సవం రాజకీయ లాభాన్ని నిలబెడతాయో లేదో నిర్ణయిస్తాయి.

ప్రాజెక్టు జాప్యానికి ఎవరు బాధ్యులు అనే విషయంలో కథనంలో ఉన్నవి ముఖ్యమంత్రి ఆరోపణలే; వైసీపీ వివరణ, స్వతంత్ర ధ్రువీకరణ ఇందులో లేవు, అలాగే నీటి విడుదల ఆచరణలో ఎంత స్థిరంగా ఉంటుందో ఇది నిర్ధారించదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 7 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

వెలిగొండ ప్రాజెక్టు పశ్చిమ ప్రకాశం జిల్లాతో పాటు కరవు పీడిత ప్రాంతాలకు కృష్ణా జలాలు తరలించే ప్రధాన సాగునీటి పథకం. శ్రీశైలం జలాశయం నుంచి కొల్లం వాగు ఇన్‌టేక్ ద్వారా గ్రావిటీ పద్ధతిలో నీటిని ప్రాజెక్టు వ్యవస్థకు తీసుకువచ్చేలా దీన్ని రూపొందించారు. 1996 మార్చి 5న అప్పటి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు శంకుస్థాపన చేశారు; 30 ఏళ్ల తర్వాత సోమవారం మార్కాపురంలో ఆయనే మొదటి దశను ప్రారంభించి జాతికి అంకితం చేశారు. ప్రాజెక్టు ఆలస్యంపై గత ప్రభుత్వంపై, ప్రస్తుత ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యాలపై రాజకీయ చర్చ కొనసాగుతోంది.

ముఖ్యాంశాలు

1996 మార్చి 5న చంద్రబాబు నాయుడు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు వెలిగొండ ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన చేశారు; 30 ఏళ్ల తర్వాత మొదటి దశ ప్రారంభమైంది.
ప్రాజెక్టు మొత్తం అంచనా వ్యయం రూ.10,200 కోట్లు; మొదటి దశ పూర్తికి రూ.7,983 కోట్లు ఖర్చు చేశారు.
మొదటి దశలో 18.8 కి.మీ. జంట సొరంగాలు, 21.8 కి.మీ. ఫీడర్ కాలువలు ఉన్నాయి.
మొదటి దశ కింద 10.70 టీఎంసీల కృష్ణా జలాలు నల్లమల సాగర్‌కు చేరి, సుమారు 1.19 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, నాలుగు లక్షల మందికి తాగునీరు అందుతుంది.
పూర్తి ప్రాజెక్టు పూర్తయితే ఉమ్మడి ప్రకాశం, నెల్లూరు, కడప జిల్లాల్లోని 30 మండలాల్లో 4.47 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, సుమారు 23 లక్షల మందికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
మొత్తం ప్రాజెక్టులో ఇంకా సుమారు రూ.1,900 కోట్ల విలువైన పనులు మిగిలి ఉన్నాయని, రెండో దశను 2028 నాటికి పూర్తి చేస్తామని నాయుడు తెలిపారు.
అధికారిక రికార్డుల ప్రకారం 6,206 నిర్వాసిత కుటుంబాలకు 48 రోజుల్లో రూ.768 కోట్ల పరిహారం అందింది; అదనంగా రూ.169 కోట్లు ఇస్తున్నారు, కటాఫ్ తేదీ పొడిగింపుతో 18 ఏళ్లు నిండిన అర్హులైన యువతకు రూ.2 లక్షల చొప్పున ఇస్తారు.
వచ్చే మూడేళ్లలో 36 సాగునీటి ప్రాజెక్టులు పూర్తి చేయాలని, పోలవరాన్ని 2027 మార్చి నాటికి పూర్తి చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుందని ఆయన చెప్పారు.

కాలక్రమం

1996 మార్చి 5అప్పటి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు వెలిగొండ ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన చేశారు.
2019గత ప్రభుత్వం (వైఎస్‌ఆర్‌సీపీ) అధికారంలోకి వచ్చాక ప్రాజెక్టుపై నీలినిజం పడిందని, విలువైన సమయం వృథా అయిందని నాయుడు ఆరోపణ.
ఎన్నికలకు ముందు (గత ప్రభుత్వ కాలం)ప్రాజెక్టు పూర్తయిందని ప్రకటించి జాతికి అంకితం చేశారని, కానీ దాదాపు రూ.4,000 కోట్ల పనులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయని నాయుడు ఆరోపించారు.
2024కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత ప్రాజెక్టుపై ఉన్న నీలినిజం తొలగిందని నాయుడు వ్యాఖ్యానం.
సోమవారం (ప్రస్తుతం)మార్కాపురంలో మొదటి దశను ప్రారంభించి జాతికి అంకితం చేశారు.
2027 మార్చిపోలవరం ప్రాజెక్టు పూర్తి లక్ష్యం.
2028వెలిగొండ రెండో దశ పూర్తి చేస్తామని ప్రభుత్వ ప్రకటన.

