ప్రవేశపెట్టిన సమావేశంలోనే బిల్లుల ఆమోదం పెరుగుతోంది: పీఆర్‌ఎస్

18వ లోక్‌సభలో ఇప్పటివరకు ప్రవేశపెట్టిన 64 బిల్లుల్లో 34 (53 శాతం) అవే సమావేశాల్లో ఉభయ సభల ఆమోదం పొందాయని పీఆర్‌ఎస్ లెజిస్లేటివ్ రీసెర్చ్ గణాంకాల విశ్లేషణ తెలిపింది. ఈ నిష్పత్తి 16వ లోక్‌సభలో 33 శాతం, 17వ లోక్‌సభలో 62 శాతంగా ఉంది. ఆగస్టు 13న ముగిసిన వర్షాకాల సమావేశాల్లో ప్రవేశపెట్టిన 12 బిల్లుల్లో 11 ఆమోదం పొందాయి. తొమ్మిది బిల్లులపై సంబంధిత మంత్రి మినహా ఏ ఎంపీ మాట్లాడలేదని, 11లో ఏడు ఐదు నిమిషాలలోపే ఆమోదం పొందాయని పీఆర్‌ఎస్ పేర్కొంది.

PRS Legislative Research ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 17 సెప్టెం, 2026 10:48 PM IST

మూలం

PRS Legislative Research · అసలు వార్త చదవండి ↗

#parliament#legislation#prs#lok sabha#monsoon session

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

34 of 64 bills (53%) introduced in the 18th Lok Sabha were passed by both Houses in their session of introduction. — Attributed to an analysis of PRS Legislative Research session-wise data; figures consistent within source.
The proportion was 33% in the 16th Lok Sabha (63 of 189) and about 62% in the 17th (117 of 190). — Attributed to PRS data analysis; arithmetic consistent with stated totals.
In the Monsoon Session ending August 13, 11 of 12 bills introduced were passed; only the Indian Statistical Institute Bill, 2026 remained pending. — Figure appears in source, attributed to PRS records.
Nine bills were cleared without any MP other than the piloting minister speaking; seven of 11 passed in five minutes or less. — Attributed to PRS; no independent verification possible.
Lok Sabha functioned for 15% of scheduled time and Rajya Sabha 33%, with Question Hour at 1% and 12% respectively. — Attributed to PRS; source lists causes of disruption but gives no further sourcing.

PRS Legislative Research ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

ఇది కేవలం శాసన ప్రక్రియ వేగం గురించిన గణాంకం కాదు — పార్లమెంటులో అధికార సమతుల్యత ఎలా మారుతోందో చెప్పే రాజకీయ సూచిక. 18వ లోక్‌సభ మొదట్లో బిల్లుల ఆమోదం నెమ్మదిగా సాగినా, 2025 నుంచి వేగం పెరిగి వర్షాకాల సమావేశాల్లో 12లో 11 బిల్లులు ఆమోదం పొందాయి — అదే సమయంలో లోక్‌సభ తన నిర్ధారిత సమయంలో 15 శాతం మాత్రమే పనిచేసింది. అంటే సభ స్తంభించినప్పుడు నష్టపోయేది ప్రభుత్వ ఎజెండా కాదు, ప్రతిపక్షం చర్చించే అవకాశమే — ఇదే ఇప్పుడు ప్రధాన రాజకీయ వివాదాంశం.

