బెంగళూరు వలస కార్మికులకు అండగా నిలిచిన కలీముల్లా

బెంగళూరులో వలస కార్మికులకు సహాయకుడిగా నిలిచిన ఆర్ కలీముల్లా (51) ఆల్ ఇండియా శ్రామిక్ స్వరాజ్ కేంద్ర జాతీయ ఉపాధ్యక్షుడు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఒక గ్రామం నుంచి 1991లో వచ్చిన ఆయన, రోజుకు రూ.5కు ఫ్రిజ్‌లు శుభ్రం చేశారు. తర్వాత శివాజీనగర్ వస్త్ర దుకాణంలో రోజుకు రూ.60 వేతనంతో పనిచేశారు. మూడు దశాబ్దాలుగా వేతన వివాదాలు, పోలీసు కేసులు, మహిళల కేసుల్లో సహాయం చేస్తున్నారు. ఇటీవల ఖాజీ ఇండియా ఫౌండేషన్ – 2026 జీవిత సాఫల్య పురస్కారం అందుకున్నారు.

Indian Express — Cities ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 20 సెప్టెం, 2026 11:58 AM IST

మూలం

Indian Express — Cities · అసలు వార్త చదవండి ↗

#migrant workers#labour rights#bengaluru#social work#awards

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Kaleemullah, 51, is national vice-president of All India Shramik Swaraj Kendra. — Stated in source as fact; designation not independently attributed.
He earned Rs 5 a day cleaning refrigerators and later Rs 60-100 a day at a Shivajinagar garment shop. — Figures appear in source, based on his own recollection.
A temple priest in Devanahalli was arrested in 2020 for alleged sexual assault of a 10-year-old and has since been convicted. — Stated in source; no court or police record cited.
He received the Lifetime Achievement Award (Society Support) from The Khazi India Foundation – 2026. — Attributed to the named foundation in the source.
He has received several death threats and was called 'kafir' and 'gaddar' after a scholar's arrest. — Attributed to Kaleemullah's own account; unverifiable in text.

Indian Express — Cities ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

ఇది ఒక వ్యక్తి కథ అయినా, దాని రాజకీయ సందేశం స్పష్టం: బెంగళూరులో వలస కార్మికుల సమస్యలను — వేతన ఎగవేత, ఏకపక్ష నిర్బంధాలు, తొలగింపులు — ప్రభుత్వ యంత్రాంగం పూర్తిగా పూరించలేకపోతున్న ఖాళీని ట్రేడ్ యూనియన్ నెట్‌వర్క్‌లు, స్వచ్ఛంద కార్యకర్తలు భర్తీ చేస్తున్నారు. కలీముల్లా లాంటి 'నమ్మకపు మధ్యవర్తులు' సంఘటిత రంగానికి బయట ఉన్న ఓటర్ల–కార్మికుల మధ్య రాజకీయ వ్యవస్థకు ప్రవేశ ద్వారం; అందుకే వారికి రాజకీయ ప్రాధాన్యం పెరుగుతుంది. అదే సమయంలో, ముస్లిం వలస కార్మికుల తరఫున వాదించినప్పుడు ఆయన పనికి మతపరమైన రంగు పులమడం, మరోవైపు ఒక మతగురువుపై కేసులో సొంత వర్గం నుంచే విమర్శలు ఎదుర్కోవడం — ఈ రెండూ కలిపి, గుర్తింపు రాజకీయాల మధ్య హక్కుల ఆధారిత కార్యకర్తలు ఇరుక్కుపోయే స్థితిని చూపుతాయి.

