గడువు పొడిగింపుల ఊబిలో మహారేరా ప్రాజెక్టులు: టీఓఐ విశ్లేషణ
పూర్తి గడువు ముగిసి మహారేరా అబేయెన్స్ జాబితాలో ఉన్న 4,237 రిజిస్ట్రేషన్లను (సెప్టెంబర్ 10, 2026 నాటికి) టీఓఐ విశ్లేషించింది. వాటిలో 1,154 (27.2%) ప్రాజెక్టులకు కనీసం ఒక గడువు పొడిగింపు నమోదైంది, 392కు రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ, 110కు మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ. ఆ 110లో కనీసం 12 ప్రాజెక్టులు 95 శాతానికి మించి, ఐదు ప్రాజెక్టులు 100 శాతం పూర్తయినట్టు చెప్పుకుంటూనే అదనపు సమయం కోరాయి. 2025-26లో మహారేరా 4,204 కొత్త రిజిస్ట్రేషన్లు, 3,687 గడువు పొడిగింపులు నమోదు చేసింది.
మూలం
Times of India — Top · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- TOI analysed 4,237 registrations on MahaRERA's abeyance list as it stood on Sept 10, 2026, finding 1,154 (27.2%) with at least one recorded extension event, 392 with two or more and 110 with three or more. — Figures appear in source, attributed to TOI's analysis using a public reconstruction of MahaRERA filings by ReraGenie; not independently verifiable here.
- In 2025-26 MahaRERA reported 4,204 fresh registrations, 2,488 corrections and 3,687 timeline extensions, with extensions 35.5% of the three categories. — Attributed in source to MahaRERA's own annual figures; internal arithmetic stated by the source.
- Among 110 projects examined, at least 12 claimed 95%-plus completion and at least five claimed 100% completion while seeking more time. — Attributed to TOI's examination of MahaRERA records; described as 'at least' counts.
- In May 2026 MahaRERA issued show-cause notices to 8,212 of 33,029 registered projects for missing quarterly progress reports. — Figure appears in source and is attributed to MahaRERA action; no order number cited.
- FPCE estimates ₹12.44 lakh crore affecting around 27.6 lakh families, against an Amitabh Kant committee citation of IBA estimates of 4.12 lakh stressed units worth ₹4.08 lakh crore. — Both figures attributed to named bodies; source notes the FPCE figure is modelled, not a project-by-project count.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
గడువు పొడిగింపు అనేది నిర్మాణ రంగంలో సహజమే — కానీ మహారేరా గణాంకాలు చూపిస్తున్నది వేరు: పొడిగింపు ఇప్పుడు మినహాయింపు కాకుండా వ్యవస్థలో ఒక సాధారణ లావాదేవీగా మారింది. 2025-26లో 4,204 కొత్త రిజిస్ట్రేషన్లకు 3,687 పొడిగింపులు నమోదైనవి అంటే, నియంత్రణ సంస్థ పని చాలా భాగం పాత టైమ్‌లైన్‌లను తిరగరాయడంలోనే గడుస్తోంది. ఆర్థికంగా చూస్తే ఈ ఆలస్యం ఖర్చు ప్రధానంగా కొనుగోలుదారుడిపైనే పడుతుంది — అతను EMI, అద్దె రెండూ కడుతూ, పెట్టిన మూలధనం ఇరుక్కుపోయిన స్థితిలో ఉంటాడు.
- ఆలస్యం అసలు ఖర్చు కొనుగోలుదారుడిదే: సెక్షన్ 18 కింద నెలవారీ వడ్డీ హక్కు కాగితంపై ఉన్నా, దానిని అమలు చేయించుకోవడానికే ఏళ్లు పడుతున్నట్టు కథనంలోని కేసులు సూచిస్తున్నాయి.
