'నక్సలైట్' వ్యాఖ్యపై సుప్రీంకోర్టులో మెహతా, మురళీధర్ మధ్య వాదన

వందేమాతరం కేసు విచారణ సందర్భంగా సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా, సీనియర్ న్యాయవాది ఎస్ మురళీధర్ మధ్య సుప్రీంకోర్టులో వాదోపవాదాలు జరిగాయి. చట్ట రూపకల్పన 'నక్సలైట్ల ఆలోచన' ప్రకారం ఉండరాదని మెహతా అనడాన్ని మురళీధర్ తీవ్రంగా అభ్యంతరం తెలిపారు. ఆ పదాన్ని రికార్డులో తీసుకోబోమని, కేవలం రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యానానికే పరిమితమవుతామని కోర్టు పేర్కొంది. జాతీయ గౌరవ పరిరక్షణ చట్టానికి 2026 సవరణను సవాలు చేస్తూ గాయకుడు టీఎం కృష్ణ వేసిన పిటిషన్‌ను సీజేఐ సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని బెంచ్ విచారించింది.

Bar & Bench (courts) ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 22 సెప్టెం, 2026 1:28 PM IST

మూలం

Bar & Bench (courts) · అసలు వార్త చదవండి ↗

#supreme court#vande mataram#tm krishna#tushar mehta#national honour act

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

A Bench of CJI Surya Kant and Justices Joymalya Bagchi and V Mohana heard TM Krishna's plea against the 2026 amendment to the Prevention of Insults to National Honour Act. — Attributed to the source's hearing report; names and bench composition appear in source.
SG Tushar Mehta said law-making cannot be as per 'Naxalites' idea', and Senior Advocate S Muralidhar objected strongly. — Direct quotes attributed to both counsel in the source's live account.
The Court said it would not take the word on record and was confining itself to a legal issue. — Quoted oral observation in source; not a written order.
The amended law provides up to three years' imprisonment, fine or both for intentionally preventing singing of the National Anthem or National Song. — Figure appears in source as description of the 2026 amendment.
The plea says stanzas 3 to 6 are devotional and invoke Durga, Lakshmi and Saraswati, and cites Bijoe Emmanuel (1986). — Attributed to the petition as reported; petitioner's contention, not a court finding.

Bar & Bench (courts) ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

ఇది కేవలం న్యాయపరమైన వాదన కాదు — వందేమాతరం చుట్టూ ఉన్న రాజకీయ పోరాటం సుప్రీంకోర్టు గదిలోకి చేరిన సందర్భం. 'నక్సలైట్ల ఆలోచన' అనే పదప్రయోగం, మరీ ముఖ్యంగా దానిని సొలిసిటర్ జనరల్ వెనక్కి తీసుకోకపోవడం, జాతీయ చిహ్నాలపై ప్రశ్నించేవారిని 'జాతి వ్యతిరేక భావజాలం'గా చిత్రీకరించే రాజకీయ చట్రాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. మరోవైపు, పార్లమెంటులో ఓడిన వాదనను కోర్టుకు తీసుకొస్తున్నారనే మెహతా వాదన కూడా మెజారిటీ ప్రభుత్వాల సాధారణ రాజకీయ ప్రతివాదన. కోర్టు ఆ పదాన్ని రికార్డులోకి తీసుకోకుండా, రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యానానికే పరిమితమవుతామని చెప్పడం — వివాదాన్ని రాజకీయీకరించకూడదన్న స్పష్టమైన సంకేతం.

