మందుల అధిక ధరలు దోపిడీతో సమానం: సుప్రీంకోర్టు

ఔషధాల అధిక ధరలపై సుప్రీంకోర్టు మంగళవారం ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసింది. ఇది పట్టపగలు జరిగే బందిపోటు దొంగతనమేనని జస్టిస్ విక్రమ్ నాథ్, జస్టిస్ సందీప్ మెహతా ధర్మాసనం పేర్కొంది. ఒక క్యాన్సర్ ఔషధాన్ని కంపెనీ రిటైలర్లకు రూ.2,700కు ఇస్తే, ఎమ్మార్పీ రూ.27,000గా ముద్రించారని తెలిపింది. అన్ని మందులను ధరల నియంత్రణ పరిధిలోకి తేవాలని సూచించింది. టైజ్‌బెక్స్ 50 ఎంజీ ఎమ్మార్పీ రూ.5,635 అయితే బహిరంగ మార్కెట్‌లో రూ.350కే లభిస్తోందని పిటిషనర్ తెలిపారు.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 23 సెప్టెం, 2026 5:38 AM IST

మూలం

Times of India — Top · అసలు వార్త చదవండి ↗

#supreme court#drug pricing#pharma#price control#health

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

A bench of Justices Vikram Nath and Sandeep Mehta called exorbitant drug pricing 'dacoity' and 'extortion'. — Directly attributed to the named bench with verbatim quotes in the source.
An unnamed cancer drug is supplied to retailers at about Rs 2,700 and carries an MRP of Rs 27,000. — Figure appears in source and in the bench's quote; source states Rs 2,770 in narration and Rs 2,700 in the quote, an internal inconsistency.
Antibiotic Tigebex 50 mg has an MRP of Rs 5,635, sold at that price in corporate hospitals but at Rs 350 in the open market. — Attributed to petitioner Sanjay Kulshresthra; not independently verified in source.
The Centre, through ASG K M Nataraj, said it was not adversarial and would endeavour to make medicines available to all. — Attributed to the named law officer in court.
Senior advocate Kapil Sibal, for pharma companies, said they were not making money from it and sought time to submit data. — Attributed statement made in court; underlying claim unverified.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

సుప్రీంకోర్టు ఘాటు వ్యాఖ్యలు — "పట్టపగలు బందిపోటు దొంగతనం" — న్యాయపరమైన అంశం కంటే రాజకీయంగా ఎక్కువ బలం కలిగినవి. ధరల నియంత్రణపై నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిన అధికారుల మౌనాన్ని ధర్మాసనం ప్రశ్నించడం, అందుకు కారణాలు "చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు" అనడం — ఇది నియంత్రణ సంస్థలు, ఫార్మా రంగం మధ్య సంబంధాలపై సందేహాలను బహిరంగ చర్చలోకి తెస్తుంది. ప్రభుత్వం కోర్టులో ఘర్షణ వైఖరి తీసుకోకపోవడం, జన ఔషధి కేంద్రాల ప్రస్తావన — రాజకీయంగా ఈ అంశాన్ని సొంత కార్యక్రమంగా మలచుకునే అవకాశాన్ని కేంద్రానికి ఇస్తోంది.

ఆరోగ్య ఖర్చు ప్రతి కుటుంబాన్ని తాకే అంశం కావడంతో, ధరల నియంత్రణ డిమాండ్ పార్టీలకు తక్కువ రిస్క్‌తో ఎక్కువ ప్రయోజనం ఇచ్చే రాజకీయ వేదిక.
"అధికారులు మౌనంగా ఉన్నారు" అన్న కోర్టు వ్యాఖ్య, నియంత్రణ వైఫల్యంపై ప్రతిపక్షాలకు సిద్ధమైన విమర్శనాస్త్రం అవుతుంది.
కేంద్రం తరఫున ఏఎస్‌జీ ఘర్షణ వైఖరి లేదని చెప్పడం రక్షణాత్మక కాకుండా సహకార వ్యూహం — కోర్టు ఒత్తిడిని సంస్కరణగా చూపించుకునే అవకాశం.
జన ఔషధి కేంద్రాల ప్రస్తావన ద్వారా ఇప్పటికే ఉన్న ప్రభుత్వ పథకాన్ని పరిష్కారంగా ముందుకు తేవడం రాజకీయంగా అనుకూలమైన మార్గం.
ఫార్మా కంపెనీలు లాభం తమకు రావడం లేదని చెప్పి డేటా కోరడం, రిటైలర్లు–కార్పొరేట్ ఆస్పత్రులపై బాధ్యత నెట్టే లాబీయింగ్ పోరుకు సంకేతం.