- 95-100 శాతం పూర్తయినట్టు చెప్పుకుంటూనే అదనపు సమయం కోరిన 12 ప్రాజెక్టులు — ఇవి పూర్తికాని పనికంటే, చివరి దశ నిధుల కొరత లేదా NOC/అనుమతుల అడ్డంకిని సూచించే ఆర్థిక లక్షణం కావచ్చు.
- రిజిస్ట్రేషన్‌ను సజీవంగా ఉంచడం వాణిజ్యపరంగా విలువైనది — అమ్ముడుపోని ఫ్లాట్లు అమ్మడానికి పొడిగింపు నంబర్ అవసరమని నాలుగు ప్రాజెక్టుల ప్రమోటర్లు స్పష్టంగా చెప్పారని కథనం పేర్కొంది; ఇది ప్రోత్సాహకాల (incentive) సమస్యను చూపుతుంది.
- నియంత్రణ సంస్థ వాదనలోనూ ఆర్థిక తర్కం ఉంది: రిజిస్ట్రేషన్ రద్దు చేస్తే పని ఆగి, అప్పటికే డబ్బు కట్టిన కొనుగోలుదారులకే మరింత నష్టం — అందుకే షరతులతో కొనసాగింపు 'బ్యాలెన్స్ ఆఫ్ కన్వీనియెన్స్' అని 10 ఉత్తర్వుల్లో పేర్కొన్నట్టు కథనం చెబుతోంది.
- ఇరుక్కుపోయిన ప్రాజెక్టుల మొత్తం విలువపై అమితాబ్ కాంత్ కమిటీ ఉదహరించిన ₹4.08 లక్షల కోట్లు, FPCE అంచనా ₹12.44 లక్షల కోట్లు — ఈ భారీ తేడాయే విధాన రూపకల్పనకు అవసరమైన విశ్వసనీయ డేటాబేస్ లేకపోవడాన్ని బయటపెడుతోంది.
గమనించాల్సినవి — 2025 సెప్టెంబర్‌లో ప్రారంభమైన యూనిఫైడ్ రేరా పోర్టల్ ప్రాజెక్టుల పూర్తి ప్రయాణాన్ని (పొడిగింపులతో సహా) బహిరంగంగా చూపే డేటాబేస్‌గా మారుతుందా, అలాగే 51 శాతం అలాట్టీ సమ్మతి, సైట్ తనిఖీ లాంటివి పొడిగింపుకు ముందే తప్పనిసరి అవుతాయా అన్నది గమనించాల్సిన అంశం.
27.2 శాతం అనేది వైఫల్య రేటు కాదని కథనమే స్పష్టం చేసింది — పొడిగింపు పొందిన ప్రాజెక్టులలో ఎన్ని నిజంగా పూర్తయ్యాయో, ఆలస్యానికి ఎంత భాగం ప్రమోటర్ల చేతిలో లేని కారణాలదో, కొనుగోలుదారులపై పడిన మొత్తం ఆర్థిక భారం ఎంతో ఈ విశ్లేషణ నిర్ధారించలేదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 10 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
రియల్ ఎస్టేట్ (నియంత్రణ, అభివృద్ధి) చట్టం (RERA) 2016లో ఆమోదం పొంది మే 1, 2017 నుంచి పూర్తిగా అమల్లోకి వచ్చింది; ప్రతి రాష్ట్రం సొంత నియంత్రణ సంస్థను ఏర్పాటు చేసుకుంటుంది. దేశంలోని అతిపెద్ద, అత్యంత రద్దీ నియంత్రణ సంస్థల్లో ఒకటైన మహారేరా 2017లో పనిచేయడం ప్రారంభించింది. ఆలస్యమైన గృహ ప్రాజెక్టులకు ఇచ్చే గడువు పొడిగింపులు నిజంగా ఇళ్ల అప్పగింతకు దారితీస్తున్నాయా అనే ప్రశ్నకు దేశవ్యాప్త బహిరంగ గణాంకం లేదు. దీనికి దగ్గరగా వెళ్లేందుకు టీఓఐ మహారాష్ట్రలోని అబేయెన్స్ (నిలిపివేత) జాబితాలోని రిజిస్ట్రేషన్లను విశ్లేషించింది.
