అంధుల కోసం 17 ఏళ్ల విద్యార్థి రూపొందించిన ఏఐ కళ్లజోడు

అమెరికాలోని పెన్సిల్వేనియా, సెవిక్లీకి చెందిన 17 ఏళ్ల విద్యార్థి అలెగ్జాండర్ డు, అంధులు, దృష్టిలోపం ఉన్నవారు నడిచేందుకు సహాయపడే 'ఐరిస్' ఏఐ కళ్లజోడును రూపొందించారు. దృష్టి కోల్పోయిన తన అమ్మమ్మ ఇబ్బందులను చూసి ఈ 170 డాలర్ల పరికరాన్ని తయారు చేశారు. ఇది పరిసరాలను 3డీ మ్యాప్‌గా మార్చి, కంపనాల ద్వారా అడ్డంకులను తప్పించి దారి చూపుతుంది, ఇంటర్నెట్ లేకుండానే పనిచేస్తుంది. తెల్లచేతికర్రతో పోలిస్తే ఢీకొనే ప్రమాదాలు 80 శాతం తగ్గుతాయని పేర్కొన్నారు. వాణిజ్య పరికరాల ధర 6,000 డాలర్లకు పైనే. డు 2026 ప్రెసిడెన్షియల్ ఏఐ చాలెంజ్ నేషనల్ ఛాంపియన్‌గా, బారన్ ప్రైజ్ 2026 విజేతగా నిలిచారు.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 20 సెప్టెం, 2026 11:23 PM IST

మూలం

Times of India — Top · అసలు వార్త చదవండి ↗

#artificial intelligence#assistive technology#student innovation#visually impaired#usa

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Alexander Du, 17, of Sewickley, Pennsylvania, was named a 2026 Presidential AI Challenge National Champion. — Stated in source; no independent documentation cited beyond the report.
IRIS costs $170, maps surroundings in real-time 3D, guides users via vibration and works entirely offline. — Figures and specifications appear in source, described as the inventor's device; not independently verified.
The system reduces collision accidents by 80% compared with a traditional white cane. — Figure appears in source but no testing method or third-party evaluation is cited.
Commercial alternatives cost upwards of $6,000. — Comparative figure given in source without a named source.
Du was recognised at the White House and met First Lady Melania Trump; he also won the Barron Prize 2026. — Attributed to Du's quotes given to Trib Live; awards not separately sourced.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI టెక్నాలజీ విశ్లేషకులు

ఐరిస్‌లో కనిపించే అసలు కథ ఏఐ కాదు — ఏఐ ధర పడిపోతున్న వేగం. ఆరు వేల డాలర్ల వాణిజ్య పరికరాలు చేసే పనిని 170 డాలర్ల హార్డ్‌వేర్‌తో, అదీ ఇంటర్నెట్ లేకుండా ఒక 17 ఏళ్ల విద్యార్థి ప్రయత్నించగలిగాడంటే, కంప్యూటర్ విజన్ మోడల్స్, చిన్న సెన్సార్లు, ఎడ్జ్ చిప్‌లు ఇప్పుడు ఎంత చౌకగా, ఎంత అందుబాటులో ఉన్నాయో అర్థమవుతుంది. అసిస్టివ్ టెక్ రంగంలో ధరను కాపాడుకుంటూ వచ్చిన సంస్థలకు ఇది స్పష్టమైన హెచ్చరిక. అదే సమయంలో, ప్రోటోటైప్ దశ నుంచి రోజువారీ వాడకానికి చేరడం పూర్తిగా వేరే సవాలు.

