ప్రపంచ లింగ అంతర సూచీలో భారత్‌కు యథాతథంగా 131వ స్థానం
ప్రపంచ ఆర్థిక వేదిక (డబ్ల్యూఈఎఫ్) బుధవారం విడుదల చేసిన ప్రపంచ లింగ అంతర సూచీ 2026లో భారత్ 131వ స్థానంలో నిలిచింది. 145 దేశాల జాబితాలో ఐస్‌లాండ్, ఫిన్లాండ్, నార్వే మొదటి మూడు స్థానాల్లో కొనసాగాయి; చాద్ చివరి స్థానంలో ఉంది. భారత్ కంటే దిగువన 14 దేశాలే ఉన్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 69.2 శాతం లింగ అంతరం పూడినట్టు, భారత్‌లో ఇది 64.5 శాతంగా ఉన్నట్టు నివేదిక తెలిపింది. పూర్తి సమానత్వానికి ఇంకా 120 ఏళ్లు పడుతుందని డబ్ల్యూఈఎఫ్ పేర్కొంది.
మూలం
Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- India retained 131st rank on the Global Gender Gap Index 2026 among 145 economies. — Attributed to the World Economic Forum report released Wednesday; figure appears in source.
- Iceland, Finland and Norway hold the top three positions; Chad is lowest-ranked. — Stated in source and attributed to the WEF index.
- India's overall gender parity stands at 64.5%, below the global average of 69.2%. — Both figures appear in the source, attributed to WEF.
- Full gender parity is still 120 years away. — Explicitly attributed to the Geneva-based WEF.
- Quote by Saadia Zahidi, Managing Director, WEF, on parity being achievable. — Named attribution present in source.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
లింగ అంతర సూచీని సాధారణంగా సామాజిక సూచికగా చూస్తారు; కానీ వ్యూహాత్మక కోణంలో ఇది జాతీయ శక్తి సామర్థ్యానికి సంబంధించిన కొలమానం. 145 దేశాల్లో భారత్ 131వ స్థానంలో నిలిచి, 64.5 శాతం సమానత్వంతో ప్రపంచ సగటు 69.2 శాతం కంటే వెనుకబడి ఉండటం అంటే — 150 కోట్ల జనాభా కలిగిన దేశం తన మానవ వనరుల్లో సగభాగాన్ని ఆర్థిక, రాజకీయ నిర్ణయ వ్యవస్థల్లో పూర్తిగా వినియోగించుకోలేకపోతోందని అర్థం. స్కోరు కొద్దిగా మెరుగుపడినా ర్యాంకు మారకపోవడం, ఇతర దేశాలు వేగంగా ముందుకు కదులుతున్నాయనే సాపేక్ష పోటీ సంకేతం. డబ్ల్యూఈఎఫ్ చెప్పినట్టు అడ్డంకి వనరుల కొరత కాదు — విధాన వేగం.
- ఆర్థిక భాగస్వామ్యంలో 41.2 శాతం సమానత్వం, శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్యంలో 44.1 శాతం — దీర్ఘకాలిక వృద్ధి, తయారీ-సాంకేతిక సామర్థ్య నిర్మాణంపై నేరుగా ప్రభావం చూపే బలహీనత.
- విద్యలో 96.6 శాతం, ఆరోగ్యంలో 95.6 శాతం సమానత్వం ఉన్నా, ఆ మానవ మూలధనం అధికార, నిర్ణాయక స్థానాల్లోకి మారడం లేదు — శాసనసభ్యులు, సీనియర్ అధికారులు, మేనేజర్ల విభాగంలో 13.1 శాతమే.
- రాజకీయ సాధికారత భారత్‌కు అత్యుత్తమ ఉప-సూచీ (ప్రపంచంలో 67వ ర్యాంకు) అయినా, మంత్రి స్థాయిలో 5.9 శాతం — 2019లోని 30 శాతం గరిష్ఠం నుంచి పెద్ద పతనం; ఇది జాతీయ భద్రత, విదేశాంగ నిర్ణయ వేదికల ప్రాతినిధ్య పరిధిని ఇరుకు చేసే అంశం.