ముఖ్యాంశాలు
- సెప్టెంబర్ 10, 2026 నాటికి మహారేరా అబేయెన్స్ జాబితాలో ఉన్న 4,237 రిజిస్ట్రేషన్లను టీఓఐ విశ్లేషించింది; వాటిలో 1,154 (27.2%)కు కనీసం ఒక పొడిగింపు నమోదైంది.
- 392 ప్రాజెక్టులకు రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ, 110కు మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పొడిగింపు నమోదులు ఉన్నాయి.
- ఆ 110లో కనీసం 12 ప్రాజెక్టులు 95%కు మించి పూర్తయ్యాయని చెబుతూనే అదనపు సమయం కోరాయి; కనీసం ఐదు 100% పూర్తి అని ప్రకటించాయి.
- 2025-26లో మహారేరా 4,204 కొత్త రిజిస్ట్రేషన్లు, 2,488 సవరణలు, 3,687 గడువు పొడిగింపులు నమోదు చేసింది — అంటే ప్రతి 100 కొత్త రిజిస్ట్రేషన్లకు దాదాపు 88 పొడిగింపులు (మూడు విభాగాల్లో 35.5%).
- మే 2026లో 33,029 రిజిస్టర్డ్ ప్రాజెక్టుల్లో 8,212కు మహారేరా షోకాజ్ నోటీసులు జారీ చేసింది — జనవరి-మార్చి త్రైమాసిక పురోగతి నివేదికలు ఏప్రిల్ 20 గడువులోపు దాఖలు చేయలేదు.
- ముంబై బోరివలిలోని గజానన్ ప్లాజా జనవరి 2020లో 97% పూర్తి అని తెలిపింది; 2012 నాటికే కొందరికి పొజిషన్ వాగ్దానం; సెప్టెంబర్ 2026 నాటికి సవరించిన గడువు ఏప్రిల్ 30, 2028 (ఆర్డర్ 66/2026 కింద నాలుగు నెలల ఫోర్స్ మజ్యూర్ పొడిగింపుతో కలిపి).
- 2025లో సెక్షన్ 7(3) కింద జారీ అయిన 10 మహారేరా ఆర్డర్లను టీఓఐ పరిశీలించింది; అన్నింటిలోనూ ప్రమోటర్ 51% కేటాయింపుదారుల సమ్మతి పొందలేదని నమోదైనా, పదింటిలోనూ అదనపు సమయం మంజూరైంది.
- అమితాబ్ కాంత్ నేతృత్వంలోని కమిటీ ఐబీఏ అంచనాల ప్రకారం సుమారు 4.12 లక్షల ఒత్తిడిలో ఉన్న గృహ యూనిట్లు, ₹4.08 లక్షల కోట్లు; ఎఫ్‌పీసీఈ అంచనా ₹12.44 లక్షల కోట్లు, సుమారు 27.6 లక్షల కుటుంబాలు.
కాలక్రమం
- 2016రియల్ ఎస్టేట్ (నియంత్రణ, అభివృద్ధి) చట్టం ఆమోదం.
- మే 1, 2017RERA పూర్తిగా అమల్లోకి వచ్చింది; అదే ఏడాది మహారేరా పనిచేయడం ప్రారంభించింది.
- 2017నీల్‌కమల్ రియాల్టర్స్ కేసులో బాంబే హైకోర్టు — అసాధారణ, బలవత్తర పరిస్థితుల్లో సాధారణ పొడిగింపు చట్రం దాటి కొనసాగింపును కేసుల ప్రాతిపదికన పరిశీలించవచ్చని తీర్పు.
- డిసెంబర్ 31, 2018గజానన్ ప్లాజా పూర్తి కావాల్సిన అసలు రిజిస్టర్డ్ గడువు.