ఆఫ్‌లైన్‌లోనే పనిచేయడం ఇక్కడ కీలక డిజైన్ నిర్ణయం — నెట్‌వర్క్ లేని చోట్లా, జాప్యం లేకుండా, వినియోగదారుని పరిసరాల డేటా బయటకు పోకుండా ఉంటుంది.
కేవలం హెచ్చరించడం కాకుండా కంపనాల ద్వారా దారి చూపడం అంటే, ఇంటర్‌ఫేస్ శబ్దం నుంచి స్పర్శ వైపు మారుతోంది — వినికిడిపై ఆధారపడే అంధులకు ఇది ముఖ్యమైన మార్పు.
170 డాలర్లు వర్సెస్ 6,000 డాలర్ల తేడా అసిస్టివ్ టెక్‌లో ఉన్న ధరల నిర్మాణంపైనే ప్రశ్న లేపుతుంది; పోటీదారులు ధర లేదా ఫీచర్ల విషయంలో స్పందించాల్సి రావచ్చు.
తెల్లచేతికర్రను భర్తీ చేయడం కాదు, దానికి తోడుగా పనిచేయడమే వాస్తవిక మార్గం — కర్ర ఇప్పటికీ నేల ఉపరితలం గురించి చెప్పే సమాచారాన్ని కెమెరా ఇవ్వలేదు.
విశ్వవిద్యాలయ ల్యాబ్ అందుబాటు, స్వయం అభ్యాసం, పలుమార్లు వైఫల్యం — ఆవిష్కరణకు పెద్ద సంస్థలే అవసరం లేదని చూపే కొత్త ధోరణికి ఇది ఉదాహరణ.

గమనించాల్సినవి — ఢీకొనే ప్రమాదాలు 80 శాతం తగ్గుతాయన్న దావాకు స్వతంత్ర పరీక్షలు, బ్యాటరీ నిలకడ, నిజ ప్రపంచ వాతావరణంలో వాడకం — ఈ మూడింటిపై స్పష్టత వస్తే ఐరిస్ ప్రాజెక్ట్ నుంచి ఉత్పత్తిగా మారే మార్గం కనిపిస్తుంది.

80 శాతం తగ్గుదల అనే గణాంకం ఎలా కొలిచారో, ఎవరు ధ్రువీకరించారో ఈ కథనంలో లేదు; ఐరిస్ ఇంకా విస్తృతంగా కొనుగోలుకు అందుబాటులో ఉన్న ఉత్పత్తి అని కూడా ఇది స్థాపించదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

అమెరికాలోని పెన్సిల్వేనియా రాష్ట్రం, సెవిక్లీకి చెందిన 17 ఏళ్ల విద్యార్థి అలెగ్జాండర్ డు, అంధులు మరియు దృష్టిలోపం ఉన్నవారు స్వతంత్రంగా నడిచేందుకు సహాయపడే 'ఐరిస్' (IRIS – ఇంటెలిజెంట్ రెస్పాన్సివ్ ఇమేజింగ్ సిస్టమ్) అనే ఏఐ ఆధారిత ధరించగల కళ్లజోడును రూపొందించారు. దృష్టి కోల్పోయిన తన అమ్మమ్మ రోడ్డు దాటేందుకు, కాలిబాటలోని ఎగుడుదిగుడులను గుర్తించేందుకు ఇబ్బంది పడుతున్న తీరు చూసి ఈ పరికరాన్ని తయారు చేశారు. కేవలం 170 డాలర్ల ఖర్చుతో తయారైన ఈ పరికరం, 6,000 డాలర్లకు పైగా ధర ఉండే వాణిజ్య స్మార్ట్ గ్లాసెస్‌కు చౌక ప్రత్యామ్నాయంగా నిలుస్తోంది. ఈ ఆవిష్కరణకు డు 2026 ప్రెసిడెన్షియల్ ఏఐ చాలెంజ్ నేషనల్ ఛాంపియన్‌గా ఎంపికయ్యారు.