- నివేదిక ప్రకారం ఏఐ ఇంజినీర్లలో మహిళలు ఐదింట ఒకరి కంటే తక్కువ — భవిష్యత్ సాంకేతిక-సైనిక పోటీలో కీలకమైన రంగంలో ప్రతిభా పునాది సంకుచితమవుతున్నదనే హెచ్చరిక.
- దక్షిణాసియా ఆర్థిక భాగస్వామ్యంలో అట్టడుగు ప్రాంతంగా, ఇరాన్-పాకిస్తాన్-చాద్ చివరి మూడు స్థానాల్లో ఉండటం ప్రాంతీయ నమూనాను చూపుతుంది; అదే సమయంలో నమీబియా నాలుగో స్థానానికి, ఆస్ట్రేలియా తొలిసారి టాప్ 10లోకి రావడం ఆదాయ స్థాయితో సంబంధం లేకుండా ప్రగతి సాధ్యమని నిరూపిస్తోంది.
గమనించాల్సినవి — ఆర్థిక భాగస్వామ్యం, మంత్రి-స్థాయి ప్రాతినిధ్యంలో మెరుగుదల కనిపిస్తుందా, లేక స్కోరు పెరిగినా ర్యాంకు స్థిరంగా ఉండే ధోరణి కొనసాగుతుందా — ఇది సాఫ్ట్ పవర్, అంతర్జాతీయ వేదికల్లో భారత వాదనపైనా ప్రభావం చూపుతుంది.
ఇది ఒక సూచీ ఆధారిత సాపేక్ష ర్యాంకింగ్ మాత్రమే; భారత్ భద్రతా సామర్థ్యం, సైనిక సన్నద్ధత లేదా విదేశాంగ ప్రభావంపై ఈ కథనం ఎలాంటి కారణ-ఫలిత సంబంధాన్ని నిరూపించడం లేదు, ర్యాంకు మారకపోవడానికి కారణాలనూ వివరించడం లేదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 8 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
ప్రపంచ ఆర్థిక వేదిక (డబ్ల్యూఈఎఫ్) 2006 నుంచి ఏటా ప్రపంచ లింగ అంతర సూచీని విడుదల చేస్తోంది. ఇది ఆర్థిక భాగస్వామ్యం-అవకాశాలు, విద్యా సాధన, ఆరోగ్యం-మనుగడ, రాజకీయ సాధికారత అనే నాలుగు అంశాల ఆధారంగా దేశాల్లో స్త్రీ-పురుష అంతరం ఎంత పూడిందో కొలుస్తుంది. 20వ ఏడాదికి చేరిన ఈ సూచీ 2026 ఎడిషన్‌లో 145 దేశాలను బెంచ్‌మార్క్ చేశారు. బుధవారం విడుదలైన నివేదికలో భారత్ గత ఏడాదిలాగే 131వ స్థానంలోనే ఉండిపోయింది.
ముఖ్యాంశాలు
- ప్రపంచ లింగ అంతర సూచీ 2026లో 145 దేశాల జాబితాలో భారత్ 131వ స్థానంలో నిలిచింది; స్కోరు కొద్దిగా మెరుగుపడినా ర్యాంకు మారలేదు.
- ఐస్‌లాండ్, ఫిన్లాండ్, నార్వే వరుసగా మొదటి మూడు స్థానాల్లో కొనసాగాయి; 90 శాతానికి మించి అంతరం పూడిన ఏకైక దేశం ఐస్‌లాండ్.
- చాద్ చివరి స్థానంలో ఉంది; ఇరాన్, పాకిస్థాన్ కూడా చివరి మూడులో ఉన్నాయి. భారత్ కంటే దిగువన 14 దేశాలే ఉన్నాయి.
- ప్రపంచవ్యాప్తంగా 69.2 శాతం లింగ అంతరం పూడింది (గత ఏడాదితో పోలిస్తే 0.4 శాతం పాయింట్ల పెరుగుదల); భారత్‌లో ఇది 64.5 శాతం.
