జాతీయం జోధ్‌పూర్

జోధ్‌పూర్‌లో బహుళ దేశాల వాయు విన్యాసం తరంగ్ శక్తి-26

భారత వైమానిక దళం తన రెండో బహుళ దేశాల వాయు విన్యాసం తరంగ్ శక్తి-26ను సెప్టెంబర్ 26 నుంచి అక్టోబర్ 12 వరకు జోధ్‌పూర్ ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్, పరిసర స్థావరాల్లో నిర్వహిస్తుంది. సుమారు 40 దేశాలు పాల్గొననున్నాయి. భారత్, ఆస్ట్రేలియా, బంగ్లాదేశ్, ఫ్రాన్స్, అమెరికా, జర్మనీ, శ్రీలంక, యూఏఈ ఎనిమిది దళాలు తమ విమానాలతో హాజరవుతాయి; 32 దేశాలు పరిశీలకులుగా ఉంటాయి. అమెరికా ఎఫ్-35, ఫ్రాన్స్ రాఫెల్, యూఏఈ ఎఫ్-16 సహా భారత రాఫెల్, తేజస్, సు-30 ఎంకేఐ పాల్గొంటాయి. తొలి ఎడిషన్ 2024లో జరిగింది.

Indian Express — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 23 సెప్టెం, 2026 3:33 AM IST

మూలం

Indian Express — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#indian air force#tarang shakti#military exercise#jodhpur#defence

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Tarang Shakti-26 will be held September 26 to October 12 at Air Force Station Jodhpur and adjoining air bases. — Dates and venue appear in source as IAF plan; no separate document cited.
Eight forces will participate with air assets — India, Australia, Bangladesh, France, US, Germany, Sri Lanka and UAE — while 32 countries attend as observers and around 40 countries are expected overall. — Figures appear in source; the 'around 40 countries' total is an expectation, and 8 plus 32 equals 40, internally consistent.
Aircraft including US F-35s, French Rafales, UAE F-16s, Bangladesh C-130J and Indian Rafale, Mirage-2000, Jaguar, Tejas, MiG-29 and Su-30 MKI will take part. — Listed in source without individual attribution; consistent with the IAF briefing.
Around 10 Air Chiefs or equivalents are likely to attend. — Stated as a likelihood in source; no named source given.
Operation Sindoor reinforced lessons on precision, integrated air and missile defence and counter-UAS. — Direct quote attributed to Air Marshal Dixit.

Indian Express — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

తరంగ్ శక్తి-26 సైనిక విన్యాసం మాత్రమే కాదు — ఇది భారత దౌత్య శక్తిని ప్రదర్శించే ఒక రాజకీయ వేదిక. అమెరికా ఎఫ్-35, ఫ్రాన్స్ రాఫెల్, యూఏఈ ఎఫ్-16లతో పాటు బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక దళాలను ఒకే ఆకాశం కింద చేర్చడం ద్వారా, భారత్ తాను ఏ ఒక్క శిబిరానికీ కట్టుబడని, అయినా అన్నివైపుల నుంచి భాగస్వాములను ఆకర్షించగల శక్తి అని చెప్పుకునే ప్రయత్నం కనిపిస్తుంది. 2024లో 11 దేశాల విమానాలతో మొదలై, ఇప్పుడు సుమారు 40 దేశాల భాగస్వామ్యానికి విస్తరించడం — దౌత్యపరంగా చూపించదగిన ఒక పెరుగుదల కథనం ప్రభుత్వానికి లభిస్తుంది.

ద్వైపాక్షిక విన్యాసాల నుంచి బహుళ దేశాల వేదిక వైపు మారడం అంటే, భారత్ ఇకపై కేవలం పాల్గొనే దేశం కాదు, నిర్వహించే దేశం అనే స్థాన మార్పు — ఇది దౌత్యపరంగా విలువైన సంకేతం.
అమెరికా, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, ఆస్ట్రేలియా, యూఏఈ ఒకవైపు; బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక మరోవైపు — ఈ కలయిక భారత బహుళ-కూటమి (మల్టీ-అలైన్‌మెంట్) విధానానికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణగా చూపబడే అవకాశం ఉంది.
పొరుగు దేశాలైన బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక భాగస్వామ్యం ప్రాంతీయ దౌత్యంలో భారత్‌కు ఉపయోగపడే అంశం, అయితే ఆ దేశాల అంతర్గత రాజకీయాలను కథనం ప్రస్తావించలేదు.
ఆపరేషన్ సిందూర్ నుంచి నేర్చుకున్న పాఠాలను అధికారికంగా ప్రస్తావించడం ద్వారా, ఇటీవలి సైనిక అనుభవాన్ని ప్రభుత్వ కథనంలో భాగం చేసే ప్రయత్నం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
"ఆత్మనిర్భరత, అంతర్జాతీయ సహకారం పరస్పర విరుద్ధం కాదు" అనే వైమానిక దళ వాదన — స్వదేశీ తేజస్‌ను విదేశీ ఎఫ్-35, రాఫెల్ పక్కన నిలబెట్టడం ద్వారా రక్షణ ఎగుమతుల లక్ష్యానికి రాజకీయ ఊతం ఇచ్చే ప్రయత్నం.

