ఆసుపత్రి వినియోగ వస్తువులపై 2,841% వరకు మార్జిన్: మహారాష్ట్ర ఎఫ్‌డీఏ
రూ.11కు హోల్‌సేల్‌లో లభించే ఐవీ ఇన్ఫ్యూజన్ సెట్ ఎమ్మార్పీ రూ.325, రూ.7లోపు దొరికే సిరంజి ధర రూ.60గా ఉందని తేలింది. పేస్‌మేకర్లు, హార్ట్ వాల్వ్‌లు, ఇంట్రాఒక్యులర్ లెన్స్‌ల ఎమ్మార్పీ దిగుమతి ధర కంటే 10-30 రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటోంది. సాధారణ వినియోగ వస్తువులపై 2,841% వరకు మార్జిన్ ఉందని మహారాష్ట్ర ఎఫ్‌డీఏ కమిషనర్ తుకారాం ముంధే ఎక్స్‌లో పేర్కొన్నారు. 2013 ఔషధ ధరల నియంత్రణ ఉత్తర్వు కింద చాలా వైద్య పరికరాలకు ధరల పరిమితి లేదని, కేంద్రం మార్గదర్శకాలు ఇవ్వాలని ఆయన కోరారు.
మూలం
Times of India — Top · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- An IV infusion set with a wholesale price of Rs 11 carries an MRP of Rs 325; a syringe available under Rs 7 is priced around Rs 60. — Specific figures appear in the source without naming the underlying data source.
- Mark-ups of up to 2,841% exist on commonly used hospital consumables. — Attributed to Maharashtra FDA commissioner Tukaram Mundhe in a post on X.
- MRPs of pacemakers, heart valves and intraocular lenses may be 10-30 times the import landed price. — Stated in source and echoed in AiMeD coordinator Rajiv Nath's quote.
- Most medical devices and consumables are not price-capped under the Drugs (Prices Control) Order, 2013. — Quoted directly from Mundhe's statement.
- NPPA capped cardiac stent and knee implant prices, and trade margins on pulse oximeters, BP monitors and glucometers were capped in 2020. — Presented as background fact in the source with no document cited.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
ఇది ధరల దురాశ కథ మాత్రమే కాదు — నియంత్రణ నిర్మాణంలోని ఖాళీ కథ. 2013 ఔషధ ధరల నియంత్రణ ఉత్తర్వు షెడ్యూల్డ్ మందులకు ధరల పరిమితి పెట్టింది కానీ చాలా వైద్య పరికరాలు, వినియోగ వస్తువులు ఆ పరిధిలోకి రావు; అందుకే రూ.11 ఐవీ సెట్‌కు రూ.325 ఎమ్మార్పీ సాధ్యమవుతోంది. మహారాష్ట్ర ఎఫ్‌డీఏ కమిషనర్ కోరుతున్నది కొత్త ధరల పరిమితి కాదు — సేకరణ ధర, ప్రకటిత ఎమ్మార్పీ మధ్య అనుమతించదగిన అంతరంపై స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు, అంటే ట్రేడ్ మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ.
- ఈ విధాన లోపం నేరుగా రోగి జేబును తాకుతుంది — ఆసుపత్రి బిల్లులోని అత్యల్ప దృశ్యమాన భాగం వినియోగ వస్తువుల ధరలే, ఇవి సొంత ఖర్చు (అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్) భారాన్ని పెంచుతాయి.
- ఇక్కడి ప్రశ్న అధికార పరిధికి సంబంధించినది: ధర నిర్ణయించేది తయారీదారా, ఆసుపత్రా, లేక నియంత్రణ సంస్థా — 15 ఏళ్లుగా ఇది తేలకుండా ఉందని కథనం చెబుతోంది.
- పూర్వ విధాన అనుభవం ఉంది కానీ ముక్కలుగా — దశాబ్దం క్రితం కార్డియాక్ స్టెంట్లు, మోకాలి ఇంప్లాంట్లపై ఎన్‌పీపీఏ ధరల పరిమితి, 2020లో కోవిడ్ సమయంలో పల్స్ ఆక్సిమీటర్ల వంటి కొన్ని వస్తువులపై ట్రేడ్ మార్జిన్ పరిమితి; ఇవి ప్రత్యేక కేసులు, సార్వత్రిక చట్రం కాదు.
