జాతీయం జోధ్‌పూర్

తొలిసారి భారత విన్యాసాల్లో అమెరికా ఎఫ్-35 యుద్ధ విమానాలు

అమెరికా ఐదో తరం స్టెల్త్ యుద్ధ విమానాలు ఎఫ్-35 తొలిసారి భారత బహుళజాతి విన్యాసాల్లో పాల్గొననున్నాయి. సెప్టెంబర్ 26 నుంచి అక్టోబర్ 12 వరకు జోధ్‌పూర్‌లో జరిగే 'తరంగ్ శక్తి 2026'లో ఆరు ఎఫ్-35 విమానాలు చేరుతాయని ఐఏఎఫ్ వైస్ చీఫ్ ఎయిర్ మార్షల్ ఆశుతోష్ దీక్షిత్ తెలిపారు. సుమారు 40 దేశాలు పాల్గొంటున్నాయి లేదా పరిశీలకులుగా వస్తున్నాయి. అమెరికా, ఫ్రాన్స్, యూఏఈ, ఆస్ట్రేలియా, జర్మనీ, శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్‌లతో కలిపి ఏడు దేశాలు తమ యుద్ధ విమానాలతో నేరుగా పాల్గొంటాయి.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 23 సెప్టెం, 2026 5:43 AM IST

మూలం

Times of India — Top · అసలు వార్త చదవండి ↗

#indian air force#tarang shakti#f-35#defence exercise#tejas

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Six US F-35 jets will join 'Tarang Shakti 2026' in Jodhpur from Sept 26 to Oct 12, a first for the exercise. — Figure and dates appear in source; the 'first time' claim is attributed to IAF Vice Chief Air Marshal Ashutosh Dixit in a direct quote.
Nearly 40 countries are participating or attending as observers; seven, including US, France, UAE, Australia, Germany, Sri Lanka and Bangladesh, will bring aircraft. — Figures appear in source, stated by the reporter without direct attribution beyond the IAF briefing context.
In 2024, 11 countries took part with 45 aircraft flying 76 missions and over 800 sorties; invitations sent to 65 countries this year. — Attributed to Air Marshal Dixit in a direct quote.
Tejas Mk1A delay was initially due to GE engine supply; HAL has 10 GE engines and 27 airframes ready of 180 jets to be delivered. — Delay explanation attributed to Dixit citing HAL; readiness figures attributed to a recent HAL clarification with no date given.
The Dubai Tejas crash investigation is ongoing, awaiting final technical analysis of components. — Attributed to Air Marshal Dixit; no findings stated.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

ఎఫ్-35 తొలిసారి భారత గడ్డపై బహుళజాతి విన్యాసాల్లో పాల్గొనడం సైనిక అంశం కంటే రాజకీయ సంకేతంగా ఎక్కువ బరువు కలిగినది. దీన్ని భారత్ 'బహుళ భాగస్వామ్య' వ్యూహానికి సాక్ష్యంగా చూడవచ్చు — అమెరికా, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, ఆస్ట్రేలియాలతో పాటు శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్ వంటి పొరుగు దేశాలను ఒకే వేదికపైకి తీసుకురావడం ప్రాంతీయ నాయకత్వాన్ని చూపే ప్రయత్నం. అదే సమయంలో, రష్యన్ మూలాల ఆయుధ సంపత్తిపై ఆధారపడిన భారత్‌కు ఇది సమతుల్య దౌత్యానికి పరీక్ష కూడా.

అమెరికా తన అత్యంత సున్నితమైన ఐదో తరం విమానాన్ని భారత విన్యాసానికి పంపడం ద్విపాక్షిక రక్షణ విశ్వాసం పెరిగినదన్న సంకేతం — ఇది ప్రభుత్వానికి దౌత్య విజయంగా ప్రచారం చేసుకోదగిన అంశం.
సుమారు 40 దేశాలు, ఏడు దేశాలు నేరుగా విమానాలతో పాల్గొనడం ద్వారా భారత్ 'విన్యాస నిర్వాహకుడు' స్థానానికి ఎదగడం — 2024లో 11 దేశాలతో మొదలైన ప్రక్రియకు పెద్ద విస్తరణ.
శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్ భాగస్వామ్యం ప్రాంతీయ దౌత్య కోణంలో ముఖ్యమైనది; పొరుగు దేశాలతో సైనిక సంబంధాలను నిలబెట్టుకోవాలన్న ఢిల్లీ ప్రయత్నంగా చదవవచ్చు.
ఎఫ్-35తో పాటు రాఫెల్, సు-30ఎంకేఐ ఒకే ఆకాశంలో ఎగరడం భారత వ్యూహాత్మక స్వతంత్రతను చూపుతుంది, కానీ మాస్కోతో సంబంధాలపై ప్రశ్నలు రేపే అవకాశం ఉంది.
తేజస్ ఎంకే1ఏ జాప్యం, దుబాయ్ ప్రమాద దర్యాప్తు ఇంకా కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో — స్వదేశీ ఉత్పత్తి సామర్థ్యంపై ప్రతిపక్షాల విమర్శలకు అవకాశం మిగిలి ఉంది.