- పూర్తి సమానత్వానికి ఇంకా 120 ఏళ్లు పడుతుందని డబ్ల్యూఈఎఫ్ పేర్కొంది; 2006 నుంచి భారత్ పరిస్థితి 4.3 శాతం పాయింట్లు మెరుగైంది, ప్రధానంగా విద్యలో పురోగతి వల్ల.
- ఉప సూచీల్లో భారత్: విద్యా సాధన 96.6 శాతం (0.5 పాయింట్లు తగ్గుదల), ఆరోగ్యం-మనుగడ 95.6 శాతం, ఆర్థిక భాగస్వామ్యం 41.2 శాతం, రాజకీయ సాధికారత 24.5 శాతం (67వ ర్యాంకు).
- భారత్‌లో వృత్తి, సాంకేతిక ఉద్యోగుల్లో సమానత్వం 2006లో 26.6 శాతం నుంచి 2026లో 49.9 శాతానికి రెట్టింపు అయింది; శాసనకర్తలు, సీనియర్ అధికారులు, మేనేజర్ల విభాగంలో 13.1 శాతమే.
- కేంద్ర మంత్రి స్థాయిలో భారత్ 2006లో 3.5 శాతం నుంచి 2026లో 5.9 శాతానికి చేరింది, కానీ 2019లో నమోదైన అత్యధిక 30 శాతం కంటే చాలా తక్కువ.
కాలక్రమం
- 2006సూచీ ప్రారంభం; భారత్‌లో వృత్తి/సాంకేతిక ఉద్యోగుల సమానత్వం 26.6 శాతం, మంత్రి స్థాయిలో 3.5 శాతం.
- 2013ఆర్థిక భాగస్వామ్యం-అవకాశాల ఉప సూచీలో భారత్ అత్యుత్తమ ఫలితం (2026 స్కోరు కంటే 3.5 శాతం పాయింట్లు ఎక్కువ).
- 2016ప్రపంచవ్యాప్తంగా రాజకీయ సాధికారతలో పురోగతి తిరోగమనం మొదలైంది.
- 2017భారత్‌లో పుట్టుకతో లింగ నిష్పత్తి ఊర్ధ్వముఖ దిశలో మొదలైంది.
- 2019భారత్ మంత్రి స్థాయి సమానత్వం అత్యధికంగా 30 శాతానికి చేరింది.
- 2021 తర్వాతభారత్ దేశాధినేత సూచికలో స్కోరు 72.3 శాతం నుంచి ప్రస్తుత 40.7 శాతానికి పడిపోయింది.
- 2022మహిళ నాయకత్వంలోని ఆర్థిక వ్యవస్థల వాటా గరిష్ఠ స్థాయికి; ఇప్పుడు తిరిగి 2016 స్థాయికి పడిపోయింది.
- 2026 (బుధవారం)డబ్ల్యూఈఎఫ్ ప్రపంచ లింగ అంతర సూచీ 2026 విడుదల; భారత్ 131వ స్థానంలో యథాతథం.
ఎవరికి సంబంధం
- ప్రపంచ ఆర్థిక వేదిక (జెనీవా కేంద్రంగా) — సూచీని 20 ఏళ్లుగా రూపొందిస్తూ దేశాల లింగ సమానత్వ పురోగతిని బెంచ్‌మార్క్ చేస్తోంది.
- భారత ప్రభుత్వం, విధాన నిర్ణేతలు — ఆర్థిక భాగస్వామ్యం, పార్లమెంటు/మంత్రి స్థాయి ప్రాతినిధ్యంలో తక్కువ స్కోర్లు; ప్రపంచ సగటు కంటే వెనుకబడి ఉండటం.
- భారత మహిళలు, శ్రామిక శక్తి — శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్యంలో సమానత్వం 44.1 శాతమే; నిర్ణయాధికార పదవుల్లో ప్రాతినిధ్యం 13.1 శాతం.
