తదుపరి తరం గ్రీన్ క్రాకర్ల తయారీ, విక్రయాలకు సుప్రీంకోర్టు అనుమతి

పండుగల సీజన్‌కు ముందు, కేంద్రం సిఫార్సు మేరకు తదుపరి తరం జాయింటెడ్ గ్రీన్ క్రాకర్ల ('లడీ') తయారీ, విక్రయాలకు సుప్రీంకోర్టు బుధవారం అనుమతించింది. వీటిని కోర్టు ఇంతకుముందు నిషేధించింది. సాధారణ లడీలలో సెకనుకు 25 బ్రెయిడ్‌లు పేలుతాయని, కొత్త వాటిలో ఐదు మాత్రమే పేలుతాయని సీఎస్‌ఐఆర్-నీరీ నివేదికను ఏఎస్‌జీ ఐశ్వర్య భాటి తెలిపారు. బేరియం వినియోగంపై క్షేత్రస్థాయి పరీక్షలు జరుగుతున్నాయని, అక్టోబర్ 15 వరకు గడువు కోరారు. ఢిల్లీకి ప్రత్యేక ఉత్తర్వు ఇస్తామని, పూర్తి నిషేధం విధించబోమని, 24 గంటలూ అనుమతించబోమని జస్టిస్ ఎం ఎం సుందరేశ్, ప్రసన్న బి వరాలే ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.

Times of India — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 1 అక్టో, 2026 4:35 AM IST

మూలం

Times of India — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#supreme court#green firecrackers#pollution#delhi#csir-neeri

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Supreme Court allowed manufacture and sale of next-generation joined green firecrackers ('ladi'), earlier banned by the court. — Attributed in source to a bench of Justices M M Sundresh and Prasanna B Varale; internally consistent.
CSIR-NEERI report says 25 braids burst per second in conventional joined firecrackers versus five in next-generation ones. — Figures appear in source, submitted by ASG Aishwarya Bhati citing CSIR-NEERI.
Barium use remains undecided, with field trials on and time sought till October 15. — Attributed to the ASG's submission; no independent confirmation in source.
CSIR-NEERI said pollution levels of such crackers fell 40-60%, while CPCB said they contain SC-banned barium nitrate. — Source presents both positions as contradictory institutional stands; both attributed.
Court will pass a separate order for Delhi and will neither impose a total ban nor allow bursting 24 hours. — Direct quote from the bench reproduced in source.

Times of India — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

పండుగల సీజన్‌కు ముందు వచ్చిన ఈ ఆదేశం రాజకీయంగా ఒక మధ్యేమార్గ పరిష్కారం — పూర్తి నిషేధం లేదు, పూర్తి స్వేచ్ఛ లేదు. కేంద్రం సిఫార్సు మేరకు కోర్టు అనుమతి ఇచ్చడం వల్ల, 'సెంటిమెంట్' వాదనను ముందుకు తెచ్చే పక్షాలకు ఊరట లభించింది; అదే సమయంలో సమయ నియంత్రణ, ప్రమాణాల షరతులతో కాలుష్య ఆందోళనలకూ చోటు ఇచ్చింది. ఢిల్లీకి ప్రత్యేక ఉత్తర్వు ఇస్తామన్న సూచన, జాతీయ రాజధాని శీతాకాల కాలుష్య వివాదం మళ్లీ రాజకీయ కేంద్రబిందువు కాబోతోందని సంకేతం.