- గమనార్హంగా పరిశ్రమ ఈసారి పూర్తిగా వ్యతిరేకంగా లేదు — దేశీయ సంఘం ఏఐఎమ్‌ఈడీ వినియోగ వస్తువులకు 75%, ఖరీదైన పరికరాలకు 50% మార్జిన్ పరిమితిని ప్రతిపాదించింది; బహుళజాతి సంస్థల ప్రాతినిధ్య సంస్థ ఎమ్‌టీఏఐ కూడా మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ, అంతర్-సంస్థ సమీక్షతో ఏకీభవించింది.
- అమలు సవాలు స్పష్టం: ఇది కేంద్ర పరిధిలోని విషయం కావడంతో రాష్ట్ర ఎఫ్‌డీఏ వెలుగులోకి తేగలదే గానీ ధరలు నిర్ణయించలేదు; ఎమ్మార్పీపై పరిమితి పెడితే ధర ఇతర శీర్షికల్లోకి (ప్రొసీడ్యూర్ ఛార్జీలు) మారే ప్రమాదాన్ని కూడా చట్రం పరిగణించాలి.
గమనించాల్సినవి — కేంద్రం ఎన్‌పీపీఏ ద్వారా వినియోగ వస్తువులు, పరికరాలపై ట్రేడ్ మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ మార్గదర్శకాలు లేదా అంతర్-సంస్థ సమీక్షకు ఆదేశిస్తుందా, లేక ఇది మరోసారి సూచనగా మిగిలిపోతుందా అన్నది చూడాలి.
ఈ కథనం మహారాష్ట్ర ఎఫ్‌డీఏ లెక్కల పద్ధతిని, ఎన్ని ఉత్పత్తులను పరిశీలించారో, ఏ ఆసుపత్రులు ఎంత వసూలు చేశాయో నిర్ధారించడం లేదు; కేంద్రం స్పందన లేదా ఏదైనా విధాన నిర్ణయం ఇంకా ఖరారు కాలేదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
ఆసుపత్రి బిల్లుల్లో కనిపించని భాగమైన వైద్య వినియోగ వస్తువులు (కన్సూమబుల్స్), పరికరాల ధరలపై మహారాష్ట్ర ఆహార, ఔషధ నియంత్రణ సంస్థ (ఎఫ్‌డీఏ) కొత్తగా దృష్టి సారించింది. హోల్‌సేల్‌లో అతి తక్కువ ధరకు కొనుగోలు చేసే సిరంజిలు, ఐవీ సెట్లు, పేస్‌మేకర్ల వంటివి రోగులకు అనేక రెట్లు ఎక్కువ ఎమ్మార్పీకి వసూలు చేస్తున్నారని ఆరోపణ. 2013 ఔషధ ధరల నియంత్రణ ఉత్తర్వు (డీపీసీఓ) కింద షెడ్యూల్డ్ ఔషధాలకు ధరల పరిమితి ఉన్నా, చాలా వైద్య పరికరాలకు అలాంటి పరిమితి లేదు. దీంతో ధరను నిర్ణయించేది తయారీదారా, ఆసుపత్రా, నియంత్రణ సంస్థా అనే 15 ఏళ్ల నాటి ప్రశ్న మళ్లీ తెరపైకి వచ్చింది.
ముఖ్యాంశాలు
- హోల్‌సేల్ మార్కెట్‌లో రూ.11కు లభించే ఐవీ ఇన్ఫ్యూజన్ సెట్ ఎమ్మార్పీ రూ.325.
- రూ.7లోపు దొరికే డిస్పోజబుల్ సిరంజి ధర రోగికి సుమారు రూ.60.
