తొలి సౌర వ్యవస్థలో రాతి, మంచు ధూళి వేరుపడ్డాయి: అధ్యయనం

సౌర వ్యవస్థ ఏర్పడిన తొలి పది లక్షల సంవత్సరాల్లోనే వాయు, ధూళి డిస్క్‌లో ఏరోడైనమిక్ సార్టింగ్ ద్వారా వేడిలో ఏర్పడిన రాతి కణాలు (కాండ్రూల్స్), నీటి మంచు, సేంద్రియ అణువులు ఉన్న సూక్ష్మ మాతృకనుంచి వేరుపడ్డాయని నేచర్ ఆస్ట్రానమీలో ప్రచురితమైన అధ్యయనం తెలిపింది. తొలి గ్రహశకలాల్లో 83–92 శాతం కాండ్రూల్సే ఉన్నాయి. ఇనుప ఉల్కల్లో సల్ఫర్, ఇనుము ఆక్సీకరణ కొలతలు మాతృక 8–17 శాతమేనని చూపాయి. "ఈ తొలి గ్రహశకలాల్లో మాతృక చాలా తక్కువ" అని ప్రధాన రచయిత దమన్‌వీర్ గ్రేవాల్ చెప్పారు.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 21 సెప్టెం, 2026 11:48 AM IST

మూలం

Times of India — Top · అసలు వార్త చదవండి ↗

#solar system#meteorites#astronomy#nature astronomy#planetesimals

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Earliest outer Solar System bodies were 83%-92% chondrules by composition. — Figure appears in source, attributed to a study published in Nature Astronomy.
Sulfur and iron oxidation measurements indicate matrix levels of only 8%-17%. — Consistent with the chondrule range given; attributed to the same study.
Some parent bodies accumulated enough radioactive aluminium-26 to melt completely, destroying original evidence. — Attributed to Yale University in the source.
Quote: 'Both tracers independently tell the same story: these early planetesimals were remarkably matrix-poor.' — Attributed in source to Damanveer Grewal, the study's first author.
Aerodynamic sorting separated chondrules from ice-rich matrix from the onset of Solar System formation. — Stated as the study's conclusion; reflects the paper's title as given in the source.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

సౌర వ్యవస్థ ఏర్పడిన తొలి దశలో సూర్యుని చుట్టూ వాయువు, ఘన కణాలతో కూడిన డిస్క్ ఉండేది. ఈ డిస్క్‌లో వేడితో ఏర్పడిన రాతి కణాలు (కాండ్రూల్స్), నీటి మంచు–సేంద్రియ అణువులతో కూడిన సూక్ష్మ మాతృక (మ్యాట్రిక్స్) కలిసి ఉండేవి. నేచర్ ఆస్ట్రానమీలో ప్రచురితమైన 'Planetesimal compositions governed by aerodynamic sorting from the onset of Solar System formation' అధ్యయనం, తొలి పది లక్షల సంవత్సరాల్లోనే ఏరోడైనమిక్ సార్టింగ్ ఈ రెండు పదార్థాలను వేరు చేసిందని చెబుతోంది. ఫలితంగా తొలి ప్లానెటిసిమల్స్ (గ్రహ బీజాలు) మంచు, బాష్పశీల పదార్థాలు చాలా తక్కువగా ఉన్న మిశ్రమం నుంచి ఏర్పడ్డాయి.

ముఖ్యాంశాలు

సౌర వ్యవస్థ తొలి పది లక్షల సంవత్సరాల్లో ఏర్పడిన బాహ్య ప్రపంచాల్లో కాండ్రూల్స్ వాటా 83 శాతం నుంచి 92 శాతం వరకు ఉంది.
సల్ఫర్ కొలతలు, ఇనుము ఆక్సీకరణ స్థితి—ఈ రెండు స్వతంత్ర సూచికలు మాతృక వాటా కేవలం 8–17 శాతమేనని చూపాయి.
అధ్యయనం నేచర్ ఆస్ట్రానమీలో 'Planetesimal compositions governed by aerodynamic sorting from the onset of Solar System formation' పేరుతో ప్రచురితమైంది.
మాతృక సూక్ష్మ కణాలతో, నీటి మంచు, సేంద్రియ అణువులతో నిండి ఉంటుందని యేల్ యూనివర్సిటీ తెలిపింది; కాండ్రూల్స్ వేడితో ఏర్పడిన రాతి కణాలు.
కొన్ని మాతృ పిండాలు రేడియోధార్మిక అల్యూమినియం-26 తగినంత పోగుపడటంతో పూర్తిగా కరిగిపోయాయి.
మాతృ పిండాలు కరిగిపోవడంతో అసలైన కాండ్రూల్–మాతృక నిష్పత్తి భౌతిక ఆధారాలు ధ్వంసమయ్యాయి; అందుకే బాహ్య సౌర వ్యవస్థ ఇనుప ఉల్కలను పరిశోధకులు ఆధారంగా తీసుకున్నారు.
"ఈ తొలి ప్లానెటిసిమల్స్ అసాధారణంగా మాతృక-లోపం కలిగి ఉన్నాయని రెండు ట్రేసర్లూ స్వతంత్రంగా ఒకే కథను చెబుతున్నాయి" అని ప్రధాన రచయిత దమన్‌వీర్ గ్రేవాల్ చెప్పారు.
సల్ఫర్ మాతృక పదార్థంలో కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది; ఇనుము ఆక్సీకరణ స్థితి పిండంలో చేరిన నీటి మంచు, ఆక్సీకరణ చెందిన ధూళి పరిమాణాన్ని సూచిస్తుంది.

