ఎస్‌సీఓ సమన్వయకర్తల భేటీకి ఇస్లామాబాద్ చేరుకున్న భారత బృందం
షాంఘై సహకార సంస్థ (ఎస్‌సీఓ) జాతీయ సమన్వయకర్తల మూడు రోజుల సమావేశంలో పాల్గొనేందుకు ఓ సీనియర్ దౌత్యవేత్త నేతృత్వంలోని భారత బృందం సోమవారం ఇస్లామాబాద్ చేరుకుంది. సెప్టెంబర్ 1న కిర్గిజ్‌స్తాన్ నుంచి ఎస్‌సీఓ అధ్యక్ష బాధ్యతలు స్వీకరించిన పాకిస్తాన్, 2027 ఆగస్టులో అధినేతల శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది. అధ్యక్ష హయాంలో కార్యక్రమాలు, రాబోయే భేటీల ఏర్పాట్లపై చర్చిస్తారని పాక్ విదేశాంగ కార్యాలయం తెలిపింది. మోదీ హాజరుపై సముచిత సమయంలో సముచిత అధికారి నిర్ణయం తీసుకుంటారని విదేశాంగ శాఖ పేర్కొంది.
మూలం
Business Standard · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- An Indian delegation led by a senior diplomat arrived in Islamabad on Monday for the three-day SCO national coordinators' meeting — Stated in source; the diplomat is not named, no attribution given for the arrival detail
- Pakistan took over the SCO chair from Kyrgyzstan on September 1 and will host the leaders' summit in August 2027 — Figure and dates appear in source; summit year stated as 2027 while the text elsewhere refers to the summit 'next year', an internal inconsistency an editor should note
- Agenda covers activities under Pakistan's chairmanship and preparations for upcoming SCO meetings — Attributed to Pakistan's Foreign Office
- MEA said a decision on PM Modi's participation will be taken by the appropriate authority at the appropriate time — Direct quote attributed to the Ministry of External Affairs last month
- The SCO has 10 members including India and Pakistan, which joined in 2017 — Appears in source; listing includes Turkmenistan among the Central Asian Republics, which an editor may wish to verify
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 10 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
షాంఘై సహకార సంస్థ (ఎస్‌సీఓ) జాతీయ సమన్వయకర్తల మూడు రోజుల సమావేశం ఇస్లామాబాద్‌లో జరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఓ సీనియర్ దౌత్యవేత్త నేతృత్వంలోని భారత బృందం సోమవారం పాకిస్తాన్ చేరుకుంది. సెప్టెంబర్ 1న కిర్గిజ్‌స్తాన్ నుంచి ఎస్‌సీఓ అధ్యక్ష బాధ్యతలు స్వీకరించిన పాకిస్తాన్, 2027 ఆగస్టులో అధినేతల శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది. ఆపరేషన్ సిందూర్, ఉగ్రవాదంపై ఐరాసలో పరస్పర విమర్శల మధ్య ఇరు దేశాల సంబంధాలు ఉద్రిక్తంగా ఉన్నాయి. ప్రధాని మోదీ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి హాజరవుతారా అనే ప్రశ్నపై, సముచిత సమయంలో సముచిత అధికారి నిర్ణయం తీసుకుంటారని విదేశాంగ శాఖ చెప్పింది.
ముఖ్యాంశాలు
- సీనియర్ దౌత్యవేత్త నేతృత్వంలోని భారత బృందం సోమవారం ఇస్లామాబాద్ చేరుకుంది; ఎస్‌సీఓ జాతీయ సమన్వయకర్తల సమావేశం మూడు రోజులు జరుగుతుంది.
- సెప్టెంబర్ 1న కిర్గిజ్‌స్తాన్ నుంచి పాకిస్తాన్ ఎస్‌సీఓ అధ్యక్ష బాధ్యతలు స్వీకరించింది; 2027 ఆగస్టులో అధినేతల శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం.
- పాక్ అధ్యక్ష హయాం ప్రాధాన్యతలు: అనుసంధానం, ఆవిష్కరణలు, ఆర్థిక సహకారం, ప్రజల మధ్య సంబంధాల బలోపేతం (పాక్ విదేశాంగ కార్యాలయం).
