लंदन की टेम्स नदी पर पहली बार गंगा आरती

लंदन में टेम्स नदी के तट पर रविवार को पहली बार गंगा आरती हुई, जिसमें हजारों लोग शामिल हुए। इसका आयोजन चिन्मय मिशन यूके ने वार्षिक 'टोटली टेम्स' महोत्सव के साथ मिलकर संस्था के 75 वर्ष पूरे होने के उत्सव के तहत किया। ग्रीनविच के ऐतिहासिक ओल्ड रॉयल नेवल कॉलेज की पृष्ठभूमि में संगीत और मंत्रोच्चार के साथ आरती हुई। मिशन प्रवक्ता के अनुसार दीप तट पर ही रखे गए, नदी में कुछ नहीं छोड़ा गया। यह आयोजन अब सालाना हो सकता है।

Hindustan Times — India के आधार पर एआई ने लिखा · संपादक ने अभी समीक्षा नहीं की · प्रकाशित 14 सित॰ 2026, 12:19 pm IST

स्रोत

Hindustan Times — India · मूल ख़बर पढ़ें ↗

#ganga aarti#london#thames#chinmaya mission#hindu diaspora

डेस्क जाँच · स्रोत से तुलना की

डेस्क ने क्या जाँचा (5)

Thousands gathered on the Thames banks on Sunday for London's first Ganga Aarti. — Figure appears in source as reported; no crowd-count authority attributed.
The event was organised by Chinmaya Mission UK with the 'Totally Thames' festival, marking 75 years of the charity. — Attributed to organisers in the source.
Nothing from the ceremony was placed, poured or released into the Thames; lamps stayed on the riverbank. — Attributed to a Chinmaya Mission spokesperson.
Chinmaya Mission, founded in 1951, has more than 350 locations worldwide. — Organisational background figures appear in source, sourced to the Mission.
Totally Thames has run since 1997 and the sell-out event may become an annual feature. — Stated in source; the annual continuation is described as likely, not confirmed.

Hindustan Times — India के आधार पर एआई ने लिखा · संपादक ने अभी समीक्षा नहीं की · हम एआई का इस्तेमाल कैसे करते हैं · ग़लती दिखी? बताएँ

गहराई से

शोध सारांश · 8 तथ्य · 4 तारीख़ें · परीक्षा के लिए

सार

पृष्ठभूमि

లండన్‌లోని థేమ్స్ నది ఒడ్డున ఆదివారం తొలిసారిగా 'గంగా ఆరతి' నిర్వహించారు. భారత్‌లో గంగా నది ఒడ్డున జరిగే ప్రసిద్ధ ఆరతి స్ఫూర్తితో, 'గంగా ఆరతి ఆన్ ద థేమ్స్: ఎ సెరిమనీ ఆఫ్ లైట్' పేరుతో చిన్మయ మిషన్ యూకే దీన్ని చేపట్టింది. మిషన్ 75 ఏళ్ల ప్రపంచవ్యాప్త వేడుకల్లో భాగంగా, ఏటా జరిగే 'టోటల్లీ థేమ్స్' ఉత్సవంతో కలిసి ఇది జరిగింది. గ్రీన్‌విచ్‌లోని చారిత్రక ఓల్డ్ రాయల్ నేవల్ కాలేజీ నేపథ్యంలో సంగీతం, మంత్రోచ్చారణలతో వేలాది మంది పాల్గొన్నారు.

मुख्य तथ्य

లండన్‌లో థేమ్స్ నది ఒడ్డున ఆదివారం తొలిసారి గంగా ఆరతి జరిగింది; వేలాది మంది హాజరయ్యారు.
కార్యక్రమం పేరు 'గంగా ఆరతి ఆన్ ద థేమ్స్: ఎ సెరిమనీ ఆఫ్ లైట్'; నిర్వాహకులు చిన్మయ మిషన్ యూకే.
ఈ ఛారిటీ 75 ఏళ్ల ప్రపంచ వేడుకల్లో భాగంగా, 'టోటల్లీ థేమ్స్' ఉత్సవంతో సహకారంతో నిర్వహించారు.
ఆరతి పూర్తిగా ఒడ్డుపైనే జరిగింది; థేమ్స్‌లో ఏదీ వేయలేదు, పోయలేదు, వదలలేదు.
దీపాలను నీటిపై తేలనివ్వకుండా ఒడ్డుపైనే ఉంచారు; వ్యర్థాలు, సింగిల్-యూజ్ ప్లాస్టిక్ తగ్గించే చర్యలు తీసుకున్నారు.
చిన్మయ మిషన్ 1951లో స్థాపించబడింది; ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా 350కి పైగా కేంద్రాలు ఉన్నాయి.
టోటల్లీ థేమ్స్ ఉత్సవం 1997 నుంచి ఒక ట్రస్ట్ ఆధ్వర్యంలో కళలు, పర్యావరణ, వారసత్వ, విద్యా కార్యక్రమాలతో జరుగుతోంది.
టికెట్లు పూర్తిగా అమ్ముడైన ('సెల్-అవుట్') ఈ కార్యక్రమం ఇకపై ఏటా క్రమం తప్పకుండా జరిగే అవకాశం ఉంది.

