ఎస్ఐఆర్ సహా అన్ని నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవమే: ఈసీ వర్గాలు
ఓటరు జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్ఐఆర్) సహా ఎన్నికల సంఘం తీసుకున్న అన్ని నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవంగానే జరిగాయని, ముగ్గురు సభ్యుల ఆమోదం లభించిందని ఈసీ వర్గాలు బుధవారం తెలిపాయి. కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి పది నెలల్లో కనీసం 14 సార్లు అభ్యంతరాలు నమోదు చేశారన్న ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ కథనం నేపథ్యంలో ఈ వివరణ వచ్చింది. అంతర్గత చర్చల్లో భిన్నాభిప్రాయాలు ఉండవచ్చని, తుది నిర్ణయం 2023 చట్టంలోని సెక్షన్ 18 ప్రకారం ఏకగ్రీవంగా లేదా మెజారిటీ ప్రాతిపదికన ఉంటుందని వర్గాలు వివరించాయి.
మూలం
News18 — India · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- All EC decisions, including on the Special Intensive Revision of electoral rolls, were unanimous and approved by all three members. — Attributed in source to unnamed 'EC sources'; no document cited.
- Election Commissioners Sukhbir Singh Sandhu and Vivek Joshi objected on record at least 14 times over the past 10 months. — Attributed in source to an Indian Express report; figure appears in source but is not independently confirmed.
- Objections covered Form 6 changes, electoral-roll database access, West Bengal appeals and software issues in Goa. — Attributed to the same Indian Express report as reproduced in the source.
- Section 18(2) of the 2023 CEC and other ECs Act says business shall as far as possible be transacted unanimously, with differences decided by majority. — Statutory text quoted directly in the source; internally consistent.
- Akhilesh Yadav called the development 'very serious' and urged the Supreme Court to take suo motu cognisance; Manish Tewari alleged an 'invisible hand' running the poll panel. — Quotes attributed to named opposition leaders in the source.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
ఇది సాంకేతికంగా విధానపరమైన వివాదంలా కనిపించినా, రాజకీయంగా దాని కేంద్రబిందువు ఎన్నికల సంఘం విశ్వసనీయత. ఈసీ వర్గాల వివరణ — అన్ని నిర్ణయాలు ముగ్గురి ఆమోదంతో ఏకగ్రీవమే అన్నది — చట్టపరంగా బలమైన వాదనే; కానీ 'అంతర్గత చర్చల్లో భిన్నాభిప్రాయాలు ఉండవచ్చు' అనే మాటే ప్రతిపక్షాలకు కావాల్సిన ఆయుధాన్ని ఇస్తోంది. ఎస్ఐఆర్‌ను ఇప్పటికే రాజకీయ వివాదంగా మార్చిన విపక్షాలకు ఇది కథనాన్ని 'ప్రక్రియలో లోపాలు' నుంచి 'సంస్థలో అంతర్గత అసమ్మతి' వైపు మార్చే అవకాశం కల్పిస్తుంది.
- ఈసీ ఖండన కథనంలోని వాస్తవాలను కాదనకుండా, 'తుది నిర్ణయం ఏకగ్రీవం' అనే చట్టపరమైన పరిధిలోకి చర్చను తీసుకెళ్లడం — ఇది సంస్థాగతంగా జాగ్రత్తగా ఎంచుకున్న రక్షణ వ్యూహం.
- ప్రతిపక్షాలకు లాభం ప్రధానంగా రాజకీయ ప్రచారంలో ఉంది: అఖిలేశ్ యాదవ్ సుప్రీంకోర్టు సుమోటో జోక్యం కోరడం, మనీష్ తివారీ 'అదృశ్య హస్తం' ఆరోపణ — రెండూ ఎస్ఐఆర్‌పై సందేహాన్ని కొనసాగించే ప్రయత్నాలు.
- పాలకపక్షం వైపు నుంచి సహజ ప్రతివాదన ఏమిటంటే — 2023 చట్టంలోని సెక్షన్ 18 స్వయంగా భిన్నాభిప్రాయాలకు, మెజారిటీ నిర్ణయానికి అవకాశం ఇస్తోంది కాబట్టి అభ్యంతరాలు నమోదవడం లోపం కాదు, ప్రక్రియ పనిచేస్తున్న సూచన.
- బెంగాల్, గోవాకు సంబంధించిన అంశాలు ప్రస్తావనలోకి రావడం వల్ల ఈ వివాదం జాతీయ స్థాయి నుంచి రాష్ట్రాల ఎన్నికల రాజకీయాల్లోకి దిగే అవకాశం ఉంది.
- మధ్యకాలంలో అసలు ప్రమాదం ఏదైనా ఒక పార్టీకి కాదు — ఓటరు జాబితా ప్రక్రియపై ఓటర్ల నమ్మకం తగ్గడం అన్ని పక్షాలకూ నష్టదాయకం.