కాలక్రమం

సౌర వ్యవస్థ ఏర్పాటు ప్రారంభంవాయు, ఘన కణాల డిస్క్‌లో ఏరోడైనమిక్ సార్టింగ్ దాదాపు వెంటనే మొదలై కాండ్రూల్స్‌ను సూక్ష్మ మాతృక నుంచి వేరు చేసింది.
తొలి పది లక్షల సంవత్సరాలుతొలి ప్లానెటిసిమల్స్ 83–92 శాతం కాండ్రూల్స్‌తో, 8–17 శాతం మాతృకతో ఏర్పడ్డాయి.
ఆ తర్వాతఅల్యూమినియం-26 వేడితో అనేక మాతృ పిండాలు పూర్తిగా కరిగి, అసలైన నిర్మాణ ఆధారాలు తుడిచిపెట్టుకుపోయాయి.
ఇటీవల (తేదీ మూలంలో పేర్కొనలేదు)ఇనుప ఉల్కల రసాయన విశ్లేషణతో అధ్యయనం నేచర్ ఆస్ట్రానమీలో ప్రచురితమైంది.

ఎవరికి సంబంధం

అధ్యయన బృందం, ప్రధాన రచయిత దమన్‌వీర్ గ్రేవాల్ — రెండు స్వతంత్ర రసాయన ట్రేసర్ల ఏకాభిప్రాయంతో తొలి ప్లానెటిసిమల్స్ మాతృక-లోపం కలిగి ఉన్నాయన్న తమ నిర్ణయాన్ని బలపరచడం.
యేల్ యూనివర్సిటీ — మాతృక, కాండ్రూల్స్ స్వభావం, అల్యూమినియం-26 వల్ల మాతృ పిండాలు కరగడంపై వివరణ అందించిన సంస్థ.
నేచర్ ఆస్ట్రానమీ జర్నల్ — ఏరోడైనమిక్ సార్టింగ్‌పై ఈ పరిశోధన ఫలితాలను ప్రచురించిన వేదిక.
గ్రహ శాస్త్రవేత్తలు, ఉల్కా పరిశోధకులు — ఉల్కా రికార్డులో ప్రాచీన కాండ్రూల్స్ అరుదుగా ఉండటానికి కారణం, గ్రహ నిర్మాణ నమూనాలు పునఃసమీక్ష.

ఎందుకు ముఖ్యం

గ్రహాలు ఏకరూప ధూళి నిల్వ నుంచి కాకుండా, మొదటినుంచే భౌతికంగా వడపోసిన మిశ్రమం నుంచి ఏర్పడ్డాయని ఈ అధ్యయనం సూచిస్తోంది. నీటి మంచు, సేంద్రియ అణువులున్న మాతృక తొలి పిండాల్లో 8–17 శాతమే ఉండటం, భూమి వంటి గ్రహాలకు నీరు, సేంద్రియ పదార్థాలు ఎప్పుడు, ఎలా చేరాయో అర్థం చేసుకోవడానికి కీలకం. ఉల్కా రికార్డులో ప్రాచీన కాండ్రూల్స్ అరుదుగా కనిపించడానికి కారణాన్నీ ఇది వివరిస్తుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

అధ్యయనం ప్రచురణ: నేచర్ ఆస్ట్రానమీ; ప్రధాన రచయిత దమన్‌వీర్ గ్రేవాల్.
తొలి ప్లానెటిసిమల్స్‌లో కాండ్రూల్స్ 83–92 శాతం; మాతృక 8–17 శాతం.
కాండ్రూల్స్ = వేడితో ఏర్పడిన, బాష్పశీల పదార్థాలు తక్కువగా ఉన్న రాతి కణాలు; మాతృక = నీటి మంచు, సేంద్రియ అణువులున్న సూక్ష్మ ధూళి.
కార్బొనేషియస్ కాండ్రైట్‌లు = బాష్పశీల-సమృద్ధ మాతృక + థర్మల్‌గా సింటర్ అయిన కాండ్రూల్స్ మిశ్రమం.
రేడియోధార్మిక అల్యూమినియం-26 వేడి వల్ల కొన్ని మాతృ పిండాలు పూర్తిగా కరిగిపోయాయి.
ఉపయోగించిన రెండు స్వతంత్ర రసాయన ట్రేసర్లు: సల్ఫర్ గాఢత, ఇనుము ఆక్సీకరణ స్థితి.