సభ 15 శాతం సమయమే పనిచేసినా 11 బిల్లులు ఆమోదం పొందడం అంటే — ఆందోళనల వ్యూహం ప్రతిపక్షానికి రాజకీయ సందేశం ఇచ్చినా, శాసన ఫలితాన్ని ఆపలేకపోయిందని అర్థం.
తొమ్మిది బిల్లులపై సంబంధిత మంత్రి మినహా ఏ ఎంపీ మాట్లాడలేదని, ఏడు బిల్లులు ఐదు నిమిషాల్లోపే ఆమోదం పొందాయని పీఆర్‌ఎస్ చెప్పడం — ప్రతిపక్షానికి ఇది "చర్చ లేని చట్టసభ" అనే బలమైన ఆరోపణ ఇస్తుంది.
ప్రభుత్వ మూల ఎజెండాలో లేని ఆరు బిల్లులు ఆమోదం పొందడం, ఎజెండాలో ఉన్న రెండు పెండింగ్ బిల్లులు ఆమోదం పొందకపోవడం — శాసన ప్రాధాన్యతలను సమావేశం జరుగుతున్నప్పుడే మార్చుకునే వెసులుబాటు ప్రభుత్వానికి ఉందని సూచిస్తుంది.
మరోవైపు ప్రభుత్వ వాదనకూ ఆధారం ఉంది: ఎఫ్‌సీఆర్‌ఏ సవరణ బిల్లు సంయుక్త కమిటీకి వెళ్లడం, గత సమావేశాల్లో కొన్ని బిల్లులు పార్లమెంటరీ కమిటీలకు వెళ్లడం — పరిశీలన ప్రక్రియ పూర్తిగా మూసుకుపోలేదని చూపుతుంది.
ఈ ధోరణి 17వ లోక్‌సభలో 62 శాతంగా ఉండి, 16వ లోక్‌సభలో 33 శాతమే ఉండటం — ఇది ఒక ప్రభుత్వ నిర్ణయం మాత్రమే కాదు, గత దశాబ్దంలో దశలవారీగా స్థిరపడిన పార్లమెంటరీ పద్ధతి అని సూచిస్తుంది.

గమనించాల్సినవి — రాబోయే సమావేశాల్లో ప్రతిపక్షం ఆందోళనల వ్యూహాన్ని కొనసాగిస్తుందా, లేక బిల్లులను కమిటీలకు పంపాలన్న డిమాండ్‌పైకి, చర్చా సమయం కోరే వైపుకు మారుతుందా — అలాగే వీబీఎస్‌ఏ, ఎఫ్‌సీఆర్‌ఏ బిల్లుల కమిటీ నివేదికల గతి కీలకం.

ఈ కథనం గణాంకాల ధోరణిని మాత్రమే చెబుతుంది; బిల్లుల నాణ్యత దెబ్బతిందా, ఏ పార్టీ ఏ వ్యూహంతో వ్యవహరించిందా, ప్రభుత్వ లేదా ప్రతిపక్ష నేతల స్పందన ఏమిటన్నది ఇందులో నిర్ధారించబడలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 8 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభల పనితీరును పరిశీలించే స్వతంత్ర, లాభాపేక్ష రహిత సంస్థ పీఆర్‌ఎస్ లెజిస్లేటివ్ రీసెర్చ్ సమావేశాల వారీ గణాంకాలను నిర్వహిస్తుంది. ఆ గణాంకాల విశ్లేషణ ప్రకారం, ఇటీవలి లోక్‌సభల్లో బిల్లులు ప్రవేశపెట్టిన సమావేశంలోనే ఉభయ సభల ఆమోదం పొందే ధోరణి వేగం పుంజుకుంటోంది. 18వ లోక్‌సభ ఈ విషయంలో నెమ్మదిగా ప్రారంభమైనా, 2025 నుంచి ఈ ధోరణి మారిందని పీఆర్‌ఎస్ రికార్డులు చూపుతున్నాయి. బిల్లు ప్రవేశపెట్టడం, ఆమోదించడం మధ్య తక్కువ వ్యవధి ఉంటే ఎంపీలకు పరిశీలనకు, భాగస్వాములతో సంప్రదింపులకు అవకాశం తగ్గుతుందని పీఆర్‌ఎస్ గతంలోనూ పేర్కొంది.

