జాతీయం న్యూఢిల్లీ

కర్తవ్య భవన్ నిర్మాణం కోసం శాస్త్రి, కృషి భవన్‌లు ఖాళీ

కేంద్ర ప్రభుత్వ శాఖలు సెప్టెంబర్ చివరి నాటికి శాస్త్రి భవన్, కృషి భవన్ ప్రాంగణాలను ఖాళీ చేసి అప్పగించాలని సీపీడబ్ల్యూడీ కోరింది. మధ్య ఢిల్లీలో కర్తవ్య భవన్ 4, 5 నిర్మాణానికి ఇది దారి చూపుతుంది. కేబీ-4, కేబీ-5 టెండర్ మొదట 2026 జనవరిలో పిలిచి, జూన్‌లో తిరిగి పిలిచారు. ప్రస్తుత అంచనా ₹3,155.41 కోట్లు, జనవరిలో ₹3,006.07 కోట్లు; ₹149.34 కోట్లు అంటే దాదాపు 4.97% పెరుగుదల. మొదటి మూడు కర్తవ్య భవన్‌లను ₹3,690 కోట్లతో నిర్మించి ఆగస్టులో ప్రధాని మోదీ ప్రారంభించారు.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 22 సెప్టెం, 2026 8:08 PM IST

మూలం

Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#central vista#kartavya bhawan#cpwd#shastri bhawan#krishi bhawan#delhi

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

CPWD has asked departments to vacate Shastri Bhawan and Krishi Bhawan by end of September. — Attributed to CPWD in the source; no document cited.
Current tender pegs KB-4 and KB-5 cost at ₹3,155.41 crore against ₹3,006.07 crore in January, a rise of ₹149.34 crore or nearly 4.97%. — Figures appear in the source and are internally consistent.
Tender was first floated in January 2026 and re-tendered in June. — Attributed to earlier HT reporting; date sequence cannot be externally verified here.
Revised tender expands combined CCS-4 and CCS-5 footprint by 115 sq m due to design optimisation. — Attributed to an unnamed official quoted in the source.
First three Kartavya Bhawan buildings cost ₹3,690 crore and were inaugurated by PM Modi in August this year. — Figure appears in source; attribution is to officials/HT reporting.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

సెంట్రల్ విస్టా పునర్నిర్మాణం ఇప్పుడు ప్రతీకాత్మక దశ నుంచి పరిపాలనా దశలోకి మారింది — శాస్త్రి భవన్, కృషి భవన్ ఖాళీ చేయించడం అంటే 1950-60ల నెహ్రూ కాలపు సెక్రటేరియట్ నిర్మాణాలను దశలవారీగా తొలగించడం, ఇది ప్రభుత్వానికి రాజకీయంగా చాలా స్పష్టమైన సందేశం. ఆగస్టులో ప్రధాని మోదీ మొదటి మూడు కర్తవ్య భవన్‌లను ప్రారంభించిన తర్వాత వెంటనే తదుపరి దశకు వెళ్లడం, పథకాన్ని 'పూర్తి చేసి చూపించే ప్రభుత్వం' అనే కథనాన్ని బలపరిచే ప్రయత్నం. అదే సమయంలో ₹149.34 కోట్ల (సుమారు 4.97%) పెరుగుదల, టెండర్ రెండోసారి పిలవాల్సి రావడం ప్రతిపక్షాలకు 'ప్రాధాన్యతలు, ఖర్చు' అనే పాత విమర్శను తిరిగి లేవనెత్తే అవకాశం ఇస్తాయి.

కర్తవ్య భవన్ అనే పేరు, పాత భవనాల స్థానంలో కొత్త నిర్మాణం — ఇది కేవలం మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టు కాదు, రాజధాని రూపురేఖలపై ప్రభుత్వ ముద్ర వేసే రాజకీయ చర్య కూడా.
ఆగస్టు ప్రారంభోత్సవం తర్వాత నెలల్లోనే తదుపరి దశ మొదలుపెట్టడం, డెలివరీ వేగాన్ని ప్రదర్శించే ప్రభుత్వ వ్యూహానికి అనుకూలం.
సుమారు 5% ఖర్చు పెరుగుదల సాంకేతికంగా చిన్నదే అయినా, పెద్ద సంఖ్యలు (₹3,155 కోట్లు, ఇంతకుముందు ₹3,690 కోట్లు) రాజకీయ చర్చలో సులభంగా ఆయుధంగా మారతాయి.
ఖర్చు పెరుగుదలకు డిజైన్ మార్పు, ఖరీదైన కానీ వేగవంతమైన సాంకేతికత కారణమని అధికారులు చెప్పడం — గడువు లోపు పూర్తి చేయడమే ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యత అని సూచిస్తోంది; ఇది రాజకీయంగా అర్థమయ్యే ఎంపిక.
మంత్రిత్వ శాఖల తరలింపు, తాత్కాలిక ఏర్పాట్లలో ఇబ్బందులు ఏర్పడితే బ్యూరోక్రసీ నుంచి వచ్చే అసంతృప్తి కూడా ఒక చిన్న రాజకీయ ఖర్చుగా మారవచ్చు.