మెయిన్స్ కోణం

సౌర వ్యవస్థ నిర్మాణంలో ప్రాథమిక ప్రశ్న—గ్రహ బీజాలు ఏకరూపమైన ధూళి నిల్వ నుంచి ఏర్పడ్డాయా, లేక వడపోసిన మిశ్రమం నుంచా? నేచర్ ఆస్ట్రానమీ అధ్యయనం ప్రకారం, తొలి పది లక్షల సంవత్సరాల్లోనే డిస్క్‌లో ఏరోడైనమిక్ ప్రభావాలు పెద్దవైన, వేడితో ప్రాసెస్ అయిన కాండ్రూల్స్‌ను సూక్ష్మ, మంచు-సమృద్ధ మాతృక నుంచి ప్రాధాన్యతతో వేరు చేశాయి; ఫలితంగా తొలి పిండాల్లో కాండ్రూల్స్ 83–92 శాతం, మాతృక 8–17 శాతం మాత్రమే. పద్ధతిపరమైన సవాలు—ఈ మాతృ పిండాలు అల్యూమినియం-26 వేడితో కరిగిపోవడంతో భౌతిక ఆధారాలు నశించాయి; అందుకే పరిశోధకులు బాహ్య సౌర వ్యవస్థ ఇనుప ఉల్కల్లో సల్ఫర్ గాఢత, ఇనుము ఆక్సీకరణ స్థితి అనే రెండు స్వతంత్ర ట్రేసర్లను ఉపయోగించారు; రెండూ ఒకే ఫలితాన్ని ఇవ్వడం నిర్ణయాన్ని బలపరిచింది. చిక్కులు: భౌతిక వడపోత మొదటినుంచే పనిచేసిందంటే, నీరు, సేంద్రియ అణువుల పంపిణీ, తర్వాత ఏర్పడిన పిండాలతో పోలిక, ఉల్కా రికార్డులో ప్రాచీన కాండ్రూల్స్ కొరత—ఇవన్నీ పునఃవ్యాఖ్యానం కోరుతాయి. ముందుకు దారి: ఉల్కలపై ఇలాంటి పరోక్ష రసాయన ట్రేసర్ ఆధారిత విశ్లేషణలను విస్తరించడం, డిస్క్ ఏరోడైనమిక్ నమూనాలను ఈ కొలతలతో సరిపోల్చడం (మూలంలో ఇతర విధాన సిఫారసులు పేర్కొనలేదు).

కీలక పదాలు

కాండ్రూల్స్ (Chondrules): వేడితో ఏర్పడిన, థర్మల్‌గా సింటర్ అయిన, బాష్పశీల పదార్థాలు తక్కువగా ఉన్న రాతి కణాలు.
మాతృక (Matrix): నీటి మంచు, సేంద్రియ అణువులతో నిండిన సూక్ష్మ కణాల ధూళి—బాష్పశీల-సమృద్ధ పదార్థం.
ఏరోడైనమిక్ సార్టింగ్: వాయు-ధూళి డిస్క్‌లో వివిధ పరిమాణాల కణాలు వేరువేరుగా కదలడం వల్ల పెద్ద కాండ్రూల్స్ సూక్ష్మ మాతృక నుంచి వేరుపడే ప్రక్రియ.
ప్లానెటిసిమల్స్: గ్రహాలుగా ఎదగగల తొలి దశ గ్రహ బీజాలు/చిన్న ఖగోళ పిండాలు.
అల్యూమినియం-26: రేడియోధార్మిక ఐసోటోప్; తగినంత పోగుపడితే వెలువడే వేడితో తొలి మాతృ పిండాలు పూర్తిగా కరిగిపోతాయి.
కార్బొనేషియస్ కాండ్రైట్‌లు: బాష్పశీల-సమృద్ధ మాతృక, బాష్పశీల-లోపం ఉన్న కాండ్రూల్స్ మిశ్రమంతో కూడిన ఉల్కల తరగతి.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

సౌర వ్యవస్థ తొలి డిస్క్‌లో ఏరోడైనమిక్ సార్టింగ్ అంటే ఏమిటి? తొలి ప్లానెటిసిమల్స్ కూర్పును అది ఎలా నిర్ణయించిందో నేచర్ ఆస్ట్రానమీ అధ్యయనం ఆధారంగా వివరించండి.
మాతృ పిండాలు కరిగిపోయినప్పుడు వాటి అసలైన కూర్పును తెలుసుకోవడానికి పరిశోధకులు ఇనుప ఉల్కల్లో సల్ఫర్, ఇనుము ఆక్సీకరణ స్థితిని ఎందుకు ఉపయోగించారు?
ఉల్కా రికార్డులో ప్రాచీన కాండ్రూల్స్ అరుదుగా ఉండటానికి కారణాలను చర్చించండి; ఇది గ్రహ నిర్మాణ అధ్యయనాలకు ఎలాంటి సవాళ్లు విసురుతుంది?

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తమనస్లు పర్వతంపై మంచు చరియలు: ఇద్దరు పర్వతారోహకుల మృతి →

← అన్ని వార్తలు