రూ.1.86 లక్షల కోట్ల గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్-3కి కేంద్రం ఆమోదం

గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్ మూడో దశ పథకానికి కేంద్ర మంత్రివర్గం సెప్టెంబర్ 30న ఆమోదం తెలిపింది. రూ.1,86,405 కోట్ల ఈ పథకంలో రాష్ట్రాంతర్గత ప్రసార వ్యవస్థలకు రూ.1,36,378 కోట్లు, 50 గిగావాట్ అవర్ బ్యాటరీ ఇంధన నిల్వ వ్యవస్థలకు రూ.50,000 కోట్లు కేటాయించారు. కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం రూ.54,082 కోట్లు. 2027–2033 ఆర్థిక సంవత్సరాల్లో అమలయ్యే ఈ పథకం సుమారు 135 గిగావాట్ల పునరుత్పాదక విద్యుత్‌ను తరలిస్తుంది. 2035 నాటికి 900 గిగావాట్ల శిలాజేతర సామర్థ్య లక్ష్యానికి ఇది తోడ్పడుతుందని ప్రభుత్వం తెలిపింది.

Swarajya ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 30 సెప్టెం, 2026 5:10 PM IST

మూలం

Swarajya · అసలు వార్త చదవండి ↗

#renewable energy#transmission#battery storage#union cabinet#power sector

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Union Cabinet approved Green Energy Corridor Phase-III on 30 September with an outlay of Rs 1,86,405 crore. — Attributed to the Cabinet decision and a linked PIB press release; figure appears in source.
Outlay splits into Rs 1,36,378 crore for Intra-State Transmission Systems and Rs 50,000 crore for 50 GWh of BESS. — Figures appear in source; internally consistent with the stated total.
Central Financial Support totals Rs 54,082 crore to offset intra-state transmission charges. — Figure appears in source, attributed to the scheme details; no independent verification possible.
Scheme spans FY2027 to FY2033 and will evacuate about 135 GW of renewable energy. — Timeline and capacity stated in source, with the 135 GW figure linked to an external transmission roadmap report.
Scheme will help achieve 900 GW installed non-fossil capacity by 2035. — Explicitly attributed to a government statement.

Swarajya ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్-3 ఆమోదం సాంకేతికంగా ప్రసార వ్యవస్థ పథకమే అయినా, రాజకీయంగా ఇది కేంద్రం-రాష్ట్రాల మధ్య ఆర్థిక సంబంధాల పథకం కూడా. రూ.1.86 లక్షల కోట్ల వ్యయంలో కేంద్ర సహాయం రూ.54,082 కోట్లు మాత్రమే కాగా, అమలు బాధ్యత రాష్ట్ర ప్రసార సంస్థలపై పడుతుంది — అంటే క్రెడిట్ ఢిల్లీకి, మిగిలిన నిధుల భారం ఎక్కువగా రాష్ట్రాలకు అనే వాదనకు అవకాశం ఉంది. 2027–2033 కాలపరిమితి కారణంగా దీని ప్రయోజనాలు, అలాగే విమర్శలు, రెండూ తదుపరి ఎన్నికల చక్రాలలోకి విస్తరిస్తాయి.

పునరుత్పాదక వనరులు అధికంగా ఉన్న రాష్ట్రాలకు ప్రాజెక్టులు, పెట్టుబడులు, ఉద్యోగాల రూపంలో ప్రత్యక్ష లబ్ధి కనిపించే అవకాశం ఉంది; కథనం రాష్ట్రాల వారీ కేటాయింపులు చెప్పలేదు.
కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం ప్రసార ఛార్జీలను తగ్గించి విద్యుత్ ధరలను అదుపులో ఉంచుతుందని ప్రభుత్వం చెబుతోంది — వినియోగదారుల వద్ద చూపించుకోగల రాజకీయంగా బలమైన అంశం ఇది.
టీబీసీబీ పోటీ బిడ్డింగ్, బీఓఓఎం నమూనా ద్వారా ప్రైవేటు ప్రసార సంస్థల పాత్ర పెరగడం పారదర్శకత వర్సెస్ ప్రైవేటీకరణ అనే సాధారణ చర్చను తిరిగి రేపవచ్చు.
అమలు 2027లో మొదలై 2033 వరకు సాగుతుంది కాబట్టి, ప్రకటన ఇప్పుడు జరిగినా ఫలితాలు ఆలస్యం — ఇది "ప్రకటనలే ఎక్కువ" అనే ప్రతిపక్ష విమర్శకు దారి ఇవ్వగలదు.
2035 నాటికి 900 గిగావాట్ల శిలాజేతర సామర్థ్య లక్ష్యంతో ముడిపెట్టడం ద్వారా అంతర్జాతీయ వాతావరణ వేదికలపై కేంద్రానికి ప్రచార పరమైన ఆసరా లభిస్తుంది.

