ఐఐటీ క్యాంపస్‌లలో నిరసనలు: విద్యార్థుల ఆత్మహత్యలు, మౌలిక వసతుల కొరత

ఐఐటీ బాంబే బీటెక్ విద్యార్థి సాహిల్ వాకోడే సెప్టెంబర్ 18, 2026న ఆత్మహత్య చేసుకున్న తర్వాత విద్యార్థులు నిరసనలు చేపట్టి 18 అంశాల వినతిపత్రం సమర్పించారు; సెప్టెంబర్ 24న సంస్థ పది మంది సభ్యుల కమిటీని ప్రకటించింది. వాకోడే తల్లిదండ్రులు ఒక ప్రొఫెసర్ కులవివక్షతో వేధించారని ఆరోపించారు. ఇంతకుముందు ఐఐటీ ఢిల్లీలో రిషికేష్ కుమార్ మృతి తర్వాత ఆరు రోజులు నిరసనలు జరిగాయి. మౌలిక వసతుల కొరత, ఉద్యోగ అవకాశాలు, ఫీజుల పెంపు, కఠిన క్యాంపస్ నిబంధనలు అసంతృప్తికి కారణమని విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు తెలిపారు.

Scroll.in ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 28 సెప్టెం, 2026 8:39 AM IST

మూలం

Scroll.in · అసలు వార్త చదవండి ↗

#iit#student protests#student suicides#caste discrimination#campus rules#placements

డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

IIT Bombay BTech student Sahil Wakode died by suicide on September 18, 2026, and his parents alleged casteist harassment by a professor. — Attributed to the parents' allegation in the source; the harassment claim is an allegation, not a finding.
Students submitted an 18-point memorandum, the director signed it after three days of protests, and a ten-member committee was announced on September 24. — Figures and dates appear in the source; the director's signing is attributed to media reports.
IIT Delhi students protested after the suicide of Rishikesh Kumar and paused after six days when a committee was formed; his parents declined compensation. — Stated in the source without named institutional source.
120 students died of suicide or unnatural causes at IITs in the last 10 years against 51 in the previous decade, with SC/ST rates about twice those of general category students. — Attributed to data compiled by Dheeraj Singh of the Global IIT Alumni Support group; not independently verifiable here.
Placements fell significantly in 22 of 23 IITs between 2021-22 and 2023-24. — Attributed in the source to data the Centre submitted to a Parliamentary Standing Committee in 2025.

Scroll.in ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI విధాన విశ్లేషకులు

ఇది ఒక వ్యక్తిగత విషాదం మాత్రమే కాదు — విద్యార్థుల సంఖ్య పెరిగినా మౌలిక వసతులు, సంక్షేమ వ్యవస్థలు అదే వేగంతో విస్తరించని ఒక విధాన అసమతుల్యత కథ. ఐఐటీ బాంబేలోని 18 అంశాల వినతిపత్రం, పది మంది సభ్యుల కమిటీ ప్రకటన — ఇవి గత సంఘటనల్లో కనిపించిన అదే నమూనాను అనుసరిస్తున్నాయి: ఘటన, నిరసన, కమిటీ. వ్యవస్థాగత సంస్కరణ కంటే సంఘటన-ఆధారిత ప్రతిస్పందనే ఇక్కడ ప్రధాన పాలనా బలహీనత.