- మోదీ చివరి రెండు ఎస్‌సీఓ శిఖరాగ్ర సమావేశాలకు హాజరయ్యారు – 2025 ఆగస్టులో చైనాలోని టియాంజిన్, 2025 ఆగస్టులో బిష్కెక్; 2024 సమావేశాన్ని దాటవేశారు, 2023లో భారత్ వర్చువల్‌గా అధ్యక్షత వహించింది.
- భారత్ 2027లో ఇండియా–సెంట్రల్ ఆసియా శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది; ఆగస్టు 31న ఉజ్బెకిస్తాన్ పర్యటనలో మోదీ అధ్యక్షుడు మిర్జియోయెవ్‌కు ఇది తెలిపారు.
- మొదటి ఇండియా–సెంట్రల్ ఆసియా శిఖరాగ్ర సమావేశం 2022 జనవరి 27న వర్చువల్‌గా జరిగింది; కోవిడ్ ఉధృతి భయాలతో రిపబ్లిక్ డే అతిథుల ప్రణాళిక రద్దైంది.
- పాకిస్తాన్‌ను సందర్శించిన చివరి భారత మంత్రి ఎస్ జైశంకర్ – 2024 అక్టోబర్‌లో ఎస్‌సీఓ సమావేశానికి; అంతకు ముందు 2015 డిసెంబర్ 8–9న హార్ట్ ఆఫ్ ఆసియా సమావేశానికి సుష్మా స్వరాజ్.
- ఎస్‌సీఓలో 10 సభ్య దేశాలు: ఐదు మధ్య ఆసియా దేశాలు (తుర్క్‌మెనిస్తాన్, ఉజ్బెకిస్తాన్, కిర్గిజ్‌స్తాన్, తజికిస్తాన్, కజకిస్తాన్), రష్యా, చైనా, భారత్, పాకిస్తాన్ (2017లో చేరాయి), ఇరాన్, బెలారస్.
కాలక్రమం
- జూలై 2015ఎనిమిది రోజుల పర్యటనలో మోదీ ఐదు మధ్య ఆసియా దేశాలన్నింటినీ సందర్శించారు.
- డిసెంబర్ 8–9, 2015హార్ట్ ఆఫ్ ఆసియా సమావేశం కోసం విదేశాంగ మంత్రి సుష్మా స్వరాజ్ పాకిస్తాన్ పర్యటన.
- డిసెంబర్ 25, 2015ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుంచి తిరిగి వస్తూ మోదీ ఆకస్మికంగా లాహోర్‌లో దిగి నవాజ్ షరీఫ్‌ను కలిశారు – ప్రధానిగా ఆయన ఏకైక పాక్ పర్యటన.
- జనవరి 2, 2016పఠాన్‌కోట్ వైమానిక స్థావరంపై ఉగ్రదాడి.
- సెప్టెంబర్ 2016ఉరి ఉగ్రదాడి; దీనికి ప్రతిస్పందనగా 2016లో సర్జికల్ స్ట్రైక్స్.
- జనవరి 27, 2022మొదటి ఇండియా–సెంట్రల్ ఆసియా శిఖరాగ్ర సమావేశం వర్చువల్‌గా నిర్వహణ.
- 2023భారత్ వర్చువల్‌గా ఎస్‌సీఓ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించింది.
- అక్టోబర్ 2024ఎస్‌సీఓ సమావేశం కోసం విదేశాంగ మంత్రి ఎస్ జైశంకర్ ఇస్లామాబాద్ పర్యటన.
- ఆగస్టు 2025చైనాలోని టియాంజిన్ మరియు బిష్కెక్ ఎస్‌సీఓ శిఖరాగ్ర సమావేశాలకు మోదీ హాజరు.
- ఆగస్టు 31ఉజ్బెకిస్తాన్ పర్యటనలో మోదీ – 2027లో ఇండియా–సెంట్రల్ ఆసియా శిఖరాగ్ర సమావేశానికి భారత్ ఆతిథ్యం ఇస్తుందని ప్రకటన.
ఎవరికి సంబంధం
- భారత్ (విదేశాంగ శాఖ) — ఉద్రిక్త ద్వైపాక్షిక సంబంధాల మధ్య బహుపాక్షిక ఎస్‌సీఓ వేదికపై భాగస్వామ్యాన్ని కొనసాగించడం; పాల్గొనే స్థాయిపై నిర్ణయం.