గమనించాల్సినవి — సెప్టెంబర్ చివరి గడువు లోపు ఖాళీ చేయడం జరుగుతుందా, టెండర్ ఖరారు, ఖర్చు పెరుగుదలపై ప్రతిపక్షాల స్వరం ఎంత గట్టిగా వినిపిస్తుందో గమనించాలి.

ఈ కథనం ఏ పార్టీ వైఖరిని, ఎవరి విమర్శనూ నమోదు చేయలేదు; ప్రాజెక్టు వెనుక రాజకీయ లెక్కలు, తరలింపు వివరాలు, తుది ఖర్చు గురించి ఇది ఏమీ నిర్ధారించలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 5 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

కేంద్ర సచివాలయ పునరాభివృద్ధి (సెంట్రల్ విస్టా) కార్యక్రమంలో భాగంగా మధ్య ఢిల్లీలో కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖల కొత్త కార్యాలయ సముదాయాలైన కర్తవ్య భవన్‌లను నిర్మిస్తున్నారు. తదుపరి దశలో కర్తవ్య భవన్ 4, 5 (కామన్ సెంట్రల్ సెక్రటేరియట్ - సీసీఎస్ 4, 5) నిర్మించడానికి 1950-60లలో కట్టిన శాస్త్రి భవన్, కృషి భవన్‌లను తొలగించాల్సి ఉంది. అందుకే సెప్టెంబర్ చివరి నాటికి ఆ ప్రాంగణాలను ఖాళీ చేసి అప్పగించాలని కేంద్ర ప్రజా పనుల శాఖ (సీపీడబ్ల్యూడీ) ప్రభుత్వ శాఖలను కోరింది. మొదటి మూడు కర్తవ్య భవన్‌లను ఈ ఏడాది ఆగస్టులో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ప్రారంభించారు.

ముఖ్యాంశాలు

సెప్టెంబర్ చివరి నాటికి శాస్త్రి భవన్, కృషి భవన్ ప్రాంగణాలను ఖాళీ చేసి అప్పగించాలని సీపీడబ్ల్యూడీ ప్రభుత్వ శాఖలను కోరింది.
కేబీ-4, కేబీ-5 నిర్మాణానికి టెండర్ మొదట 2026 జనవరిలో పిలిచారు; జూన్‌లో తిరిగి టెండర్ పిలిచారు.
ప్రస్తుత టెండర్ ప్రాజెక్టు వ్యయాన్ని ₹3,155.41 కోట్లుగా నిర్ణయించింది; జనవరి టెండర్‌లో ఇది ₹3,006.07 కోట్లు.
వ్యయ పెరుగుదల ₹149.34 కోట్లు, అంటే దాదాపు 4.97%.
సవరించిన టెండర్ సీసీఎస్-4, సీసీఎస్-5 మొత్తం కలిపిన విస్తీర్ణాన్ని 115 చదరపు మీటర్లు పెంచింది.
మొదటి మూడు కర్తవ్య భవన్‌లను ₹3,690 కోట్ల మంజూరు వ్యయంతో నిర్మించి, ఈ ఏడాది ఆగస్టులో ప్రధాని మోదీ ప్రారంభించారు.
కేబీ-4, కేబీ-5 ఏడు అంతస్తుల భవనాలు; రెండేళ్ల నిర్మాణ కాలపరిమితిలో పూర్తి చేయడమే లక్ష్యం.
శాస్త్రి భవన్, కృషి భవన్‌లు 1950, 1960లలో స్వాతంత్ర్యానంతర కేంద్ర సచివాలయ విస్తరణలో నిర్మించబడ్డాయి.