పూర్తి నిషేధం 'సెంటిమెంటల్ ప్రభావం' చూపుతుందని, అదే సమయంలో 24 గంటల అనుమతి వృద్ధులు, రోగులు, పిల్లలపై ప్రభావం చూపుతుందని ధర్మాసనం చెప్పడం — రెండు వర్గాల రాజకీయ వాదనలకూ సమాన గుర్తింపు ఇచ్చినట్టే.
కేంద్రం సిఫార్సు ఆధారంగా అనుమతి రావడం వల్ల, పండుగల నియంత్రణలపై విమర్శల భారం ప్రభుత్వం నుంచి కొంత తగ్గి సాంకేతిక ప్రమాణాల వైపు మళ్లుతుంది.
సీఎస్‌ఐఆర్-నీరీ, సీపీసీబీ ఇంతకుముందు పరస్పర విరుద్ధ వైఖరులు తీసుకోవడం ప్రభుత్వ సంస్థల మధ్య సమన్వయ లోపాన్ని బయటపెడుతుంది — ఇది ప్రత్యర్థులకు ప్రశ్నించే అవకాశం.
బేరియం అంశం ఇంకా తేలకపోవడం, అక్టోబర్ 15 వరకు గడువు కోరడం వల్ల విధాన స్పష్టత పండుగల టైమ్‌లైన్‌తో పోటీ పడుతుంది.
తయారీదారులకు, ఆ రంగంపై ఆధారపడిన ఉపాధి వర్గాలకు ఇది ఊరట; కాలుష్య నియంత్రణ కోరే పిటిషనర్లకు పరిమిత విజయం మాత్రమే.

గమనించాల్సినవి — ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్ కోసం వెలువడే ప్రత్యేక ఉత్తర్వులో అనుమతించిన సమయం, అనుమతించిన క్రాకర్ల జాబితా ఎలా ఉంటుందో, బేరియంపై క్షేత్రస్థాయి పరీక్షల ఫలితాలు ఎప్పుడు వస్తాయో గమనించాలి.

ఈ కథనం ఏ రాజకీయ పక్షం ప్రతిస్పందనను, ఢిల్లీకి విధించబోయే నిర్దిష్ట సమయ పరిమితులను, లేదా బేరియంపై తుది నిర్ణయాన్ని నిర్ధారించలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్‌లో శీతాకాల కాలుష్య సంకటం ఏటా పునరావృతమవుతున్న నేపథ్యంలో బాణసంచా వినియోగంపై సుప్రీంకోర్టు దీర్ఘకాలంగా ఆంక్షలు విధిస్తూ వస్తోంది. కలిపి తయారుచేసిన బాణసంచా ('లడీ')ను కోర్టు ఇంతకుముందు నిషేధించింది. ఇప్పుడు కేంద్రం సిఫార్సు, సీఎస్‌ఐఆర్-నీరీ పరీక్షల ఆధారంగా 'తదుపరి తరం' జాయింటెడ్ గ్రీన్ క్రాకర్ల తయారీ, విక్రయాలకు పండుగల సీజన్‌కు ముందు కోర్టు దారి సుగమం చేసింది. బేరియం రసాయనం వినియోగంపై నిర్ణయం ఇంకా పెండింగ్‌లో ఉంది.