గమనించాల్సినవి — సెప్టెంబర్ 26 నాటికి ఎఫ్-35 రాక ఖరారవుతుందా, తేజస్ ఎంకే1ఏ ఇండక్షన్ 'ఒక్కటి రెండు నెలల' గడువులో జరుగుతుందా — ఈ రెండు అంశాలే రాజకీయ చర్చను నిర్ణయిస్తాయి.

ఎఫ్-35 కొనుగోలు ప్రతిపాదన, ఏదైనా ఒప్పందం, లేదా రష్యా-భారత రక్షణ సంబంధాలపై ప్రభావం గురించి ఈ కథనం ఏమీ స్థాపించలేదు; ఇది విన్యాసంలో పాల్గొనడం గురించి మాత్రమే.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 5 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

అమెరికా ఐదో తరం స్టెల్త్ యుద్ధ విమానం ఎఫ్-35, భారత వాయుసేన (ఐఏఎఫ్) నేతృత్వంలోని బహుళజాతి యుద్ధ విన్యాసాల్లో తొలిసారి పాల్గొననుంది. సెప్టెంబర్ 26 నుంచి అక్టోబర్ 12 వరకు జోధ్‌పూర్‌లో 'తరంగ్ శక్తి 2026' రెండో ఎడిషన్ జరగనుంది. 2024లో జరిగిన మొదటి ఎడిషన్‌తో ఐఏఎఫ్ ద్వైపాక్షిక విన్యాసాల విధానం నుంచి బహుళజాతి విన్యాసాల వైపు మళ్లింది. ఐఏఎఫ్ వైస్ చీఫ్ ఎయిర్ మార్షల్ ఆశుతోష్ దీక్షిత్ మంగళవారం మీడియాకు ఈ వివరాలు తెలిపారు.

ముఖ్యాంశాలు

'తరంగ్ శక్తి 2026' సెప్టెంబర్ 26 నుంచి అక్టోబర్ 12 వరకు జోధ్‌పూర్‌లో జరుగుతుంది; ఆరు ఎఫ్-35 విమానాలు పాల్గొంటాయి.
ప్రపంచంలో ఐదో తరం స్టెల్త్ యుద్ధ విమానాలు ఉన్న దేశాలు మూడే: అమెరికా (ఎఫ్-35 లైట్నింగ్ II, ఎఫ్-22 ర్యాప్టర్), రష్యా (సు-57), చైనా (చెంగ్డూ జే-20, షెన్‌యాంగ్ జే-35).
లాక్‌హీడ్ మార్టిన్ తయారీ ఎఫ్-35ను అమెరికా, దాని మిత్రదేశాలు ఇరాన్, అఫ్గానిస్థాన్, సిరియా, గాజా, లెబనాన్, యెమెన్‌లలో యుద్ధ కార్యకలాపాల్లో విస్తృతంగా ఉపయోగించాయి.
సుమారు 40 దేశాలు పాల్గొంటున్నాయి లేదా పరిశీలకులుగా వస్తున్నాయి; ఏడు దేశాలు — అమెరికా, ఫ్రాన్స్, యూఏఈ, ఆస్ట్రేలియా, జర్మనీ, శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్ — నేరుగా యుద్ధ విమానాలతో పాల్గొంటాయి.
ఎఫ్-35తో పాటు ఎఫ్-16లు, రఫేల్, సు-30ఎంకేఐ, స్వదేశీ తేజస్, ఏ400ఎం, ఎంఆర్‌టీటీలు, కేసీ-135లు విన్యాసాల్లో పాల్గొంటాయి.
2024 తరంగ్ శక్తిలో రెండు దశల్లో 11 దేశాలు పాల్గొన్నాయి; 45 విమానాలు 76 మిషన్లు చేపట్టి 800కు పైగా సోర్టీలు నిర్వహించాయి.
ఈ ఏడాది 65 మిత్ర దేశాలకు ఆహ్వానాలు పంపారు.
హెచ్ఏఎల్ 180 తేజస్ ఎంకే1ఏ విమానాలను అందించాల్సి ఉంది; ప్రస్తుతం 10 జీఈ ఇంజిన్లు, 27 ఎయిర్‌ఫ్రేమ్‌లు సిద్ధంగా ఉన్నాయని ఇటీవల స్పష్టం చేసింది.