గమనించాల్సినవి — రాష్ట్రాలు — ప్రత్యేకించి కేంద్రేతర పార్టీలు పాలించే రాష్ట్రాలు — తమ వాటా నిధులు, కేటాయింపుల పంపిణీపై ఎలా స్పందిస్తాయో, బీఈఎస్ఎస్ టెండర్ల విధివిధానాలు ఎలా రూపుదిద్దుకుంటాయో గమనించాలి.

రాష్ట్రాల వారీ కేటాయింపులు, రాష్ట్రాలు భరించాల్సిన వాటా విధానం, ఏ పార్టీ పాలిత రాష్ట్రాలకు ఎంత లబ్ధి అనే వివరాలు ఈ కథనంలో లేవు; రాజకీయ ప్రతిస్పందనలేవీ ఇంకా నమోదు కాలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 3 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

భారత్‌లో సౌర, పవన విద్యుత్ సామర్థ్యం వేగంగా పెరుగుతున్నప్పటికీ, ఆ విద్యుత్‌ను గ్రిడ్ ద్వారా తరలించే (ఎవాక్యుయేషన్) సామర్థ్యం వెనుకబడి ఉండటంతో పునరుత్పాదక విద్యుత్ కోత (కర్టెయిల్‌మెంట్) సమస్య తీవ్రమవుతోంది. ఈ ప్రసార అడ్డంకులను తొలగించడానికి కేంద్ర మంత్రివర్గం సెప్టెంబర్ 30న గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్ మూడో దశ (GEC-III) పథకాన్ని ఆమోదించింది. ఇది రాష్ట్రాంతర్గత ప్రసార వ్యవస్థల (InSTS) బలోపేతంతో పాటు బ్యాటరీ ఇంధన నిల్వ వ్యవస్థల (BESS) ఏర్పాటుకు వీలు కల్పిస్తుంది. 2035 నాటికి 900 గిగావాట్ల శిలాజేతర విద్యుత్ సామర్థ్య లక్ష్య సాధనకు ఇది కీలకంగా భావిస్తున్నారు.

ముఖ్యాంశాలు

కేంద్ర మంత్రివర్గం సెప్టెంబర్ 30న గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్ మూడో దశ (GEC-III) పథకాన్ని ఆమోదించింది.
పథకం మొత్తం ప్రాజెక్టు వ్యయం రూ.1,86,405 కోట్లు.
దీనిలో రాష్ట్రాంతర్గత ప్రసార వ్యవస్థల (InSTS) అభివృద్ధికి రూ.1,36,378 కోట్లు, 50 GWh బ్యాటరీ నిల్వ వ్యవస్థలకు రూ.50,000 కోట్లు.
మొత్తం కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం (CFA) రూ.54,082 కోట్లు; ఇది రాష్ట్రాంతర్గత ప్రసార ఛార్జీలను తగ్గించి విద్యుత్ ధరలను అదుపులో ఉంచుతుంది.
పథకం 2027 నుంచి 2033 ఆర్థిక సంవత్సరాల వరకు అమలవుతుంది.
సుమారు 135 గిగావాట్ల పునరుత్పాదక విద్యుత్‌ను వనరుల సమృద్ధ రాష్ట్రాల నుంచి డిమాండ్ కేంద్రాలకు తరలించడం లక్ష్యం.
InSTS కింద అన్ని గ్రీన్‌ఫీల్డ్ ప్రాజెక్టులు టారిఫ్ ఆధారిత పోటీ బిడ్డింగ్ (TBCB) విధానంలో; బ్రౌన్‌ఫీల్డ్ ఆధునికీకరణ పనులు కాస్ట్ ప్లస్ బేసిస్ (CPB)లో అమలు.
రాష్ట్ర ప్రసార సంస్థలు (STUs) మొత్తం అమలు సంస్థలు; TSPలు BOOM నమూనాలో TBCB కింద పాల్గొంటాయి.