- జనవరి 2020గజానన్ ప్లాజా ప్రమోటర్ ప్రాజెక్టు 97% పూర్తయిందని మహారేరాకు తెలిపారు.
- జులై 2024ఏడు యూనిట్లకు సంబంధించి 11 ఫిర్యాదుదారులు (కలిపి ₹1.67 కోట్లు చెల్లించినవారు) ఆర్డర్ల అమలు కోరుతూ మహారేరా ముందు ఉన్నారు.
- సెప్టెంబర్ 2025కేంద్రం ఏకీకృత రేరా పోర్టల్ ప్రారంభం; జాతీయంగా 1,51,113 ప్రాజెక్టులు రిజిస్టర్.
- ఫిబ్రవరి 2025గజానన్ ప్లాజా ప్రమోటర్ డిసెంబర్ 2027 వరకు సమయం కోరారు; ఫేజ్ 1 దాదాపు పూర్తి కానీ ప్రతిపాదిత ఫేజ్ 2పై ఆర్థికంగా ఆధారపడి ఉందని పేర్కొన్నారు.
- మార్చి 2026ఎంపీలు కోరిన రాష్ట్రస్థాయి వివరాలు "కేంద్రంగా నిర్వహించబడలేదు" అని గృహనిర్మాణ మంత్రిత్వ శాఖ పార్లమెంటుకు తెలిపింది.
- మే 2026త్రైమాసిక పురోగతి నివేదికలు దాఖలు చేయని 8,212 ప్రాజెక్టులకు మహారేరా షోకాజ్ నోటీసులు.
ఎవరికి సంబంధం
- గృహ కొనుగోలుదారులు — పొజిషన్ ఆలస్యం; సెక్షన్ 18 కింద ఆలస్యానికి నెలవారీ వడ్డీ లేదా వడ్డీతో రిఫండ్ హక్కు, కానీ క్షేత్రస్థాయిలో మార్పు తక్కువ.
- మహారేరా — దేశంలో అత్యంత పురాతన, రద్దీ నియంత్రణ సంస్థల్లో ఒకటి; పొడిగింపులు ఎప్పుడు పరిష్కారం, ఎప్పుడు మరో గడువు మాత్రమే అని నిర్ణయించాల్సిన బాధ్యత.
- డెవలపర్లు/ప్రమోటర్లు — సెక్షన్ 6 ఫోర్స్ మజ్యూర్, సెక్షన్ 7(3) మార్గాల ద్వారా అదనపు సమయం; 110 ప్రాజెక్టుల్లో నాలుగింటిలో అమ్ముడుపోని ఫ్లాట్ల విక్రయం కొనసాగించడానికి పొడిగింపు అవసరమని స్పష్టంగా చెప్పారు.
- ఎఫ్‌పీసీఈ (అభయ్ ఉపాధ్యాయ్, అధ్యక్షుడు) — 192 పేజీల నివేదికతో పొడిగింపుల వినియోగాన్ని పరిశీలన; "RERA పరిపూర్ణమే, తప్పు దాని చుట్టూ ఏర్పడిన ఆచరణలో" అని వాదన.
- కేంద్ర గృహనిర్మాణ మంత్రిత్వ శాఖ — ఏకీకృత రేరా పోర్టల్ నిర్వహణ; జాతీయ ప్రాజెక్టు డేటాబేస్ ఇంకా సిద్ధం కావాల్సి ఉందని అంగీకారం.
- అమితాబ్ కాంత్ కమిటీ / ఇండియన్ బ్యాంక్స్ అసోసియేషన్ — నిలిచిపోయిన లెగసీ ప్రాజెక్టుల్లో 4.12 లక్షల యూనిట్లు, ₹4.08 లక్షల కోట్ల ఒత్తిడి అంచనా.