గమనించాల్సినవి — ఈసీ అధికారికంగా, పేరుతో వివరణ ఇస్తుందా లేక 'వర్గాల' స్థాయిలోనే ఆగిపోతుందా, కమిషనర్లు స్వయంగా స్పందిస్తారా, మరియు ఈ అంశం న్యాయస్థానం లేదా పార్లమెంటు వేదికకు చేరుతుందా అన్నది గమనించాలి.
ఈ కథనం అభ్యంతరాలు నిజంగా నమోదయ్యాయా, అవి ఏ స్వభావమైనవో నిర్ధారించలేదు; ఈసీ వర్గాల ప్రకటన, పత్రికా కథనం రెండూ స్వతంత్రంగా ధ్రువీకరించబడలేదు, ఏ నిర్ణయం చట్టవిరుద్ధమని కూడా స్థాపించబడలేదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 3 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
ఓటరు జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్ఐఆర్) ప్రక్రియపై భారత ఎన్నికల సంఘం (ఈసీఐ) లోపల భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయా అనే ప్రశ్న తలెత్తింది. ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి గత పది నెలల్లో కనీసం 14 సార్లు కమిషన్ నిర్ణయాలపై అధికారికంగా అభ్యంతరాలు నమోదు చేశారని ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ కథనం పేర్కొంది. దీనిపై ఈసీ వర్గాలు బుధవారం స్పందిస్తూ, ఎస్ఐఆర్ సహా అన్ని నిర్ణయాలు ముగ్గురు సభ్యుల ఆమోదంతో ఏకగ్రీవంగానే జరిగాయని తెలిపాయి. 2023 చట్టంలోని సెక్షన్ 18 ప్రకారం కమిషన్ వ్యవహారాలు సాధ్యమైనంత వరకు ఏకగ్రీవంగా, భిన్నాభిప్రాయం ఉంటే మెజారిటీ ప్రాతిపదికన జరగాలి.
ముఖ్యాంశాలు
- ఎస్ఐఆర్ సహా ఈసీ తీసుకున్న అన్ని నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవమేనని, ముగ్గురు సభ్యుల ఆమోదం ఉందని ఈసీ వర్గాలు బుధవారం స్పష్టం చేశాయి.
- ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి గత 10 నెలల్లో కనీసం 14 సార్లు అభ్యంతరాలు అధికారికంగా నమోదు చేశారని ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ కథనం పేర్కొంది.
- సీఈసీ, ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల (నియామకం, సేవా షరతులు, పదవీకాలం) చట్టం, 2023లోని సెక్షన్ 18(2): ఈసీ వ్యవహారాలన్నీ సాధ్యమైనంత వరకు ఏకగ్రీవంగా జరగాలి.
- సెక్షన్ 18(2) ప్రకారం సీఈసీ, ఇతర కమిషనర్ల మధ్య భిన్నాభిప్రాయం వస్తే ఆ అంశాన్ని మెజారిటీ అభిప్రాయం ప్రకారం నిర్ణయించాలి.
- సెక్షన్ 18(1) ప్రకారం ఈసీ ఏకగ్రీవ నిర్ణయం ద్వారా తన వ్యవహార నిర్వహణ పద్ధతిని, సీఈసీ–కమిషనర్ల మధ్య పనుల కేటాయింపును నియంత్రించుకోవచ్చు.
- కథనం ప్రకారం అభ్యంతరాలు ఫారం 6లో మార్పులు, ఓటరు జాబితా డేటాబేస్ యాక్సెస్, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో అప్పీళ్లు, గోవాలో సాఫ్ట్‌వేర్ సమస్యలపై ఉన్నాయి.
- ఫారం 6 (ఓటరుగా నమోదుకు దరఖాస్తు ఫారం)లో గత ఎస్ఐఆర్‌తో అనుసంధానమైన కొత్త డిక్లరేషన్ చేర్చడంపై జోషి, సంధు అభ్యంతరం చెప్పారని కథనం తెలిపింది.
- గోవాలో సాఫ్ట్‌వేర్ సమస్యల కారణంగా ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసర్ల కొన్ని నిర్ణయాల నమోదు ప్రభావితమైందని కథనం పేర్కొంది.
కాలక్రమం
- గత 10 నెలల కాలం (కథనం ప్రకారం)కమిషనర్లు సంధు, జోషి వివిధ నిర్ణయాలు, ఉత్తర్వులపై కనీసం 14 సార్లు అధికారిక లేఖల్లో అభ్యంతరాలు నమోదు చేశారు.