ముఖ్యాంశాలు

18వ లోక్‌సభ ఏర్పాటైనప్పటి నుంచి ప్రవేశపెట్టిన 64 బిల్లుల్లో 34 (53 శాతం) ప్రవేశపెట్టిన సమావేశంలోనే ఉభయ సభల ఆమోదం పొందాయి.
16వ లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టిన 189 బిల్లుల్లో 63 (33 శాతం) అదే సమావేశంలో ఆమోదం పొందాయి.
17వ లోక్‌సభలో 190 బిల్లుల్లో 117 (సుమారు 62 శాతం) అదే సమావేశంలో ఆమోదం పొందాయి.
ఆగస్టు 13న ముగిసిన వర్షాకాల సమావేశాల్లో ప్రవేశపెట్టిన 12 బిల్లుల్లో 11 ఆమోదం పొందాయి; పెండింగ్‌లో ఉన్నది ఇండియన్ స్టాటిస్టికల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ బిల్లు, 2026 మాత్రమే.
తొమ్మిది బిల్లులపై సంబంధిత మంత్రి మినహా ఏ ఎంపీ మాట్లాడలేదు; 11 బిల్లుల్లో ఏడు ఐదు నిమిషాలు లేదా అంతకంటే తక్కువ సమయంలో ఆమోదం పొందాయి.
ప్రభుత్వ అసలు శాసన ఎజెండాలో ఐదు కొత్త బిల్లులు, రెండు పెండింగ్ బిల్లులు ఉన్నా, ఆమోదం పొందిన 11 బిల్లుల్లో ఆరు అసలు ఎజెండాలో లేవు.
ఎజెండాలో ఉన్న వీబీఎస్ఏ బిల్లు, 2025 మరియు ఎఫ్‌సీఆర్‌ఏ సవరణ బిల్లు, 2026 ఆమోదం పొందలేదు; ఎఫ్‌సీఆర్‌ఏ బిల్లు జాయింట్ కమిటీకి వెళ్లింది.
జూలై 20 – ఆగస్టు 13 వర్షాకాల సమావేశాల్లో 19 సిట్టింగ్‌లు; లోక్‌సభ నిర్ణీత సమయంలో 15 శాతం, రాజ్యసభ 33 శాతం మాత్రమే పనిచేశాయి.

కాలక్రమం

16వ లోక్‌సభప్రవేశపెట్టిన 189 బిల్లుల్లో 63 (33 శాతం) అదే సమావేశంలో ఆమోదం.
17వ లోక్‌సభ190 బిల్లుల్లో 117 (సుమారు 62 శాతం) అదే సమావేశంలో ఆమోదం.
2024 బడ్జెట్ సమావేశాలుప్రవేశపెట్టిన 11 బిల్లుల్లో ఏ ఒక్కటీ అదే సమావేశంలో ఉభయ సభల ఆమోదం పొందలేదు.
2024 శీతాకాల సమావేశాలుప్రవేశపెట్టిన నాలుగు బిల్లులు పెండింగ్‌లోనే ఉన్నాయి; ఆమోదం పొందిన ఒకే బిల్లు – భారతీయ వాయుయాన్ విధేయక్, 2024 (గత బడ్జెట్ సమావేశాల్లో ప్రవేశపెట్టినది).
2025 బడ్జెట్ సమావేశాలుప్రవేశపెట్టిన ఐదు బిల్లుల్లో మూడు అదే సమావేశంలో ఆమోదం – ధోరణి మారడం ప్రారంభం.
2025 వర్షాకాల సమావేశాలు13 బిల్లుల్లో ఎనిమిది అదే సమావేశంలో ఆమోదం; మిగిలిన ఐదు పార్లమెంటరీ కమిటీలకు.
2025 శీతాకాల సమావేశాలుతొమ్మిది బిల్లుల్లో ఏడు అదే సమావేశంలో ఆమోదం; మిగిలిన రెండు కమిటీలకు.
2026 బడ్జెట్ సమావేశాలుప్రవేశపెట్టిన 10 బిల్లుల్లో ఐదు ఉభయ సభల ఆమోదం పొందాయి.