ముఖ్యాంశాలు

బుధవారం సుప్రీంకోర్టు తదుపరి తరం జాయింటెడ్ గ్రీన్ క్రాకర్ల ('లడీ') తయారీ, విక్రయాలకు మార్గం సుగమం చేసింది; ఇవి ఇంతకుముందు కోర్టు నిషేధించినవి.
సీఎస్‌ఐఆర్-నీరీ నివేదిక: సాధారణ జాయింటెడ్ క్రాకర్లలో సెకనుకు 25 బ్రెయిడ్‌లు పేలుతాయి; తదుపరి తరం వాటిలో సెకనుకు ఐదు మాత్రమే.
బేరియం రసాయన వినియోగంపై క్షేత్రస్థాయి పరీక్షలు కొనసాగుతున్నాయని ఏఎస్‌జీ ఐశ్వర్య భాటి తెలిపి, అక్టోబర్ 15 వరకు గడువు కోరారు.
జస్టిస్ ఎం ఎం సుందరేశ్, జస్టిస్ ప్రసన్న బి వరాలే ధర్మాసనం ఢిల్లీ కోసం ప్రత్యేక ఉత్తర్వు ఇస్తామని పేర్కొంది.
"పూర్తి నిషేధానికి అంగీకరించబోము, 24 గంటలూ అనుమతించబోము" అని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.
తయారీదారులు సమర్థ అధికార సంస్థ పరీక్షించి ఆమోదించిన స్పెసిఫికేషన్లు/ఫార్ములేషన్లు, చట్టం నిర్దేశించిన శబ్ద పరిమితి, ఉద్గార, భద్రతా నిబంధనలు పాటించాలని ప్రభుత్వం తెలిపింది.
సీఎస్‌ఐఆర్-నీరీ ప్రకారం తదుపరి తరం గ్రీన్ క్రాకర్ల కాలుష్య స్థాయులు 40-60% తగ్గాయి; ఫ్లవర్‌పాట్లు, స్పార్క్లర్లు, చక్కర్లు, పెన్సిల్స్, లడీలు, ట్వింక్లింగ్ స్టార్స్ వాణిజ్య ఉత్పత్తికి సిఫార్సు.
కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి (సీపీసీబీ) వాటిలో సుప్రీంకోర్టు నిషేధించిన బేరియం నైట్రేట్ ఉందని వాదించి, నీరీ వైఖరికి విరుద్ధ వైఖరి తీసుకుంది.

కాలక్రమం

ఇంతకుముందు (తేదీ మూలంలో పేర్కొనలేదు)జాయింటెడ్ ఫైర్‌క్రాకర్లు ('లడీ')ను సుప్రీంకోర్టు నిషేధించింది; బేరియంపైనా నిషేధం.
ఆ తర్వాతతదుపరి తరం గ్రీన్ క్రాకర్లపై సీఎస్‌ఐఆర్-నీరీ (ఆమోదం) మరియు సీపీసీబీ (వ్యతిరేకం) పరస్పర విరుద్ధ వైఖరులు కోర్టు ముందు ఉంచాయి.
బుధవారం (ఈ విచారణ)కేంద్రం సిఫార్సుతో తదుపరి తరం జాయింటెడ్ గ్రీన్ క్రాకర్ల తయారీ, విక్రయాలకు కోర్టు దారి సుగమం చేసింది; ఢిల్లీకి ప్రత్యేక ఉత్తర్వు ఇస్తామని పేర్కొంది.
అక్టోబర్ 15బేరియం వినియోగంపై క్షేత్రస్థాయి పరీక్షల నివేదిక కోసం ప్రభుత్వం కోరిన గడువు.

ఎవరికి సంబంధం

సుప్రీంకోర్టు (జస్టిస్ ఎం ఎం సుందరేశ్, ప్రసన్న బి వరాలే ధర్మాసనం) — పండుగ సంబంధిత మనోభావాలు, ప్రజారోగ్యం మధ్య సమతుల్యత సాధించేలా నిర్దిష్ట సమయం, నిర్దిష్ట క్రాకర్లను నిర్ణయించడం.
కేంద్ర ప్రభుత్వం (ఏఎస్‌జీ ఐశ్వర్య భాటి) — నీరీ నిబంధనలకు అనుగుణమైన జాయింటెడ్ క్రాకర్లకు అనుమతి కోరడం; బేరియంపై పరీక్షల నివేదిక సమర్పించడం.
సీఎస్‌ఐఆర్-నీరీ — తదుపరి తరం క్రాకర్ల కాలుష్యం 40-60% తగ్గిందని, వాణిజ్య ఉత్పత్తికి సిఫార్సు చేసిన శాస్త్రీయ సంస్థ.
కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి (సీపీసీబీ) — ఈ క్రాకర్లలో నిషేధిత బేరియం నైట్రేట్ ఉందనే అభ్యంతరం; నియంత్రణ విశ్వసనీయత.
బాణసంచా తయారీదారులు (న్యాయవాది ప్రణవ్ సచ్‌దేవా) — పండుగల సీజన్ ఉత్పత్తి, విక్రయాలు; నిబంధనలు పాటిస్తామని కోర్టుకు హామీ.
ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్ నివాసులు - వృద్ధులు, రోగులు, పిల్లలు — శీతాకాల కాలుష్యం, శబ్దం వల్ల ఆరోగ్య ప్రభావం; రోజంతా పేల్చడం వల్ల 'భారీ ప్రభావం' అని కోర్టు పేర్కొంది.

