కేరళలో డెంగీ ముప్పును పెంచుతున్న వాతావరణ మార్పులు: అధ్యయనం

వాతావరణ మార్పులు, పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు కేరళలో డెంగీ భారాన్ని పెంచుతున్నాయని పుణెలోని ఐఐటీఎం పరిశోధకులు నిర్వహించిన అధ్యయనం తెలిపింది. సోఫియా యాకోబ్ నేతృత్వంలో జియోహెల్త్‌లో ప్రచురితమైన ఈ అధ్యయనం ప్రకారం, ఉష్ణోగ్రత, తేమ, ఎల్‌నినో పరిస్థితులు, వర్షపాతం కేసులతో ముడిపడి ఉన్నాయి. మేలో కేసులు పెరిగి జూన్, జూలైలో గరిష్ఠ స్థాయికి చేరుతాయి; ఏడాది కేసుల్లో దాదాపు 60 శాతం జూన్-సెప్టెంబర్ నైరుతి రుతుపవన కాలంలోనే నమోదవుతాయి. మెషిన్ లెర్నింగ్ నమూనా 72 శాతం వరకు కేసుల హెచ్చుతగ్గులను అంచనా వేయగలదు.

Indian Express — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 17 సెప్టెం, 2026 10:43 AM IST

మూలం

Indian Express — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#dengue#climate change#kerala#el nino#iitm#research

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Study led by climate researcher Sophia Yacob of IITM Pune, published in GeoHealth, links climate factors to dengue in Kerala. — Attributed in source to named researcher, institute and journal.
The machine learning model can predict up to 72 per cent of the variation in dengue cases. — Figure appears in source, attributed to the study; not independently verifiable.
Nearly 60 per cent of Kerala's annual dengue cases occur during the June-September Southwest Monsoon. — Figure stated in source without separate citation beyond the study.
El Niño years, like 2026, bring warmer pre-monsoon conditions raising monsoon dengue risk. — Source states this; the reference to 2026 as an El Niño year is not separately sourced.
IITM plans to extend similar studies to Chennai and Bhopal after Pune. — Attributed to researchers in source; forward-looking claim.

Indian Express — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI విధాన విశ్లేషకులు

ఇది కేవలం వాతావరణ అధ్యయనం కాదు — ప్రజారోగ్య పాలనలో ఒక విధాన సాధనం. ఐఐటీఎం నమూనా వాతావరణ సూచనలను ఆరోగ్య నిఘాతో అనుసంధానించి కేసుల హెచ్చుతగ్గుల్లో 72 శాతం వరకు అంచనా వేయగలదని, ఐదు నెలల ముందుగానే సన్నద్ధత సాధ్యమని చెబుతోంది. అంటే డెంగీ నియంత్రణను ఇప్పటివరకు ఉన్న 'కేసులు వచ్చాక స్పందించే' విధానం నుంచి 'ముందస్తు సూచన ఆధారిత' విధానంలోకి మార్చే అవకాశం ఉంది. కానీ అంచనా సామర్థ్యం ఉన్నా, దానిని క్షేత్రస్థాయి చర్యగా మార్చే పరిపాలనా యంత్రాంగం ఉందా అన్నదే అసలు ప్రశ్న.

ఈ నమూనా ప్రయోజనం ప్రధానంగా రాష్ట్ర ఆరోగ్య శాఖ, స్థానిక సంస్థలు, ఆసుపత్రుల ప్రణాళికకు — వెక్టర్ నియంత్రణ సిబ్బంది, పడకలు, నిధులను సీజన్‌కు ముందే కేటాయించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
కేసుల్లో దాదాపు 60 శాతం జూన్-సెప్టెంబర్ రుతుపవన కాలంలోనే నమోదవుతున్నాయంటే, బడ్జెట్ మరియు సిబ్బంది కేటాయింపును ఏకరీతిగా కాకుండా సీజన్‌ను దృష్టిలో ఉంచుకుని చేయాల్సిన అవసరాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.
రాష్ట్రంలోపే ప్రాంతాల మధ్య తేడాలు ఉన్నాయని అధ్యయనం చెప్పడం ముఖ్యం — రాష్ట్రస్థాయి ఒకే హెచ్చరిక సరిపోదు, జిల్లా లేదా పంచాయతీ స్థాయికి దిగే వ్యవస్థ కావాలి.
అమలులో అసలు సవాలు సాంకేతికత కాదు — వాతావరణ శాఖ, ఆరోగ్య నిఘా, స్థానిక పాలన మధ్య నిరంతర సమన్వయం, నాణ్యమైన కేసుల డేటా, మరియు హెచ్చరిక వచ్చినప్పుడు స్పందించే స్పష్టమైన బాధ్యత.
ఐఐటీఎం బృందం ఇప్పటికే పుణెపై అధ్యయనం చేసి, చెన్నై, భోపాల్‌కు విస్తరించే యోచనలో ఉందని పేర్కొనడం — ఇది ఒక్క రాష్ట్ర పరిష్కారం కాకుండా జాతీయ స్థాయి ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థగా ఎదిగే అవకాశాన్ని చూపుతుంది.