గమనించాల్సినవి — కేంద్రం తదుపరి అఫిడవిట్‌లో ధరల నియంత్రణ పరిధిని విస్తరించే ప్రతిపాదన చేస్తుందా, ఫార్మా పరిశ్రమ సమర్పించే డేటా బాధ్యతను ఎవరిపై మోపుతుందా అన్నది కీలకం.

కోర్టు మౌఖిక వ్యాఖ్యలు తీర్పు కాదు; ఇందులో ఏ కంపెనీపైనా అక్రమం రుజువు కాలేదు, ప్రభుత్వం విధానం మార్చుతుందనే హామీ కూడా ఈ కథనంలో లేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 3 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

ఔషధాల ధరల నిర్ణయం (ప్రైస్ ఫిక్సేషన్)పై సుప్రీంకోర్టు అడ్వకేట్ కె.సి.జైన్, ఆగ్రాకు చెందిన వైద్యుడు సంజయ్ కుల్‌శ్రేష్ఠ దాఖలు చేసిన ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యాలను (పిల్‌లు) సుప్రీంకోర్టు విచారిస్తోంది. ఫార్మా కంపెనీలు వాస్తవ రిటైల్ ధర కంటే ఎంతో ఎక్కువ ఎమ్మార్పీ ముద్రించడం ద్వారా రిటైలర్లు మందులను అసలు ఖర్చుకు 10–16 రెట్లు అమ్మేందుకు అవకాశం కలుగుతోందని పిటిషనర్లు బిల్లులను కోర్టు ముందు ఉంచారు. మంగళవారం జస్టిస్ విక్రమ్ నాథ్, జస్టిస్ సందీప్ మెహతా ధర్మాసనం ఈ ధరలను "పట్టపగలు బందిపోటు దొంగతనం"గా అభివర్ణించి, అధికారుల మౌనాన్ని ప్రశ్నించింది.

ముఖ్యాంశాలు

జస్టిస్ విక్రమ్ నాథ్, జస్టిస్ సందీప్ మెహతా ధర్మాసనం అధిక ఔషధ ధరలను "పట్టపగలు జరిగే బందిపోటు దొంగతనం"గా పేర్కొంది.
పేరు చెప్పకుండా ప్రస్తావించిన ఒక క్యాన్సర్ ఔషధాన్ని కంపెనీ రిటైలర్‌కు రూ.2,700కు (ఒక చోట రూ.2,770గా పేర్కొంది) ఇస్తే ఎమ్మార్పీ రూ.27,000 – అంటే పది రెట్లు.
టైజ్‌బెక్స్ 50 ఎంజీ యాంటీబయోటిక్ ఎమ్మార్పీ రూ.5,635, కార్పొరేట్ ఆస్పత్రుల్లో అదే ధరకు అమ్ముతున్నారు; బహిరంగ మార్కెట్‌లో అది రూ.350కే లభిస్తోందని కుల్‌శ్రేష్ఠ చెప్పారు.
ఆస్పత్రి వాస్తవ మార్కెట్ రిటైల్ ధర కంటే 16 రెట్లు వసూలు చేస్తోందని పిటిషనర్ కోర్టుకు తెలిపారు.
అన్ని ఔషధాలను ధరల నియంత్రణ విధానం పరిధిలోకి తేవాలని, ప్రభుత్వ ప్రాయోజిత జన్ ఔషధి కేంద్రాల ద్వారా అందుబాటులో ఉంచాలని ధర్మాసనం సూచించింది.
కేంద్రం తరఫున అదనపు సొలిసిటర్ జనరల్ కె.ఎం.నటరాజ్ – ప్రభుత్వం వ్యతిరేక వైఖరి తీసుకోవడం లేదని, అందరికీ మందులు అందించడమే లక్ష్యమని చెప్పారు.
అందుబాటు సమస్య కాదు, సహేతుక ధరకు అందుబాటులో ఉంచడమే అసలు సమస్య అని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.
ఫార్మా కంపెనీల తరఫున సీనియర్ అడ్వకేట్ కపిల్ సిబల్ – తాము డబ్బు సంపాదిస్తున్నది కాదని చెప్పి, డేటా సమర్పించేందుకు గడువు కోరారు; కోర్టు అనుమతించింది.

కాలక్రమం

విచారణకు ముందుసుప్రీంకోర్టు అడ్వకేట్ కె.సి.జైన్, ఆగ్రా వైద్యుడు సంజయ్ కుల్‌శ్రేష్ఠ ఔషధ ధరల నిర్ణయంపై కోర్టు జోక్యం కోరుతూ పిల్‌లు దాఖలు చేశారు.
మంగళవారం (విచారణ రోజు)ధర్మాసనం ధరల వ్యత్యాసంపై ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసి, దీన్ని "మోసం"గా, "దోపిడీ"గా అభివర్ణించింది; అన్ని మందులను ధరల నియంత్రణలోకి తేవాలని సూచించింది.
అదే విచారణలోఫార్మా కంపెనీల తరఫు న్యాయవాది కపిల్ సిబల్ డేటా సమర్పించేందుకు సమయం కోరగా కోర్టు అనుమతించింది.