- కథనం ప్రచురణ అనంతరంసమాజ్‌వాదీ పార్టీ అధినేత అఖిలేశ్ యాదవ్, కాంగ్రెస్ ఎంపీ మనీష్ తివారీ సహా ప్రతిపక్ష నేతలు తీవ్రంగా స్పందించారు.
- బుధవారం (వార్త ప్రచురణ తేదీ: సెప్టెంబర్ 23, 2026, 10:49 IST)ఎస్ఐఆర్ సహా అన్ని నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవమేనని ఈసీ వర్గాలు వివరణ ఇచ్చాయి.
ఎవరికి సంబంధం
- భారత ఎన్నికల సంఘం (ఈసీఐ) — సంస్థాగత విశ్వసనీయత, నిర్ణయ ప్రక్రియ పారదర్శకత ప్రశ్నార్థకం అవుతున్నాయి; ఏకగ్రీవతను చాటుకోవాల్సిన స్థితి.
- ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ — కమిషన్ నిర్ణయాలకు నాయకత్వం వహించే బాధ్యత; అంతర్గత భిన్నాభిప్రాయాల ఆరోపణలు నేరుగా ఆయన నేతృత్వాన్ని తాకుతున్నాయి.
- ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి — కథనం ప్రకారం వారు నమోదు చేసిన అభ్యంతరాలు, సమాన సభ్యులుగా వారి అభిప్రాయాలకు లభించే స్థానం.
- ప్రతిపక్షం (అఖిలేశ్ యాదవ్, మనీష్ తివారీ) — ఈసీ స్వతంత్రతపై ప్రశ్నలు; సుప్రీంకోర్టు సుమోటో జోక్యం కోరుతూ ఎన్నికల ప్రక్రియ విశ్వసనీయతను రాజకీయ అంశంగా మార్చడం.
- ఓటర్లు / ఎస్ఐఆర్ పరిధిలోని దరఖాస్తుదారులు — ఫారం 6 మార్పులు, అప్పీళ్లు, డేటాబేస్ నిర్వహణ వారి ఓటు హక్కు నమోదు–తొలగింపును ప్రభావితం చేస్తాయి.
- పశ్చిమ బెంగాల్, గోవా ఎన్నికల యంత్రాంగం (ఈఆర్‌ఓలు) — అప్పీళ్ల పరిష్కారం, సాఫ్ట్‌వేర్ లోపాల కారణంగా నిర్ణయాల నమోదులో ఇబ్బందులు.
ఎందుకు ముఖ్యం
ఎన్నికల సంఘం రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థగా బహుళ సభ్య వ్యవస్థ; అందులో నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవంగానా, మెజారిటీతోనా, లేక అభ్యంతరాలను పరిగణించకుండానా జరిగాయనే ప్రశ్న ఎన్నికల ప్రక్రియ చట్టబద్ధతకు నేరుగా సంబంధించినది. ఓటరు జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్ఐఆర్) లక్షలాది ఓటర్ల నమోదు, తొలగింపును ప్రభావితం చేస్తుంది కాబట్టి, ఈ నిర్ణయాల వెనుక ఉన్న ప్రక్రియపై నమ్మకం కీలకం. 2023 చట్టంలోని సెక్షన్ 18 నిబంధనలు పాటించలేదని తేలితే నిర్ణయాల చట్టబద్ధతే ప్రశ్నార్థకమవుతుందని ప్రతిపక్షం వాదిస్తోంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- సీఈసీ, ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల (నియామకం, సేవా షరతులు, పదవీకాలం) చట్టం, 2023 — సెక్షన్ 18 కమిషన్ వ్యవహార నిర్వహణ విధానాన్ని నిర్దేశిస్తుంది.
- సెక్షన్ 18(2): వ్యవహారాలు సాధ్యమైనంత వరకు ఏకగ్రీవంగా; భిన్నాభిప్రాయం వస్తే మెజారిటీ అభిప్రాయం ప్రకారం నిర్ణయం.
- సెక్షన్ 18(1): ఈసీ ఏకగ్రీవ నిర్ణయం ద్వారా వ్యవహార నిర్వహణ పద్ధతిని, పనుల కేటాయింపును నియంత్రించుకోవచ్చు.
- ఫారం 6 — ఓటరుగా నమోదు కోసం ఉపయోగించే చట్టబద్ధ దరఖాస్తు ఫారం; దీనిలో ఎస్ఐఆర్‌తో అనుసంధానమైన కొత్త డిక్లరేషన్ చేర్చారని కథనం.
- ప్రస్తుత ఈసీ కూర్పు (కథనం ప్రకారం): సీఈసీ జ్ఞానేశ్ కుమార్, కమిషనర్లు ఎస్ ఎస్ సంధు, వివేక్ జోషి.
- ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసర్ (ఈఆర్‌ఓ) — ఓటరు జాబితా నమోదు/తొలగింపు నిర్ణయాలు తీసుకునే అధికారి; గోవాలో సాఫ్ట్‌వేర్ సమస్యలు వీరి నిర్ణయాల నమోదును ప్రభావితం చేశాయి.
మెయిన్స్ కోణం
బహుళ సభ్య రాజ్యాంగ సంస్థగా ఎన్నికల సంఘం విశ్వసనీయత అంతర్గత నిర్ణయ ప్రక్రియ పారదర్శకతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ కథనం ప్రకారం రెండు కమిషనర్లు 10 నెలల్లో కనీసం 14 సార్లు — ఫారం 6లో ఎస్ఐఆర్ ఆధారిత కొత్త డిక్లరేషన్, ఓటరు జాబితా డేటాబేస్ యాక్సెస్ మార్పులు, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఓటర్ల అప్పీళ్లు, గోవాలో ఈఆర్‌ఓ నిర్ణయాల నమోదుపై సాఫ్ట్‌వేర్ లోపాలు, ఐటీ వ్యవస్థల పనుల కేటాయింపు — అంశాలపై అభ్యంతరాలు నమోదు చేశారు. ఈసీ వర్గాలు వీటిని తిరస్కరించకుండా, "చర్చల్లో భిన్నాభిప్రాయాలు" మరియు "తుది నిర్ణయం" మధ్య 2023 చట్టం సెక్షన్ 18 చేసే వ్యత్యాసాన్ని చూపి, ఎస్ఐఆర్ సహా అన్ని నిర్ణయాలు ముగ్గురి ఆమోదంతో ఏకగ్రీవమేనని వాదిస్తున్నాయి. ప్రతిపక్షం దీనిని స్వతంత్ర సంస్థలో అభిప్రాయ స్వేచ్ఛ సమస్యగా, "అదృశ్య హస్తం" ఆరోపణగా, నిర్ణయాల చట్టబద్ధతపై ప్రశ్నగా మలచింది. ముందుకు వెళ్లే మార్గం: సెక్షన్ 18 కింద వ్యవహార నిర్వహణ నియమాలను స్పష్టంగా రూపొందించడం, ఏకగ్రీవ/మెజారిటీ నిర్ణయాలను రికార్డు చేయడం, ఎస్ఐఆర్ సంబంధిత ఫారం–డేటాబేస్ మార్పులపై కారణాలను బహిరంగంగా వెల్లడించడం ద్వారా సంస్థాగత నమ్మకాన్ని పునరుద్ధరించడం.
కీలక పదాలు
- ఎస్ఐఆర్ (ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ)
- ఓటరు జాబితాలను సమగ్రంగా సవరించే ఎన్నికల సంఘం ప్రక్రియ; ప్రస్తుత వివాదం కేంద్రబిందువు.
- సెక్షన్ 18, 2023 చట్టం
- ఈసీ వ్యవహారాలు సాధ్యమైనంత వరకు ఏకగ్రీవంగా, భిన్నాభిప్రాయం ఉంటే మెజారిటీ ప్రాతిపదికన జరగాలని నిర్దేశించే నిబంధన.
- ఫారం 6
- కొత్తగా ఓటరుగా నమోదు కోరే వ్యక్తులు ఉపయోగించే చట్టబద్ధ దరఖాస్తు ఫారం.
- ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసర్ (ఈఆర్‌ఓ)
- నియోజకవర్గ ఓటరు జాబితా తయారీ, నమోదు/తొలగింపు నిర్ణయాలకు బాధ్యత వహించే అధికారి.
- సుమోటో కాగ్నిజెన్స్
- ఎవరి ఫిర్యాదు లేకుండానే కోర్టు తనంతటతానే ఒక అంశాన్ని విచారణకు స్వీకరించడం; అఖిలేశ్ యాదవ్ సుప్రీంకోర్టును కోరిన చర్య.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- బహుళ సభ్య ఎన్నికల సంఘంలో నిర్ణయ ప్రక్రియకు సంబంధించిన 2023 చట్టంలోని సెక్షన్ 18 నిబంధనలను వివరించండి. ఇవి సంస్థ స్వతంత్రతకు, విశ్వసనీయతకు ఏ విధంగా దోహదపడతాయి?
- ఓటరు జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్ఐఆర్) ప్రక్రియపై తలెత్తిన పారదర్శకత సంబంధిత ఆందోళనలను పరిశీలించి, ఓటు హక్కు రక్షణకు అవసరమైన సంస్థాగత చర్యలను సూచించండి.
- "రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థల్లో అంతర్గత భిన్నాభిప్రాయాల నమోదు బలహీనత కాదు, జవాబుదారీతనానికి రక్షణ." ఈసీ ఉదాహరణ ఆధారంగా విశ్లేషించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.