కమిటీ ఏర్పాటు అనేది సంస్థల సాధారణ సాధనం, కానీ ఐఐటీ ఢిల్లీలో రిషికేష్ కుమార్ మృతి తర్వాత జరిగిన ఆరు రోజుల నిరసనల ఉదాహరణ చూపిస్తున్నట్టు — కమిటీ తర్వాత ఏమి అమలయ్యిందో బహిరంగంగా తెలియజేసే యంత్రాంగం లోపించడమే అసలు సమస్య.
సంస్థ లోపల ఫిర్యాదు వేదికలు పరిమితంగా ఉండటం — 2023 నిబంధనల ప్రకారం నిరసనలకు, మీడియాతో మాట్లాడటానికి ముందస్తు అనుమతి తప్పనిసరి — అసంతృప్తిని చర్చకు కాకుండా ఆందోళనకు నెడుతోంది.
కులవివక్ష ఆరోపణ విషయంలో ఫిర్యాదుదారు కుటుంబం, ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్న అధ్యాపకుడు — ఇద్దరికీ న్యాయంగా కనిపించే విచారణ ప్రక్రియ కావాలి; అంతర్గత కమిటీలో ఆ విశ్వసనీయత సాధించడం కష్టం కనుక ఐఐటీ ఢిల్లీ విద్యార్థులు బాహ్య విచారణ కోరారు.
ఫీజుల పెంపు (2022లో ఎంటెక్, పీహెచ్‌డీ విద్యార్థులకు పెంపుపై నెలరోజుల నిరసన), తగ్గిన ప్లేస్‌మెంట్లు, రుణభారం — ఇవన్నీ కలిసి ఆర్థిక ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి; ఇవి సంక్షేమ విధానం పరిధిలోకి వచ్చే అంశాలు.
ప్రవేశాలు పెంచడం అనే విధాన లక్ష్యానికి తగిన వనరులు, తరగతి గదులు, హాస్టళ్లు, కౌన్సెలింగ్ సిబ్బంది కేటాయించకపోవడం — ఇదే విస్తరణ విధానంలోని కీలక అమలు లోపం.

గమనించాల్సినవి — బాంబే కమిటీ నివేదిక గడువు, పరిధి, ఫలితాలు బహిరంగం చేస్తారా — 18 అంశాల వినతిపత్రంలోని ఏ డిమాండ్లు నిజంగా విధానంగా మారుతాయో గమనించాలి.

ఈ కథనం కులవివక్ష ఆరోపణను నిరూపించలేదు; ఆరోపణలు విచారణలో ఉన్నాయి, మృతికి కారణాలపై ఎలాంటి అధికారిక నిర్ధారణ ఇంకా వెల్లడి కాలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 10 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

2026 సెప్టెంబర్ 18న ఐఐటీ బాంబే బీటెక్ విద్యార్థి సాహిల్ వాకోడే ఆత్మహత్య చేసుకోవడం, ఒక ప్రొఫెసర్ కులవివక్షతో వేధించారని కుటుంబం ఆరోపించడం ఐఐటీ క్యాంపస్‌లలో అరుదైన స్థాయి విద్యార్థి నిరసనలకు దారితీసింది. విద్యార్థులు 18 అంశాల వినతిపత్రం సమర్పించగా, సెప్టెంబర్ 24న సంస్థ పది మంది సభ్యుల విచారణ కమిటీను ప్రకటించింది. దీనికి ముందు నెలలో ఐఐటీ ఢిల్లీలో రిషికేష్ కుమార్ మృతి తర్వాత ఆరు రోజుల నిరసనలు జరిగాయి. సాధారణంగా విద్యార్థి రాజకీయాలకు వేదికలు కాని ఐఐటీలలో మౌలిక వసతుల కొరత, ప్లేస్‌మెంట్ల క్షీణత, ఫీజుల పెంపు, కఠిన క్యాంపస్ నిబంధనలపై పేరుకుపోయిన అసంతృప్తి ఇందుకు నేపథ్యం.