సంఘటితం కాని రంగంలోని వలస కార్మికులకు అధికారిక ఫిర్యాదు వ్యవస్థల కంటే వ్యక్తిగత నెట్‌వర్క్‌లే ఆచరణలో ఎక్కువ ఉపయోగపడుతున్నాయని ఈ కథనం సూచిస్తోంది — ఇది పాలనా లోటుగా చదవవచ్చు.
అస్సాం, మణిపూర్, బెంగాల్, తమిళనాడు నుంచి వచ్చిన కార్మికుల కేసులు ఆయన వద్దకు చేరుతున్నాయంటే, ఈ వర్గం రాజకీయంగా చెల్లాచెదురుగా, ప్రాతినిధ్యం లేకుండా ఉందని అర్థం.
కార్మిక సంఘ పదవి (ఆల్ ఇండియా శ్రామిక్ స్వరాజ్ కేంద్ర జాతీయ ఉపాధ్యక్షుడు) ఆయనకు సంస్థాగత బలం ఇస్తున్నా, ఏదైనా పార్టీతో సంబంధం కథనంలో పేర్కొనబడలేదు.
రెండు కేసుల్లో — ఒక ఇస్లామిక్ మతగురువు, ఒక ఆలయ పూజారి — జోక్యం చేసుకోవడం, ఏ ఒక్క వర్గ రాజకీయ కథనానికీ ఆయన సులభంగా సరిపోని వ్యక్తి అని చూపుతుంది.
ఖాజీ ఇండియా ఫౌండేషన్ పురస్కారం లాంటి గుర్తింపులు ఇలాంటి మధ్యవర్తులకు చట్టబద్ధతను, తద్వారా అధికార యంత్రాంగంతో బేరసారాల శక్తిని పెంచుతాయి.

గమనించాల్సినవి — బెంగళూరు వలస కార్మికుల వేతన వివాదాలు, ఏకపక్ష నిర్బంధాల అంశాన్ని ఏదైనా పార్టీ లేదా కార్మిక సంఘం సంఘటిత రాజకీయ డిమాండ్‌గా ముందుకు తెస్తుందా, లేక ఇది వ్యక్తిగత సహాయ స్థాయిలోనే ఆగిపోతుందా అన్నది చూడాలి.

ఈ కథనం ఒక వ్యక్తి అనుభవాలు, ఆయన చెప్పిన వివరాలపై ఆధారపడింది; ఆయనకు ఏదైనా పార్టీ మద్దతు ఉందా, ప్రభుత్వ స్పందన ఏమిటి, లేదా ఎన్నికల ప్రభావం ఎంత అనేవి ఇది నిర్ధారించడం లేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 8 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

బెంగళూరులో వలస కార్మికులకు వేతన బకాయిలు, ఆకస్మిక ఖాళీ నోటీసులు, ఆసుపత్రి అత్యవసరాలు, పోలీసు కేసుల్లో సహాయం చేస్తూ మూడు దశాబ్దాలుగా పనిచేస్తున్న ఆర్ కలీముల్లా (51) కథ ఇది. ఆయన ఆల్ ఇండియా శ్రామిక్ స్వరాజ్ కేంద్ర అనే కార్మిక సంఘానికి జాతీయ ఉపాధ్యక్షుడు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఒక చిన్న గ్రామం నుంచి 1991లో పని వెతుక్కుంటూ బయలుదేరిన ఆయన, పదో తరగతి సర్టిఫికెట్‌తో హైదరాబాద్, ముంబై మీదుగా బెంగళూరు చేరారు. స్వయంగా పేదరికం, ఆకలి అనుభవించిన అనుభవమే తనకు ఇతరుల బాధను గుర్తించే శక్తి ఇచ్చిందని ఆయన చెబుతారు. ఇటీవల ఖాజీ ఇండియా ఫౌండేషన్ – 2026 జీవిత సాఫల్య పురస్కారం అందుకున్నారు.