ఎందుకు ముఖ్యం

బాణసంచాపై వివాదం పండుగ సంప్రదాయాలు, పర్యావరణ-ఆరోగ్య హక్కుల మధ్య సమన్వయం సాధించే సవాలును ప్రతిబింబిస్తుంది. పూర్తి నిషేధం కాకుండా నిర్దిష్ట సమయం, నిర్దిష్ట రకాల క్రాకర్లు అనే మధ్యేమార్గాన్ని కోర్టు సూచించడం, నియంత్రణ ఆధారిత విధానం వైపు మళ్లడాన్ని సూచిస్తుంది. అదే సమయంలో నీరీ, సీపీసీబీ పరస్పర విరుద్ధ వైఖరులు ప్రభుత్వ శాస్త్రీయ సంస్థల మధ్య సమన్వయ లోపాన్ని బయటపెడుతున్నాయి.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

సీఎస్‌ఐఆర్-నీరీ: కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ - నేషనల్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ఇంజినీరింగ్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్; గ్రీన్ క్రాకర్ల ప్రమాణాలు నిర్ణయిస్తుంది.
సీఎస్‌ఐఆర్-నీరీ నివేదిక: తదుపరి తరం గ్రీన్ క్రాకర్లలో కాలుష్య స్థాయులు 40-60% తగ్గుదల.
సాధారణ లడీ: సెకనుకు 25 బ్రెయిడ్‌లు; తదుపరి తరం లడీ: సెకనుకు 5 బ్రెయిడ్‌లు.
బేరియం నైట్రేట్‌ను సుప్రీంకోర్టు నిషేధించిందని సీపీసీబీ వాదన; బేరియంపై క్షేత్రస్థాయి పరీక్షలకు అక్టోబర్ 15 వరకు గడువు కోరిక.
ధర్మాసనం: జస్టిస్ ఎం ఎం సుందరేశ్, జస్టిస్ ప్రసన్న బి వరాలే; ఢిల్లీ కోసం ప్రత్యేక ఉత్తర్వు.
నీరీ సిఫార్సు చేసిన రకాలు: ఫ్లవర్‌పాట్లు, స్పార్క్లర్లు, చక్కర్లు, పెన్సిల్స్, లడీలు, ట్వింక్లింగ్ స్టార్స్.