ఎవరికి సంబంధం

పీఆర్‌ఎస్ లెజిస్లేటివ్ రీసెర్చ్ — పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభల పనితీరును పరిశీలించే స్వతంత్ర, లాభాపేక్ష రహిత సంస్థ; ఈ గణాంకాలు, ఆందోళనలను వెల్లడించింది.
లోక్‌సభ, రాజ్యసభ — నిర్ణీత సమయంలో వరుసగా 15 శాతం, 33 శాతం మాత్రమే పనిచేశాయి; శాసన పరిశీలన నాణ్యత ప్రశ్నార్థకం.
ఎంపీలు — ప్రవేశం–ఆమోదం మధ్య తక్కువ వ్యవధి వల్ల బిల్లులను పరిశీలించే సమయం తగ్గుతోంది; తొమ్మిది బిల్లులపై మంత్రి మినహా ఎవరూ మాట్లాడలేదు.
ప్రభుత్వం — అసలు శాసన ఎజెండాలో లేని ఆరు బిల్లులను ఆమోదింపజేసుకుంది; ఎజెండాలోని రెండు పెండింగ్ బిల్లులు ఆమోదం పొందలేదు.
ప్రతిపక్షం — ఎఫ్‌సీఆర్‌ఏ సవరణ బిల్లు ఉపసంహరణ డిమాండ్; నీట్-యూజీ పేపర్ లీక్, జంతర్ మంతర్ వద్ద విద్యార్థులపై పోలీసు చర్య, అయోధ్య రామమందిరం విరాళాల చోరీ ఆరోపణలపై ఆందోళన.
పార్లమెంటరీ కమిటీలు / జాయింట్ కమిటీ — వీబీఎస్ఏ బిల్లుపై నివేదిక ఇంకా సమర్పించలేదు; ఎఫ్‌సీఆర్‌ఏ సవరణ బిల్లు జాయింట్ కమిటీ పరిశీలనలో ఉంది.
భాగస్వాములు/పౌర సమాజం — బిల్లులు వేగంగా ఆమోదం పొందితే సంప్రదింపుల అవకాశాలు పరిమితం అవుతాయి.

ఎందుకు ముఖ్యం

బిల్లులు ప్రవేశపెట్టిన సమావేశంలోనే ఆమోదం పొందడం పెరుగుతుండగా, సభలు నిర్ణీత సమయంలో చాలా తక్కువ పనిచేయడం – లోక్‌సభలో 15 శాతం, ప్రశ్నోత్తరాల సమయం 1 శాతం – పార్లమెంటు శాసన పరిశీలన సామర్థ్యం గురించి ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది. ఏడు బిల్లులు ఐదు నిమిషాల్లోపే, తొమ్మిది బిల్లులు మంత్రి మినహా ఎవరూ మాట్లాడకుండానే ఆమోదం పొందడం చర్చ లోతును తగ్గిస్తుంది. ఇది ప్రజా ప్రాతినిధ్య వ్యవస్థలో జవాబుదారీతనం, భాగస్వాముల సంప్రదింపుల సమస్యను ముందుకు తెస్తుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

పీఆర్‌ఎస్ లెజిస్లేటివ్ రీసెర్చ్ – పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభల పనితీరును పరిశీలించే స్వతంత్ర, లాభాపేక్ష రహిత సంస్థ.
18వ లోక్‌సభ: 64 బిల్లుల్లో 34 (53%) అదే సమావేశంలో ఆమోదం; 16వ లోక్‌సభ 33%, 17వ లోక్‌సభ 62%.
2026 వర్షాకాల సమావేశాలు: జూలై 20 – ఆగస్టు 13, 19 సిట్టింగ్‌లు; లోక్‌సభ 15%, రాజ్యసభ 33% సమయం పనిచేశాయి.
లోక్‌సభలో ప్రశ్నోత్తరాల సమయం మొత్తం సమావేశాల్లో కేవలం 9 నిమిషాలు; 380 లిస్టెడ్ ప్రశ్నల్లో రెండు మాత్రమే మౌఖికంగా సమాధానం.
ఎఫ్‌సీఆర్‌ఏ సవరణ బిల్లు, 2026 – పార్లమెంటు జాయింట్ కమిటీకి నివేదించబడింది; వీబీఎస్ఏ బిల్లు, 2025పై కమిటీ నివేదిక పెండింగ్.
2024 శీతాకాల సమావేశాల్లో పార్లమెంటు ఆమోదించిన ఒకే బిల్లు – భారతీయ వాయుయాన్ విధేయక్, 2024.