ముఖ్యాంశాలు

ఆర్ కలీముల్లా వయస్సు 51; ఆల్ ఇండియా శ్రామిక్ స్వరాజ్ కేంద్ర కార్మిక సంఘ జాతీయ ఉపాధ్యక్షుడు.
12 ఏళ్ల వయసులో మత కార్యక్రమాల నిధుల లెక్కలపై గ్రామ పెద్దలను ప్రశ్నించినందుకు ఆయనపై ఫిర్యాదు నమోదై, పోలీస్ స్టేషన్‌లో కొట్టారని చెబుతారు.
కంప్యూటర్‌పై విధించిన రూ.700 మునిసిపల్ పన్నును తండ్రి తిరస్కరించడంతో దాదాపు 12 ఏళ్లు కోర్టు పోరాటం జరిగింది; ఆ సమయంలో నీరు, విద్యుత్ కనెక్షన్లు పలుమార్లు తొలగించారు.
1990 ప్రాంతంలో తీవ్ర కామెర్ల (జాండీస్) తర్వాత పాఠశాలకు తిరిగి వెళ్లినప్పుడు హెడ్‌మాస్టర్ రూ.500 అనధికార రీ-అడ్మిషన్ ఫీజు కోరడంతో చదువు ఆగిపోయింది.
1991లో గ్రామం వదిలి హైదరాబాద్‌లో ఏసీ, ఫ్రిజ్ రిపేర్ శిక్షణ; తర్వాత ముంబై, ఆ తర్వాత బెంగళూరు చేరారు.
బెంగళూరులో రోజుకు రూ.5కు ఇళ్లలో ఫ్రిజ్‌లు శుభ్రం చేశారు; 1990ల మధ్యలో శివాజీనగర్ వస్త్ర దుకాణంలో రోజుకు రూ.60 వేతనం, తర్వాత రూ.100కు పెరిగింది.
2002 నాటికి గుజరాత్ హింస తర్వాత సహాయ శిబిరాల్లో సేవ, కర్ణాటకలో దళిత హక్కుల ఉద్యమాలు, మురికివాడల కూల్చివేతలకు వ్యతిరేక పోరాటాల్లో పాల్గొన్నారు.
2020లో దేవనహళ్లిలో 10 ఏళ్ల బాలికపై ఆలయ పూజారి లైంగిక దాడి కేసులో అరెస్ట్, పోక్సో చట్టం కింద కేసు; ఆ తర్వాత శిక్ష పడింది.

కాలక్రమం

సుమారు 12 ఏళ్ల వయసులోగ్రామ పెద్దలను నిధుల లెక్కలపై ప్రశ్నించి, ఫిర్యాదు, పోలీస్ స్టేషన్‌లో దెబ్బలు.
సుమారు 1990తీవ్ర కామెర్లు; రూ.500 అనధికార ఫీజు కారణంగా చదువు శాశ్వతంగా ఆగిపోయింది.
1991పదో తరగతి సర్టిఫికెట్‌తో గ్రామం వదిలి హైదరాబాద్‌కు; తర్వాత ముంబై, బెంగళూరు.
1990ల మధ్యశివాజీనగర్ వస్త్ర దుకాణంలో రోజుకు రూ.60 వేతనంతో స్థిర ఉద్యోగం.
2002గుజరాత్ హింస బాధితుల సహాయ శిబిరాల్లో స్వచ్ఛంద సేవ; దళిత హక్కుల ప్రచారాల్లో భాగస్వామ్యం.
2020దేవనహళ్లి పోక్సో కేసులో ఆలయ పూజారి అరెస్ట్ (తర్వాత శిక్ష).
కోవిడ్-19 మహమ్మారి కాలంఅస్సాం, మణిపూర్, పశ్చిమ బెంగాల్, ముంబై, తమిళనాడు వలస కార్మికులకు సహాయంతో నెట్‌వర్క్ విస్తరణ.
ఇటీవలఖాజీ ఇండియా ఫౌండేషన్ – 2026 'సొసైటీ సపోర్ట్' విభాగంలో జీవిత సాఫల్య పురస్కారం.