జాతీయ చిహ్నాలపై చర్చను 'దేశభక్తి వర్సెస్ దేశ వ్యతిరేకత'గా మార్చడం అధికార పక్షానికి రాజకీయంగా అనుకూలమైన చట్రం; పిటిషనర్ పక్షం దానిని 'చట్ట రూపకల్పన ప్రక్రియ'పై చర్చగా నిలబెట్టాలని ప్రయత్నిస్తోంది.
'పార్లమెంటులో అభ్యంతరం చెప్పినవారు ఇప్పుడు కోర్టుకు వస్తున్నారు' అనే మెహతా వాదన, శాసన సభ ఆధిక్యతను ముందుకు తెచ్చే ప్రభుత్వ రాజకీయ లైన్‌ను ప్రతిబింబిస్తుంది.
ఆ పదాన్ని పునరుక్తి చేయడం, క్షమాపణ చెప్పబోమని అనడం — కోర్టు హాలు కంటే బయటి ప్రేక్షకుల కోసం అన్నట్టు కనిపిస్తుందని మురళీధర్ 'ప్రజల ముందు నటన' అని అభ్యంతరం తెలిపారు; ఇది ప్రత్యక్ష ప్రసార కాలంలో కోర్టు వాదనలు రాజకీయ సందేశాలుగా మారుతున్న ధోరణిని చూపుతుంది.
మాజీ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి, భారత సొలిసిటర్ జనరల్ మధ్య ఇలాంటి ఘర్షణ న్యాయవ్యవస్థ–ప్రభుత్వం మధ్య పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతకు సూచిక కావచ్చు.
నోటీసు జారీ చేస్తే 'సంచలనం' అవుతుందన్న ప్రభుత్వ అభ్యర్థన, ఈ కేసును రాజకీయంగా ఎంత సున్నితమైనదిగా కేంద్రం భావిస్తోందో చెబుతుంది.

గమనించాల్సినవి — కోర్టు నోటీసు జారీ చేస్తుందా, ఆరు చరణాల ఉత్తర్వులపై కేంద్రం స్పష్టత ఇస్తుందా — అలాగే విపక్షాలు, సాంస్కృతిక వర్గాలు ఈ 'నక్సలైట్' వ్యాఖ్యను రాజకీయ అస్త్రంగా మార్చుకుంటాయా అన్నది గమనించాలి.

ఈ వార్త కేసు ఫలితాన్ని, కోర్టు నోటీసు జారీ చేసిందా లేదా అనే విషయాన్ని, లేదా ఏ రాజకీయ పార్టీ స్పందనను కూడా నిర్ధారించలేదు — ఇది ఒక విచారణలో జరిగిన మాటల ఘర్షణ మాత్రమే.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 5 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుడు టీఎం కృష్ణ, జాతీయ గౌరవ పరిరక్షణ చట్టం-1971కి 2026లో చేసిన సవరణ రాజ్యాంగబద్ధతను సుప్రీంకోర్టులో సవాలు చేశారు. ఈ సవరణ ప్రకారం జాతీయ గీతం/జాతీయ గేయం ('వందేమాతరం') ఆలాపనను ఉద్దేశపూర్వకంగా అడ్డుకోవడం లేదా ఆలాపన జరుగుతున్న సభకు అంతరాయం కలిగించడం మూడేళ్ల వరకు జైలు శిక్షార్హమైన నేరం. కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ నిర్దేశాల ప్రకారం నిర్దిష్ట ప్రభుత్వ, వేడుక, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో వందేమాతరం ఆరు చరణాలూ పూర్తిగా ఆలపించాలి. ఈ కేసు విచారణ సందర్భంగా సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా 'నక్సలైట్' అనే పదం ఉపయోగించడంపై సీనియర్ న్యాయవాది ఎస్ మురళీధర్ తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేయడంతో వాదోపవాదాలు జరిగాయి.