ఎందుకు ముఖ్యం
RERA అమల్లోకి వచ్చి పదేళ్ల తర్వాత కూడా, ఆలస్యమైన ప్రాజెక్టుకు ఇచ్చే అదనపు సమయం నిజంగా ఇళ్ల అప్పగింతకు దారితీస్తుందా అనేది కొలవగల బహిరంగ గణాంకం లేకుండా ఉంది. మహారాష్ట్ర గణాంకాలు చూపుతున్నట్టు నియంత్రణ సంస్థ పని పెద్ద భాగం ఇప్పుడు పొడిగింపుల పనే — ఇది జీవితకాల పొదుపులు పెట్టిన సాధారణ కొనుగోలుదారు ఆర్థిక భద్రతను, రేరా రిజిస్ట్రేషన్ ఇచ్చే హామీ విలువను ప్రశ్నార్థకం చేస్తోంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- రియల్ ఎస్టేట్ (నియంత్రణ, అభివృద్ధి) చట్టం — 2016లో ఆమోదం, మే 1, 2017 నుంచి పూర్తి అమలు; కేంద్ర చట్టం కానీ రాష్ట్రాలు సొంత నియమాలు, సంస్థలు ఏర్పాటు చేసుకుంటాయి.
- సెక్షన్ 6: దాని కింద ఇచ్చే పొడిగింపులు మొత్తం ఒక సంవత్సరానికి పరిమితం (ఫోర్స్ మజ్యూర్ మార్గం).
- సెక్షన్ 7(3): రిజిస్ట్రేషన్ రద్దు చేయకుండా షరతులతో కొనసాగించడానికి నియంత్రణ సంస్థకు అధికారం; సెక్షన్ 8: ప్రాజెక్టును ప్రమోటర్ చేతుల్లోంచి తీసుకోవడం.
- సెక్షన్ 18: ఆలస్యమైన ప్రాజెక్టులో ఉండిపోయే కేటాయింపుదారుకు పొజిషన్ వరకు ప్రతి నెలకు వడ్డీ; వెనక్కి తప్పుకుంటే వడ్డీతో రిఫండ్.
- నీల్‌కమల్ రియాల్టర్స్ (2017, బాంబే హైకోర్టు): అసాధారణ, బలవత్తర పరిస్థితుల్లో కేసుల ప్రాతిపదికన కొనసాగింపు పరిశీలన.
- సెప్టెంబర్ 2025లో ఏకీకృత రేరా పోర్టల్ ప్రారంభం నాటికి దేశవ్యాప్తంగా 1,51,113 ప్రాజెక్టులు రిజిస్టర్.
మెయిన్స్ కోణం
RERA చట్టం ఆలస్యంపై కొనుగోలుదారులకు చట్టబద్ధ పరిహారం కల్పించినా, మహారాష్ట్ర డేటా చూపుతున్నది అమలు ఆచరణలోని లోపాన్ని: గడువు ముగిసి అబేయెన్స్‌లో ఉన్న 4,237 రిజిస్ట్రేషన్లలో 27.2%కు కనీసం ఒక పొడిగింపు, 110కు మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నమోదులు; 2025-26లో 4,204 కొత్త రిజిస్ట్రేషన్లకు 3,687 పొడిగింపులు. కారణాలు బహుముఖం — సెక్షన్ 6 ఫోర్స్ మజ్యూర్ మార్గం దాదాపు స్వతఃసిద్ధంగా మారిందని ఎఫ్‌పీసీఈ వాదన, పొడిగింపు కోరిన వెంటనే కఠిన ప్రశ్నలు అడగకపోవడం, పాత లేదా పరస్పర విరుద్ధ పురోగతి గణాంకాలపై ఆధారపడటం (98%-95%-98% వంటివి), 51% కేటాయింపుదారుల సమ్మతి లేకపోయినా 7(3) కింద 'బ్యాలెన్స్ ఆఫ్ కన్వీనియెన్స్' పేరిట కొనసాగింపు, త్రైమాసిక నివేదికలే దాఖలు కాకపోవడం (8,212/33,029). ఫలితాలు: 100% పూర్తి అని ప్రకటించినా ఫైర్, లిఫ్ట్ ఎన్‌ఓసీలు రాక పొజిషన్ ఆలస్యం; అమ్ముడుపోని ఫ్లాట్లు అమ్మేందుకు రిజిస్ట్రేషన్ సజీవంగా ఉంచుకోవడం. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా మూలం సూచిస్తున్నవి — పొడిగింపు అభ్యర్థన దశలోనే క్షేత్ర పరిశీలన, ప్రాజెక్టు పూర్తి ప్రయాణాన్ని అనుసంధానించే బహిరంగ జాతీయ రికార్డు (ఇంకా లేదు; మార్చి 2026లో మంత్రిత్వ శాఖ డేటా కేంద్రంగా లేదని పార్లమెంటుకు తెలిపింది), ఆర్థిక సాధ్యత పోయేముందే సెక్షన్ 8 వినియోగం.