- యజమానులు, కంపెనీలు — సాదియా జాహిదీ ప్రకారం పనిచేసే విధానాలను వేగంగా అమలు చేయాల్సిన బాధ్యత; సీఈఓ పదవుల్లో మహిళలు 19.1 శాతమే.
- దక్షిణాసియా ప్రాంతం — ఆర్థిక భాగస్వామ్యం-అవకాశాల విభాగంలో అత్యంత తక్కువ స్కోరు సాధించిన ప్రాంతం.
- ఏఐ రంగం — ఏఐ ఇంజినీర్లలో మహిళలు ఐదో వంతు కంటే తక్కువ; అన్ని స్థాయుల్లో తక్కువ ప్రాతినిధ్యం.
ఎందుకు ముఖ్యం
భారత్ విద్య, ఆరోగ్య సూచికల్లో దాదాపు సమానత్వానికి చేరుకున్నా, ఆర్థిక భాగస్వామ్యం (41.2 శాతం) మరియు రాజకీయ సాధికారత (24.5 శాతం)లో పెద్ద అంతరం మిగిలి ఉండటం వల్ల ర్యాంకు 131 వద్దే స్థిరపడింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పూర్తి సమానత్వానికి 120 ఏళ్లు పడుతుందని అంచనా వేయడం, మహిళ నాయకత్వంలోని దేశాల వాటా 2016 స్థాయికి పడిపోవడం పురోగతి తిరోగమనం చెందవచ్చనే హెచ్చరిక. సమానత్వం వృద్ధి, పోటీతత్వానికి పునాది అని డబ్ల్యూఈఎఫ్ చెబుతున్నందున ఇది ఆర్థిక ప్రశ్న కూడా.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- ప్రపంచ లింగ అంతర సూచీని విడుదల చేసేది ప్రపంచ ఆర్థిక వేదిక (డబ్ల్యూఈఎఫ్), కేంద్రం జెనీవా; 2006లో ప్రారంభం, 2026 ఎడిషన్ 20వది.
- సూచీ నాలుగు అంశాలు: ఆర్థిక భాగస్వామ్యం-అవకాశాలు, విద్యా సాధన, ఆరోగ్యం-మనుగడ, రాజకీయ సాధికారత.
- 2026లో భారత్ ర్యాంకు 131/145; స్కోరు 64.5 శాతం, ప్రపంచ సగటు 69.2 శాతం.
- టాప్-3: ఐస్‌లాండ్, ఫిన్లాండ్, నార్వే; నమీబియా 4వ స్థానం (సబ్-సహారా ఆఫ్రికాలో అగ్రస్థానం); ఆస్ట్రేలియా తొలిసారి టాప్-10లో.
- 2006 నుంచి అన్ని టాప్-10 జాబితాల్లో ఉన్న దేశాలు: ఐస్‌లాండ్, ఫిన్లాండ్, నార్వే, స్వీడన్.
- భారత్ అత్యుత్తమ ఉప సూచీ ర్యాంకు రాజకీయ సాధికారతలో 67; పార్లమెంటులో 16.1 శాతం అంతరం పూడింది.