కాలక్రమం

2025 సెప్టెంబర్ 30 (వార్తలో 'నేడు')కేంద్ర మంత్రివర్గం రూ.1.86 లక్షల కోట్ల GEC-III పథకానికి ఆమోదం తెలిపింది.
2027–2033 ఆర్థిక సంవత్సరాలుపథకం అమలు కాలం; InSTS, 50 GWh BESS ఏర్పాటు.
2035900 గిగావాట్ల శిలాజేతర స్థాపిత సామర్థ్య లక్ష్య సాధనకు పథకం తోడ్పాటు.

ఎవరికి సంబంధం

కేంద్ర ప్రభుత్వం / మంత్రివర్గం — రూ.54,082 కోట్ల కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం ఇచ్చి 2035 నాటికి 900 GW శిలాజేతర సామర్థ్య లక్ష్యం, వాతావరణ నిబద్ధతలను సాధించడం.
రాష్ట్ర ప్రసార సంస్థలు (STUs) — పథకం మొత్తం అమలు సంస్థలుగా రాష్ట్రాంతర్గత గ్రిడ్ అనుసంధానం, విద్యుత్ తరలింపు బాధ్యత.
ట్రాన్స్‌మిషన్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు (TSPs) — TBCB కింద BOOM నమూనాలో గ్రీన్‌ఫీల్డ్ ప్రసార ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం, యాజమాన్యం, నిర్వహణ.
పునరుత్పాదక విద్యుత్ డెవలపర్లు/ఉత్పత్తిదారులు — కోత (కర్టెయిల్‌మెంట్), రద్దీ తగ్గడం; డెవలపర్ ఎండ్‌లో BESS ఏర్పాటుతో గ్రిడ్ సౌలభ్యం.
విద్యుత్ వినియోగదారులు — కేంద్ర సహాయం ప్రసార ఛార్జీలను భరించడం వల్ల విద్యుత్ ధరలు అదుపులో ఉండే అవకాశం.
విద్యుత్, తయారీ, నిర్మాణ రంగ కార్మికులు — ప్రత్యక్ష, పరోక్ష ఉపాధి; నిర్వహణ, గ్రిడ్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో దీర్ఘకాలిక నైపుణ్య ఉద్యోగాలు.

ఎందుకు ముఖ్యం

సౌర, పవన సామర్థ్యం పెరుగుతున్న వేగానికి గ్రిడ్ సామర్థ్యం సరిపోక పునరుత్పాదక విద్యుత్ కోత ఏర్పడుతోంది; GEC-III ఈ ప్రసార అడ్డంకులను, సౌరేతర సమయ డిమాండ్‌ను పరిష్కరించే ప్రయత్నం. 50 GWh బ్యాటరీ నిల్వ చేర్పు ద్వారా అస్థిరత, రద్దీ, పీక్-అవర్ కోత సమస్యలను తగ్గించి దీర్ఘకాలిక ఇంధన భద్రత, కర్బన ఉద్గారాల తగ్గింపుకు దోహదపడుతుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

GEC-III: సెప్టెంబర్ 30న కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం; మొత్తం వ్యయం రూ.1,86,405 కోట్లు.
InSTS భాగానికి రూ.1,36,378 కోట్లు; 50 GWh BESSకి రూ.50,000 కోట్లు; కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం రూ.54,082 కోట్లు.
అమలు కాలం: 2027–2033 ఆర్థిక సంవత్సరాలు; లక్ష్యం సుమారు 135 GW పునరుత్పాదక విద్యుత్ తరలింపు.
గ్రీన్‌ఫీల్డ్ ప్రాజెక్టులు TBCB (టారిఫ్ ఆధారిత పోటీ బిడ్డింగ్); బ్రౌన్‌ఫీల్డ్ పనులు కాస్ట్ ప్లస్ బేసిస్.
TSPలు BOOM (బిల్డ్-ఓన్-ఆపరేట్-మెయింటెయిన్) నమూనాలో పాల్గొంటాయి; STUలు అమలు సంస్థలు.
2035 నాటికి 900 GW శిలాజేతర స్థాపిత సామర్థ్యం లక్ష్యం.