కాలక్రమం

1950, 1960 దశకాలుఉత్తర, దక్షిణ బ్లాకుల వెలుపల విస్తరిస్తున్న పరిపాలనా యంత్రాంగం కోసం శాస్త్రి భవన్, కృషి భవన్ నిర్మాణం.
2026 జనవరికేబీ-4, కేబీ-5 నిర్మాణానికి ₹3,006.07 కోట్ల అంచనాతో మొదటి టెండర్ పిలుపు.
ఆగస్టు (ఈ ఏడాది)₹3,690 కోట్ల మంజూరు వ్యయంతో నిర్మించిన మొదటి మూడు కర్తవ్య భవన్‌లను ప్రధాని మోదీ ప్రారంభించారు.
జూన్₹3,155.41 కోట్ల సవరించిన అంచనాతో (సుమారు 5% ఎక్కువ) తిరిగి టెండర్ పిలుపు.
సెప్టెంబర్ చివరి నాటికిశాస్త్రి భవన్, కృషి భవన్ ప్రాంగణాలను ఖాళీ చేసి అప్పగించాలని సీపీడబ్ల్యూడీ గడువు.

ఎవరికి సంబంధం

సీపీడబ్ల్యూడీ (కేంద్ర ప్రజా పనుల శాఖ) — ప్రాంగణాల స్వాధీనం, టెండర్ ప్రక్రియ, కేబీ-4, కేబీ-5 నిర్మాణాన్ని రెండేళ్లలో పూర్తి చేసే బాధ్యత.
శాస్త్రి భవన్, కృషి భవన్‌లలో ఉన్న కేంద్ర ప్రభుత్వ శాఖలు — సెప్టెంబర్ చివరి నాటికి ఖాళీ చేసి తరలివెళ్లాల్సి ఉంది; కార్యాలయాల మార్పు.
కేంద్ర గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (మంత్రి మనోహర్ లాల్) — సెంట్రల్ సచివాలయ పునరాభివృద్ధి పర్యవేక్షణ; కర్తవ్య భవన్ ప్రారంభోత్సవంలో పాల్గొన్నారు.
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ — ఆగస్టులో మొదటి మూడు కర్తవ్య భవన్‌లను ప్రారంభించారు; ప్రాజెక్టు రాజకీయ ప్రాధాన్యం.
పన్ను చెల్లింపుదారులు/ప్రజా ధనం — ₹3,690 కోట్లు + ₹3,155.41 కోట్ల ప్రజా వ్యయం, వ్యయ పెరుగుదల.

ఎందుకు ముఖ్యం

స్వాతంత్ర్యానంతర దశలో నిర్మించిన శాస్త్రి భవన్, కృషి భవన్ లాంటి చిహ్నాత్మక కార్యాలయ భవనాలు కూల్చివేతకు సిద్ధమవుతుండటం, కేంద్ర పరిపాలనా కేంద్రం రూపురేఖలు మారుతున్నదనడానికి సంకేతం. మంత్రిత్వ శాఖలను ఒకే చోట కేంద్రీకరించడం సమన్వయాన్ని, అద్దె ఖర్చుల ఆదాను మెరుగుపరచవచ్చు; కానీ టెండర్ పునఃపిలుపు, 4.97% వ్యయ పెరుగుదల ప్రజా ప్రాజెక్టుల వ్యయ నియంత్రణ, డిజైన్ మార్పులపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతాయి.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

సీపీడబ్ల్యూడీ = సెంట్రల్ పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్‌మెంట్; కర్తవ్య భవన్ నిర్మాణ, ప్రాంగణ స్వాధీన ప్రక్రియను నిర్వహిస్తోంది.
కేబీ-4, కేబీ-5 ప్రస్తుత టెండర్ వ్యయం ₹3,155.41 కోట్లు (జనవరిలో ₹3,006.07 కోట్లు), పెరుగుదల ₹149.34 కోట్లు = 4.97%.
మొదటి మూడు కర్తవ్య భవన్‌ల మంజూరు వ్యయం ₹3,690 కోట్లు; ఆగస్టులో ప్రధాని మోదీ ప్రారంభించారు.
సీసీఎస్ = కామన్ సెంట్రల్ సెక్రటేరియట్; సవరించిన టెండర్‌లో సీసీఎస్-4, 5 విస్తీర్ణం 115 చదరపు మీటర్లు పెరిగింది.
శాస్త్రి భవన్, కృషి భవన్ – 1950-60లలో ఉత్తర, దక్షిణ బ్లాకుల విస్తరణగా నిర్మించినవి.
కేబీ-4, కేబీ-5 ఏడు అంతస్తులు; రెండేళ్ల నిర్మాణ లక్ష్యం కోసం ఖరీదైన సాంకేతికత వినియోగం.