గమనించాల్సినవి — వచ్చే రుతుపవన సీజన్‌కు ముందు కేరళ ఆరోగ్య యంత్రాంగం ఈ అంచనా నమూనాను అధికారికంగా తన ప్రణాళికలో చేర్చుకుంటుందా, ఎల్‌నినో సంవత్సరమైన 2026కు ముందస్తు సన్నద్ధత ఎలా ఉంటుందా అన్నది గమనించాలి.

ఈ కథనం ఒక పరిశోధన ఫలితాన్ని మాత్రమే తెలుపుతుంది — ఈ నమూనాను ప్రభుత్వం స్వీకరించిందా, ఎంత నిధులు లేదా ఏ యంత్రాంగం ఉంది, గత సంవత్సరాల కేసుల సంఖ్య ఎంత అన్న వివరాలు ఇందులో లేవు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 8 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

వాతావరణ మార్పులు, పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు కేరళలో దోమల ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధుల భారాన్ని - ప్రత్యేకించి డెంగీని - తీవ్రతరం చేస్తున్నాయని పుణెలోని భారత ఉష్ణమండల వాతావరణ శాస్త్ర సంస్థ (ఐఐటీఎం) పరిశోధకుల నేతృత్వంలోని కొత్త అధ్యయనం తెలిపింది. వాతావరణ శాస్త్రవేత్త సోఫియా యాకోబ్ నేతృత్వంలో జరిగి 'జియోహెల్త్' పత్రికలో ప్రచురితమైన ఈ అధ్యయనం, కేరళలోని వెచ్చని-తేమతో కూడిన వాతావరణం ఇప్పటికే డెంగీ వ్యాప్తికి అనుకూలంగా ఉందని, ఎల్‌నినో పరిస్థితులు దీన్ని మరింత తీవ్రం చేస్తాయని పేర్కొంది. పరిశోధకులు మెషిన్ లెర్నింగ్ ఆధారిత అంచనా నమూనాను రూపొందించారు.

ముఖ్యాంశాలు

పుణెలోని ఐఐటీఎం పరిశోధకుల నేతృత్వంలో జరిగిన ఈ అధ్యయనం 'జియోహెల్త్' జర్నల్‌లో ప్రచురితమైంది; నాయకత్వం వాతావరణ పరిశోధకురాలు సోఫియా యాకోబ్.
ఉష్ణోగ్రత, తేమ, ఎల్‌నినో–సదరన్ ఆసిలేషన్ (ఎన్‌సో) పరిస్థితులు, వర్షపాతం, రుతుపవనాల యాక్టివ్-బ్రేక్ దశలు కేరళలో డెంగీ కేసులతో ముడిపడిన ప్రధాన వాతావరణ సూచికలు.
కేరళలో డెంగీ కేసులు మేలో పెరగడం ప్రారంభమై జూన్, జూలైలో గరిష్ఠ స్థాయికి చేరుతాయి.
కేరళలో ఏడాదికి నమోదయ్యే మొత్తం డెంగీ కేసుల్లో దాదాపు 60 శాతం జూన్–సెప్టెంబర్ నైరుతి రుతుపవన కాలంలోనే సంభవిస్తాయి.
మెషిన్ లెర్నింగ్ నమూనా నిజ-సమయ వాతావరణ అంచనాలను, ఆరోగ్య నిఘా డేటాను కలిపి డెంగీ కేసుల్లోని హెచ్చుతగ్గుల్లో 72 శాతం వరకు అంచనా వేయగలదు.
వాతావరణ సంకేతాలు వేర్వేరు సమయాల్లో రావడం వల్ల కేరళ ఐదు నెలల ముందుగానే వ్యాధుల నియంత్రణకు సన్నద్ధమవగలదని పరిశోధకులు చెప్పారు.
కేరళలో ప్రీ-మాన్‌సూన్ కాలం (మార్చి–మే) అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, అధిక తేమ, ఉరుములతో కూడిన వర్షాలతో ఉంటుంది.
2026 వంటి ఎల్‌నినో సంవత్సరాల్లో వెచ్చని ప్రీ-మాన్‌సూన్ పరిస్థితులు రుతుపవన కాలంలో డెంగీ ముప్పును పెంచుతాయి.