- పేస్‌మేకర్లు, హార్ట్ వాల్వ్‌లు, ఇంట్రాఒక్యులర్ లెన్స్‌ల తుది ఎమ్మార్పీ దిగుమతి ల్యాండెడ్ ధర కంటే 10-30 రెట్లు ఎక్కువ.
- సాధారణ ఆసుపత్రి వినియోగ వస్తువులపై 2,841% వరకు మార్జిన్ ఉందని మహారాష్ట్ర ఎఫ్‌డీఏ కమిషనర్ తుకారాం ముంధే ఎక్స్‌లో మంగళవారం పేర్కొన్నారు.
- 2013 డ్రగ్స్ (ప్రైసెస్ కంట్రోల్) ఆర్డర్ కింద షెడ్యూల్డ్ ఔషధాలకే ధరల పరిమితి; చాలా వైద్య పరికరాలు, కన్సూమబుల్స్ పరిధిలో లేవు.
- దేశీయ పరిశ్రమ సంస్థ AiMeD – సిరంజిలు, ఐవీ సెట్ల వంటి వినియోగ వస్తువులపై ట్రేడ్ మార్జిన్ 75%కు, పేస్‌మేకర్లు, హార్ట్ వాల్వ్‌ల వంటి ఖరీదైన పరికరాలపై 50%కు పరిమితి పెట్టాలని ప్రతిపాదించింది.
- సుమారు దశాబ్దం క్రితం కార్డియాక్ స్టెంట్లు, ఆర్థోపెడిక్ మోకాలి ఇంప్లాంట్ల ధరలను ఎన్‌పీపీఏ నియంత్రించింది.
- 2020లో కరోనా మహమ్మారి సమయంలో పల్స్ ఆక్సిమీటర్లు, బీపీ మానిటర్లు, గ్లూకోమీటర్లపై ప్రభుత్వం ట్రేడ్ మార్జిన్లను పరిమితం చేసింది.
కాలక్రమం
- గత 15 ఏళ్లువైద్య పరికరాల ధరల మార్జిన్ సమస్యను అనేకసార్లు లేవనెత్తినా పరిష్కారం కాలేదు.
- సుమారు దశాబ్దం క్రితంకార్డియాక్ స్టెంట్లు, ఆర్థోపెడిక్ మోకాలి ఇంప్లాంట్ల ధరలపై ఎన్‌పీపీఏ పరిమితి విధించింది.
- 2020కోవిడ్ సమయంలో పల్స్ ఆక్సిమీటర్లు, బీపీ మానిటర్లు, గ్లూకోమీటర్లతో సహా కొన్ని కీలక వస్తువులపై ట్రేడ్ మార్జిన్ పరిమితి.
- మంగళవారం (ఇటీవల)2,841% వరకు మార్జిన్లను ఎత్తిచూపి, కేంద్రం మార్గదర్శకాలు ఇవ్వాలని మహారాష్ట్ర ఎఫ్‌డీఏ కమిషనర్ ముంధే ఎక్స్‌లో డిమాండ్ చేశారు.
ఎవరికి సంబంధం
- రోగులు — భారీ మార్జిన్ల కారణంగా ఆసుపత్రి బిల్లులు, సొంత జేబు నుంచి చేసే వైద్య ఖర్చు (అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్) గణనీయంగా పెరుగుతోంది.
- మహారాష్ట్ర ఎఫ్‌డీఏ / కమిషనర్ తుకారాం ముంధే — మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ, అంతర్-సంస్థల సమీక్ష, సేకరణ ధర–ఎమ్మార్పీ మధ్య అనుమతించదగిన అంతరంపై స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు కోరుతోంది.
- ఎన్‌పీపీఏ (జాతీయ ఔషధ ధరల నియంత్రణ సంస్థ) — ఆసుపత్రి బిల్లుల విశ్లేషణలు చేసింది; స్టెంట్లు, ఇంప్లాంట్ల ధరలను నియంత్రించిన నియంత్రణ సంస్థ.
