వనపర్తిలో 10, 11 శతాబ్దాల నాటి శిల్పాల గుర్తింపు
వనపర్తి జిల్లా పెబ్బేరు మండలం సుగూరు గ్రామంలోని పటిగడ్డ వద్ద క్రీ.శ. 10, 11 శతాబ్దాల నాటి శిల్పాలను కొత్త తెలంగాణ చరిత్ర బృందం సభ్యులు గుర్తించారు. బృందం సభ్యుడు బైరోజు చంద్రశేఖర్ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఒక శిల్పంలో రాజ వస్త్రాలు ధరించిన పండితుడు శివ తాంత్రిక యోగాసనంలో కూర్చుని కుడిచేతిలో ఘంటము, ఎడమచేతిలో గ్రంథం పట్టుకున్నట్టు ఉంది. దీనిని పండితగల్లుగా పేర్కొన్నారు. 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మరో అరుదైన శిల్పంలో శైవ మహిళా భక్తురాలు ఆత్మాహుతి చెందుతున్న దృశ్యం ఉంది.
మూలం
Wanaparthy — news · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (4)
- Idols from the 10th and 11th centuries CE were found at Patigadda in Sugur village of Pebbair, Wanaparthy district. — Attributed to members of Kotha Telangana Charitra Brundam; figure appears in source, no archaeological authority cited.
- One idol depicts a scholar in royal attire in Shiva Tantric yoga asana holding a 'Ghantamu' (pen) and a book, identified as a Panditagallu. — Direct quote attributed to group member Byroju Chandrasekhar speaking to TNIE.
- A separate 15th-century sculpture depicts a female Shaivite devotee engaged in self-immolation. — Attributed to Chandrasekhar; dating and interpretation are the speaker's, not externally verified in source.
- Similar female self-immolation sculptures were earlier identified in Kanchari Malyala village and canopies of Siddipet district. — Attributed to the same speaker as prior work by his history team; no documentation cited.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
ఇది ప్రాథమికంగా పురావస్తు వార్త అయినప్పటికీ, తెలంగాణలో చారిత్రక వారసత్వం ఎప్పుడూ ఒక రాజకీయ వనరుగానే పనిచేస్తుంది — ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమం నుంచే స్థానిక చరిత్రకు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఒక రాజకీయ భావోద్వేగంగా నిలిచింది. ఈ గుర్తింపును ప్రభుత్వ యంత్రాంగం కాకుండా కొత్త తెలంగాణ చరిత్ర బృందం అనే స్వచ్ఛంద బృందం చేసిందనే అంశం, పురావస్తు శాఖ సామర్థ్యం, నిధులు, రక్షణ చర్యలపై ప్రశ్నలకు దారి తీయగల రాజకీయ ఆస్కారం ఉంది. వనపర్తి వంటి నియోజకవర్గాల్లో స్థానిక ప్రజాప్రతినిధులు ఇలాంటి అంశాలను వారసత్వ పర్యాటకం, అభివృద్ధి డిమాండ్లుగా మలచుకోవడం సహజం.
- గుర్తింపు బాధ్యత ప్రభుత్వ శాఖ కాకుండా ఒక స్వచ్ఛంద చరిత్ర బృందంపై పడిందన్న వాస్తవం, పురావస్తు సంరక్షణ ప్రాధాన్యతలపై రాజకీయ చర్చకు ఆధారం ఇవ్వగలదు.
- వారసత్వ సంరక్షణ, పర్యాటక అభివృద్ధి డిమాండ్లు స్థానిక ఎమ్మెల్యే స్థాయిలో తక్కువ ఖర్చుతో ఎక్కువ ప్రచారం ఇచ్చే రాజకీయ అంశాలు.
- శైవ సంబంధిత శిల్పాలు, ఆత్మాహుతి దృశ్యం వంటి అంశాలు మతపరమైన, సాంస్కృతిక కథనాలకు వివిధ పార్టీలు వేర్వేరు అర్థాలు ఇవ్వగల అవకాశం ఉంది.