ఎవరికి సంబంధం

వలస కార్మికులు — వేతన బకాయిలు, ఆకస్మిక నిర్బంధాలు, ఖాళీ నోటీసులు, ఆసుపత్రి ఖర్చుల సమయంలో సహాయం కోరే వారు.
ఆర్ కలీముల్లా — మూడు దశాబ్దాల న్యాయ సహాయ పని; ప్రాణ బెదిరింపులు, ఆరోగ్య సమస్యలు, కుటుంబ ఒత్తిడి.
ఆల్ ఇండియా శ్రామిక్ స్వరాజ్ కేంద్ర — కార్మిక సంఘంగా వేతన వివాదాలు, కార్మిక కమిషన్ విచారణల్లో ప్రాతినిధ్యం.
విమోచన (బెంగళూరు మహిళా హక్కుల సంస్థ) — గృహ హింస, లైంగిక దాడి, పోక్సో కేసుల్లో బాధిత మహిళలకు మద్దతు.
పోలీసులు, కార్మిక కమిషన్, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు — ఫిర్యాదులు, నిర్బంధాలు, కార్మిక వివాదాల పరిష్కారంలో బాధ్యత.
వలస వ్యర్థ సేకరణ, నిర్మాణ కార్మికుల పిల్లలు — బడి మానేసిన వారిని గుర్తించి ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో చేర్పించే ప్రయత్నాలు.
సామాజిక సేవ, సామాజిక శాస్త్రం, జర్నలిజం విద్యార్థులు — ఆయనతో ఇంటర్న్‌షిప్ ద్వారా క్షేత్రస్థాయి వ్యవస్థ పనితీరు నేర్చుకోవడం.

ఎందుకు ముఖ్యం

నగర ఆర్థిక వ్యవస్థను నడిపించే వలస కార్మికులు — పారిశుద్ధ్య, వ్యర్థ సేకరణ, నిర్మాణ రంగాల్లో పనిచేసేవారు — భాష తెలియకపోవడం, వ్యవస్థ అర్థం కాకపోవడం వల్ల వేతన నష్టం, ఆకస్మిక నిర్బంధాల ముందు నిస్సహాయంగా మిగిలిపోతారు. అలాంటి అంతరాన్ని పూరించే వ్యక్తిగత నెట్‌వర్క్‌లు ఎంత ముఖ్యమో, అధికారిక ఫిర్యాదు–న్యాయ సహాయ వ్యవస్థల బలహీనత ఎంత లోతైనదో ఈ కథ చూపుతుంది. మతం, కులం ప్రాతిపదికన సహాయ కార్యాన్ని చూసే ధోరణి కూడా ఇక్కడ బయటపడుతుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

ఆర్ కలీముల్లా – ఆల్ ఇండియా శ్రామిక్ స్వరాజ్ కేంద్ర జాతీయ ఉపాధ్యక్షుడు, బెంగళూరు.
పోక్సో (POCSO) – Protection of Children from Sexual Offences Act; కథలోని దేవనహళ్లి 2020 కేసు ఈ చట్టం కింద నమోదు.
విమోచన – బెంగళూరు కేంద్రంగా పనిచేసే మహిళా హక్కుల సంస్థ.
ఖాజీ ఇండియా ఫౌండేషన్ – 2026: 'సొసైటీ సపోర్ట్' విభాగంలో జీవిత సాఫల్య పురస్కారం ప్రదానం.
కలీముల్లా ప్రారంభ వేతనం: ఫ్రిజ్ శుభ్రం రోజుకు రూ.5; శివాజీనగర్ దుకాణంలో రూ.60 → రూ.100.
కోవిడ్ కాలంలో అస్సాం, మణిపూర్, పశ్చిమ బెంగాల్, తమిళనాడు నుంచి వచ్చిన వలస కార్మికులకు సహాయం.