ముఖ్యాంశాలు

సెప్టెంబర్ 18, 2026న ఐఐటీ బాంబే బీటెక్ విద్యార్థి సాహిల్ వాకోడే ఆత్మహత్య; ఒక ప్రొఫెసర్ కులవివక్షతో వేధించారని తల్లిదండ్రుల ఆరోపణ.
విద్యార్థులు 18 అంశాల వినతిపత్రం సమర్పించారు; మూడు రోజుల నిరసనల తర్వాత డైరెక్టర్ దానిపై సంతకం చేశారని మీడియా కథనాలు; సెప్టెంబర్ 24న పది మంది సభ్యుల కమిటీ ప్రకటన.
ఐఐటీ ఢిల్లీలో రిషికేష్ కుమార్ మృతి తర్వాత ఆరు రోజుల నిరసనలు; బాహ్య విచారణ కమిటీ, పరిహారం డిమాండ్ – కమిటీ ఏర్పాటు తర్వాత విరమణ, కుమార్ తల్లిదండ్రులు పరిహారాన్ని తిరస్కరించారు.
ఐఐటీ కాన్పూర్ పూర్వ విద్యార్థి ధీరజ్ సింగ్ (గ్లోబల్ ఐఐటీ అలుమ్నీ సపోర్ట్) డేటా: గత 10 ఏళ్లలో 120 మంది విద్యార్థులు ఆత్మహత్య/అసహజ మృత్యువు; అంతకుముందు దశాబ్దంలో 51.
ఎస్సీ, ఎస్టీ విద్యార్థుల ఆత్మహత్య రేటు జనరల్ కేటగిరీ విద్యార్థుల కంటే సుమారు రెట్టింపు.
2023 నుంచి ఐఐటీ ఢిల్లీలో మొత్తం 8 మంది విద్యార్థుల ఆత్మహత్యలు; ఈ ఏడాదిలోనే ఐఐటీ బాంబేలో 3.
2025లో పార్లమెంటరీ స్టాండింగ్ కమిటీకి కేంద్రం ఇచ్చిన డేటా: 23 ఐఐటీలలో 22 చోట్ల 2021-22 నుంచి 2023-24 మధ్య ప్లేస్‌మెంట్లు గణనీయంగా పడిపోయాయి.
2022లో ఐఐటీ బాంబేలో ఎంటెక్‌కు 39%, పీహెచ్‌డీకి 45% ఫీజు పెంపుపై నెల రోజుల నిరసన; సంస్థ పాక్షికంగా వెనక్కి తగ్గింది.

కాలక్రమం

2015ఐఐటీ మద్రాస్ 'అంబేడ్కర్ పెరియార్ రీడింగ్ సర్కిల్' గుర్తింపును రద్దు చేసి, దేశవ్యాప్త విద్యార్థి నిరసనల తర్వాత వారం రోజులకే నిర్ణయాన్ని ఉపసంహరించింది.
2018ఏఎంయూ విద్యార్థులకు మద్దతుగా తలపెట్టిన మార్చ్‌కు ముందు ఐఐటీ ఖరగ్‌పూర్ 'రాజకీయ/అరాజకీయ సమావేశాలు' నిషేధించే సర్క్యులర్ జారీ చేసింది.
2020రాజ్యాంగ సవరణ చట్టంపై నిరసనల సమయంలో ఐఐటీ బాంబే డైరెక్టర్ రాజకీయాలను క్యాంపస్ బయటే ఉంచాలని విద్యార్థులకు సూచించారు.
2022ఐఐటీ బాంబేలో ఎంటెక్ 39%, పీహెచ్‌డీ 45% ఫీజు పెంపుపై నెల రోజుల నిరసన; పాక్షిక ఉపసంహరణ.
2023ఐఐటీ బాంబే నియమావళిలో – అన్ని నిరసనలు, మార్చ్‌లు, సమావేశాలకు సంస్థ, స్థానిక పోలీసుల ముందస్తు అనుమతి తప్పనిసరి అని స్పష్టీకరణ.
2025మీడియాకు 'అనధికార వ్యాఖ్యలు' చేశారన్న ఆరోపణపై ఐఐటీ బాంబే ఒక విద్యార్థిని సస్పెండ్ చేసింది; కోర్టు అనుకూల తీర్పుతో పునరుద్ధరణ.
2026 జూలైకాక్‌రోచ్ జనతా పార్టీ నిరసన ప్రారంభం; ఐఐటీ రూర్కీ అనుమతి లేకుండా రాజకీయ కార్యకలాపాలు వద్దని విద్యార్థులు, అధ్యాపకులకు సూచన.
2026 ఆగస్టు (వాకోడే మృతికి ముందు నెల)ఐఐటీ ఢిల్లీ విద్యార్థి రిషికేష్ కుమార్ ఆత్మహత్య; ఆరు రోజుల నిరసనలు, కమిటీ ఏర్పాటు.
2026 సెప్టెంబర్ 18ఐఐటీ బాంబే బీటెక్ విద్యార్థి సాహిల్ వాకోడే ఆత్మహత్య.
2026 సెప్టెంబర్ 24ఘటనపై విచారణకు పది మంది సభ్యుల కమిటీను ఐఐటీ బాంబే ప్రకటించింది.