- ప్రాంతీయ ఆస్మిత రాజకీయాల్లో "తెలంగాణ సొంత చరిత్ర" అనే కథనానికి ఇలాంటి ఆవిష్కరణలు అదనపు బలం ఇస్తాయి.
- ఈ కథనంలో ఏ పార్టీ, ఏ ప్రభుత్వ స్పందనా నమోదు కాలేదు — ఇది ఇంకా రాజకీయ అంశంగా మారని దశలో ఉంది.
గమనించాల్సినవి — పురావస్తు శాఖ అధికారిక ధ్రువీకరణ, పరిరక్షణ చర్యలు ప్రకటిస్తుందా, స్థానిక ప్రజాప్రతినిధులు నిధుల లేదా పర్యాటక ప్రతిపాదనలతో ముందుకు వస్తారా అనేది గమనించాలి.
ఈ కథనం ఏ రాజకీయ పార్టీ ప్రమేయాన్ని, ప్రభుత్వ స్పందనను, అధికారిక ధ్రువీకరణను లేదా సంరక్షణ హామీని ఏమాత్రం స్థాపించలేదు; ఇక్కడి రాజకీయ చిక్కులు సాధ్యాసాధ్యాలే, సంభవించిన వాస్తవాలు కావు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
వనపర్తి జిల్లా పెబ్బేరు మండలం సుగూరు గ్రామంలోని పటిగడ్డ వద్ద కొత్త తెలంగాణ చరిత్ర బృందం సభ్యులు క్రీ.శ. 10, 11 శతాబ్దాల నాటి శిల్పాలను గుర్తించారు. ఈ ప్రాంతం కృష్ణా నది సమీపంలో ఉంది. వీరులకు వీరగల్లు ఉన్నట్టే, పండితులకు గుర్తుగా చెక్కిన 'పండితగల్లు' శిల్పం ఇందులో ప్రధానమైనది. అదే ప్రదేశంలో 15వ శతాబ్దానికి చెందిన శైవ మహిళా భక్తురాలు ఆత్మాహుతి చెందుతున్న అరుదైన శిల్పమూ లభించింది.
ముఖ్యాంశాలు
- కొత్త తెలంగాణ చరిత్ర బృందం సభ్యులు క్రీ.శ. 10, 11 శతాబ్దాల నాటి శిల్పాలను పెబ్బేరులోని సుగూరు గ్రామం, పటిగడ్డ వద్ద గుర్తించారు.
- ఒక శిల్పంలో రాజ వస్త్రాలు ధరించిన పండితుడు శివ తాంత్రిక యోగాసనంలో కూర్చుని ఉన్నాడు; కుడిచేతిలో 'ఘంటము' (కలం), ఎడమచేతిలో గ్రంథం ఉన్నాయి.
- ఈ శిల్పాన్ని బృందం 'పండితగల్లు'గా పేర్కొంది - వీరులకు వీరగల్లు ఉన్నట్టే పండితులకు పండితగల్లు అని బృందం సభ్యుడు బైరోజు చంద్రశేఖర్ తెలిపారు.
- గతంలో లభించిన పండితగల్లు శిల్పాలకు భిన్నంగా ఈ శిల్పం ఉందని చంద్రశేఖర్ చెప్పారు.
- 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మరో అరుదైన శిల్పంలో శైవ మహిళా భక్తురాలు ఆత్మాహుతి చెందుతున్న దృశ్యం ఉంది.
- ఆ మహిళ పద్మాసనంలో అంజలి ముద్రలో కూర్చుని, తలపై రుద్రాక్ష కిరీటం, భుజాలపై రుద్రాక్షలు, ముంజేతులపై దండాలు ధరించి ఉంది.
- సగం నగ్నంగా ఉన్న ఈ మహిళ తలపై శివలింగం ఉంది; చెవులు వంపు తిరిగి, విరబోసిన జుట్టు భుజాలపై పడుతోంది.
- ఇదే రకమైన మహిళా ఆత్మాహుతి శిల్పాలను చరిత్ర బృందం గతంలో కంచరి మల్యాల గ్రామంలో, సిద్దిపేట జిల్లాలోని చత్రాల్లో గుర్తించింది.