మెయిన్స్ కోణం

భారత పార్లమెంటులో శాసన ప్రక్రియ వేగం పెరుగుతూ, పరిశీలన తగ్గుతున్న ధోరణిని పీఆర్‌ఎస్ గణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి: 18వ లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టిన 64 బిల్లుల్లో 53 శాతం అదే సమావేశంలో ఉభయ సభల ఆమోదం పొందాయి; ఈ నిష్పత్తి 16వ లోక్‌సభలో 33 శాతం మాత్రమే. 2026 వర్షాకాల సమావేశాల్లో 12 బిల్లుల్లో 11 ఆమోదం పొందగా, ఏడు ఐదు నిమిషాల్లోపే, తొమ్మిదిపై మంత్రి మినహా ఎవరూ మాట్లాడలేదు. దీనికి కారణాలు – పునరావృత అంతరాయాల (నీట్-యూజీ పేపర్ లీక్, జంతర్ మంతర్ వద్ద పోలీసు చర్య, అయోధ్య విరాళాల చోరీ ఆరోపణలు) మధ్య సభలు లోక్‌సభలో 15 శాతం, రాజ్యసభలో 33 శాతం సమయం మాత్రమే పనిచేయడం, అసలు శాసన ఎజెండాలో లేని ఆరు బిల్లులు ఆమోదం పొందడం. పరిణామాలు – ఎంపీలకు పరిశీలన సమయం, భాగస్వాములతో సంప్రదింపుల అవకాశాలు తగ్గడం, ప్రశ్నోత్తరాల సమయం (లోక్‌సభలో 9 నిమిషాలు, 380 ప్రశ్నల్లో రెండు మాత్రమే మౌఖిక సమాధానం) దాదాపు కుప్పకూలడం. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా మూలంలో సూచించబడిన అంశం – వీబీఎస్ఏ, ఎఫ్‌సీఆర్‌ఏ బిల్లుల విషయంలో జరిగినట్టుగా బిల్లులను పార్లమెంటరీ/జాయింట్ కమిటీలకు నివేదించడం ద్వారా వివరణాత్మక పరిశీలనకు అవకాశం కల్పించడం; ఇతర సంస్కరణలు మూలంలో పేర్కొనలేదు.

కీలక పదాలు

పీఆర్‌ఎస్ లెజిస్లేటివ్ రీసెర్చ్: పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభల పనితీరుపై పరిశోధన చేసి, ట్రాక్ చేసే స్వతంత్ర లాభాపేక్ష రహిత సంస్థ.
ప్రవేశపెట్టిన సమావేశంలోనే ఆమోదం: ఒక బిల్లు ప్రవేశపెట్టిన అదే సమావేశంలో ఉభయ సభలలో ఆమోదం పూర్తి చేయడం; ఇది పరిశీలన సమయాన్ని తగ్గిస్తుంది.
వీబీఎస్ఏ బిల్లు, 2025: విక్సిత్ భారత్ శిక్షా అధిష్ఠాన్ బిల్లు; పరిశీలిస్తున్న పార్లమెంటరీ కమిటీ ఇంకా నివేదిక సమర్పించలేదు.
ఎఫ్‌సీఆర్‌ఏ సవరణ బిల్లు, 2026: విదేశీ విరాళాల (నియంత్రణ) సవరణ బిల్లు; ఉపసంహరణకు ప్రతిపక్ష డిమాండ్ మధ్య జాయింట్ కమిటీకి నివేదించారు.
ప్రశ్నోత్తరాల సమయం (Question Hour): ఎంపీలు ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించే సమయం; ఈ సమావేశాల్లో లోక్‌సభలో 1 శాతం, రాజ్యసభలో 12 శాతం మాత్రమే జరిగింది.
ఇండియన్ స్టాటిస్టికల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ బిల్లు, 2026: 2026 వర్షాకాల సమావేశాల్లో ప్రవేశపెట్టి, ఆమోదం పొందకుండా పెండింగ్‌లో ఉన్న ఒకే బిల్లు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

బిల్లులు ప్రవేశపెట్టిన సమావేశంలోనే ఆమోదం పొందే ధోరణి పార్లమెంటరీ పరిశీలన నాణ్యతపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది? పీఆర్‌ఎస్ గణాంకాల ఆధారంగా చర్చించండి.
పార్లమెంటు ఉత్పాదకత తగ్గడం, ప్రశ్నోత్తరాల సమయం కుంచించుకుపోవడం కార్యనిర్వాహక జవాబుదారీతనాన్ని ఎలా బలహీనపరుస్తాయి? విశ్లేషించండి.
శాసన పరిశీలనలో పార్లమెంటరీ కమిటీలు, జాయింట్ కమిటీల పాత్రను వీబీఎస్ఏ మరియు ఎఫ్‌సీఆర్‌ఏ బిల్లుల ఉదాహరణలతో వివరించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తమోదీ 76వ పుట్టినరోజు: మెలోనీ, పుతిన్, నెతన్యాహు శుభాకాంక్షలు →

← అన్ని వార్తలు