ఎవరికి సంబంధం

రోగులు, వారి కుటుంబాలు — మందులు కొనేందుకు ఇళ్లు, ఆభరణాలు అమ్ముకోవాల్సి వస్తోందని కోర్టు పేర్కొంది; సహేతుక ధరలే ప్రధాన అంశం.
సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం (జస్టిస్ విక్రమ్ నాథ్, జస్టిస్ సందీప్ మెహతా) — ధరల నిర్ణయంపై జోక్యం చేసుకుని, అన్ని ఔషధాలను నియంత్రణ పరిధిలోకి తేవాలని సూచించడం.
కేంద్ర ప్రభుత్వం / అదనపు సొలిసిటర్ జనరల్ కె.ఎం.నటరాజ్ — నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిన అధికారుల మౌనంపై కోర్టు ప్రశ్నలు; అందరికీ మందులు అందించే బాధ్యత.
ఫార్మా కంపెనీలు (కపిల్ సిబల్ ప్రాతినిధ్యం) — అధిక ఎమ్మార్పీ ముద్రణ ఆరోపణలు; తాము లాభం పొందడం లేదని వాదన, డేటా సమర్పించాల్సి ఉంది.
రిటైల్ మందుల విక్రేతలు, కార్పొరేట్ ఆస్పత్రులు — వాస్తవ ఖర్చుకు 10–16 రెట్లు అమ్మేందుకు అవకాశం కల్పించే ఎమ్మార్పీ విధానంపై ప్రశ్నలు.
పిటిషనర్లు – కె.సి.జైన్, డాక్టర్ సంజయ్ కుల్‌శ్రేష్ఠ — బిల్లుల ఆధారంగా అధిక ధరలను నిరూపించి ధరల నిర్ణయ విధానం కోరడం.

ఎందుకు ముఖ్యం

ఆరోగ్య ఖర్చులో ఔషధాలు పెద్ద భాగం; ఎమ్మార్పీ, రిటైలర్ ధర మధ్య పది రెట్ల వ్యత్యాసం ఉంటే అది నేరుగా రోగి జేబుపై పడే భారం – కోర్టు మాటల్లో ప్రజలు ఆస్తులు, ఆభరణాలు అమ్ముకుంటున్నారు. అన్ని మందులను ధరల నియంత్రణ పరిధిలోకి తేవాలన్న సూచన అమలైతే ఔషధ ధరల నియంత్రణ విధాన పరిధి, జన్ ఔషధి కేంద్రాల పాత్ర విస్తరించే అవకాశం ఉంది. నియంత్రణ సంస్థల మౌనంపై కోర్టు వ్యాఖ్యలు పాలన జవాబుదారీతనాన్ని ముందుకు తెస్తున్నాయి.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

ఈ కేసు విచారిస్తున్న ధర్మాసనం: జస్టిస్ విక్రమ్ నాథ్, జస్టిస్ సందీప్ మెహతా.
పిటిషనర్లు: సుప్రీంకోర్టు అడ్వకేట్ కె.సి.జైన్, ఆగ్రా వైద్యుడు డాక్టర్ సంజయ్ కుల్‌శ్రేష్ఠ (పిల్‌లు).
PTR = ప్రైస్ టు రిటైలర్; క్యాన్సర్ ఔషధం PTR రూ.2,700 – ఎమ్మార్పీ రూ.27,000 (10 రెట్లు).
టైజ్‌బెక్స్ 50 ఎంజీ: ఎమ్మార్పీ రూ.5,635, బహిరంగ మార్కెట్ ధర రూ.350 (16 రెట్లు తేడా).
కోర్టు సూచన: అన్ని ఔషధాలను ధరల నియంత్రణ పరిధిలోకి తేవడం, ప్రభుత్వ ప్రాయోజిత జన్ ఔషధి కేంద్రాల ద్వారా సరఫరా.
కేంద్రం తరఫున హాజరైనవారు: అదనపు సొలిసిటర్ జనరల్ కె.ఎం.నటరాజ్; ఫార్మా కంపెనీల తరఫున సీనియర్ అడ్వకేట్ కపిల్ సిబల్.