కాలక్రమం
- క్రీ.శ. 10, 11 శతాబ్దాలుపండితగల్లు శిల్పం చెక్కబడిన కాలం.
- 15వ శతాబ్దంశైవ మహిళా భక్తురాలు ఆత్మాహుతి చెందుతున్న శిల్పం చెక్కబడిన కాలం.
- ఈ ఆవిష్కరణకు ముందు (తేదీ మూలంలో లేదు)కంచరి మల్యాల గ్రామం, సిద్దిపేట జిల్లా చత్రాల్లో ఇలాంటి మహిళా ఆత్మాహుతి శిల్పాలను బృందం గుర్తించింది.
- 2024 జూన్ 16పటిగడ్డ శిల్పాల గుర్తింపు వార్త ప్రచురణ.
ఎవరికి సంబంధం
- కొత్త తెలంగాణ చరిత్ర బృందం — క్షేత్రస్థాయి పరిశోధన ద్వారా శిల్పాలను గుర్తించి, స్థానిక చరిత్రను వెలుగులోకి తెచ్చే బాధ్యత.
- బైరోజు చంద్రశేఖర్ (బృందం సభ్యుడు) — శిల్పాల వివరాలు, వాటి ప్రత్యేకతను వెల్లడించిన పరిశోధకుడు.
- సుగూరు గ్రామం, పటిగడ్డ ప్రాంత ప్రజలు — తమ గ్రామంలోని వారసత్వ సంపద గుర్తింపు, పరిరక్షణ.
- వనపర్తి జిల్లా, పెబ్బేరు — జిల్లా చారిత్రక, పురావస్తు ప్రాధాన్యం పెరగడం.
- సిద్దిపేట జిల్లా, కంచరి మల్యాల — ఇలాంటి మహిళా ఆత్మాహుతి శిల్పాలు ఇదివరకే గుర్తించబడిన ప్రదేశాలు - పోలిక అధ్యయనానికి కీలకం.
ఎందుకు ముఖ్యం
వీరగల్లు శిల్పాలు సుపరిచితమైనా, పండితులను స్మరించే 'పండితగల్లు' శిల్పాలు అరుదు; ఇవి మధ్యయుగ తెలంగాణలో విద్వాంసులకు ఇచ్చిన సామాజిక గౌరవాన్ని సూచిస్తాయి. శైవ మహిళా భక్తురాలి ఆత్మాహుతి శిల్పం అప్పటి శైవ మత ఆచారాలు, మహిళల భక్తి ప్రదర్శన తీరును తెలియజేస్తుంది. ఇలాంటి క్షేత్రస్థాయి ఆవిష్కరణలు స్థానిక చరిత్ర రచనకు, వారసత్వ పరిరక్షణ ఆవశ్యకతకు ఆధారం.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- పటిగడ్డ శిల్పాలు: వనపర్తి జిల్లా, పెబ్బేరు, సుగూరు గ్రామం - కృష్ణా నది సమీపంలో.
- పండితగల్లు - పండితుల స్మృతి శిల్పం; వీరగల్లు - వీరుల స్మృతి శిల్పం.
- గుర్తించిన సంస్థ: కొత్త తెలంగాణ చరిత్ర బృందం; సభ్యుడు బైరోజు చంద్రశేఖర్.
- పండితగల్లు కాలం: క్రీ.శ. 10, 11 శతాబ్దాలు; మహిళా ఆత్మాహుతి శిల్పం: 15వ శతాబ్దం.
- శిల్ప లక్షణాలు: శివ తాంత్రిక యోగాసనం, కుడిచేతిలో ఘంటము (కలం), ఎడమచేతిలో గ్రంథం.
- ఇలాంటి మహిళా ఆత్మాహుతి శిల్పాలు గత గుర్తింపు: కంచరి మల్యాల గ్రామం, సిద్దిపేట జిల్లా చత్రాలు.