ముఖ్యాంశాలు

2026 సెప్టెంబర్ 22న (మంగళవారం) ప్రచురితమైన నివేదిక ప్రకారం, సీజేఐ సూర్యకాంత్, జస్టిస్ జయమాల్య బాగ్చీ, జస్టిస్ వి మోహన బెంచ్ ఈ పిటిషన్‌ను విచారించింది.
జాతీయ గౌరవ పరిరక్షణ చట్టం, 1971లోని సెక్షన్ 3కి 2026 సవరణను పిటిషన్ ప్రశ్నించింది.
సవరణ ప్రకారం జాతీయ గీతం/జాతీయ గేయం ఆలాపనను ఉద్దేశపూర్వకంగా అడ్డుకుంటే 3 ఏళ్ల వరకు జైలు, జరిమానా లేదా రెండూ విధించవచ్చు.
సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా: 'చట్ట రూపకల్పన నక్సలైట్ల ఆలోచన ప్రకారం ఉండజాలదు' అన్నారు; మురళీధర్ 'బలమైన నిరసన' నమోదు చేశారు.
'ఆ పదాన్ని రికార్డులో తీసుకోబోము... మేం కేవలం చట్టపరమైన అంశం, స్వచ్ఛమైన రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యానానికే పరిమితమవుతున్నాం' అని కోర్టు పేర్కొంది.
పిటిషన్ ఆర్టికల్స్ 14, 15(1), 19(1)(a), 21, 25(1) కింద సవాలు చేసింది.
1986 బిజో ఇమ్మాన్యుయేల్ vs కేరళ రాష్ట్రం తీర్పుపై పిటిషన్ ఆధారపడింది — మతవిశ్వాసాల కారణంగా జాతీయ గీతం పాడకుండా గౌరవంగా నిలబడిన పాఠశాల విద్యార్థులకు కోర్టు రక్షణ కల్పించింది.
పిటిషన్ ప్రకారం 3 నుంచి 6 చరణాలు దుర్గ, లక్ష్మి, సరస్వతి వంటి హిందూ దేవతల ప్రస్తావనలతో భక్తిపరమైనవి; 1937లో కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ ముస్లిం సభ్యుల అభ్యంతరాల తర్వాత జాతీయ సమావేశాల్లో మొదటి రెండు చరణాలకే పరిమితం చేసింది.

కాలక్రమం

1937ముస్లిం సభ్యుల అభ్యంతరాల తర్వాత జాతీయ సమావేశాల్లో వందేమాతరం మొదటి రెండు చరణాలకే పరిమితం చేయాలని కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ నిర్ణయం (పిటిషన్ ప్రస్తావన).
1971జాతీయ గౌరవ పరిరక్షణ చట్టం అమలులోకి — జాతీయ చిహ్నాలను రక్షించే చట్టం.
1986బిజో ఇమ్మాన్యుయేల్ vs కేరళ రాష్ట్రం కేసులో సుప్రీంకోర్టు తీర్పు.
2026చట్టంలోని సెక్షన్ 3కి సవరణ; ఆరు చరణాల పూర్తి వందేమాతరం ఆలాపనపై కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ నిర్దేశాలు.
2026 సెప్టెంబర్ 22 (మంగళవారం)సుప్రీంకోర్టులో టీఎం కృష్ణ పిటిషన్ విచారణ; మెహతా–మురళీధర్ మధ్య వాదోపవాదాలు.

ఎవరికి సంబంధం

టీఎం కృష్ణ (కర్ణాటక సంగీత గాయకుడు, పిటిషనర్) — 2026 సవరణ, హోం శాఖ నిర్దేశాలు భావ ప్రకటన, మనస్సాక్షి స్వాతంత్ర్యాన్ని ఉల్లంఘిస్తున్నాయని సవాలు.
సుప్రీంకోర్టు బెంచ్ (సీజేఐ సూర్యకాంత్, జస్టిస్ జయమాల్య బాగ్చీ, జస్టిస్ వి మోహన) — సవరణ రాజ్యాంగబద్ధతను స్వచ్ఛమైన రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యాన పరిధిలో నిర్ణయించాల్సి ఉంది.
సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా (కేంద్రం తరఫు) — నిర్ణయాధికారం పార్లమెంటుదేనని వాదన; నోటీసు జారీ 'సెన్సేషన్' సృష్టిస్తుందని అభ్యంతరం.
సీనియర్ న్యాయవాది ఎస్ మురళీధర్ (మాజీ ఒరిస్సా హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి) — జాతీయ గేయాన్ని నిర్వచించకుండానే శిక్ష విధించడం, చట్ట రూపకల్పన ప్రక్రియపై ప్రశ్న; 'నక్సలైట్' పదంపై నిరసన.
కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ — ప్రభుత్వ, వేడుక, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో ఆరు చరణాల ఆలాపన నిర్దేశాలు కోర్టు పరిశీలనలో.
ముస్లింలు, ఇతర మనస్సాక్షి ప్రాతిపదికన అభ్యంతరం చెప్పేవారు — భక్తిపరమైన చరణాలు పాడాల్సిన నిర్బంధం 'మెజారిటీ మత అనుసంధాన సంకేతం' పంపుతుందని పిటిషన్ వాదన.