- పాకిస్తాన్ (ఎస్‌సీఓ అధ్యక్ష దేశం) — అనుసంధానం, ఆవిష్కరణలు, ఆర్థిక సహకారం ఎజెండాతో 2027 ఆగస్టు శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చి దౌత్య ప్రతిష్ఠ పెంచుకోవడం.
- ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ — ఇస్లామాబాద్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి హాజరు అవుతారా లేదా అనేది; ప్రస్తుత ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో అది అసంభవంగా కనిపిస్తోంది.
- ఎస్‌సీఓ (10 సభ్య దేశాలు) — భారత్–పాక్ ఘర్షణ మధ్య సంస్థ కార్యకలాపాలు, సమావేశాల ఏర్పాట్లు సాగించడం.
- మధ్య ఆసియా దేశాలు — 2027 ఇండియా–సెంట్రల్ ఆసియా శిఖరాగ్ర సమావేశం, అధినేతల స్థాయిలో సంబంధాల బలోపేతం.
- తజికిస్తాన్ — 2028–29 కాలానికి ఐరాస భద్రతా మండలి తాత్కాలిక సభ్యత్వ స్థానం కోసం భారత్‌తో పోటీ.
ఎందుకు ముఖ్యం
ఆపరేషన్ సిందూర్ తర్వాత భారత్–పాకిస్తాన్ ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు స్తంభించినప్పటికీ, బహుపాక్షిక వేదికలపై భారత్ తన హాజరును కొనసాగిస్తోందని ఈ పర్యటన సూచిస్తుంది. 2027లో పాకిస్తాన్ ఎస్‌సీఓ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి, భారత్ ఇండియా–సెంట్రల్ ఆసియా శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇవ్వనుండటంతో యురేషియాలో ప్రభావం కోసం పోటీ స్పష్టమవుతోంది. ప్రధాని స్థాయి హాజరుపై నిర్ణయం ఇరు దేశాల సంబంధాల దిశను సూచించే సంకేతంగా మారుతుంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- ఎస్‌సీఓలో 10 సభ్యులు: ఐదు మధ్య ఆసియా దేశాలు, రష్యా, చైనా, భారత్, పాకిస్తాన్, ఇరాన్, బెలారస్; భారత్–పాక్ 2017లో చేరాయి.
- సెప్టెంబర్ 1న కిర్గిజ్‌స్తాన్ నుంచి పాకిస్తాన్‌కు ఎస్‌సీఓ అధ్యక్ష పదవి; 2027 ఆగస్టులో ఇస్లామాబాద్‌లో అధినేతల శిఖరాగ్ర సమావేశం.
- మొదటి ఇండియా–సెంట్రల్ ఆసియా శిఖరాగ్ర సమావేశం – జనవరి 27, 2022 (వర్చువల్); తదుపరిది 2027లో భారత్‌లో.
- 2023 ఎస్‌సీఓ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి భారత్ వర్చువల్‌గా అధ్యక్షత వహించింది; మోదీ 2024 సమావేశాన్ని దాటవేశారు.
- 2024 అక్టోబర్‌లో ఎస్‌సీఓ సమావేశం కోసం జైశంకర్ ఇస్లామాబాద్ పర్యటన – పాక్‌ను సందర్శించిన చివరి భారత మంత్రి.
- 2028–29 ఐరాస భద్రతా మండలి తాత్కాలిక స్థానం కోసం భారత్, తజికిస్తాన్ పోటీ.