మెయిన్స్ కోణం
వనపర్తి జిల్లా పటిగడ్డ వద్ద క్రీ.శ. 10-11 శతాబ్దాల పండితగల్లు, 15వ శతాబ్దపు శైవ మహిళా ఆత్మాహుతి శిల్పాల గుర్తింపు, తెలంగాణ ప్రాంత చరిత్రలో ఇంకా నమోదు కాని అనేక వారసత్వ ఆధారాలు గ్రామస్థాయిలో చెల్లాచెదురుగా ఉన్నాయని సూచిస్తుంది. వీరగల్లు సంప్రదాయం ప్రసిద్ధమైనా, పండితులను స్మరించే శిల్పాలు అరుదుగా లభిస్తున్నాయి - ఇది అప్పటి సమాజంలో యుద్ధ వీరత్వంతో పాటు విద్వత్తుకూ గౌరవ స్థానం ఉండేదని తెలుపుతుంది. ఘంటము, గ్రంథం, శివ తాంత్రిక ఆసనం వంటి లక్షణాలు మత-విద్యా సంస్థల అనుసంధానాన్ని చూపుతాయి; మహిళా భక్తురాలి ఆత్మాహుతి శిల్పం శైవ భక్తి ఆచారాలలో మహిళల పాత్రను, అప్పటి సామాజిక ఆచారాల తీవ్రతను అధ్యయనానికి తెరుస్తుంది. అయితే ఇలాంటి శిల్పాలు బహిరంగ ప్రదేశాల్లో ఉండటం వల్ల వాతావరణ దెబ్బ, నిర్లక్ష్యం, తరలింపు ప్రమాదాలు ఉంటాయి. ముందుకు వెళ్లే మార్గం: క్షేత్రస్థాయి పరిశోధక బృందాల కృషిని అధికారిక డాక్యుమెంటేషన్‌తో అనుసంధానించడం, స్థానిక సమాజాన్ని పరిరక్షణలో భాగస్వామిగా చేయడం, పోలిక అధ్యయనాల ద్వారా ప్రాంతీయ చరిత్ర రచనను బలోపేతం చేయడం.
కీలక పదాలు
- పండితగల్లు
- పండితుల స్మృతిగా చెక్కిన శిల్పం; ఈ శిల్పంలో పండితుడు ఘంటము, గ్రంథం పట్టుకుని ఉన్నాడు.
- వీరగల్లు
- వీరుల స్మృతిగా చెక్కే శిల్పం; పండితగల్లుకు సమానమైన సంప్రదాయం.
- ఘంటము
- రాయడానికి ఉపయోగించే కలం; శిల్పంలో పండితుడి కుడిచేతిలో ఉంది.
- కొత్త తెలంగాణ చరిత్ర బృందం
- తెలంగాణలో చారిత్రక, పురావస్తు అవశేషాలను క్షేత్రస్థాయిలో గుర్తించే పరిశోధక బృందం.
- అంజలి ముద్ర
- రెండు చేతులు జోడించిన నమస్కార భంగిమ; మహిళా శిల్పంలో ఇదే ముద్ర ఉంది.
- రుద్రాక్ష కిరీటం
- రుద్రాక్షలతో చేసిన శిరోభూషణం; శైవ భక్తి చిహ్నంగా శిల్పంలో కనిపిస్తుంది.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- వీరగల్లు, పండితగల్లు శిల్ప సంప్రదాయాలను పరిచయం చేస్తూ, మధ్యయుగ తెలంగాణ సమాజంలో వీటి సామాజిక ప్రాధాన్యాన్ని చర్చించండి.
- గ్రామస్థాయిలో నమోదు కాని పురావస్తు అవశేషాల పరిరక్షణలో ఎదురయ్యే సవాళ్లు ఏమిటి? స్వచ్ఛంద చరిత్ర బృందాల పాత్రను విశ్లేషించండి.
- శైవ మహిళా భక్తురాలి ఆత్మాహుతి శిల్పాలు నాటి మత-సామాజిక ఆచారాల గురించి ఏమి తెలియజేస్తాయి? మూలంలో ఇచ్చిన ఆధారాలతో వివరించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.