ముఖ్యాంశాలు

17 ఏళ్ల అలెగ్జాండర్ డు (పెన్సిల్వేనియాలోని సెవిక్లీ) 2026 ప్రెసిడెన్షియల్ ఏఐ చాలెంజ్ నేషనల్ ఛాంపియన్‌గా ఎంపికయ్యారు.
ఆవిష్కరణ పేరు IRIS – ఇంటెలిజెంట్ రెస్పాన్సివ్ ఇమేజింగ్ సిస్టమ్; తక్కువ బరువు, కంటికి కనిపించని రీతిలో ఉండే కళ్లజోడు.
ఐరిస్ తయారీ వ్యయం 170 డాలర్లు మాత్రమే; వాణిజ్య ప్రత్యామ్నాయాల ధర 6,000 డాలర్లకు పైన.
సాంప్రదాయ తెల్ల చేతికర్రతో పోలిస్తే ఢీకొనే ప్రమాదాలు 80 శాతం తగ్గుతాయని పేర్కొన్నారు.
పరికరం పరిసరాలను రియల్‌టైమ్ 3డీ మ్యాప్‌గా మారుస్తుంది, కంపనాల (వైబ్రేషన్ ఫీడ్‌బ్యాక్) ద్వారా దారి చూపుతుంది.
పూర్తిగా ఆఫ్‌లైన్‌లో పనిచేస్తుంది – క్లౌడ్ లేదా ఇంటర్నెట్ కనెక్షన్ అవసరం లేదు.
మొబైల్ యాప్‌తో జతకూడి జీపీఎస్ నావిగేషన్, వాయిస్ కమాండ్‌పై టెక్స్ట్ చదవడం, దృశ్యాలను వర్ణించే ఏఐ అసిస్టెంట్ ఉన్నాయి.
డు బారన్ ప్రైజ్ 2026 విజేతగా కూడా నిలిచారు; వైట్‌హౌస్‌లో ప్రథమ మహిళ మెలానియా ట్రంప్ సమక్షంలో సత్కారం పొందారు.

కాలక్రమం

ప్రారంభం (తేదీ సోర్స్‌లో పేర్కొనలేదు)అమ్మమ్మ దృష్టి కోల్పోవడం; ఆమెకు రోడ్డు దాటడంలో, కాలిబాట అంచులను గుర్తించడంలో డు సహాయకుడిగా మారడం.
ఆ తర్వాత నెలల పాటుడు స్వయంగా ఏఐ నేర్చుకుని ఐరిస్‌ను మొదటి నుంచి నిర్మించడం; యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పిట్స్‌బర్గ్ ప్రొఫెసర్లకు కోల్డ్-ఈమెయిల్స్ పంపి ల్యాబ్ స్థలం పొందడం; అనేకసార్లు వైఫల్యాలు.
ఐరిస్ పూర్తికాకముందేడు అమ్మమ్మ మరణించారు; అయినా పరికరాన్ని లక్షలాది మందికి అందుబాటులోకి తేవాలని సంకల్పించారు.
2026ప్రెసిడెన్షియల్ ఏఐ చాలెంజ్ నేషనల్ ఛాంపియన్‌గా ఎంపిక; వైట్‌హౌస్ అవార్డుల కార్యక్రమంలో గుర్తింపు; బారన్ ప్రైజ్ 2026 గెలుపు.

ఎవరికి సంబంధం

అలెగ్జాండర్ డు (17 ఏళ్ల ఆవిష్కర్త) — ఐరిస్‌ను లక్షలాది మందికి అందుబాటులోకి తేవాలన్న లక్ష్యం; జాతీయ స్థాయి గుర్తింపు.
అంధులు, దృష్టిలోపం ఉన్నవారు — చౌక ధరలో స్వతంత్రంగా నడిచే అవకాశం; ఢీకొనే ప్రమాదాలు 80 శాతం తగ్గే అవకాశం.
డు కుటుంబం / ఆయన అమ్మమ్మ — ఈ ఆవిష్కరణకు ప్రేరణ; కుటుంబ సహాయం అసమర్థంగా ఉందన్న అనుభవం.
యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పిట్స్‌బర్గ్ ప్రొఫెసర్లు — కోల్డ్-ఈమెయిల్‌కు స్పందించి లోనర్ ల్యాబ్ స్థలం ఇచ్చి ప్రోటోటైప్ తయారీకి సహకారం.
ప్రెసిడెన్షియల్ ఏఐ చాలెంజ్ / వైట్‌హౌస్ (ప్రథమ మహిళ మెలానియా ట్రంప్) — ఏఐతో సాంకేతికత అభివృద్ధి చేసే యువ అమెరికన్లను గుర్తించడం.
వాణిజ్య స్మార్ట్ గ్లాసెస్ తయారీదారులు — 6,000 డాలర్లకు పైన ధర ఉన్న ఉత్పత్తులకు చౌక ప్రత్యామ్నాయం నుంచి పోటీ.