ఎందుకు ముఖ్యం

జాతీయ చిహ్నాలకు గౌరవం, వ్యక్తి మనస్సాక్షి స్వాతంత్ర్యం మధ్య సమతుల్యతను నిర్ణయించే కేసు ఇది — శిక్షార్హత జోడించడంతో ఇది సాధారణ ప్రొటోకాల్ అంశం కాకుండా ప్రాథమిక హక్కుల ప్రశ్నగా మారింది. అదే సమయంలో, ఒక ప్రభుత్వ న్యాయాధికారి పిటిషనర్ వాదనను 'నక్సలైట్ ఆలోచన'తో ముడిపెట్టడం కోర్టు హాలులో సంభాషణ మర్యాద, న్యాయాధికారుల ప్రవర్తనా ప్రమాణాలపై చర్చను రేపింది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

జాతీయ గౌరవ పరిరక్షణ చట్టం, 1971 — జాతీయ చిహ్నాలను రక్షించే చట్టం; సెక్షన్ 3కి 2026లో సవరణ.
2026 సవరణ: జాతీయ గీతం/గేయం ఆలాపనను అడ్డుకోవడం — 3 ఏళ్ల వరకు జైలు, జరిమానా లేదా రెండూ.
బిజో ఇమ్మాన్యుయేల్ vs కేరళ రాష్ట్రం (1986) — మతవిశ్వాసాల కారణంగా జాతీయ గీతం పాడని విద్యార్థులకు రక్షణ.
పిటిషన్ ఆధారపడిన అధికరణలు: 14 (సమానత్వం), 15(1), 19(1)(a), 21, 25(1).
వందేమాతరం — బంకిం చంద్ర చటోపాధ్యాయ నవల 'ఆనందమఠ్'లో చేర్చినప్పుడు తొలి రెండు చరణాలకు మిగిలిన నాలుగు జోడించబడ్డాయి (పిటిషన్ వాదన).
విచారణ బెంచ్: సీజేఐ సూర్యకాంత్, జస్టిస్ జయమాల్య బాగ్చీ, జస్టిస్ వి మోహన.