समयरेखा

1951పూజ్య గురుదేవ్ స్వామి చిన్మయానంద స్ఫూర్తితో చిన్మయ మిషన్ స్థాపన.
1997థేమ్స్ నదిని కళలు, పర్యావరణం, వారసత్వం ద్వారా వేడుక చేసే 'టోటల్లీ థేమ్స్' ఉత్సవం ప్రారంభం.
ఈ ఏడాది (ఆదివారం)టోటల్లీ థేమ్స్ కార్యక్రమంలో భాగంగా లండన్‌లో తొలి గంగా ఆరతి; గ్రీన్‌విచ్‌లోని ఓల్డ్ రాయల్ నేవల్ కాలేజీ నేపథ్యంలో నిర్వహణ.
భవిష్యత్తుఈ కార్యక్రమం ఏటా క్రమం తప్పకుండా జరిగే అవకాశం ఉందని సూచన.

किसका दाँव

చిన్మయ మిషన్ యూకే — 75 ఏళ్ల వేడుకల్లో భాగంగా వేదాంత జ్ఞానం, సేవ, కృతజ్ఞత సందేశాన్ని విదేశాల్లో విస్తరించడం.
బ్రహ్మచారిణి శ్రీప్రియ చైతన్య (రెసిడెంట్ టీచర్, చిన్మయ మిషన్ యూకే) — గంగా ఆరతి స్ఫూర్తిని—కృతజ్ఞత, ఆశ, ఐక్యత—లండన్‌లో ప్రతిబింబించడం.
టోటల్లీ థేమ్స్ ఉత్సవం (ట్రస్ట్) — థేమ్స్ నది కళా, పర్యావరణ, వారసత్వ కార్యక్రమాల్లో నూతన సాంస్కృతిక అంశం చేర్చడం.
బ్రిటిష్ హిందూ, దక్షిణాసియా సముదాయాలు — సాంస్కృతిక గుర్తింపు, సామూహిక వేడుక; యూకేలోని హిందూ సంస్థల ప్రతినిధులు, ఆధ్యాత్మిక పెద్దలు పాల్గొనడం.
థేమ్స్ నది, పర్యావరణం — నదిలో ఏదీ వదలకపోవడం, ప్లాస్టిక్‌ను తగ్గించడం ద్వారా నదిని కలుషితం చేయకుండా కాపాడడం.

क्यों अहम है

భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాలు విదేశాల్లో ప్రధాన ప్రజా ఉత్సవాల్లో భాగమవుతున్న తీరును, భారత సాంస్కృతిక ప్రభావం (సాఫ్ట్ పవర్) విస్తరణను ఇది సూచిస్తుంది. అదే సమయంలో నదిలో దీపాలు, పదార్థాలు వేయకుండా ఒడ్డుపైనే ఆరతి చేయడం—సంప్రదాయాన్ని పర్యావరణ బాధ్యతతో సమన్వయం చేసే ఒక నమూనాను చూపుతుంది. ఇది భారత్‌లో నదీ పూజల సందర్భంగా జరిగే కాలుష్య చర్చకు కూడా ఒక ఆచరణాత్మక సూచన.

UPSC नज़रिया

प्रीलिम्स संकेत

లండన్‌లో థేమ్స్ నది ఒడ్డున తొలి గంగా ఆరతి నిర్వహించింది చిన్మయ మిషన్ యూకే.
చిన్మయ మిషన్ స్థాపన: 1951; స్ఫూర్తి: పూజ్య గురుదేవ్ స్వామి చిన్మయానంద; ప్రపంచవ్యాప్తంగా 350కి పైగా కేంద్రాలు.
మిషన్ ఆధారం: వేదాంతం—హిందూ తత్వశాస్త్ర సంప్రదాయాల్లో ఒకటి.
'టోటల్లీ థేమ్స్': 1997 నుంచి ఒక ట్రస్ట్ నిర్వహిస్తున్న వార్షిక థేమ్స్ నది ఉత్సవం.
కార్యక్రమ వేదిక నేపథ్యం: గ్రీన్‌విచ్‌లోని చారిత్రక ఓల్డ్ రాయల్ నేవల్ కాలేజీ.
ఆరతి: బహుళ అంతరాల నూనె దీపాలు, ప్రార్థన, సంగీతం, మంత్రోచ్చారణలతో కృతజ్ఞత తెలిపే హిందూ ఆచారం.