- ప్రైవేటు ఆసుపత్రులు — కొన్ని ఆసుపత్రులు అత్యల్ప ధరలకు కొని, ముద్రించిన అధిక ఎమ్మార్పీని రోగులకు వసూలు చేస్తున్నాయని ఎన్‌పీపీఏ విశ్లేషణలు చూపాయి.
- AiMeD (దేశీయ పరిశ్రమ) — అనియంత్రిత ఆసుపత్రి మార్క్‌అప్‌ల వల్ల నైతికంగా ధర నిర్ణయించే తయారీదారులు పోటీలో నష్టపోతున్నారని రాజీవ్ నాథ్ వాదన.
- మెడికల్ టెక్నాలజీ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (బహుళజాతి కంపెనీలు) — మహారాష్ట్ర ఎఫ్‌డీఏ కమిషనర్ మూడు డిమాండ్లతో ఏకీభవించింది; ఇదే ట్రేడ్ మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ సారాంశమని పేర్కొంది.
- కేంద్ర ప్రభుత్వం — డీపీసీఓ 2013లోని నియంత్రణ ఖాళీని పూరించి మార్గదర్శకాలు జారీ చేయాల్సిన బాధ్యత.
ఎందుకు ముఖ్యం
భారత్‌లో వైద్య ఖర్చుల్లో సొంత జేబు వ్యయం పెద్ద భాగం; రూ.11 ఐవీ సెట్‌కు రూ.325 వసూలు చేయడం వంటి మార్క్‌అప్‌లు కుటుంబాలను ఆర్థికంగా కుంగదీస్తాయి. షెడ్యూల్డ్ ఔషధాలకు ధరల పరిమితి ఉన్నా, చాలా వైద్య పరికరాలు, కన్సూమబుల్స్ నియంత్రణ పరిధి బయటే ఉండడం ఒక నిర్మాణాత్మక లోపం. దీనిపై స్పష్టత లేకపోవడం రోగులకే భారం, పారదర్శకంగా ధర నిర్ణయించే కంపెనీలకూ నష్టం.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- డ్రగ్స్ (ప్రైసెస్ కంట్రోల్) ఆర్డర్, 2013 – షెడ్యూల్డ్ ఔషధాల ధరలను నియంత్రిస్తుంది; చాలా వైద్య పరికరాలు ఇందులో లేవు.
- ఎన్‌పీపీఏ – కార్డియాక్ స్టెంట్లు, ఆర్థోపెడిక్ మోకాలి ఇంప్లాంట్ల ధరలను సుమారు దశాబ్దం క్రితం పరిమితం చేసింది.
- 2020లో పల్స్ ఆక్సిమీటర్లు, బీపీ మానిటర్లు, గ్లూకోమీటర్లపై ట్రేడ్ మార్జిన్ పరిమితి విధించారు.
- మహారాష్ట్ర ఎఫ్‌డీఏ కమిషనర్ తుకారాం ముంధే – కన్సూమబుల్స్‌పై 2,841% వరకు మార్జిన్‌ను ఎత్తిచూపారు.
- AiMeD ప్రతిపాదన – వినియోగ వస్తువులపై 75%, ఖరీదైన పరికరాలపై 50% ట్రేడ్ మార్జిన్ పరిమితి.
- మెడికల్ టెక్నాలజీ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా – బహుళజాతి వైద్య పరికర కంపెనీల ప్రాతినిధ్య సంస్థ.