ఎవరికి సంబంధం

ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు — 1996లో తానే శంకుస్థాపన చేసిన ప్రాజెక్టును పూర్తి చేసినట్టు చూపడం; రాజకీయ, పరిపాలనా ఘనత.
పశ్చిమ ప్రకాశం రైతులు — కరవు పీడిత భూములకు కృష్ణా జలాలు; మొదటి దశలో 1.19 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు.
ఉమ్మడి ప్రకాశం, నెల్లూరు, కడప జిల్లాల ప్రజలు — పూర్తి ప్రాజెక్టుతో 30 మండలాల్లో 4.47 లక్షల ఎకరాలు, 23 లక్షల మందికి తాగునీరు; ఫ్లోరైడ్ సమస్యకు ఉపశమనం.
6,206 నిర్వాసిత కుటుంబాలు — భూములు, ఇళ్లు, గ్రామాలు కోల్పోయినవారికి రూ.768 కోట్ల పరిహారం, అదనంగా రూ.169 కోట్లు, యువతకు రూ.2 లక్షలు.
గత వైఎస్‌ఆర్‌సీపీ ప్రభుత్వం — ప్రాజెక్టు ఆలస్యం, ఎన్నికలకు ముందు అసంపూర్ణ ప్రాజెక్టును అంకితం చేశారన్న ఆరోపణలు ఎదుర్కోవడం.
రాష్ట్ర జలవనరుల శాఖ / ప్రభుత్వం — మిగిలిన రూ.1,900 కోట్ల పనులు, రెండో దశ 2028, 36 ప్రాజెక్టులు, పోలవరం 2027 మార్చి లక్ష్యాలు నెరవేర్చడం.

ఎందుకు ముఖ్యం

మూడు దశాబ్దాలుగా నిలిచిపోయిన ఒక పెద్ద సాగునీటి ప్రాజెక్టు మొదటి దశ పూర్తి కావడం, భారత్‌లో పెద్ద నీటిపారుదల పథకాల దీర్ఘకాలిక ఆలస్యం, వ్యయ పెరుగుదల సమస్యలను ముందుకు తెస్తుంది. కరవు, ఫ్లోరైడ్ ప్రభావిత రాయలసీమ–ప్రకాశం ప్రాంతాలకు కృష్ణా జలాల తరలింపు వ్యవసాయ ఆదాయాలు, తాగునీటి భద్రతను మార్చగల అవకాశం ఉంది. అదే సమయంలో నిర్వాసితుల పునరావాసం, పరిహారం, రెండో దశకు నిధులు అనేవి పరీక్షగా మిగిలాయి.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

వెలిగొండ ప్రాజెక్టు: శ్రీశైలం జలాశయం నుంచి కొల్లం వాగు ఇన్‌టేక్ ద్వారా గ్రావిటీ పద్ధతిలో నీటి తరలింపు; నల్లమల సాగర్ జలాశయం.
శంకుస్థాపన 1996 మార్చి 5 – చంద్రబాబు నాయుడు; మొదటి దశ ప్రారంభం మార్కాపురంలో (30 ఏళ్ల తర్వాత).
మొత్తం అంచనా వ్యయం రూ.10,200 కోట్లు; మొదటి దశ వ్యయం రూ.7,983 కోట్లు.
మొదటి దశ: 18.8 కి.మీ. జంట సొరంగాలు, 21.8 కి.మీ. ఫీడర్ కాలువలు, 10.70 టీఎంసీ కృష్ణా జలాలు.
పూర్తి ప్రాజెక్టు: 30 మండలాలు, 4.47 లక్షల ఎకరాలు, 23 లక్షల మందికి తాగునీరు; తిగలేరు, గొట్టిపాడు కాలువలు, ఈస్టర్న్ మెయిన్ కెనాల్ స్థిరీకరణ.
పోలవరం లక్ష్యం 2027 మార్చి; వెలిగొండ రెండో దశ లక్ష్యం 2028.

