వాతావరణ మార్పు ఎదుర్కొనేందుకు పటిష్ఠ విధానాలు అవసరం: రాష్ట్రపతి ముర్ము

జీవవైవిధ్య నష్టం, నీటి ఎద్దడి, భూక్షీణతకు కారణమవుతున్న వాతావరణ మార్పును ఎదుర్కొనేందుకు పటిష్ఠమైన విధానాలు, చర్యల చట్రం అవసరమని రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ఆదివారం అన్నారు. జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ నిర్వహించిన రెండు రోజుల అంతర్జాతీయ సదస్సు ముగింపు సమావేశంలో ఆమె మాట్లాడారు. ప్రభుత్వాలు, న్యాయ నిపుణులతో పాటు బాధిత సమాజాల భాగస్వామ్యం, సంప్రదాయ జ్ఞానం ఆధారిత సర్దుబాటు విధానాలు, సుస్థిర అడవుల పెంపు కీలకమని చెప్పారు. 17 దేశాల ప్రతినిధులు సదస్సులో పాల్గొన్నారు.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 21 సెప్టెం, 2026 8:58 AM IST

మూలం

Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#climate change#droupadi murmu#ngt#environment#afforestation

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (4)

Climate change causes biodiversity loss, water stress and land degradation and needs a well-structured framework of policies and actions. — Attributed to President Droupadi Murmu at the conference valedictory session.
The two-day international conference on 'The Future of Environment and Climate Dynamics' was organised by the National Green Tribunal. — Stated in source; organiser named.
India's per-capita emissions are less than half the global average and those of developed countries are six times higher. — Attributed to PM Narendra Modi on the conference's first day; figures not independently verifiable here.
Experts, judges, jurists and stakeholders from 17 countries attended, with Khattar, justice Nagarathna, justice Shrivastava and SG Tushar Mehta present on Sunday. — Figure and names appear in source; no separate sourcing given.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

రాష్ట్రపతి ముర్ము ప్రసంగం ఉపరితలంపై పర్యావరణ ఉపన్యాసంగా కనిపించినా, దాని రాజకీయ సందేశం స్పష్టంగా ఉంది — వాతావరణ చర్యలు భారత అభివృద్ధి ఆకాంక్షలకు, ఆర్థిక అవసరాలకు లోబడే ఉండాలి. మొదటి రోజు ప్రధాని మోదీ అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలపై "అన్యాయమైన నిందలు" అంటూ మాట్లాడిన తీరుకు, రాష్ట్రపతి "సాంకేతికంగా సాధ్యమైన నిబద్ధతలు" అనే మాటకు మధ్య ఒకే వ్యూహాత్మక దారం కనిపిస్తోంది. అంతర్జాతీయ చర్చల్లో భారత్‌ వైఖరికి దేశీయంగా అత్యున్నత రాజ్యాంగ స్థానం నుంచి బలం చేకూరుతున్నట్టు ఈ వేదిక ఉపయోగపడింది.

ప్రధాని, రాష్ట్రపతి ఇద్దరూ ఒకే సదస్సులో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల వాదనను ముందుకు తేవడం — వాతావరణ దౌత్యంలో భారత్‌ ఉమ్మడి సందేశాన్ని బలపరిచే ప్రయత్నంగా చదవవచ్చు.
గిరిజన, అటవీ ఆధారిత సమాజాలు, చిన్న రైతులు, మహిళల ప్రస్తావన — ఎన్నికల పరంగా కీలకమైన వర్గాలకు చేరే భాష, అదే సమయంలో గిరిజన నేపథ్యం కలిగిన రాష్ట్రపతి స్వరంతో మరింత విశ్వసనీయత పొందుతుంది.
న్యాయవ్యవస్థ (సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, ఎన్‌జీటీ చైర్‌పర్సన్), కార్యనిర్వాహక వర్గం (కేంద్ర మంత్రి, సొలిసిటర్ జనరల్) ఒకే వేదికపై ఉండటం — పర్యావరణ విధాన రూపకల్పనలో ఏకాభిప్రాయ చిత్రణకు ఉపయోగపడుతుంది.
"సంప్రదాయ జ్ఞానం", "సుస్థిర అడవుల పెంపు"పై ఉద్ఘాటన — కేవలం మొక్కలు నాటే లెక్కలకు మించి ఫలితాలను కొలవాలనే పరోక్ష విధాన విమర్శగానూ చూడవచ్చు.
17 దేశాల భాగస్వామ్యం ఉన్న ఈ వేదిక, గ్లోబల్ సౌత్ ప్రతినిధిగా భారత్‌ తనను నిలబెట్టుకునే దీర్ఘకాలిక వ్యూహంతో సరిపోతుంది.