మెయిన్స్ కోణం

ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్‌లో శీతాకాల వాయు కాలుష్యం ఏటా పునరావృతమవుతున్న సంకటంగా మారిన నేపథ్యంలో, బాణసంచా నియంత్రణ అంశం పర్యావరణ న్యాయశాస్త్రం, సాంస్కృతిక మనోభావాలు, ఉపాధి ప్రయోజనాల సంధిస్థానంలో నిలుస్తోంది. సుప్రీంకోర్టు ఇప్పుడు పూర్తి నిషేధాన్ని తిరస్కరిస్తూనే, 24 గంటల అనుమతిని కూడా నిరాకరించి - నిర్దిష్ట సమయం, నిర్దిష్ట రకాల క్రాకర్లు అనే నియంత్రిత మధ్యేమార్గాన్ని ఎంచుకుంది; పూర్తి నిషేధం "మనోభావ ప్రభావం" కలిగిస్తుందని, రోజంతా పేల్చడం వృద్ధులు, రోగులు, పిల్లలతోపాటు ప్రతి జీవిపై "భారీ ప్రభావం" చూపుతుందని పేర్కొంది. అయితే తదుపరి తరం గ్రీన్ క్రాకర్లపై సీఎస్‌ఐఆర్-నీరీ (కాలుష్యం 40-60% తగ్గింది) మరియు సీపీసీబీ (నిషేధిత బేరియం నైట్రేట్ ఉంది) పరస్పర విరుద్ధ వైఖరులు, శాస్త్రీయ ధ్రువీకరణ, అంతర-సంస్థాగత సమన్వయంలో లోపాలను ఎత్తిచూపుతున్నాయి. ముందుకు సాగే మార్గం: సమర్థ అధికార సంస్థ ఆమోదించిన ఫార్ములేషన్లకే పరిమితమైన ఉత్పత్తి, చట్టబద్ధ శబ్ద-ఉద్గార-భద్రతా పరిమితుల కఠిన అమలు, బేరియంపై క్షేత్రస్థాయి పరీక్షల ఫలితాల ఆధారంగా స్పష్టమైన నిర్ణయం, మరియు ఢిల్లీకి ప్రత్యేక ఉత్తర్వు ద్వారా స్థానిక పరిస్థితులకు అనుగుణమైన నియంత్రణ.

కీలక పదాలు

గ్రీన్ క్రాకర్లు: సాంప్రదాయ బాణసంచా కంటే తక్కువ ఉద్గారాలు, శబ్దం వెలువరించేలా రూపొందించిన బాణసంచా; నీరీ ప్రకారం కాలుష్యం 40-60% తక్కువ.
జాయింటెడ్ ఫైర్‌క్రాకర్లు ('లడీ'): వరుసగా కలిపి కట్టిన బాణసంచా సరం; ఇంతకుముందు సుప్రీంకోర్టు నిషేధించింది.
సీఎస్‌ఐఆర్-నీరీ: కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ - నేషనల్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ఇంజినీరింగ్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్; గ్రీన్ క్రాకర్ల ప్రమాణాలు ఆమోదించిన సంస్థ.
సీపీసీబీ: కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి; తదుపరి తరం క్రాకర్లలో నిషేధిత బేరియం నైట్రేట్ ఉందని కోర్టుకు తెలిపింది.
బేరియం నైట్రేట్: బాణసంచాలో వాడే రసాయనం; సుప్రీంకోర్టు నిషేధించినదని సీపీసీబీ వాదన, దీనిపై క్షేత్రస్థాయి పరీక్షలు కొనసాగుతున్నాయి.
బ్రెయిడ్: లడీలో వరుసగా పేలే ఒక్కో యూనిట్; సాధారణ లడీలో సెకనుకు 25, తదుపరి తరంలో 5 పేలుతాయి.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్ వాయు కాలుష్య నియంత్రణలో బాణసంచాపై ఆంక్షల ప్రభావాన్ని విశ్లేషించండి. పూర్తి నిషేధానికి బదులు 'నిర్దిష్ట సమయం, నిర్దిష్ట రకాలు' అనే సుప్రీంకోర్టు విధానం ఎంతవరకు సమర్థనీయం?
గ్రీన్ క్రాకర్లపై సీఎస్‌ఐఆర్-నీరీ, సీపీసీబీ పరస్పర విరుద్ధ వైఖరులు ప్రభుత్వ శాస్త్రీయ సంస్థల మధ్య సమన్వయ లోపాన్ని ఎలా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి? పరిష్కార మార్గాలు సూచించండి.
పర్యావరణ పరిరక్షణ, సాంస్కృతిక-మతపరమైన మనోభావాల మధ్య సమతుల్యత సాధించడంలో న్యాయస్థానాల పాత్రను ఈ కేసు ఆధారంగా చర్చించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తఇండియా డాట్ కామ్ డిజిటల్‌లో కంటెంట్ రైటర్లు, మల్టీమీడియా ప్రొడ్యూసర్ల భర్తీ →

← అన్ని వార్తలు