మెయిన్స్ కోణం

ఔషధ ధరల నిర్ణయం అనేది వినియోగదారుల రక్షణ, ఆరోగ్య హక్కు, మార్కెట్ నియంత్రణల మధ్య ఉన్న సమస్య. సుప్రీంకోర్టు ముందు ఉంచిన బిల్లుల ఆధారంగా చూస్తే – కంపెనీ రిటైలర్‌కు రూ.2,700కు ఇచ్చిన క్యాన్సర్ ఔషధంపై రూ.27,000 ఎమ్మార్పీ ముద్రించడం, టైజ్‌బెక్స్ 50 ఎంజీ మార్కెట్‌లో రూ.350 ఉన్నా కార్పొరేట్ ఆస్పత్రుల్లో రూ.5,635కు అమ్మడం – అధిక ఎమ్మార్పీ ముద్రణే రిటైల్ స్థాయిలో 10–16 రెట్ల అధిక వసూళ్లకు అవకాశం కల్పిస్తోందని కోర్టు "ప్రథమ దృష్టిలోనే స్పష్టమైన మోసం" అని పేర్కొంది. కొన్ని మందులే నియంత్రణ పరిధిలో ఉండి, మిగిలినవి బయట ఉండటం; నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిన అధికారుల మౌనం – ఇవి నియంత్రణ లోపాలను సూచిస్తున్నాయి. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా కోర్టు రెండు అంశాలను సూచించింది: అన్ని ఔషధాలను ధరల నిర్ణయ విధానం పరిధిలోకి తేవడం, ప్రభుత్వ ప్రాయోజిత జన్ ఔషధి కేంద్రాల ద్వారా అందుబాటులో ఉంచడం. అదే సమయంలో లాభం తమకు రావడం లేదని ఫార్మా కంపెనీలు వాదిస్తూ డేటా సమర్పించేందుకు సమయం కోరాయి – కాబట్టి విలువ గొలుసులో ఎక్కడ మార్జిన్ పెరుగుతోందో ఆధారాలతో తేల్చడం, అందుబాటుతో పాటు సహేతుక ధరనూ లక్ష్యంగా పెట్టడం కీలకం.

కీలక పదాలు

ఎమ్మార్పీ (MRP): ప్యాకేజీపై ముద్రించే గరిష్ఠ చిల్లర ధర; దీని ఆధారంగానే రిటైలర్లు/ఆస్పత్రులు రోగులకు వసూలు చేస్తున్నాయని కోర్టు ముందు ఆరోపణ.
PTR (ప్రైస్ టు రిటైలర్): తయారీదారు రిటైలర్‌కు అమ్మే ధర; ఉదాహరణలో ఇది ఎమ్మార్పీలో 10% మాత్రమే.
ధరల నియంత్రణ విధానం (ప్రైస్ ఫిక్సేషన్): ఔషధ ధరలను ప్రభుత్వం నిర్ణయించే యంత్రాంగం; అన్ని మందులను ఇందులోకి తేవాలని కోర్టు సూచించింది.
జన్ ఔషధి కేంద్రాలు: ప్రభుత్వ ప్రాయోజిత ఔషధ విక్రయ కేంద్రాలు; వీటి ద్వారా అన్ని మందులు అందుబాటులో ఉంచాలని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది.
పిల్ (PIL): ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యం; ఇక్కడ కె.సి.జైన్, డాక్టర్ కుల్‌శ్రేష్ఠ ధరల నిర్ణయంపై కోర్టు జోక్యం కోరారు.
అదనపు సొలిసిటర్ జనరల్ (ASG): కోర్టుల్లో కేంద్ర ప్రభుత్వ తరఫున వాదించే న్యాయాధికారి; ఈ కేసులో కె.ఎం.నటరాజ్.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ఔషధాల ఎమ్మార్పీ, రిటైలర్‌కు ఇచ్చే ధర (PTR) మధ్య పది రెట్ల వ్యత్యాసం వినియోగదారుల హక్కులకు ఎలా విఘాతం కలిగిస్తుంది? సుప్రీంకోర్టు ముందు వచ్చిన ఉదాహరణలతో వివరించండి.
"అందుబాటు కాదు, సహేతుక ధరే అసలు సమస్య" – ఔషధ ధరల నియంత్రణ సందర్భంలో ఈ వ్యాఖ్యను విశ్లేషించండి.
అన్ని ఔషధాలను ధరల నియంత్రణ పరిధిలోకి తేవాలన్న సూచన, జన్ ఔషధి కేంద్రాల విస్తరణ – ఈ రెండు చర్యల సాధ్యాసాధ్యాలను చర్చించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తఈడీ అప్పీల్ చట్ట ప్రక్రియ దుర్వినియోగం: గాంధీలు →

← అన్ని వార్తలు