మెయిన్స్ కోణం

వెలిగొండ ప్రాజెక్టు, 1996లో శంకుస్థాపన జరిగి 30 ఏళ్ల తర్వాత మొదటి దశ మాత్రమే పూర్తవడం, భారతదేశంలో పెద్ద సాగునీటి పథకాల దీర్ఘకాలిక ఆలస్యం–వ్యయ పెరుగుదల సమస్యకు ఒక ఉదాహరణ. కారణాలు బహుముఖం: నల్లమల కొండలను తొలిచి 18.8 కి.మీ. జంట సొరంగాలు నిర్మించే భౌగోళిక–సాంకేతిక సవాళ్లు, భూసేకరణ–నిర్వాసితుల పునరావాసం (6,206 కుటుంబాలు, రూ.768 కోట్ల పరిహారం), నిధుల కొరత, ప్రభుత్వాల మార్పుతో ప్రాధాన్యాలు మారడం. ఆలస్యం ఫలితంగా రూ.10,200 కోట్ల అంచనాకు చేరిన వ్యయం, కరవు–ఫ్లోరైడ్ ప్రభావిత ప్రాంతాల ప్రజలకు ప్రయోజనాలు ఆలస్యంగా అందడం. ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రి, 2019–24 మధ్య ప్రాజెక్టు ఆలస్యమైందని, ఎన్నికలకు ముందు రూ.4,000 కోట్ల పనులు మిగిలి ఉన్నప్పటికీ పూర్తయిందని ప్రకటించారని విమర్శించడం, ప్రాజెక్టు ప్రారంభోత్సవాల రాజకీయీకరణను చూపుతుంది. ముందుకు వెళ్లే మార్గం: మిగిలిన రూ.1,900 కోట్ల పనులకు నిర్దిష్ట కాలపరిమితి, రెండో దశను 2028 నాటికి పూర్తి చేయడం, నిర్వాసితులకు పరిహారం–ఉపాధి హామీల అమలు, తిగలేరు–గొట్టిపాడు–ఈస్టర్న్ మెయిన్ కెనాల్ కింద ఆయకట్టు స్థిరీకరణ, పోలవరం సహా 36 ప్రాజెక్టులకు ప్రాధాన్య క్రమం, పారదర్శక పర్యవేక్షణ.

కీలక పదాలు

వెలిగొండ ప్రాజెక్టు: శ్రీశైలం నుంచి కృష్ణా జలాలను గ్రావిటీ ద్వారా తరలించి కరవు ప్రాంతాలకు సాగు, తాగునీరు అందించే ఆంధ్రప్రదేశ్ సాగునీటి పథకం.
కొల్లం వాగు ఇన్‌టేక్: శ్రీశైలం జలాశయం నుంచి ప్రాజెక్టు వ్యవస్థలోకి నీటిని తీసుకునే ప్రవేశ మార్గం.
నల్లమల సాగర్: మొదటి దశలో 10.70 టీఎంసీల కృష్ణా జలాలు చేరే వెలిగొండ ప్రాజెక్టు జలాశయం.
టీఎంసీ (TMC): వెయ్యి మిలియన్ ఘనపుటడుగులు – జలాశయాల నీటి పరిమాణాన్ని కొలిచే ప్రమాణం.
జంట సొరంగాలు (Twin Tunnels): కొండలను తొలిచి నీటిని తరలించేందుకు నిర్మించిన 18.8 కి.మీ. పొడవైన రెండు సొరంగాలు.
కూటమి ప్రభుత్వం: 2024లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అధికారంలోకి వచ్చిన ప్రభుత్వం; దీని హయాంలో మొదటి దశ పూర్తయిందని ముఖ్యమంత్రి పేర్కొన్నారు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

భారతదేశంలో పెద్ద సాగునీటి ప్రాజెక్టుల దీర్ఘకాలిక ఆలస్యానికి కారణాలు ఏమిటి? వెలిగొండ ప్రాజెక్టు అనుభవం ఆధారంగా చర్చించండి.
కరవు, ఫ్లోరైడ్ ప్రభావిత ప్రాంతాలకు అంతర్ బేసిన్/గ్రావిటీ నీటి తరలింపు పథకాలు ఎంతవరకు సమర్థ పరిష్కారం? ప్రయోజనాలు, పరిమితులను విశ్లేషించండి.
పెద్ద నీటిపారుదల ప్రాజెక్టుల్లో నిర్వాసితుల పునరావాసం–పరిహారం విషయంలో న్యాయబద్ధత ఎలా సాధించాలి? వెలిగొండ ఉదాహరణతో వివరించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తఅజిత్ పవార్ మృతిని రాజకీయం చేయొద్దు: సునేత్రా పవార్ →

← అన్ని వార్తలు