కాలక్రమం

మార్చి–మే (ప్రతి సంవత్సరం)కేరళలో ప్రీ-మాన్‌సూన్ కాలం - అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, అధిక తేమ, ఉరుములతో కూడిన వర్షాలు.
మేరాష్ట్రంలో డెంగీ కేసులు పెరగడం ప్రారంభం.
జూన్–జూలైడెంగీ కేసులు గరిష్ఠ స్థాయికి చేరుతాయి.
జూన్–సెప్టెంబర్నైరుతి రుతుపవన కాలం; ఏడాది కేసుల్లో దాదాపు 60 శాతం ఈ కాలంలోనే.
అధ్యయనానికి ముందుఐఐటీఎం బృందం మహారాష్ట్రలోని పుణె నగరంలో డెంగీ కేసులపై అధ్యయనం చేసింది.
బుధవారం (సోర్స్‌లో పేర్కొన్నట్లు)సహ-రచయిత రాక్సీ మాథ్యూ కోల్ ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌తో అధ్యయన ఫలితాలను పంచుకున్నారు.
2026ఎల్‌నినో సంవత్సరం - వెచ్చని ప్రీ-మాన్‌సూన్ పరిస్థితుల వల్ల అదనపు డెంగీ ముప్పు.
రాబోయే కాలంచెన్నై, భోపాల్‌లకు వ్యాధి-వాతావరణ అధ్యయనాలను విస్తరించాలని ఐఐటీఎం యోచన.

ఎవరికి సంబంధం

ఐఐటీఎం, పుణె (భారత ఉష్ణమండల వాతావరణ శాస్త్ర సంస్థ) — వాతావరణం-ఆరోగ్యం అనుసంధాన పరిశోధన, మెషిన్ లెర్నింగ్ ఆధారిత డెంగీ అంచనా నమూనా అభివృద్ధి.
కేరళ ప్రజారోగ్య వ్యవస్థ — అంచనాల ఆధారంగా ఐదు నెలల ముందుగానే దోమల నియంత్రణ, ఆసుపత్రి సన్నద్ధత చేపట్టే అవకాశం.
కేరళ ప్రజలు — వెచ్చని, తేమతో కూడిన వాతావరణం వల్ల ఏడాది పొడవునా అధిక డెంగీ వ్యాప్తి ముప్పు.
సోఫియా యాకోబ్, రాక్సీ మాథ్యూ కోల్ (అధ్యయన రచయితలు) — వాతావరణ సూచికలు-డెంగీ సంబంధాన్ని నిరూపించడం, ఇతర నగరాలకు విస్తరించడం.
చెన్నై, భోపాల్, పుణె నగరాలు — వ్యాధి-వాతావరణ మార్పుల అధ్యయనాల విస్తరణ పరిధిలో ఉన్న నగరాలు.

ఎందుకు ముఖ్యం

వాతావరణ మార్పులు ఇకపై పర్యావరణ సమస్య మాత్రమే కాదు - ప్రజారోగ్య సమస్య కూడా అని ఈ అధ్యయనం స్పష్టం చేస్తుంది. ఉష్ణోగ్రత, తేమ, ఎల్‌నినో సంకేతాలను ఆరోగ్య నిఘాతో కలిపి ఐదు నెలల ముందుగానే డెంగీ ఉధృతిని అంచనా వేయగలిగితే, దోమల నియంత్రణ, ఆసుపత్రి సన్నద్ధతను ముందస్తుగా ప్రణాళికాబద్ధంగా చేపట్టవచ్చు. ఇదే నమూనాను ఇతర వెక్టర్-బోర్న్ వ్యాధులకు, కాలానుగుణ ఇన్‌ఫ్లుయెంజాకు కూడా వర్తింపజేయవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

ఐఐటీఎం (భారత ఉష్ణమండల వాతావరణ శాస్త్ర సంస్థ) పుణెలో ఉంది; ఈ డెంగీ అధ్యయనం 'జియోహెల్త్' జర్నల్‌లో ప్రచురితం.
ఎల్‌నినో సంవత్సరాలు: మధ్య, తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్‌లో అసాధారణంగా వెచ్చని సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు.
కేరళలో డెంగీ కేసుల్లో దాదాపు 60% నైరుతి రుతుపవన కాలం (జూన్–సెప్టెంబర్)లో నమోదు.
మెషిన్ లెర్నింగ్ నమూనా డెంగీ కేసుల హెచ్చుతగ్గుల్లో 72% వరకు అంచనా వేయగలదు.
డెంగీతో ముడిపడిన ప్రధాన వాతావరణ సూచికలు: ఉష్ణోగ్రత, తేమ, ఎన్‌సో, వర్షపాతం, రుతుపవన యాక్టివ్-బ్రేక్ దశలు.
కేరళలో ప్రీ-మాన్‌సూన్ కాలం మార్చి నుంచి మే వరకు.