మెయిన్స్ కోణం

కేంద్ర సచివాలయ పునరాభివృద్ధిలో తదుపరి దశగా, శాస్త్రి భవన్, కృషి భవన్‌లను సెప్టెంబర్ చివరి నాటికి ఖాళీ చేయించి కర్తవ్య భవన్ 4, 5 నిర్మాణానికి సీపీడబ్ల్యూడీ సన్నద్ధమవుతోంది. దీనికి కారణం 1950-60లలో నిర్మించిన భవనాలు నేటి విస్తరించిన పరిపాలనా అవసరాలకు సరిపోకపోవడం, మంత్రిత్వ శాఖలను ఒకే కామన్ సెంట్రల్ సెక్రటేరియట్ పరిధిలో కేంద్రీకరించడం ద్వారా సమన్వయం, స్థల వినియోగం మెరుగుపరచాలనే లక్ష్యం. అయితే జనవరిలో ₹3,006.07 కోట్లుగా ఉన్న అంచనా జూన్ పునఃటెండర్‌లో ₹3,155.41 కోట్లకు (4.97%) పెరగడం, డిజైన్‌లో "స్వల్ప మార్పు"తో ఉమ్మడి/ఖాళీ స్థలాలను కార్యాలయ స్థలంగా మార్చడం వల్ల 115 చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణం పెరగడం, ప్రాజెక్టు ప్రణాళిక–వ్యయ అంచనాల కచ్చితత్వంపై ప్రశ్నలు రేపుతుంది. రెండేళ్లలో ఏడు అంతస్తుల భవనాలు పూర్తి చేయడానికి ఖరీదైన సాంకేతికత ఎంచుకోవడం వేగం–వ్యయం మధ్య సమతుల్యతను సూచిస్తుంది. ముందుకు సాగే మార్గం: ఖాళీ చేసే శాఖలకు అంతరాయం లేని తాత్కాలిక ఏర్పాట్లు, టెండర్ సవరణలపై పారదర్శక వెల్లడి, నిర్మాణ కాలపరిమితి–వ్యయ పర్యవేక్షణ, వారసత్వ–పర్యావరణ అంశాలపై శ్రద్ధ (మూలంలో పేర్కొనని విధాన వివరాలు లేవు).

కీలక పదాలు

కర్తవ్య భవన్ (కేబీ): మధ్య ఢిల్లీలో కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖల కొత్త కార్యాలయ భవన సముదాయం; మొదటి మూడు భవనాలు ఆగస్టులో ప్రారంభమయ్యాయి.
సీపీడబ్ల్యూడీ: కేంద్ర ప్రజా పనుల శాఖ; ప్రభుత్వ భవన నిర్మాణం, ప్రాంగణాల స్వాధీనం చేపట్టే సంస్థ.
కామన్ సెంట్రల్ సెక్రటేరియట్ (సీసీఎస్): కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలను ఒకే చోట కేంద్రీకరించే ఉమ్మడి సచివాలయ భవనాల వ్యవస్థ; సీసీఎస్-4, 5 తదుపరి దశ.
శాస్త్రి భవన్ / కృషి భవన్: 1950-60లలో ఉత్తర, దక్షిణ బ్లాకుల వెలుపల పరిపాలనా విస్తరణ కోసం నిర్మించిన కేంద్ర కార్యాలయ భవనాలు.
రీ-టెండర్ (పునఃటెండర్): మొదటి టెండర్‌ను రద్దు/సవరించి కొత్త అంచనాతో తిరిగి పిలవడం; ఇక్కడ జూన్‌లో 4.97% అధిక వ్యయంతో.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

సెంట్రల్ సచివాలయ పునరాభివృద్ధి కార్యక్రమంలో మంత్రిత్వ శాఖల కేంద్రీకరణ వల్ల కలిగే పరిపాలనా ప్రయోజనాలను, సవాళ్లను చర్చించండి.
ప్రజా మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల్లో టెండర్ పునఃపిలుపు, వ్యయ పెరుగుదల ఎందుకు జరుగుతాయి? కేబీ-4, కేబీ-5 ఉదాహరణతో పారదర్శకత, వ్యయ నియంత్రణ చర్యలను విశ్లేషించండి.
స్వాతంత్ర్యానంతర కాలంలో నిర్మించిన ప్రభుత్వ భవనాల స్థానంలో కొత్త నిర్మాణాలు చేపట్టే సందర్భంలో వారసత్వ పరిరక్షణ, ఆధునిక అవసరాల మధ్య సమతుల్యతను ఎలా సాధించవచ్చు?

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తఅక్టోబర్ 22, 23న ముంబైకి 8వ కేంద్ర వేతన సంఘం →

← అన్ని వార్తలు