గమనించాల్సినవి — సుమారు 10 మంది వైమానిక దళాధిపతుల హాజరు సందర్భంగా ఏ కొత్త రక్షణ ఒప్పందాలు, స్వదేశీ వేదికలపై ఆసక్తి ప్రకటనలు వెలువడతాయో, మరియు పొరుగు దేశాల భాగస్వామ్యంపై ప్రాంతీయ ప్రతిస్పందన ఎలా ఉంటుందో గమనించాలి.

ఈ కథనం విన్యాసం వివరాలను మాత్రమే తెలియజేస్తుంది; దీని వెనుక ఏ రాజకీయ లెక్కలున్నాయో, ఎన్నికల ప్రభావమేమిటో, లేదా ఏదైనా కొత్త ఒప్పందం లేదా ఎగుమతి ఫలితం రానుందో ఇది స్థాపించదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

భారత వైమానిక దళం (IAF) తన అతిపెద్ద బహుళ దేశాల వాయు విన్యాసం 'తరంగ్ శక్తి' రెండో ఎడిషన్‌ను రాజస్థాన్‌లోని జోధ్‌పూర్ ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్, పరిసర స్థావరాల్లో నిర్వహిస్తోంది. ఇప్పటివరకు విదేశీ వైమానిక దళాలతో ప్రధానంగా ద్వైపాక్షిక విన్యాసాల ద్వారా సాగిన సంబంధాలను, ఒకేసారి అనేక దళాలతో కలిసి ప్రణాళిక–నిర్వహణ–సమీకరణ చేసే దిశగా మార్చడమే ఈ విన్యాసం లక్ష్యం. తొలి ఎడిషన్ 2024 ఆగస్టు–సెప్టెంబర్‌లో రెండు దశల్లో జరిగింది, అందులో 11 దేశాలు తమ వాయు సంపత్తితో పాల్గొన్నాయి. ఆపరేషన్ సిందూర్ నుంచి నేర్చుకున్న పాఠాలను భాగస్వామ్య దేశాల అనుభవంతో కలిపి పరీక్షించడంపై IAF దృష్టి పెట్టింది.

ముఖ్యాంశాలు

తరంగ్ శక్తి-26 సెప్టెంబర్ 26 నుంచి అక్టోబర్ 12 వరకు జోధ్‌పూర్ ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్, పరిసర వాయు స్థావరాల్లో జరుగుతుంది.
సుమారు 40 దేశాలు పాల్గొంటాయని అంచనా; ఇది IAF నిర్వహించే అతిపెద్ద బహుళ దేశాల వాయు విన్యాసం.
ఎనిమిది దళాలు తమ విమానాలతో పాల్గొంటాయి: భారత్, ఆస్ట్రేలియా, బంగ్లాదేశ్, ఫ్రాన్స్, అమెరికా, జర్మనీ, శ్రీలంక, యూఏఈ.
32 దేశాలు పరిశీలకులుగా హాజరవుతాయి; సుమారు 10 వైమానిక దళాధిపతులు లేదా సమానహోదా అధికారులు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
భారత్ తరఫున రాఫెల్, మిరాజ్-2000, జాగ్వార్, తేజస్, మిగ్-29, సు-30 ఎంకేఐ పాల్గొంటాయి.
విదేశీ వేదికల్లో అమెరికా ఎఫ్-35, ఫ్రాన్స్ రాఫెల్, యూఏఈ ఎఫ్-16, బంగ్లాదేశ్ సి-130జే ఉన్నాయి.
తొలి ఎడిషన్ 2024 ఆగస్టు–సెప్టెంబర్‌లో రెండు దశల్లో జరిగింది; 11 దేశాలు వాయు సంపత్తితో పాల్గొన్నాయి.
విన్యాసంలో బియాండ్ విజువల్ రేంజ్, విజువల్ రేంజ్ పోరాట మిషన్లు, ఎయిర్ మొబిలిటీ, డైనమిక్ టార్గెటింగ్, గాలిలో ఇంధనం నింపడం, కంబాట్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ ఉంటాయి.