గమనించాల్సినవి — ఈ సదస్సు సూచనలు — సమాజ భాగస్వామ్యం, సంప్రదాయ జ్ఞానం ఆధారిత సర్దుబాటు — వాస్తవ చట్ట సవరణలుగా లేదా ఎన్‌జీటీ సంస్థాగత మార్పులుగా మారుతాయా, లేక ఉపన్యాస స్థాయిలోనే ఉండిపోతాయా అన్నది చూడాలి.

ఈ కథనం ఏ కొత్త విధానం, చట్టం లేదా నిధుల ప్రకటనను స్థాపించలేదు; ప్రభుత్వ తదుపరి చర్యలు, ప్రతిపక్షాల స్పందన గురించి ఇందులో ఎలాంటి సమాచారం లేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 2 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ (ఎన్‌జీటీ) "ది ఫ్యూచర్ ఆఫ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ అండ్ క్లైమేట్ డైనమిక్స్" అనే అంశంపై రెండు రోజుల అంతర్జాతీయ సదస్సును నిర్వహించింది. ఈ సదస్సు ముగింపు సమావేశంలో రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ఆదివారం ప్రసంగించారు. వాతావరణ మార్పు జీవవైవిధ్య నష్టం, నీటి ఎద్దడి, భూక్షీణతకు కారణమవుతున్న సంక్లిష్ట సవాలు అని, దీన్ని ఎదుర్కొనేందుకు పటిష్ఠమైన విధానాలు–చర్యల చట్రం అవసరమని ఆమె అన్నారు. సదస్సులో 17 దేశాల నిపుణులు, న్యాయమూర్తులు, న్యాయ కోవిదులు, కీలక భాగస్వాములు పాల్గొన్నారు; మొదటి రోజు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కూడా పాల్గొన్నారు.

ముఖ్యాంశాలు

వాతావరణ మార్పు జీవవైవిధ్య నష్టం, నీటి ఎద్దడి, భూక్షీణతకు కారణమవుతున్న సంక్లిష్ట సవాలని రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ఆదివారం పేర్కొన్నారు.
ఎన్‌జీటీ నిర్వహించిన రెండు రోజుల అంతర్జాతీయ సదస్సు అంశం: "ది ఫ్యూచర్ ఆఫ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ అండ్ క్లైమేట్ డైనమిక్స్".
సదస్సులో 17 దేశాల నుంచి నిపుణులు, న్యాయమూర్తులు, న్యాయ కోవిదులు, కీలక భాగస్వాములు పాల్గొన్నారు.
గ్రామీణ, అటవీ నివాస సమాజాలు, చిన్న రైతులు, మహిళలు, ఇతర దుర్బల వర్గాల అవసరాల పట్ల ప్రత్యేక సున్నితత్వం కీలకమని రాష్ట్రపతి అన్నారు.
సుస్థిర అడవుల పెంపు నిజమైన లక్ష్యం కేవలం మొక్కలు నాటడం కాదు, ఆరోగ్యకరమైన స్వయం-పోషక పర్యావరణ వ్యవస్థలను పునరుద్ధరించడమని ఆమె చెప్పారు.
సదస్సు మొదటి రోజు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ మాట్లాడుతూ, భారత తలసరి ఉద్గారాలు ప్రపంచ సగటులో "సగం కంటే తక్కువ", అభివృద్ధి చెందిన దేశాల ఉద్గారాలు ఆరు రెట్లు ఎక్కువ అని పేర్కొన్నారు.
ఆదివారం సమావేశంలో కేంద్ర గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రి మనోహర్ లాల్ ఖట్టర్, సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ బీవీ నాగరత్న, ఎన్‌జీటీ చైర్‌పర్సన్ జస్టిస్ ప్రకాశ్ శ్రీవాస్తవ, సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా పాల్గొన్నారు.
అభివృద్ధి వేగాన్ని కాపాడుకుంటూనే తట్టుకునే శక్తిని పెంచే మార్గాన్ని అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు ఎంచుకోవాలని రాష్ట్రపతి సూచించారు.

కాలక్రమం

సదస్సు మొదటి రోజుఎన్‌జీటీ అంతర్జాతీయ సదస్సు ప్రారంభం; ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ పాల్గొని, కార్బన్ ఉద్గారాలపై అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలపై "అన్యాయంగా నిందలు" మోపుతున్నారని అన్నారు.
ఆదివారం (రెండో రోజు, ముగింపు సమావేశం)రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ముగింపు ప్రసంగం; జస్టిస్ బీవీ నాగరత్న, జస్టిస్ ప్రకాశ్ శ్రీవాస్తవ, మంత్రి ఖట్టర్, ఎస్‌జీ తుషార్ మెహతా ప్రసంగాలు.