మెయిన్స్ కోణం
భారత్–పాకిస్తాన్ ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు ఉగ్రవాదం కారణంగా దీర్ఘకాలంగా స్తంభించి ఉన్నా, ఎస్‌సీఓ వంటి బహుపాక్షిక వేదికలపై కనీస నిమగ్నతను భారత్ కొనసాగిస్తున్న తీరును ఈ పరిణామం చూపుతుంది: సీనియర్ దౌత్యవేత్త నేతృత్వంలో బృందం ఇస్లామాబాద్‌లోని జాతీయ సమన్వయకర్తల భేటీకి హాజరైంది, కానీ 2027 ఆగస్టు శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ప్రధాని హాజరుపై 'సముచిత సమయంలో సముచిత అధికారి' నిర్ణయిస్తారని మాత్రమే విదేశాంగ శాఖ చెప్పింది. దీనికి మూలకారణాలు – పఠాన్‌కోట్ (2016), ఉరి (2016) దాడులు, వాటికి సర్జికల్ స్ట్రైక్స్, బాలాకోట్, ఆపరేషన్ సిందూర్ రూపంలో భారత ప్రతిస్పందనలు, ఐరాస వేదికపై షెహబాజ్ షరీఫ్–జైశంకర్ మధ్య బహిరంగ ఘర్షణ. పరిణామాలు – సంస్థాగత సహకారం (అనుసంధానం, ఆర్థిక సహకారం, ప్రజల మధ్య సంబంధాలు) ద్వైపాక్షిక ఉద్రిక్తతలకు బందీ అవుతుంది; అదే సమయంలో 2027లో భారత్ ఇండియా–సెంట్రల్ ఆసియా శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యం, 2028–29 ఐరాస భద్రతా మండలి స్థానానికి తజికిస్తాన్‌తో పోటీ – ఇవి యురేషియాలో భారత సొంత అనుసంధాన వ్యూహాన్ని సూచిస్తాయి. ముందుకు దారి – ఉగ్రవాదంపై జీరో టాలరెన్స్‌ను వదలకుండానే అధికారిక స్థాయి ప్రాతినిధ్యం కొనసాగించడం, మధ్య ఆసియా–ఇరాన్–రష్యా వైపు ద్వైపాక్షిక ఛానెళ్లను బలోపేతం చేయడం.
కీలక పదాలు
- ఎస్‌సీఓ (షాంఘై సహకార సంస్థ)
- భారత్, పాక్, చైనా, రష్యా, ఇరాన్, బెలారస్, ఐదు మధ్య ఆసియా దేశాలతో కూడిన 10 సభ్య బహుపాక్షిక సంస్థ.
- జాతీయ సమన్వయకర్తలు
- ఎస్‌సీఓలో సభ్య దేశాల తరఫున కార్యకలాపాలు, సమావేశాల ఏర్పాట్లను సమన్వయం చేసే అధికారులు.
- ఆపరేషన్ సిందూర్
- గత సంవత్సరం భారత్ చేపట్టిన చర్య; దీనిపై ఐరాసలో పాక్ ప్రధాని విమర్శించగా భారత్ ఆత్మరక్షణ హక్కును సమర్థించింది.
- ఇండియా–సెంట్రల్ ఆసియా శిఖరాగ్ర సమావేశం
- ఐదు మధ్య ఆసియా దేశాలతో భారత్ అధినేతల స్థాయి వేదిక; తొలిది జనవరి 27, 2022న వర్చువల్‌గా, తదుపరిది 2027లో.
- హార్ట్ ఆఫ్ ఆసియా సమావేశం
- 2015 డిసెంబర్ 8–9న పాకిస్తాన్‌లో జరిగిన సమావేశం; దీనికి సుష్మా స్వరాజ్ హాజరయ్యారు.
- సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ (2016)
- ఉరి ఉగ్రదాడులకు ప్రతిస్పందనగా భారత్ చేపట్టిన నిర్ణయాత్మక చర్య అని మోదీ మన్ కీ బాత్‌లో పేర్కొన్నారు.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- ద్వైపాక్షిక ఉద్రిక్తతల మధ్య ఎస్‌సీఓ వంటి బహుపాక్షిక వేదికలపై భారత్ నిమగ్నతను కొనసాగించడం ఎంతవరకు సమర్థనీయం? చర్చించండి.
- మధ్య ఆసియాతో భారత్ సంబంధాలలో ఎస్‌సీఓ, ఇండియా–సెంట్రల్ ఆసియా శిఖరాగ్ర సమావేశం పాత్రలను పరిశీలించండి.
- ఉగ్రవాదంపై 'జీరో టాలరెన్స్' విధానం భారత విదేశాంగ విధాన ఎంపికలను ఎలా ప్రభావితం చేస్తోంది? ఇటీవలి పరిణామాల ఆధారంగా విశ్లేషించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.