ఎందుకు ముఖ్యం

సహాయక సాంకేతికత (అసిస్టివ్ టెక్నాలజీ) ఖరీదు కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దృష్టిలోప బాధితులకు అందుబాటులో ఉండటం లేదు; 170 డాలర్ల ఐరిస్ ధర అడ్డంకిని తొలగించే మార్గాన్ని చూపుతుంది. ఇంటర్నెట్ లేకుండా, పరికరంపైనే (ఆన్-డివైస్/ఎడ్జ్) ఏఐ నడవడం కనెక్టివిటీ తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలకూ ఉపయుక్తం. తెల్ల చేతికర్రతో పోలిస్తే ఢీకొనే ప్రమాదాలు 80 శాతం తగ్గుతాయన్న దావా, సాధారణ దివ్యాంగుల చలనశీలత–స్వాతంత్ర్యంపై ఏఐ ప్రభావాన్ని సూచిస్తుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

IRIS పూర్తి రూపం – ఇంటెలిజెంట్ రెస్పాన్సివ్ ఇమేజింగ్ సిస్టమ్; రూపకర్త అలెగ్జాండర్ డు (17), సెవిక్లీ, పెన్సిల్వేనియా (అమెరికా).
ఐరిస్ వ్యయం 170 డాలర్లు; వాణిజ్య ప్రత్యామ్నాయాలు 6,000 డాలర్లకు పైన.
తెల్ల చేతికర్రతో పోలిస్తే ఢీకొనే ప్రమాదాల్లో 80 శాతం తగ్గుదల.
పనితీరు: రియల్‌టైమ్ 3డీ మ్యాపింగ్ + వైబ్రేషన్ ఫీడ్‌బ్యాక్ + జీపీఎస్ యాప్ + ఆఫ్‌లైన్ ఏఐ అసిస్టెంట్.
అవార్డులు: 2026 ప్రెసిడెన్షియల్ ఏఐ చాలెంజ్ నేషనల్ ఛాంపియన్, బారన్ ప్రైజ్ 2026.
ప్రోటోటైప్ తయారీకి యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పిట్స్‌బర్గ్ ల్యాబ్ స్థలం (లోనర్) లభించింది.