ఎవరికి సంబంధం

రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము — వాతావరణ మార్పును ఎదుర్కొనేందుకు ప్రజా-కేంద్రిత, సమాజ ఆధారిత సర్దుబాటు విధానాల చట్రాన్ని ప్రతిపాదించారు.
జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ (ఎన్‌జీటీ) — సదస్సు నిర్వాహకుడు; పర్యావరణ న్యాయ వ్యవస్థను ప్రతిస్పందనాత్మకంగా, భవిష్యత్ దృష్టితో ముందుకు తీసుకెళ్లే బాధ్యత.
గ్రామీణ, అటవీ నివాస సమాజాలు, చిన్న రైతులు, మహిళలు — ప్రకృతి విపత్తుల ప్రభావాన్ని ఎక్కువగా భరిస్తున్నవారు; విధాన రూపకల్పనలో వారి భాగస్వామ్యం, సున్నితత్వం అవసరం.
అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు — అభివృద్ధి అవసరాలు, ఆర్థిక ఆకాంక్షలతో సమన్వయంగా, సాంకేతికంగా సాధ్యమైన వాతావరణ నిబద్ధతలు అవసరం.
సుప్రీంకోర్టు (జస్టిస్ బీవీ నాగరత్న) — పర్యావరణ పాలనలో అభివృద్ధి–పరిరక్షణ, ప్రస్తుత అవసరాలు–భవిష్యత్ ప్రయోజనాల సమతుల్యతను నొక్కి చెప్పారు.
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ — ఉద్గారాలపై అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలపై అన్యాయ నిందలను ప్రశ్నిస్తూ భారత వాదనను ముందుకు తెచ్చారు.

ఎందుకు ముఖ్యం

వాతావరణ మార్పు ఇప్పుడు కేవలం పర్యావరణ సమస్య కాకుండా న్యాయ, పాలన, అభివృద్ధి సమస్యగా మారిందని ఈ సదస్సు నొక్కి చెబుతోంది. దుర్బల వర్గాలు, సంప్రదాయ జ్ఞానం, సుస్థిర అడవుల పెంపును కేంద్రంగా చేసుకున్న విధానాలు అంటే అభివృద్ధిని త్యాగం చేయకుండానే తట్టుకునే శక్తిని పెంచుకోవడం. అంతేగానీ ఉద్గారాల బాధ్యతపై భారత్ వంటి దేశాల న్యాయ సమానత్వ వాదనను ఇది అంతర్జాతీయ వేదికపై బలపరుస్తుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ (ఎన్‌జీటీ) ప్రస్తుత చైర్‌పర్సన్: జస్టిస్ ప్రకాశ్ శ్రీవాస్తవ (మూలం ప్రకారం).
ఎన్‌జీటీ అంతర్జాతీయ సదస్సు అంశం: "ది ఫ్యూచర్ ఆఫ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ అండ్ క్లైమేట్ డైనమిక్స్"; 17 దేశాల ప్రాతినిధ్యం.
ముగింపు సమావేశంలో ప్రసంగించినవారు: రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము; హాజరు: మంత్రి మనోహర్ లాల్ ఖట్టర్, జస్టిస్ బీవీ నాగరత్న, సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా.
ప్రధాని మోదీ: భారత తలసరి ఉద్గారాలు ప్రపంచ సగటులో సగం కంటే తక్కువ; అభివృద్ధి చెందిన దేశాలవి ఆరు రెట్లు ఎక్కువ.
రాష్ట్రపతి పేర్కొన్న వాతావరణ మార్పు ప్రభావాలు: జీవవైవిధ్య నష్టం, నీటి ఎద్దడి, భూక్షీణత.
జస్టిస్ శ్రీవాస్తవ కీలక పదాలు: సమ్మిళిత–సమన్యాయ వాతావరణ చర్య, సాంకేతికత, ఆవిష్కరణ, సుస్థిర ఆర్థిక సహాయం, జస్ట్ ట్రాన్సిషన్.