మెయిన్స్ కోణం
వైద్య పరికరాలు, ఆసుపత్రి వినియోగ వస్తువుల ధరల్లో కనిపిస్తున్న వందల నుంచి వేల శాతం మార్క్‌అప్‌లు భారత ఆరోగ్య రంగంలోని ఒక నిర్మాణాత్మక నియంత్రణ ఖాళీని బయటపెడుతున్నాయి. డీపీసీఓ 2013 కింద షెడ్యూల్డ్ ఔషధాలకు ధరల పరిమితి ఉన్నా, చాలా పరికరాలు, కన్సూమబుల్స్‌కు ధరపైనా, ధరకు సంబంధించిన సమాచారంపైనా పర్యవేక్షణ లేదని మహారాష్ట్ర ఎఫ్‌డీఏ కమిషనర్ పేర్కొన్నారు. ఫలితంగా రూ.11 ఐవీ సెట్‌కు రూ.325 ఎమ్మార్పీ, దిగుమతి ల్యాండెడ్ ధరకు 10-30 రెట్లు ఎమ్మార్పీ వంటి వైరుధ్యాలు ఏర్పడి, రోగుల సొంత జేబు వ్యయం పెరుగుతోంది; పారదర్శకంగా ధర నిర్ణయించే సంస్థలు పోటీ నుంచి వెలుపలికి నెట్టబడుతున్నాయని AiMeD వాదన. గత అనుభవాలు – స్టెంట్లు, మోకాలి ఇంప్లాంట్ల ధరల పరిమితి, 2020లో ఆక్సిమీటర్లు వంటి వాటిపై ట్రేడ్ మార్జిన్ పరిమితి – జోక్యం సాధ్యమని చూపుతున్నాయి. ముందుకు వెళ్లే మార్గం: సేకరణ ధర–ఎమ్మార్పీ మధ్య అనుమతించదగిన అంతరంపై కేంద్రం స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు, ట్రేడ్ మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ, అంతర్-సంస్థల సమీక్ష – ఇవే దేశీయ పరిశ్రమ, బహుళజాతి సంస్థలు రెండూ అంగీకరిస్తున్న అంశాలు.
కీలక పదాలు
- ఎమ్మార్పీ (MRP)
- వస్తువుపై ముద్రించిన గరిష్ఠ చిల్లర ధర; ఆసుపత్రులు దీన్నే రోగులకు వసూలు చేస్తున్నాయని ఆరోపణ.
- డ్రగ్స్ (ప్రైసెస్ కంట్రోల్) ఆర్డర్, 2013
- షెడ్యూల్డ్ ఔషధాల ధరలను నియంత్రించే ఉత్తర్వు; చాలా వైద్య పరికరాలు, కన్సూమబుల్స్ దీని పరిధిలో లేవు.
- ఎన్‌పీపీఏ
- జాతీయ ఔషధ ధరల నియంత్రణ సంస్థ; ఆసుపత్రి బిల్లుల విశ్లేషణ, స్టెంట్లు–ఇంప్లాంట్ల ధరల పరిమితి చేసింది.
- ట్రేడ్ మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ
- సేకరణ ధర, ప్రకటిత ఎమ్మార్పీ మధ్య అనుమతించదగిన అంతరాన్ని పరిమితం చేసే విధానం.
- AiMeD
- దేశీయ వైద్య పరికరాల తయారీదారుల ప్రాతినిధ్య సంస్థ; ఫోరం కోఆర్డినేటర్ రాజీవ్ నాథ్.
- ల్యాండెడ్ దిగుమతి ధర
- దిగుమతి చేసిన పరికరం భారత్‌కు చేరే వరకు అయ్యే మొత్తం ధర; ఎమ్మార్పీతో పోలికకు ప్రాతిపదిక.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- వైద్య పరికరాలు, ఆసుపత్రి వినియోగ వస్తువుల ధరల నియంత్రణలో ఉన్న 'నిర్మాణాత్మక ఖాళీ'ని విశ్లేషించండి. ట్రేడ్ మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ రోగుల సొంత జేబు వ్యయాన్ని ఎలా తగ్గించగలదు?
- డీపీసీఓ 2013 పరిధిలో వైద్య పరికరాలు లేకపోవడం వల్ల ఏర్పడే పరిణామాలను చర్చించండి. ఎన్‌పీపీఏ గత జోక్యాల (స్టెంట్లు, ఇంప్లాంట్లు, 2020 కోవిడ్ వస్తువులు) అనుభవం ఏమి చెబుతోంది?
- ధరల పరిమితి విధించడంపై దేశీయ పరిశ్రమ (AiMeD) మరియు బహుళజాతి కంపెనీల (MTaI) వైఖరులను పోల్చండి. సమతుల్య విధానం ఎలా ఉండాలి?
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.