మెయిన్స్ కోణం

దివ్యాంగుల చలనశీలతలో సహాయక సాంకేతికత కీలకమైనా, ధర అనేది అతిపెద్ద అడ్డంకి – వాణిజ్య స్మార్ట్ గ్లాసెస్ 6,000 డాలర్లకు పైన ఉండటంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేకమంది దృష్టిలోప బాధితులకు అవి అందుబాటులో లేవు. ఈ నేపథ్యంలో 17 ఏళ్ల అలెగ్జాండర్ డు రూపొందించిన 170 డాలర్ల ఐరిస్, రియల్‌టైమ్ 3డీ మ్యాపింగ్ ద్వారా అడ్డంకులను గుర్తించి కంపనాల రూపంలో దిశానిర్దేశం చేస్తూ 'వర్చువల్ గైడ్ డాగ్'గా పనిచేస్తుంది; జీపీఎస్ యాప్, టెక్స్ట్ చదివే–దృశ్యాలను వర్ణించే ఏఐ అసిస్టెంట్ అదనపు సౌకర్యాలు. పూర్తిగా ఆఫ్‌లైన్‌లో పనిచేయడం గోప్యత, కనెక్టివిటీ పరిమితుల సమస్యలను తగ్గిస్తుంది; తెల్ల చేతికర్రతో పోలిస్తే ఢీకొనే ప్రమాదాలు 80 శాతం తగ్గుతాయని పేర్కొన్నారు. అదే సమయంలో వ్యక్తిగత అవసరం నుంచి పుట్టిన ఆవిష్కరణలు స్కేల్ అయ్యేందుకు విద్యా సంస్థల మౌలిక సదుపాయాలు (యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పిట్స్‌బర్గ్ ల్యాబ్ లభ్యత వంటివి), ప్రోత్సాహక వేదికలు (ప్రెసిడెన్షియల్ ఏఐ చాలెంజ్, బారన్ ప్రైజ్) ఎంత అవసరమో ఈ ఉదాహరణ చూపుతుంది. ముందుకు సాగే మార్గం: పాఠశాల స్థాయిలోనే ఏఐ నైపుణ్యాలు, ప్రయోగశాలల అందుబాటు, తక్కువ ధర సహాయక పరికరాల విస్తృత ఉత్పత్తి–పంపిణీ. (దీనికి సంబంధించిన భారత విధానాల వివరాలు సోర్స్‌లో పేర్కొనలేదు.)

కీలక పదాలు

IRIS (ఇంటెలిజెంట్ రెస్పాన్సివ్ ఇమేజింగ్ సిస్టమ్): అలెగ్జాండర్ డు రూపొందించిన 170 డాలర్ల ఏఐ కళ్లజోడు; అడ్డంకులను గుర్తించి కంపనాల ద్వారా దారి చూపుతుంది.
వర్చువల్ గైడ్ డాగ్: మార్గదర్శక కుక్క వలె వినియోగదారుని అడ్డంకుల చుట్టూ నడిపించే పరికర పనితీరును సూచించే వర్ణన.
వైబ్రేషన్ ఫీడ్‌బ్యాక్: హెచ్చరిక మాత్రమే కాక, కంపనాల ద్వారా సరైన దిశలో భౌతికంగా 'తోసే' సంకేతం ఇచ్చే విధానం.
ఆఫ్‌లైన్ (ఆన్-డివైస్) ఏఐ: క్లౌడ్ లేదా ఇంటర్నెట్ కనెక్షన్ లేకుండా పరికరంపైనే ప్రాసెసింగ్ జరిగే విధానం.
ప్రెసిడెన్షియల్ ఏఐ చాలెంజ్: ఏఐతో సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేసే యువ అమెరికన్లను గౌరవించే పోటీ; అవార్డుల కార్యక్రమం వైట్‌హౌస్‌లో జరిగింది.
బారన్ ప్రైజ్: డు 2026లో గెలుచుకున్న మరో పురస్కారం; ఇతర వివరాలు సోర్స్‌లో పేర్కొనలేదు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

సహాయక సాంకేతికత (అసిస్టివ్ టెక్నాలజీ) ధర తగ్గింపు దివ్యాంగుల స్వాతంత్ర్యాన్ని ఎలా పెంచగలదు? ఐరిస్ ఉదాహరణతో చర్చించండి.
ఇంటర్నెట్ లేకుండా పరికరంపైనే (ఆన్-డివైస్) ఏఐ నడిచే విధానం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి? పరిమితులు ఏమిటి?
యువ ఆవిష్కర్తలకు ప్రయోగశాలల అందుబాటు, పోటీ వేదికలు ఎలా ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేస్తాయి – ఐరిస్ తయారీ ప్రక్రియను ఆధారంగా చేసుకుని విశ్లేషించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తజర్నలిస్ట్ పిటిషన్‌పై గుజరాత్ ప్రభుత్వం, అదానీ సంస్థకు నోటీసులు →

← అన్ని వార్తలు