ఎవరికి సంబంధం

ఐఐటీ విద్యార్థులు — న్యాయమైన విచారణ, మెరుగైన సహాయ వ్యవస్థలు, వసతులు, తక్కువ ఫీజులు – నిరసనలకు దిగినా సంస్థ ప్రతీకార చర్యల భయంతో అనామకత్వం కోరారు.
సాహిల్ వాకోడే కుటుంబం — ప్రొఫెసర్ కులవివక్ష వేధింపుల ఆరోపణ, ఎస్సీ/ఎస్టీ అట్రాసిటీ చట్టం కింద చర్యలు కోరడం.
ఐఐటీ బాంబే యాజమాన్యం/డైరెక్టర్ — వినతిపత్రంపై సంతకం, పది మంది కమిటీ విచారణ; నిబంధనల అమలు, సంస్థ ప్రతిష్ఠ.
అధ్యాపకులు — పెరిగిన తరగతులను బోధించే ఇబ్బంది; కులవివక్ష ఆరోపణ తర్వాత సంబంధిత ప్రొఫెసర్‌కు పలు ఐఐటీల అధ్యాపకుల మద్దతు.
ఎస్సీ/ఎస్టీ/ఓబీసీ విద్యార్థులు — అప్పులతో చదువు, క్యాంపస్‌లో ఒంటరితనం; ఆత్మహత్య రేటు జనరల్ కేటగిరీ కంటే రెట్టింపు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం / పార్లమెంటరీ స్టాండింగ్ కమిటీ — ప్లేస్‌మెంట్ డేటా సమర్పణ, ఐఐటీలకు వనరుల కేటాయింపు – విద్యార్థుల సంఖ్య పెరిగినా వసతులు పెరగలేదు.
పూర్వ విద్యార్థులు (ధీరజ్ సింగ్, గ్లోబల్ ఐఐటీ అలుమ్నీ సపోర్ట్) — ఆత్మహత్యల డేటా సంకలనం, కమిటీలు తాత్కాలికమేనని విమర్శ.

ఎందుకు ముఖ్యం

దేశంలోనే అత్యున్నత సాంకేతిక విద్యా సంస్థల్లో ఆత్మహత్యలు దశాబ్దానికి 51 నుంచి 120కి పెరిగాయి, ఎస్సీ/ఎస్టీ విద్యార్థుల్లో ఈ రేటు రెట్టింపు – ఇది ఉన్నత విద్యలో సామాజిక సమ్మిళితత, మానసిక ఆరోగ్య వ్యవస్థల వైఫల్యాన్ని ఎత్తిచూపుతుంది. అదే సమయంలో 23 ఐఐటీలలో 22 చోట్ల ప్లేస్‌మెంట్లు పడిపోవడం, ఫీజుల పెంపు 'ఐఐటీ = సురక్షిత భవిష్యత్తు' అనే నమ్మకాన్ని ప్రశ్నార్థకం చేస్తున్నాయి. క్యాంపస్‌లలో భావప్రకటన, సంఘటిత వేదికలపై ఆంక్షలు విద్యార్థుల ఫిర్యాదులకు మార్గం లేకుండా చేస్తున్నాయనే వాదన ప్రజాస్వామిక హక్కుల కోణాన్ని జోడిస్తుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