మెయిన్స్ కోణం
ప్రపంచ లింగ అంతర సూచీ 2026లో భారత్ 131వ స్థానంలో యథాతథంగా ఉండటం, స్కోరు స్వల్పంగా మెరుగైనా సాపేక్ష పురోగతి మందగించిందని సూచిస్తుంది. కారణాలు స్పష్టం: విద్యా సాధనలో 96.6 శాతం, ఆరోగ్యం-మనుగడలో 95.6 శాతం సమానత్వం సాధించినా, ఆర్థిక భాగస్వామ్యం 41.2 శాతానికే పరిమితం (2013 అత్యుత్తమ ఫలితం కంటే 3.5 శాతం పాయింట్లు తక్కువ), శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్యం 44.1 శాతం, శాసనకర్తలు-సీనియర్ అధికారులు-మేనేజర్లలో 13.1 శాతం, మంత్రి స్థాయిలో 5.9 శాతం (2019 గరిష్ఠం 30 శాతం నుంచి భారీ పతనం), దేశాధినేత సూచికలో 72.3 శాతం నుంచి 40.7 శాతానికి క్షీణత. ఇవి "విద్య-ఆరోగ్యంలో సాధించిన లాభాలు ఆర్థిక, రాజకీయ అధికారంలోకి బదిలీ కాలేదు" అనే నిర్మాణాత్మక సమస్యను చూపుతాయి; దక్షిణాసియా మొత్తంగా ఆర్థిక భాగస్వామ్యంలో అట్టడుగు ప్రాంతం. ప్రపంచ స్థాయిలోనూ మహిళలు సీఈఓ పదవుల్లో 19.1 శాతమే, ప్రభావవంతమైన మంత్రిత్వ శాఖల్లో పదిలో ఒకటే, ఏఐ ఇంజినీర్లలో ఐదో వంతు కంటే తక్కువ. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా, "అడ్డంకి వనరుల కొరత కాదు" అని సాదియా జాహిదీ చెప్పినట్టు—ఏ ఆదాయ స్థాయి దేశమైనా పురోగతి సాధించగలదు కాబట్టి, ప్రభుత్వాలు, యజమానులు ఫలితాలిచ్చిన విధానాల నుంచి నేర్చుకుని వేగంగా అమలు చేయడం, కొత్త ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త ప్రతిభా వ్యూహం అవలంబించడం అవసరం.
కీలక పదాలు
- ప్రపంచ ఆర్థిక వేదిక (డబ్ల్యూఈఎఫ్)
- జెనీవా కేంద్రంగా పనిచేసే సంస్థ; 2006 నుంచి ప్రపంచ లింగ అంతర సూచీను రూపొందిస్తోంది.
- ప్రపంచ లింగ అంతర సూచీ
- నాలుగు అంశాల్లో స్త్రీ-పురుష అంతరం ఎంత పూడిందో శాతంలో కొలిచే సూచీ; 100 శాతం అంటే పూర్తి సమానత్వం.
- ఆర్థిక భాగస్వామ్యం-అవకాశాలు ఉప సూచీ
- శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్యం, వృత్తి-సాంకేతిక ఉద్యోగాలు, నిర్వహణ పదవుల్లో మహిళల వాటాను కొలిచే విభాగం; భారత్ స్కోరు 41.2 శాతం.
- రాజకీయ సాధికారత ఉప సూచీ
- పార్లమెంటు, మంత్రి, దేశాధినేత స్థాయిల్లో మహిళల ప్రాతినిధ్యం; భారత్ 24.5 శాతంతో 67వ ర్యాంకు.
- పుట్టుకతో లింగ నిష్పత్తి
- ఆరోగ్యం-మనుగడ ఉప సూచీలోని సూచిక; 2017 నుంచి మెరుగుపడినా భారత్‌లో 2006 కంటే దాదాపు ఒక శాతం పాయింట్ తక్కువ.
- సీ-సూట్
- సంస్థల అత్యున్నత కార్యనిర్వాహక పదవులు; ప్రపంచవ్యాప్తంగా సీఈఓ పదవుల్లో మహిళలు 19.1 శాతం.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- ప్రపంచ లింగ అంతర సూచీ 2026లో భారత్ విద్య, ఆరోగ్య విభాగాల్లో దాదాపు సమానత్వం సాధించినా ఆర్థిక, రాజకీయ విభాగాల్లో వెనుకబడటానికి కారణాలను విశ్లేషించండి.
- "లింగ సమానత్వానికి అడ్డంకి వనరుల కొరత కాదు" అనే డబ్ల్యూఈఎఫ్ వాదనను భారత్ అనుభవం నేపథ్యంలో పరిశీలించండి.
- మహిళల విద్యా సాధనలో పురోగతి శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్యం, నిర్ణయాధికార పదవుల్లో ప్రాతినిధ్యంగా మారడం లేదు—ఈ అంతరాన్ని పూడ్చేందుకు ఎలాంటి చర్యలు అవసరం?
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.