కాలక్రమం

2024 ఆగస్టు–సెప్టెంబర్తరంగ్ శక్తి తొలి ఎడిషన్ రెండు దశల్లో నిర్వహణ; 11 దేశాలు తమ వాయు సంపత్తితో పాల్గొన్నాయి.
మంగళవారం (ప్రకటన రోజు)వైస్ చీఫ్ ఆఫ్ ఎయిర్ స్టాఫ్ ఎయిర్ మార్షల్ ఆశుతోష్ దీక్షిత్ విన్యాసం వివరాలను మీడియాకు వెల్లడించారు.
2025 సెప్టెంబర్ 26తరంగ్ శక్తి-26 జోధ్‌పూర్‌లో ప్రారంభం.
అక్టోబర్ 12విన్యాసం ముగింపు.

ఎవరికి సంబంధం

భారత వైమానిక దళం (IAF) — ఆతిథ్య దళంగా ఒకేసారి అనేక వైమానిక దళాలతో కలిసి ప్రణాళిక, నిర్వహణ, సమీకరణ సామర్థ్యాన్ని పరీక్షించుకోవడం.
ఎయిర్ మార్షల్ ఆశుతోష్ దీక్షిత్ (వైస్ చీఫ్ ఆఫ్ ఎయిర్ స్టాఫ్) — విన్యాస లక్ష్యాలను — ఆపరేషనల్ లెర్నింగ్, ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీ, భాగస్వామ్యాలు — వివరించిన అధికారిక ప్రతినిధి.
పాల్గొనే ఎనిమిది దళాలు (అమెరికా, ఫ్రాన్స్, యూఏఈ, ఆస్ట్రేలియా, జర్మనీ, బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక, భారత్) — ఎఫ్-35, రాఫెల్, ఎఫ్-16, సి-130జే వంటి వేదికలతో ఉమ్మడి వాయు కార్యకలాపాలు, ఉత్తమ పద్ధతుల మార్పిడి.
32 పరిశీలక దేశాలు, 10 వైమానిక దళాధిపతులు — ఆధునిక వాయు యుద్ధ పద్ధతులను గమనించడం, భారత్‌తో రక్షణ సంబంధాల విస్తరణ.
భారత రక్షణ పరిశ్రమ — స్వదేశీ వేదికలు, సెన్సర్లు, ఆయుధాలు, అన్‌మ్యాన్డ్ వ్యవస్థల ప్రదర్శనకు అంతర్జాతీయ వేదిక.

ఎందుకు ముఖ్యం

ద్వైపాక్షిక విన్యాసాల నుంచి బహుళ దేశాల ఏకకాల సమీకరణ దిశగా భారత వైమానిక దళం మారుతున్నదనేందుకు తరంగ్ శక్తి-26 సూచిక; ఎఫ్-35, రాఫెల్, ఎఫ్-16 వంటి అధునాతన వేదికలు ఒకే ఆకాశంలో కలిసి పనిచేయడం ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీను పెంచుతుంది. ఆపరేషన్ సిందూర్ నేర్పిన పాఠాలు — నిఘా ఆధారిత కార్యకలాపాలు, కచ్చితత్వం, సమీకృత వాయు–క్షిపణి రక్షణ, కౌంటర్-యూఏఎస్ — భాగస్వాముల అనుభవంతో కలిపి పరీక్షించే అవకాశం ఇది. ఆత్మనిర్భరత, అంతర్జాతీయ సహకారం పరస్పర విరుద్ధం కాదన్న భారత వైఖరిని ఇది చాటుతుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

తరంగ్ శక్తి-26: IAF రెండో బహుళ దేశాల వాయు విన్యాసం, సెప్టెంబర్ 26 – అక్టోబర్ 12, జోధ్‌పూర్ ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్.
పాల్గొనే 8 దళాలు: భారత్, ఆస్ట్రేలియా, బంగ్లాదేశ్, ఫ్రాన్స్, అమెరికా, జర్మనీ, శ్రీలంక, యూఏఈ; 32 దేశాలు పరిశీలకులు.
తొలి ఎడిషన్: 2024 ఆగస్టు–సెప్టెంబర్, రెండు దశలు, 11 దేశాల వాయు సంపత్తి.
భారత వేదికలు: రాఫెల్, మిరాజ్-2000, జాగ్వార్, తేజస్, మిగ్-29, సు-30 ఎంకేఐ.
విదేశీ వేదికలు: అమెరికా ఎఫ్-35, ఫ్రాన్స్ రాఫెల్, యూఏఈ ఎఫ్-16, బంగ్లాదేశ్ సి-130జే.
మూడు లక్ష్యాలు: ఆపరేషనల్ లెర్నింగ్, ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీ, బలమైన భాగస్వామ్యాలు (ఎయిర్ మార్షల్ ఆశుతోష్ దీక్షిత్).