మెయిన్స్ కోణం

జాతీయ చిహ్నాల గౌరవాన్ని శిక్షాస్మృతి ద్వారా అమలు చేయడం ప్రాథమిక హక్కులతో ఎక్కడ ఘర్షిస్తుంది — ఇదే ఈ కేసులోని కీలక ప్రశ్న. పిటిషనర్ వాదన ప్రకారం, 2026 సవరణ 'జాతీయ గేయం' అంటే ఏమిటో నిర్వచించకుండానే శిక్ష విధిస్తోంది; ఆర్డర్/ఆఫీస్ మెమొరాండం ద్వారా చట్టానికి అర్థం కల్పించడం, ఆరు చరణాల ఆలాపనను నిర్బంధం చేయడం ఆర్టికల్ 19(1)(a), 21, 25(1) మరియు 14, 15(1) కింద సవాలు చేయదగినది; 3–6 చరణాలు భక్తిపరమైనవి కావడంతో ఇది 'నిర్బంధ సమ్మతి వేడుక'గా మారుతుందని, మనస్సాక్షి ప్రాతిపదికన అభ్యంతరం చెప్పేవారిపై 'వ్యక్తీకరణ ఆధీనత' విధిస్తుందని పిటిషన్ పేర్కొంది. ప్రభుత్వ వాదన — నిర్ణయాధికారం పార్లమెంటుదే, పార్లమెంటులో ఓడిన అభ్యంతరాలను కోర్టుకు తేవడం సరికాదు. బిజో ఇమ్మాన్యుయేల్ (1986) తీర్పు, గౌరవపూర్వక నిశ్శబ్దం కూడా అగౌరవం కాదన్న సూత్రాన్ని ముందుకు తెస్తుంది. ముందుకు దారి: చట్టపరమైన నిర్వచన స్పష్టత, కార్యనిర్వాహక మెమొరాండాలపై ఆధారపడకుండా శాసనపరమైన స్పష్టత, ప్రొటోకాల్‌ను శిక్షార్హత నుంచి వేరుచేయడం, అదే సమయంలో కోర్టు హాలులో న్యాయాధికారుల భాషా మర్యాదను కాపాడడం.

కీలక పదాలు

జాతీయ గౌరవ పరిరక్షణ చట్టం, 1971: జాతీయ చిహ్నాలను అగౌరవం నుంచి రక్షించే చట్టం; దీని సెక్షన్ 3కి 2026లో సవరణ జరిగింది.
సొలిసిటర్ జనరల్ (SG): కేంద్ర ప్రభుత్వం తరఫున కోర్టుల్లో వాదించే న్యాయాధికారి; ప్రస్తుతం తుషార్ మెహతా.
బిజో ఇమ్మాన్యుయేల్ vs కేరళ రాష్ట్రం (1986): మతవిశ్వాసాల కారణంగా జాతీయ గీతం పాడకుండా గౌరవంగా నిలబడిన విద్యార్థులకు సుప్రీంకోర్టు రక్షణ కల్పించిన తీర్పు.
ఆఫీస్ మెమొరాండం: కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వు; దీని ఆధారంగా శిక్షార్హమైన చట్టానికి అర్థం కల్పించడం సరికాదని మురళీధర్ వాదన.
ఆనందమఠ్: బంకిం చంద్ర చటోపాధ్యాయ నవల; వందేమాతరంలో మిగిలిన నాలుగు చరణాలు ఇందులో చేర్చినప్పుడు జోడించబడ్డాయని పిటిషన్ వాదన.
ఆర్టికల్ 25(1): మనస్సాక్షి స్వాతంత్ర్యం, మతాన్ని ఆచరించే, ప్రచారం చేసే స్వేచ్ఛను ఇచ్చే రాజ్యాంగ అధికరణ.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

జాతీయ చిహ్నాలకు గౌరవం చూపడాన్ని శిక్షాస్మృతి ద్వారా అమలు చేయడం ఆర్టికల్ 19(1)(a) మరియు 25(1)తో ఎంతవరకు సరిపోతుంది? బిజో ఇమ్మాన్యుయేల్ (1986) తీర్పు నేపథ్యంలో చర్చించండి.
చట్టంలో నిర్వచనం లేని పదాలకు కార్యనిర్వాహక ఆఫీస్ మెమొరాండాల ద్వారా అర్థం కల్పించడం శిక్షా చట్టాల విషయంలో ఎలాంటి రాజ్యాంగ సమస్యలను లేవనెత్తుతుంది?
ప్రభుత్వ న్యాయాధికారులు కోర్టులో పిటిషనర్ల వాదనలను రాజకీయ ముద్రలతో ముడిపెట్టడం న్యాయ ప్రక్రియ విశ్వసనీయతను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది? విమర్శనాత్మకంగా విశ్లేషించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తలిఫ్ట్ ఇచ్చి 17 ఏళ్ల బాలికపై అత్యాచారం: ట్రక్ డ్రైవర్‌పై కేసు →

← అన్ని వార్తలు