కాలక్రమం

2024తొలి 'తరంగ్ శక్తి' విన్యాసాలు — రెండు దశల్లో 11 దేశాలు, 45 విమానాలు, 76 మిషన్లు, 800కు పైగా సోర్టీలు.
గతంలో (తేదీ మూలంలో లేదు)ఎఫ్-35 ఇంతకుముందు ఏరో ఇండియాలో భాగంగా భారత్‌కు వచ్చింది; మరో బ్రిటన్ ఎఫ్-35 తిరువనంతపురంలో నిలిచిపోయింది.
మంగళవారం (తేదీ మూలంలో లేదు)ఐఏఎఫ్ వైస్ చీఫ్ ఎయిర్ మార్షల్ ఆశుతోష్ దీక్షిత్ ఢిల్లీలో మీడియాకు వివరాలు వెల్లడించారు.
సెప్టెంబర్ 26 – అక్టోబర్ 12జోధ్‌పూర్‌లో 'తరంగ్ శక్తి 2026' రెండో ఎడిషన్; తొలిసారి ఎఫ్-35 పాల్గొంటుంది.
ఒకటి-రెండు నెలల్లో (దీక్షిత్ అంచనా)తేజస్ ఎంకే1ఏలో రాడార్, క్షిపణి ఇంటిగ్రేషన్ సంబంధిత సాంకేతిక సమస్యలు పరిష్కారమవుతాయని ఆశ.

ఎవరికి సంబంధం

భారత వాయుసేన (ఐఏఎఫ్) — బహుళజాతి విన్యాసాలకు ఆతిథ్యం; ఐదో తరం స్టెల్త్ విమానాలతో కలిసి పనిచేసే అనుభవం, తేజస్ ఎంకే1ఏ ఇండక్షన్ ఆలస్యం.
అమెరికా — ఆరు ఎఫ్-35 స్టెల్త్ యుద్ధ విమానాలను భారత విన్యాసాలకు పంపడం ద్వారా రక్షణ భాగస్వామ్య ప్రదర్శన.
హెచ్ఏఎల్ (హిందుస్థాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్) — 180 తేజస్ ఎంకే1ఏ విమానాల డెలివరీ బాధ్యత; ఇంజిన్ల కొరత, పరీక్షల కారణంగా ఆలస్యం.
జీఈ (జనరల్ ఎలక్ట్రిక్) — తేజస్ ఎంకే1ఏ ఇంజిన్ల సరఫరా; ప్రారంభ ఆలస్యానికి కారణం ఇంజిన్ వైపు నుంచేనని హెచ్ఏఎల్ వివరణ.
పాల్గొనే 40 దేశాలు / ఆహ్వానిత 65 దేశాలు — ఉమ్మడి వాయు కార్యకలాపాల అనుభవం, ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీ, రక్షణ దౌత్యం.

ఎందుకు ముఖ్యం

ఐదో తరం స్టెల్త్ యుద్ధ విమానాలతో కలిసి ఎగరడం ఐఏఎఫ్‌కు ఆధునిక వాయు యుద్ధ వాతావరణాన్ని ప్రత్యక్షంగా అర్థం చేసుకునే అవకాశం ఇస్తుంది. ఒకేసారి 40 దేశాల భాగస్వామ్యం భారత్ రక్షణ దౌత్యం, బహుళపక్ష సైనిక సహకార సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. అదే సమయంలో స్వదేశీ తేజస్ ఎంకే1ఏ ఇండక్షన్ ఆలస్యం ఐఏఎఫ్ స్క్వాడ్రన్ బలం, ఆత్మనిర్భరత లక్ష్యాలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

'తరంగ్ శక్తి 2026' — ఐఏఎఫ్ నేతృత్వంలోని బహుళజాతి వాయు విన్యాసాలు, జోధ్‌పూర్, సెప్టెంబర్ 26 – అక్టోబర్ 12.
ఐదో తరం స్టెల్త్ యుద్ధ విమానాలు కలిగిన దేశాలు: అమెరికా (ఎఫ్-35, ఎఫ్-22), రష్యా (సు-57), చైనా (జే-20, జే-35).
ఎఫ్-35 లైట్నింగ్ II తయారీదారు: లాక్‌హీడ్ మార్టిన్ (అమెరికా).
2024 తొలి తరంగ్ శక్తి: 11 దేశాలు, 45 విమానాలు, 76 మిషన్లు, 800కు పైగా సోర్టీలు.
తేజస్ ఎంకే1ఏ: హెచ్ఏఎల్ 180 విమానాలు అందించాలి; జీఈ ఇంజిన్ల ఆలస్యం ప్రధాన కారణం.
2026 విన్యాసాల్లో నేరుగా పాల్గొనే ఏడు దేశాలు: అమెరికా, ఫ్రాన్స్, యూఏఈ, ఆస్ట్రేలియా, జర్మనీ, శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్.