మెయిన్స్ కోణం

వాతావరణ మార్పు పర్యావరణ సమస్యగానే కాక పాలన, న్యాయ, అభివృద్ధి సమస్యగా రూపాంతరం చెందిన నేపథ్యంలో ఎన్‌జీటీ సదస్సు లేవనెత్తిన అంశాలు ప్రధానం. రాష్ట్రపతి ముర్ము చెప్పినట్టు ఈ సవాలు జీవవైవిధ్య నష్టం, నీటి ఎద్దడి, భూక్షీణత రూపాల్లో బహుముఖంగా కనిపిస్తోంది; అందుకే ప్రభుత్వాలు, న్యాయ నిపుణులతో పాటు అత్యధికంగా ప్రభావితమవుతున్న సమాజాల చురుకైన భాగస్వామ్యంతో కూడిన విధాన–చర్యల చట్రం అవసరం. గ్రామీణ, అటవీ నివాస సమాజాలు, చిన్న రైతులు, మహిళలు ప్రకృతి విపత్తుల భారాన్ని ఎక్కువగా మోస్తున్నందున సంప్రదాయ జ్ఞాన వ్యవస్థలు, స్థానిక అనుభవాలపై ఆధారపడిన ప్రజా-కేంద్రిత, సమాజ ఆధారిత సర్దుబాటు విధానాలు వాతావరణ తట్టుకునే శక్తిని పెంచుతాయి. సుస్థిర అడవుల పెంపు లక్ష్యం మొక్కలు నాటడం మాత్రమే కాదు—స్థానిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా జీవవైవిధ్యాన్ని పోషించే, స్వయం-పోషక పర్యావరణ వ్యవస్థల పునరుద్ధరణ. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల విషయంలో వాతావరణ నిబద్ధతలు అభివృద్ధి అవసరాలు, ఆర్థిక ఆకాంక్షలతో సమన్వయంగా ఉండాలని, సాంకేతికంగా సాధ్యమవ్వాలని రాష్ట్రపతి పేర్కొన్నారు; ప్రధాని మోదీ ఉద్గారాలపై అన్యాయ నిందల వాదనను ప్రస్తావించారు. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా జస్టిస్ శ్రీవాస్తవ సూచించినట్టు సవాళ్లను గుర్తించడం దాటి, వాటికి స్పందించగల చట్టాలు, సంస్థలు, భాగస్వామ్యాలను—సాంకేతికత, ఆవిష్కరణ, సుస్థిర ఆర్థిక సహాయం, జస్ట్ ట్రాన్సిషన్‌తో కలిపి—నిర్మించాలి.

కీలక పదాలు

జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ (ఎన్‌జీటీ): పర్యావరణ వివాదాలను పరిష్కరించే ప్రత్యేక సంస్థ; ఈ అంతర్జాతీయ సదస్సును నిర్వహించింది; చైర్‌పర్సన్ జస్టిస్ ప్రకాశ్ శ్రీవాస్తవ.
భూక్షీణత (land degradation): భూమి ఉత్పాదక సామర్థ్యం, నేల ఆరోగ్యం క్షీణించడం; రాష్ట్రపతి ప్రస్తావించిన వాతావరణ మార్పు ప్రభావాల్లో ఒకటి.
వాతావరణ సర్దుబాటు (climate adaptation): మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా సమాజాల సామర్థ్యాన్ని పెంచడం; సంప్రదాయ జ్ఞానం ఇందులో కీలకమని రాష్ట్రపతి అన్నారు.
తలసరి ఉద్గారాలు (per-capita emissions): ఒక వ్యక్తికి సగటున వెలువడే కార్బన్ ఉద్గారాలు; భారత్‌లో ప్రపంచ సగటులో సగం కంటే తక్కువని మోదీ చెప్పారు.
సుస్థిర అడవుల పెంపు: కేవలం మొక్కలు నాటడం కాదు; స్థానిక పరిస్థితులకు తగ్గట్టు ఆరోగ్యకరమైన, స్వయం-పోషక పర్యావరణ వ్యవస్థల పునరుద్ధరణ.
జస్ట్ ట్రాన్సిషన్: హరిత ఆర్థిక వ్యవస్థ వైపు మార్పులో ప్రభావిత వర్గాలకు న్యాయం జరిగేలా చూసే విధానం; జస్టిస్ శ్రీవాస్తవ ప్రస్తావించారు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

వాతావరణ మార్పు సర్దుబాటు విధానాల్లో సంప్రదాయ జ్ఞాన వ్యవస్థలు, సమాజ ఆధారిత విధానాల ప్రాముఖ్యతను చర్చించండి.
"సుస్థిర అడవుల పెంపు లక్ష్యం మొక్కలు నాటడం కాదు, పర్యావరణ వ్యవస్థల పునరుద్ధరణ" — ఈ ప్రకటనను విశ్లేషించండి.
అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల వాతావరణ నిబద్ధతలు అభివృద్ధి అవసరాలతో ఎలా సమన్వయం కావాలి? తలసరి ఉద్గారాల వాదన సందర్భంలో పరిశీలించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తమోదీ అనుకరణ వివాదం: యూపీలో హాస్యనటుడి ప్రదర్శనలు రద్దు →

← అన్ని వార్తలు