మెయిన్స్ కోణం

భారత పునరుత్పాదక విద్యుత్ విస్తరణలో ప్రధాన అవరోధం ఉత్పత్తి కాదు, తరలింపు — సౌర, పవన సామర్థ్య వృద్ధి గ్రిడ్ ఎవాక్యుయేషన్ సామర్థ్యాన్ని మించిపోయి కర్టెయిల్‌మెంట్‌కు దారితీస్తోంది. GEC-III ఈ నిర్మాణాత్మక లోపాన్ని రెండు వైపుల నుంచి పరిష్కరిస్తుంది: రూ.1,36,378 కోట్లతో రాష్ట్రాంతర్గత ప్రసార వ్యవస్థల విస్తరణ, రూ.50,000 కోట్లతో 50 GWh బ్యాటరీ నిల్వ ఏర్పాటు ద్వారా అస్థిరత, రద్దీ, పీక్-అవర్ కోత, సౌరేతర సమయ డిమాండ్‌ను తట్టుకోవడం. రూ.54,082 కోట్ల కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం ప్రసార ఛార్జీల భారాన్ని తగ్గించి విద్యుత్ ధరలను అదుపులో ఉంచే సహకార సమాఖ్య నమూనాను ప్రతిబింబిస్తుంది; అమలులో STUలను కేంద్ర సంస్థగా, TSPలను TBCB/BOOM మార్గంలో చేర్చడం ప్రైవేటు పెట్టుబడిని ఆకర్షించే ప్రయత్నం. అయినా 2027–2033 కాలపరిమితిలో భూసేకరణ, మార్గహక్కులు, రాష్ట్రాల ఆర్థిక సామర్థ్యం, దేశీయ బ్యాటరీ తయారీ సరఫరా గొలుసు వంటి సవాళ్లు అమలు వేగాన్ని నిర్ణయిస్తాయి. ముందుకు సాగే మార్గం: ప్రసార ప్రణాళికను ఉత్పత్తి ప్రణాళికతో సమన్వయం చేయడం, గ్రిడ్ మేనేజ్‌మెంట్ నైపుణ్యాల అభివృద్ధి, నిల్వ తయారీలో దేశీయ సామర్థ్య పెంపు — ఇవి 2035 నాటికి 900 GW శిలాజేతర లక్ష్యానికి, ఇంధన భద్రతకు కీలకం.

కీలక పదాలు

గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్ (GEC): పునరుత్పాదక విద్యుత్‌ను వనరుల సమృద్ధ ప్రాంతాల నుంచి డిమాండ్ కేంద్రాలకు తరలించే ప్రసార మౌలిక వసతి పథకం; ఇది మూడో దశ.
InSTS: ఇంట్రా-స్టేట్ ట్రాన్స్‌మిషన్ సిస్టమ్ — రాష్ట్రం లోపల విద్యుత్ ప్రసార వ్యవస్థ; GEC-IIIలో రూ.1,36,378 కోట్ల భాగం.
BESS: బ్యాటరీ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్ — 50 GWh ఏర్పాటు; అస్థిరత, రద్దీ, పీక్-అవర్ కోత, సౌరేతర సమయ డిమాండ్‌ను పరిష్కరిస్తుంది.
TBCB: టారిఫ్ ఆధారిత పోటీ బిడ్డింగ్ — గ్రీన్‌ఫీల్డ్ ప్రసార ప్రాజెక్టుల కేటాయింపు విధానం.
BOOM నమూనా: బిల్డ్-ఓన్-ఆపరేట్-మెయింటెయిన్ — TSPలు ప్రాజెక్టును నిర్మించి, సొంతం చేసుకుని, నడిపి, నిర్వహించే విధానం.
కర్టెయిల్‌మెంట్: గ్రిడ్ తరలింపు సామర్థ్యం లేకపోవడంతో ఉత్పత్తి అయిన పునరుత్పాదక విద్యుత్‌ను వాడకుండా తగ్గించడం.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

భారత పునరుత్పాదక విద్యుత్ లక్ష్యాల సాధనలో ప్రసార అడ్డంకులు ఎలా ప్రధాన సవాలుగా మారాయి? GEC-III పథకం ఈ సమస్యను ఏ విధంగా పరిష్కరించజూస్తోంది? విశ్లేషించండి.
బ్యాటరీ ఇంధన నిల్వ వ్యవస్థల (BESS) ఏర్పాటు గ్రిడ్ సౌలభ్యానికి, సౌరేతర సమయ డిమాండ్ తీర్చడానికి ఎలా దోహదపడుతుంది? 50 GWh కేటాయింపు ప్రాముఖ్యతను చర్చించండి.
ప్రసార మౌలిక వసతుల అభివృద్ధిలో TBCB, కాస్ట్ ప్లస్ బేసిస్ విధానాల మధ్య తేడాలను వివరించి, కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం విద్యుత్ ధరలపై చూపే ప్రభావాన్ని పరిశీలించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తషిన్‌జియాంగ్‌లో 247 మీటర్ల డ్యామ్ విద్యుత్ ఉత్పత్తి ప్రారంభం →

← అన్ని వార్తలు