మెయిన్స్ కోణం

వాతావరణ వైవిధ్యం-ప్రజారోగ్యం మధ్య అనుసంధానాన్ని ఈ ఐఐటీఎం అధ్యయనం స్పష్టంగా చూపుతుంది: కేరళలో ఏడాది పొడవునా కొనసాగే వెచ్చని, తేమతో కూడిన పరిస్థితులు డెంగీ వ్యాప్తికి అనుకూలంగా ఉండగా, ఎల్‌నినో-వంటి పరిస్థితులు పెద్ద-స్థాయి వాతావరణ ప్రసరణలను వెచ్చని, పొడి ప్రీ-మాన్‌సూన్ దిశగా మార్చి డెంగీ ముప్పును పెంచుతున్నాయి. ఉష్ణోగ్రత, తేమ, ఎన్‌సో, వర్షపాతం, రుతుపవనాల యాక్టివ్-బ్రేక్ దశలు ప్రధాన సూచికలుగా గుర్తించడంతోపాటు, రాష్ట్రం లోపలే ప్రాంతీయ-స్థాయి వైవిధ్యాలు ఉన్నాయని సహ-రచయిత రాక్సీ మాథ్యూ కోల్ పేర్కొన్నారు - అంటే ఏకరూప నివారణ వ్యూహం సరిపోదు. మే నుంచి కేసులు పెరిగి జూన్-జూలైలో గరిష్ఠానికి చేరడం, ఏడాది కేసుల్లో 60 శాతం రుతుపవన కాలంలోనే ఉండడం చూస్తే, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల ప్రాధాన్యం స్పష్టం. నిజ-సమయ వాతావరణ అంచనాలను ఆరోగ్య నిఘాతో కలిపే మెషిన్ లెర్నింగ్ నమూనా 72 శాతం వరకు హెచ్చుతగ్గులను అంచనా వేయగలగడం, ఐదు నెలల ముందస్తు సన్నద్ధతకు అవకాశం ఇస్తుంది. ముందుకు వెళ్లే మార్గం: వాతావరణ-ఆరోగ్య డేటా అనుసంధానాన్ని సంస్థాగతం చేయడం, ప్రాంతీయ వైవిధ్యాలకు అనుగుణంగా దోమల నియంత్రణను ప్రణాళికాబద్ధంగా చేపట్టడం, ఈ నమూనాను ఇతర వెక్టర్-బోర్న్ వ్యాధులకు, పుణె తర్వాత చెన్నై, భోపాల్ వంటి నగరాలకు విస్తరించడం.

కీలక పదాలు

ఐఐటీఎం (Indian Institute of Tropical Meteorology): పుణెలోని ఉష్ణమండల వాతావరణ శాస్త్ర పరిశోధన సంస్థ; ఈ డెంగీ-వాతావరణ అధ్యయనానికి నాయకత్వం వహించింది.
ఎల్‌నినో: మధ్య, తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్‌లో అసాధారణంగా వెచ్చని సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు ఏర్పడే కాలం.
ఎన్‌సో (ENSO - ఎల్‌నినో–సదరన్ ఆసిలేషన్): పసిఫిక్ మహాసముద్రం-వాతావరణ మధ్య జరిగే ఆవర్తన మార్పుల వ్యవస్థ; డెంగీ కేసులతో ముడిపడిన ప్రధాన వాతావరణ సూచికల్లో ఒకటి.
వెక్టర్-బోర్న్ వ్యాధి: దోమల వంటి వాహకాల ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధి; డెంగీ ఇందులో ప్రధానమైనది.
రుతుపవనాల యాక్టివ్-బ్రేక్ దశలు: రుతుపవన కాలంలో వర్షాలు ఉధృతంగా ఉండే (యాక్టివ్), తగ్గే (బ్రేక్) దశలు; ఇవి డెంగీ కేసులతో అనుసంధానమయ్యాయి.
జియోహెల్త్ (GeoHealth): ఈ అధ్యయనం ప్రచురితమైన శాస్త్రీయ పత్రిక.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

వాతావరణ మార్పులు భారతదేశంలో వెక్టర్-బోర్న్ వ్యాధుల భారాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి? కేరళలో డెంగీపై జరిగిన ఐఐటీఎం అధ్యయనం ఆధారంగా చర్చించండి.
ఎల్‌నినో–సదరన్ ఆసిలేషన్ (ఎన్‌సో) అంటే ఏమిటి? ఇది భారత రుతుపవనాలను, ప్రజారోగ్యాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది?
నిజ-సమయ వాతావరణ అంచనాలను ఆరోగ్య నిఘాతో అనుసంధానించే మెషిన్ లెర్నింగ్ నమూనాలు వ్యాధి ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను ఎలా బలోపేతం చేయగలవు?

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తరామఫోసా అనారోగ్యంపై పుట్టిన పుకార్లను ఖండించిన విదేశాంగ శాఖ →

← అన్ని వార్తలు