మెయిన్స్ కోణం

భారత నగరాల అనధికార ఆర్థిక వ్యవస్థలో వలస కార్మికుల హక్కుల అమలు ఇంకా వ్యక్తిగత మధ్యవర్తులపైనే ఆధారపడి ఉందని కలీముల్లా కథ చూపుతుంది. కారణాలు స్పష్టం: వేతన బకాయిలకు సత్వర పరిష్కార మార్గం లేకపోవడం, ఆకస్మిక నిర్బంధాలు, భాషా అవరోధం, పత్రాలు–ఫిర్యాదు ప్రక్రియపై అవగాహన లేమి, దళిత–మైనారిటీ కార్మికుల గొంతు వినిపించలేని స్థితి. పరిణామాలు — కార్మికులు న్యాయ వ్యవస్థను చేరుకోలేకపోవడం, మురికివాడల కూల్చివేతలతో నిరాశ్రయత, పిల్లల చదువు ఆగిపోయి పేదరికం తరతరాలకు కొనసాగడం; అదే సమయంలో సహాయకులకు ప్రాణ బెదిరింపులు, పనిని మతపరమైన రంగుతో చూసే ధోరణి. ముందుకు వెళ్లే దారిగా మూలం చూపిస్తున్న అంశాలు: పోలీస్ స్టేషన్–కార్మిక కమిషన్ స్థాయిలో సహాయక నెట్‌వర్క్‌లు (న్యాయవాదులు, ట్రేడ్ యూనియన్లు, స్వచ్ఛంద సేవకులు), విమోచన వంటి సంస్థలతో కలిసి మహిళలకు పోక్సో–గృహ హింస కేసుల్లో మద్దతు, బడి మానేసిన వలస కార్మికుల పిల్లలను ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో చేర్పించడం, యువ సామాజిక కార్యకర్తలకు క్షేత్రస్థాయి శిక్షణ ద్వారా ఈ పనిని సంస్థాగతం చేయడం.

కీలక పదాలు

ఆల్ ఇండియా శ్రామిక్ స్వరాజ్ కేంద్ర: కలీముల్లా జాతీయ ఉపాధ్యక్షుడిగా ఉన్న కార్మిక సంఘం.
పోక్సో చట్టం (POCSO): పిల్లలపై లైంగిక నేరాల నుంచి రక్షణ కల్పించే చట్టం; దేవనహళ్లి కేసులో వర్తింపు.
విమోచన: బెంగళూరు కేంద్రంగా పనిచేసే మహిళా హక్కుల సంస్థ; గృహ హింస, లైంగిక దాడి కేసుల్లో సహాయం.
ఖాజీ ఇండియా ఫౌండేషన్ – 2026 పురస్కారం: 'సొసైటీ సపోర్ట్' విభాగంలో ఇచ్చిన జీవిత సాఫల్య పురస్కారం; వలస కార్మికులు, ఆదివాసీలు, దళితులకు సేవలను గుర్తించింది.
కార్మిక కమిషన్ విచారణలు: వేతన, ఉపాధి వివాదాల పరిష్కారానికి జరిగే విచారణలు; ఇంటర్న్‌లను ఆయన వాటికి తీసుకెళ్తారు.
కాఫిర్ / గద్దార్: హుబ్బళ్లి కేసు తర్వాత కొందరు ఆయనను విమర్శించి ఉపయోగించిన పదాలు (అవిశ్వాసి / దేశద్రోహి).

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

నగరాల్లో వలస కార్మికుల హక్కుల అమలు వ్యక్తిగత మధ్యవర్తులపై ఆధారపడటం వ్యవస్థాగత లోపాన్ని సూచిస్తుందా? కలీముల్లా అనుభవాన్ని ఆధారంగా చర్చించండి.
అనధికార రంగ వలస కార్మికులు న్యాయ సహాయం పొందడంలో ఎదుర్కొనే అవరోధాలు ఏమిటి? వాటిని అధిగమించే మార్గాలను సూచించండి.
పోక్సో వంటి చట్టాల అమలులో స్వచ్ఛంద సంస్థలు, క్షేత్రస్థాయి కార్యకర్తల పాత్రను మూలంలోని కేసుల ఆధారంగా విశ్లేషించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తకేంబ్రిడ్జ్ పాఠ్యప్రణాళిక ఎన్‌ఈపీ 2020 లక్ష్యాలకు అనుగుణం: అధికారి →

← అన్ని వార్తలు