సాహిల్ వాకోడే – ఐఐటీ బాంబే బీటెక్ విద్యార్థి, సెప్టెంబర్ 18, 2026న ఆత్మహత్య; 18 అంశాల వినతిపత్రం, సెప్టెంబర్ 24న 10 మంది సభ్యుల కమిటీ.
ధీరజ్ సింగ్ డేటా: గత 10 ఏళ్లలో ఐఐటీలలో 120 ఆత్మహత్యలు/అసహజ మృత్యువులు; అంతకుముందు దశాబ్దంలో 51.
2025లో కేంద్రం డేటా: 23 ఐఐటీలలో 22 చోట్ల 2021-22 – 2023-24 మధ్య ప్లేస్‌మెంట్లు పడిపోయాయి (పార్లమెంటరీ స్టాండింగ్ కమిటీ ఆన్ ఎడ్యుకేషన్, ఉమెన్, చిల్డ్రన్, యూత్ అండ్ స్పోర్ట్స్).
2023 ఐఐటీ బాంబే నియమాలు: నిరసనలు, మార్చ్‌లకు సంస్థ + స్థానిక పోలీసుల ముందస్తు అనుమతి; మీడియాతో మాట్లాడేందుకూ అనుమతి తప్పనిసరి.
2015లో ఐఐటీ మద్రాస్ 'అంబేడ్కర్ పెరియార్ రీడింగ్ సర్కిల్' గుర్తింపు రద్దు – వారం తర్వాత ఉపసంహరణ.
ఐఐటీ మద్రాస్ నియమాలు: బాహ్య రాజకీయ పార్టీలతో అనుబంధం లేని విద్యార్థి సంఘాలకే అనుమతి; ఎస్ఎఫ్ఐ, ఏబీవీపీ ఐఐటీలలో లేవు.

మెయిన్స్ కోణం

ఐఐటీలలో వరుస విద్యార్థి ఆత్మహత్యలు, వాటిని అనుసరించిన నిరసనలు కేవలం వ్యక్తిగత విషాదాలు కాక సంస్థాగత సంక్షోభ సూచికలు. కారణాలు పరస్పరం ముడిపడి ఉన్నాయి: విద్యార్థుల సంఖ్య పెరిగినా తరగతి గదులు, హాస్టల్ గదులు, తాగునీరు, పరిశుభ్రత వంటి మౌలిక వసతులు పెరగలేదు; 23 ఐఐటీలలో 22 చోట్ల ప్లేస్‌మెంట్లు పడిపోగా ఫీజుల పెంపు (2022లో ఎంటెక్ 39%, పీహెచ్‌డీ 45%) విద్యార్థులను రుణభారంలోకి నెడుతోంది; కౌన్సెలింగ్ వ్యవస్థలపై విద్యార్థుల నమ్మకం తక్కువ; ఎస్సీ/ఎస్టీ/ఓబీసీ విద్యార్థులకు ఒంటరితనం, కులవివక్ష అదనపు భారం – వారి ఆత్మహత్య రేటు రెట్టింపు. ఇదే సమయంలో నిరసనలు, మీడియాతో మాట్లాడటం, సోషల్ మీడియా పోస్టులు, రాజకీయ కార్యకలాపాలపై ఆంక్షలు, క్లబ్బులకు ప్రొఫెసర్ పర్యవేక్షణ వంటి చర్యలు ఫిర్యాదులను వ్యక్తపరిచే వేదికలనే మూసేసి, ఆత్మహత్యలు 'ఫ్లాష్‌పాయింట్‌'లుగా మారేలా చేస్తున్నాయని అధ్యాపకులు, విద్యార్థులు చెబుతున్నారు. ప్రతి ఘటన తర్వాత కమిటీ వేసి పది రోజుల్లో మరచిపోవడం అనే నమూనాకు ప్రత్యామ్నాయంగా – స్వతంత్ర/బాహ్య విచారణ, కులవివక్ష ఫిర్యాదులపై పారదర్శక చర్యలు, విద్యార్థుల సంఖ్యకు అనుగుణంగా వనరుల కేటాయింపు, నమ్మకమైన మానసిక ఆరోగ్య మద్దతు, ప్లేస్‌మెంట్ డేటా బహిర్గతం, విద్యార్థుల భావప్రకటనకు సంస్థాగత వేదికలు అవసరమన్న వాదన బలపడుతోంది.