మెయిన్స్ కోణం

భారత వాయుసేన ఇన్నేళ్లు విదేశీ వాయుసేనలతో ప్రధానంగా ద్వైపాక్షిక విన్యాసాల ద్వారానే కలిసి పనిచేసేది — ఒకేసారి ఒక భాగస్వామితో. 2024లో ప్రారంభమైన 'తరంగ్ శక్తి' ఆ విధానాన్ని మార్చి, అనేక వాయుసేనలను ఒకే వేదికపైకి తెచ్చింది (11 దేశాలు, 45 విమానాలు, 800కు పైగా సోర్టీలు). 2026 ఎడిషన్‌లో అమెరికా ఆరు ఎఫ్-35 స్టెల్త్ విమానాలను పంపుతుండటం, సుమారు 40 దేశాల భాగస్వామ్యం, 65 దేశాలకు ఆహ్వానాలు — భారత్ రక్షణ దౌత్యం, ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీ ఆకాంక్షల విస్తరణను సూచిస్తాయి. ఇరాన్, సిరియా, గాజా, యెమెన్ వంటి రంగస్థలాల్లో యుద్ధ అనుభవం ఉన్న ఎఫ్-35తో కలిసి ఎగరడం స్టెల్త్ యుగంలో గగనతల యుద్ధ తంత్రాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. మరోవైపు స్వదేశీ సామర్థ్యం వెనుకబడుతోంది: హెచ్ఏఎల్ అందించాల్సిన 180 తేజస్ ఎంకే1ఏలలో జీఈ ఇంజిన్ల కొరత కారణంగా ఆలస్యం జరిగింది, ఇప్పుడు 10 ఇంజిన్లు, 27 ఎయిర్‌ఫ్రేమ్‌లు సిద్ధంగా ఉన్నాయని, రాడార్-క్షిపణి ఇంటిగ్రేషన్ పరీక్షలు మిగిలాయని అధికారులు చెబుతున్నారు. ముందున్న మార్గం: సరఫరా గొలుసు ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం, ఇంజిన్ స్వదేశీకరణ, పరీక్ష-ఇండక్షన్ ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడంతో పాటు బహుళపక్ష విన్యాసాల నుంచి నేర్చుకున్న పాఠాలను శిక్షణలో సంస్థాగతం చేయడం.

కీలక పదాలు

తరంగ్ శక్తి: ఐఏఎఫ్ నేతృత్వంలోని బహుళజాతి వాయు విన్యాసాలు; తొలి ఎడిషన్ 2024లో, రెండో ఎడిషన్ 2026లో జోధ్‌పూర్‌లో.
ఎఫ్-35 లైట్నింగ్ II: లాక్‌హీడ్ మార్టిన్ తయారీ అమెరికా ఐదో తరం స్టెల్త్ యుద్ధ విమానం; బహుళ యుద్ధ రంగాల్లో వినియోగించబడింది.
ఐదో తరం స్టెల్త్ ఫైటర్: రాడార్‌కు కనిపించకుండా ఉండే అధునాతన యుద్ధ విమాన తరం; ప్రస్తుతం అమెరికా, రష్యా, చైనా మాత్రమే కలిగి ఉన్నాయి.
తేజస్ ఎంకే1ఏ: హెచ్ఏఎల్ తయారు చేస్తున్న స్వదేశీ లైట్ కంబాట్ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ వేరియంట్; 180 విమానాలు అందించాల్సి ఉంది.
సోర్టీ: ఒక విమానం చేపట్టే ఒక్కో ఎగిరే మిషన్; 2024 తరంగ్ శక్తిలో 800కు పైగా సోర్టీలు జరిగాయి.
ఎంఆర్‌టీటీ / కేసీ-135: గగనతలంలో ఇంధనం నింపే ట్యాంకర్-ట్రాన్స్‌పోర్ట్ విమానాలు; తరంగ్ శక్తి 2026లో పాల్గొంటాయి.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

బహుళజాతి వాయు విన్యాసాలు భారత రక్షణ దౌత్యాన్ని, వాయుసేన ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీని ఎలా బలపరుస్తాయి? 'తరంగ్ శక్తి' ఉదాహరణతో చర్చించండి.
స్వదేశీ యుద్ధ విమాన ఉత్పత్తిలో ఇంజిన్ల వంటి కీలక భాగాల విదేశీ ఆధారపడటం ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లక్ష్యాలకు ఎలాంటి సవాలు విసురుతోంది? తేజస్ ఎంకే1ఏ ఆలస్యం నేపథ్యంలో విశ్లేషించండి.
ఐదో తరం స్టెల్త్ యుద్ధ విమానాల సామర్థ్యం ప్రాంతీయ వాయు శక్తి సమతుల్యతను ఎలా మారుస్తుంది? భారత్‌కు ఉన్న ఎంపికలను పరిశీలించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తమందుల అధిక ధరలు దోపిడీతో సమానం: సుప్రీంకోర్టు →

← అన్ని వార్తలు