मेन्स दृष्टिकोण

లండన్‌లోని థేమ్స్ ఒడ్డున జరిగిన తొలి గంగా ఆరతి, ప్రవాస భారతీయ సముదాయాల ద్వారా భారతీయ సంస్కృతి ప్రపంచ నగరాల ప్రజా వేదికలపైకి చేరుతున్న ప్రక్రియకు ఉదాహరణ. చిన్మయ మిషన్ 75 ఏళ్ల వేడుకలు, 1997 నుంచి కొనసాగుతున్న 'టోటల్లీ థేమ్స్' ఉత్సవం—ఈ రెండూ కలవడం ద్వారా మతపరమైన ఆచారం ఒక నగర సాంస్కృతిక–పర్యావరణ కార్యక్రమంగా విస్తృత ప్రేక్షకులను చేరింది; అన్ని నేపథ్యాల ప్రజలను ఆహ్వానించడం ద్వారా ఇది సమ్మిళిత సాంస్కృతిక దౌత్యంగా మారింది. దీని రెండో కోణం పర్యావరణ బాధ్యత: దీపాలను నీటిపై తేలనివ్వకుండా ఒడ్డుపైనే ఉంచడం, నదిలో ఏదీ వేయకపోవడం, వ్యర్థాలు–సింగిల్-యూజ్ ప్లాస్టిక్‌లను తగ్గించడం. ప్రకృతి పట్ల కృతజ్ఞతను ప్రార్థన ద్వారానే కాక పర్యావరణ సంరక్షణ ద్వారా కూడా చూపాలన్న నిర్వాహకుల మాట, భారత్‌లో నదీ ఉత్సవాల నిర్వహణకూ అనుసరణీయ నమూనాను సూచిస్తుంది. ముందుకు సాగే మార్గం: సంప్రదాయ సారాన్ని కాపాడుతూ నదిని కలుషితం చేయని ఏర్పాట్లు, స్థానిక సంస్థలతో భాగస్వామ్యం, ఏటా క్రమబద్ధమైన నిర్వహణ.

मुख्य शब्द

గంగా ఆరతి: బహుళ అంతరాల నూనె దీపాలు, ప్రార్థన, సంగీతం, మంత్రోచ్చారణలతో నదికి, ప్రకృతికి కృతజ్ఞత తెలిపే హిందూ ఆచారం.
చిన్మయ మిషన్: 1951లో స్థాపించిన అంతర్జాతీయ ఆధ్యాత్మిక ఉద్యమం; వేదాంత ఆధారంగా 350కి పైగా కేంద్రాల్లో విద్య, సేవా కార్యక్రమాలు.
వేదాంతం: హిందూమతంలోని ప్రధాన తత్వశాస్త్ర సంప్రదాయాల్లో ఒకటి; స్వామి చిన్మయానంద దీన్ని సాధారణ ప్రజల జీవితంలోకి తీసుకువచ్చారు.
టోటల్లీ థేమ్స్: 1997 నుంచి ఒక ట్రస్ట్ నిర్వహిస్తున్న వార్షిక ఉత్సవం; కళలు, పర్యావరణం, వారసత్వం, విద్య ద్వారా థేమ్స్ నదిని వేడుక చేస్తుంది.
ఓల్డ్ రాయల్ నేవల్ కాలేజీ, గ్రీన్‌విచ్: లండన్‌లోని చారిత్రక కట్టడం; గంగా ఆరతి కార్యక్రమం ఇదే నేపథ్యంలో జరిగింది.

अभ्यास प्रश्न

విదేశాల్లో జరిగే భారతీయ సాంస్కృతిక–ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు భారత సాఫ్ట్ పవర్‌కు ఎలా దోహదపడతాయి? లండన్ గంగా ఆరతి ఉదాహరణతో చర్చించండి.
నదీ ఆధారిత మతపరమైన ఆచారాలను పర్యావరణ పరిరక్షణతో ఎలా సమన్వయం చేయవచ్చు? థేమ్స్‌లో అనుసరించిన విధానాన్ని విశ్లేషించండి.
ప్రవాస భారతీయ సంస్థలు (డయాస్పోరా) ఆతిథ్య దేశాల్లో సాంస్కృతిక సమ్మిళితత్వాన్ని పెంచడంలో పోషిస్తున్న పాత్రను పరిశీలించండి.

सिर्फ़ मूल ख़बर के आधार पर — आँकड़े और तारीख़ें स्रोत की हैं, अनुमान नहीं।

अगली ख़बरविजय की लंदन सिल्वरस्टोन यात्रा पर विपक्ष के सवाल →

← सभी ख़बरें