కీలక పదాలు

18 అంశాల వినతిపత్రం: వాకోడే మృతి తర్వాత ఐఐటీ బాంబే విద్యార్థులు సమర్పించిన డిమాండ్ల పత్రం – న్యాయమైన విచారణ, మెరుగైన విద్యార్థి సహాయ వ్యవస్థలు.
ఎస్సీ/ఎస్టీ అట్రాసిటీ చట్టం: కులవివక్ష వేధింపుల ఆరోపణపై వాకోడే కుటుంబం ఆశ్రయించిన చట్టం; దీని తర్వాత ప్రొఫెసర్‌కు అధ్యాపకుల మద్దతు పెరిగిందని కథనం.
అంబేడ్కర్ పెరియార్ రీడింగ్ సర్కిల్: ఐఐటీ మద్రాస్‌లో 2015లో గుర్తింపు రద్దు చేయబడి, దేశవ్యాప్త నిరసనల తర్వాత వారం రోజులకే పునరుద్ధరించబడిన విద్యార్థి బృందం.
కాక్‌రోచ్ జనతా పార్టీ నిరసన: జూలైలో ప్రారంభమైన నిరసన; దీని స్ఫూర్తితో ఐఐటీ విద్యార్థులు తమ సమస్యలపై గళమెత్తారని విద్యార్థులు చెప్పారు.
గ్లోబల్ ఐఐటీ అలుమ్నీ సపోర్ట్: ఐఐటీ కాన్పూర్ పూర్వ విద్యార్థి ధీరజ్ సింగ్ స్థాపించిన బృందం; ఐఐటీలలో ఆత్మహత్యల డేటా సంకలనం చేస్తుంది.
పార్లమెంటరీ స్టాండింగ్ కమిటీ ఆన్ ఎడ్యుకేషన్, ఉమెన్, చిల్డ్రన్, యూత్ అండ్ స్పోర్ట్స్: 2025లో కేంద్రం ఐఐటీ ప్లేస్‌మెంట్ల క్షీణత డేటాను ఈ కమిటీకి సమర్పించింది.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ఐఐటీల వంటి ఉన్నత విద్యా సంస్థల్లో విద్యార్థి ఆత్మహత్యలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఎస్సీ/ఎస్టీ విద్యార్థుల్లో ఈ రేటు రెట్టింపు ఉండటానికి కారణాలను విశ్లేషించండి. సంస్థాగత పరిష్కారాలు సూచించండి.
క్యాంపస్‌లలో నిరసనలు, మీడియాతో మాట్లాడటం, రాజకీయ కార్యకలాపాలపై ఆంక్షలు విద్యార్థుల ఫిర్యాదు పరిష్కార వ్యవస్థపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతాయి? చర్చించండి.
విద్యార్థుల సంఖ్య పెరుగుదలకు అనుగుణంగా వనరుల కేటాయింపు జరగకపోవడం ఐఐటీల నాణ్యత, ప్లేస్‌మెంట్లపై ఎలా ప్రభావం చూపుతోంది? సోర్స్‌లోని గణాంకాల ఆధారంగా పరిశీలించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తత్రిపురలో 1,110 ఆరోగ్య మందిరాలు ఏర్పాటు: మాణిక్ సాహా →

← అన్ని వార్తలు