కీలక పదాలు
- మహారేరా (MahaRERA)
- మహారాష్ట్ర రియల్ ఎస్టేట్ నియంత్రణ సంస్థ; 2017లో పనిచేయడం ప్రారంభించిన, దేశంలో అత్యంత పురాతన మరియు రద్దీ సంస్థల్లో ఒకటి.
- అబేయెన్స్ (నిలిపివేత) జాబితా
- గడువు ముగిసిన ప్రాజెక్టులకు వర్తించే పరిపాలనా హోదా; బ్యాంకు ఖాతాలు స్తంభన, అనుసరణలు పూర్తయ్యేదాకా అమ్మకపు ఒప్పందాలు/సేల్ డీడ్‌లు నిషేధం.
- ఫోర్స్ మజ్యూర్ (సెక్షన్ 6)
- అనివార్య పరిస్థితుల ప్రాతిపదికన గడువు పొడిగింపు; ఈ సెక్షన్ కింద మొత్తం పొడిగింపు గరిష్ఠంగా ఒక సంవత్సరం.
- సెక్షన్ 7(3)
- రిజిస్ట్రేషన్ రద్దు చేయకుండా, షరతులకు లోబడి ప్రాజెక్టును కొనసాగించడానికి నియంత్రణ సంస్థకు ఇచ్చిన అధికారం.
- ఎఫ్‌పీసీఈ (FPCE)
- ఫోరమ్ ఫర్ పీపుల్స్ కలెక్టివ్ ఎఫర్ట్స్ — గృహ కొనుగోలుదారుల సంఘం; అధ్యక్షుడు అభయ్ ఉపాధ్యాయ్, పొడిగింపులపై 192 పేజీల నివేదిక.
- ఏకీకృత రేరా పోర్టల్
- కేంద్రం సెప్టెంబర్ 2025లో ప్రారంభించిన పోర్టల్; ప్రారంభ సమయానికి 1,51,113 ప్రాజెక్టులు జాతీయంగా రిజిస్టర్ అయినట్టు నమోదు.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- RERA చట్టం అమల్లోకి వచ్చి పదేళ్ల తర్వాత కూడా గృహ ప్రాజెక్టుల ఆలస్యం కొనసాగుతోంది. మహారేరా అనుభవం ఆధారంగా — చట్టంలో లోపమా, అమలు ఆచరణలో లోపమా? విశ్లేషించండి.
- సెక్షన్ 6 (ఫోర్స్ మజ్యూర్) మరియు సెక్షన్ 7(3) మధ్య భేదాన్ని వివరించి, కేటాయింపుదారుల 51% సమ్మతి లేకుండా కొనసాగింపు మంజూరు చేయడం కొనుగోలుదారుల హక్కులపై చూపే ప్రభావాన్ని చర్చించండి.
- ప్రాజెక్టు పూర్తి ప్రయాణాన్ని అనుసంధానించే బహిరంగ జాతీయ రియల్ ఎస్టేట్ డేటాబేస్ ఎందుకు అవసరం? అది నియంత్రణ జవాబుదారీతనాన్ని ఎలా మెరుగుపరుస్తుంది?
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.