మెయిన్స్ కోణం

ఆధునిక యుద్ధ స్వరూపం మారుతున్న నేపథ్యంలో — కచ్చితత్వం, సమీకృత వాయు రక్షణ, అన్‌మ్యాన్డ్ వ్యవస్థలు, ఇన్ఫర్మేషన్ డామినెన్స్, అంతరిక్ష ఆధారిత సామర్థ్యాలు, వీటిని మల్టీ-డొమైన్ ఆపరేషన్లలో కలపగల సామర్థ్యం — భారత వైమానిక దళం ద్వైపాక్షిక విన్యాసాల పరిమితిని దాటి ఏకకాలంలో అనేక దళాలతో కలిసి పనిచేసే నమూనాకు మారుతోంది. తరంగ్ శక్తి-26లో సుమారు 40 దేశాలు, 8 దళాల విమానాలు, 32 పరిశీలక దేశాల భాగస్వామ్యం ద్వారా ఆధునిక ఎయిర్-టు-ఎయిర్, సర్ఫేస్-టు-ఎయిర్ ఆయుధాలకు వ్యతిరేకంగా వ్యూహ ప్రయోగ తత్వాన్ని విశ్లేషించడం, ఉత్తమ పద్ధతులను గుర్తించడం లక్ష్యం. ఆపరేషన్ సిందూర్ నిఘా ఆధారిత కార్యకలాపాలు, కౌంటర్-యూఏఎస్, జాయింట్‌నెస్ ప్రాధాన్యాన్ని చాటిందని IAF వైస్ చీఫ్ పేర్కొన్నారు; "తెలిసినది ప్రదర్శించడానికి కాదు, ఇంకా నేర్చుకోవాల్సినది కనుగొనడానికే" ఈ విన్యాసం అని ఆయన చెప్పారు. ముందుకు సాగే మార్గం — వాస్తవిక శిక్షణ వాతావరణంలో ఊహలను పరీక్షించడం, విధానాలను సవాలు చేయడం, భాగస్వాముల అనుభవాన్ని గ్రహించడం, అదే సమయంలో స్వదేశీ వేదికలు–సెన్సర్లు–ఆయుధాలను ప్రదర్శించి ఆత్మనిర్భరత, అంతర్జాతీయ సహకారం పరస్పర పూరకమని నిరూపించడం.

కీలక పదాలు

తరంగ్ శక్తి: భారత వైమానిక దళం నిర్వహించే బహుళ దేశాల వాయు విన్యాసం; తొలి ఎడిషన్ 2024, రెండో ఎడిషన్ 2026 (తరంగ్ శక్తి-26).
ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీ: వివిధ దేశాల దళాలు, వేదికలు ఉమ్మడి కార్యకలాపాల్లో సమన్వయంతో కలిసి పనిచేయగల సామర్థ్యం.
బియాండ్ విజువల్ రేంజ్ (BVR) పోరాటం: కంటికి కనిపించని దూరం నుంచే లక్ష్యాలను గుర్తించి క్షిపణులతో ఎదుర్కొనే వాయు పోరాట మిషన్లు.
ఆపరేషన్ సిందూర్: నిఘా ఆధారిత కార్యకలాపాలు, కచ్చితత్వం, సమీకృత వాయు–క్షిపణి రక్షణ, కౌంటర్-యూఏఎస్ ప్రాధాన్యాన్ని IAF దృష్టికి తెచ్చిన భారత సైనిక చర్య.
కౌంటర్-యూఏఎస్: శత్రు డ్రోన్లు/అన్‌మ్యాన్డ్ ఏరియల్ సిస్టమ్స్‌ను గుర్తించి నిర్వీర్యం చేసే సామర్థ్యాలు.
కంబాట్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ: యుద్ధ పరిస్థితుల్లో కూలిన విమాన సిబ్బందిని వెతికి రక్షించే ప్రత్యేక వాయు కార్యకలాపం.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ద్వైపాక్షిక విన్యాసాల నుంచి బహుళ దేశాల విన్యాసాల వైపు భారత వైమానిక దళం మారడం వ్యూహాత్మకంగా ఎలాంటి ప్రయోజనాలు, సవాళ్లు కలిగిస్తుంది? చర్చించండి.
"ఆత్మనిర్భరత, అంతర్జాతీయ రక్షణ సహకారం పరస్పర విరుద్ధం కాదు, పూరకాలు" — తరంగ్ శక్తి-26 నేపథ్యంలో ఈ ప్రకటనను విశ్లేషించండి.
ఆధునిక వాయు యుద్ధంలో కచ్చితత్వం, సమీకృత వాయు రక్షణ, అన్‌మ్యాన్డ్ వ్యవస్థలు, మల్టీ-డొమైన్ ఆపరేషన్ల ప్రాముఖ్యతను ఇటీవలి సంఘర్షణల అనుభవాల వెలుగులో పరిశీలించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తషిమ్లా చోరీ కేసులో ఉత్తరాఖండ్ శాఖ నలుగురు అరెస్టు →

← అన్ని వార్తలు